Ҳар нукта ки бар нишон корӣаст
هر نکته که بر نشان کاریست
Дар вай ба зарурат ихтиёрӣаст
در وی به ضرورت اختیاریست
Дар ҷунбиш ҳар чаҳ ҳаст мавҷӯд
در جنبش هر چه هست موجود
Дарҷӣаст зи дарҷҳои мақсӯд
درجی است ز درجهای مقصود
Коғази варақи ду рӯй дорад
کاغذ ورق دو روی دارد
Комоҷгаҳ аз ду сӯй дорад
کاماجگه از دو سوی دارد
Зини сӯии варақи шумори тадбир
زین سوی ورق شمار تدبیر
Зонсўӣ дигар ҳисоби тақдир
زانسوی دگر حساب تقدیر
Кам ёбад котиби қалами рост
کم یابد کاتب قلمراست
Он ҳар ду ҳисобро ба ҳам рост
آن هر دو حساب را به هم راست
Баси гул ки ту гул кунӣ шумориш
بس گل که تو گل کنی شمارش
Бинӣ ба газанди хеши хораш
بینی به گزند خویش خارش
Баси хӯшаи ҳасрам аз намоиш
بس خوشهٔ حصرم از نمایش
Конгўр буд ба озмоиш
کهانگور بود به آزمایش
Баси гуруснагӣ ки сустии орад
بس گرسنگی که سستی آرد
Дар ҳозимаи тандурустии орад
در هاضمه تندرستی آرد
Бар вифқи чунин хилофи корӣ
بر وفق چنین خلاف کاری
Таслим ба аз ситезаи корӣ
تسلیم به از ستیزه کاری
Алқсаҳ , чу қиссаи ин чунин аст
القصه، چو قصه این چنین است
Пиндор ки сирка ангабин аст
پندار که سرکه انگبین است
Лайлӣ ки чароғи дилбарон буд
لیلی که چراغ دلبران بود
Ранҷи худу ганҷи дигарон буд
رنج خود و گنج دیگران بود
Ганҷӣ ки кашида буд Марӣ
گنجی که کشیده بود ماری
Аз ҳалқа ба гирд ӯ ҳисорӣ
از حلقه به گرد او حصاری
Гарчи гуҳарии гаронбаҳо буд
گرچه گهری گرانبها بود
Чун ма ба даҳони аждаҳо буд
چون مه به دهان اژدها بود
намезист дар он шиканҷаи танг
میزیست در آن شکنجهٔ تنگ
Чун донаи лаъл дар дили санг
چون دانهٔ لعل در دل سنگ
намекард ба чобукии шикебӣ
میکرد به چابکی شکیبی
намедод фиребро фиребӣ
میداد فریب را فریبی
Шӯяши ҳамаи рӯза пос ме дошт
شویش همه روزه پاس میداشت
намехӯрд ғам ва сипос ме дошт
میخورد غم و سپاس میداشت
Дар суҳбат ӯ бути призод
در صحبت او بت پریزاد
Монанди парӣ ба банди пӯлод
مانند پری به بند پولاد
То шӯй буриш набӯд нолид
تا شوی برش نبود نالید
Чун шӯй расед дида молида
چون شوی رسید دیده مالید
То софӣ буд навҳа ме кард
تا صافی بود نوحه میکرد
Чун дард расед дард ме хӯрд
چون درد رسید درد میخورد
Май хост казон ғами ошкоро
میخواست کزان غم آشکارا
Гиряд нафасӣ надошт ёро
گرید نفسی، نداشت یارا
зи андӯҳи наҳуфта ҷон бакоҳад
ز اندوه نهفته جان بکاهد
Коҳидни ҷони худ ки хоҳад ?
کاهیدن جان خود که خواهد؟
Аз ҳишмати шӯйу шарми хуишон
از حشمت شوی و شرم خویشان
Май буд чу зулфи худ парешон
میبود چو زلف خود پریشان
Бегона чу даври гаштӣ аз роҳ
بیگانه چو دور گشتی از راه
Бархестӣ аз сутуни харгоҳ
برخاستی از ستون خرگاه
Чандон бигиристӣ бар он ҷой
چندان بگریستی بر آن جای
Каз гиря дар ӯ фитодӣ аз пой
کز گریه در او فتادی از پای
Чун бонг пай омадӣ ба гӯшаш
چون بانگ پی آمدی به گوشش
Монадӣ ба шиканҷа дар хурӯшаш
ماندی به شکنجه در خروشش
Чун шамъ ба чобукӣ нишастӣ
چون شمع به چابکی نشستی
Ваон гиря ба ханда дар шикастӣ
وان گریه به خنده در شکستی
Ин бе намакии фалак ҳаме кард
این بینمکی فلک همیکرد
Ваон хуши намаки ин ҷигар ҳаме хӯрд
وان خوش نمک این جگر همیخورد
То гардиши давр бе мудоро
تا گردش دور بیمدارا
Кардаш амали худ ошкоро
کردش عمل خود آشکارا
Шуд шӯии вай аз дареғу тимор
شد شوی وی از دریغ و تیمار
Давр аз рухи он арӯси бемор
دور از رخ آن عروس بیمار
Афтод мизоҷ аз истиқомат
افتاد مزاج از استقامت
Рафт ибни саломро саломат
رفت ابن سلام را سلامت
Дар тани таби тез коргар шуд
در تن تب تیز کارگر شد
Тобиш ба раҳи димоғ бар шуд
تابَش به ره دماغ بر شد
Роҳати зи мроҷ рахт барбаст
راحت ز مزاج رخت بربست
Қробаҳ эътидол бишикаст
قرابهٔ اعتدال بشکست
Қорўраҳи шиноси набзи бФшрд
قاروره شناس نبض بفشرد
Қорўраҳи шинохти ранҷ ӯ барад
قاروره شناخت رنج او برد
намедод ба лутфи созгорӣ
میداد به لطف سازگاری
Дар тарбияти мизоҷи ёрӣ
در تربیت مزاج یاری
То давр шуд аз мизоҷи сустӣ
تا دور شد از مزاج سستی
Пайдо шуд роҳи тандурустӣ
پیدا شد راه تندرستی
Бемор чу андакӣ баӣ ёфт
بیمار چو اندکی بهی یافت
Дар шахс назор фарбеҳӣ ёфт
در شخص نزار فربهی یافت
Парҳез накард аз ончии бад буд
پرهیز نکرد از آنچه بد بود
Ваон карда на барқарори худ буд
وان کرده نه برقرار خود بود
Парҳез на дафъи як газанд аст
پرهیز نه دفع یک گزند است
Дар роҳату ранҷ сӯдманд аст
در راحت و رنج سودمند است
Дар роҳати азу сабот ёбанд
در راحت ازو ثبات یابند
Вази ранҷи бадв наҷот ёбанд
وز رنج بدو نجات یابند
Чун вақт баӣ дар он таби тез
چون وقت بهی در آن تب تیز
Парҳези шикани шикасти парҳез
پرهیز شکن شکست پرهیز
Таби бози мулозими нафаси гашт
تب باز ملازم نفس گشت
Бемории рафтаи бози пас гашт
بیماری رفته باز پس گشت
Он тан ки ба захм аввал афтод
آن تن که به زخم اول افتاد
Захм дигараш ба бод бар дод
زخم دگرش به باد بر داد
Ваон гул ки ба об аввал олуд
وان گل که به آب اول آلود
Обӣ дигараш расед ва полуд
آبی دگرش رسید و پالود
Як зилзила аз нахуст бархест
یک زلزله از نخست برخاست
Девор дарида шуд чапу рост
دیوار دریده شد چپ و راست
Чун зилзила дигар баромад
چون زلزلهٔ دگر برآمد
Девори шикаста бар сар омад
دیوار شکسته بر سر آمد
Рӯзии ду се он ҷавони ранҷур
روزی دو سه آن جوان رنجور
намезад нафасии зи офияти давр
میزد نفسی ز عافیت دور
Чун шуд нафасаш ба сина дар танг
چون شد نفسش به سینه در تنگ
Зад шишаи бод бар сари санг
زد شیشهٔ باد بر سر سنگ
Ифшоанд чу бод бар ҷаҳони даст
افشاند چو باد بر جهان دست
Ҷонаши зи шиканҷа ҷаҳон раст
جانش ز شکنجهٔ جهان رست
ӯ рафт ва рӯем ва кас намонад
او رفت و رویم و کس نمانَد
Вомӣ ки ҷаҳон диҳад сетанд
وامی که جهان دهد ستاند
Аз воми ҷаҳон агар гиёҳӣаст
از وام جهان اگر گیاهیست
Май тарс ки шӯх вом хоҳӣаст
میترس که شوخ وامخواهیست
намекӯш ки вом ӯ гузорӣ
میکوش که وام او گزاری
То бози раҳеи зи вомдорӣ
تا باز رهی ز وامداری
Манишин ки нишастани андари ин вом
منشین که نشستن اندر این وام
Мсмор танасту мехи андом
مسمار تن است و میخ اندام
Бар гавҳар хеш башикан ин дарҷ
بر گوهر خویش بشکن این درج
Бар пар чу кабӯтарон аз ин бурҷ
بر پر چو کبوتران از این برج
Кин ҳафт хаданги чори бехӣ
کاین هفت خدنگ چار بیخی
Вена на сипари ҳазор мехӣ
وین نه سپر هزار میخی
Бо ҳарбаи марг агар ситезанд
با حربهٔ مرگ اگر ستیزند
Уфтанд чунонкӣ бар нахезанд
افتند چنانکه بر نخیزند
Ҳар субҳ каз ин равоқи дилкаш
هر صبح کز این رواق دلکش
Дар хирман олам уфтад оташ
در خرمن عالم افتد آتش
Ҳар шом каз ин хам гул олуд
هر شام کز این خم گلآلود
Бар хнбраҳ фалак шавад дӯд
بر خنبرهٔ فلک شود دود
Таълимгар ту шуд ки ӣнҷоӣ
تعلیمگر تو شد که اینجای
Оташкадаи исти дӯди паймоӣ
آتشکدهایست دود پیمای
Лайлии зи фироқи шӯй бе ком
لیلی ز فراق شوی بیکام
Май ҷусти зи ҷо чу гӯр аз дом
میجَست ز جا چو گور از دام
Аз рафтанаш арча суд санҷид
از رفتنش ارچه سود سنجید
Бо ин ҳамаи шӯй буд , ранҷид
با این همه شوی بود، رنجید
намекард зи баҳри шӯии фарёд
میکرد ز بهر شوی فریاد
Воўрдаҳи наҳуфтаи дӯстро ёд
وآورده نهفته دوست را یاد
Аз меҳнати дӯст мӯӣ ме кунад
از محنت دوست موی میکند
Аммо ба туфайл шӯй ме кунад
اما به طفیل شوی میکند
Ашк аз паии дӯст дона ме кард
اشک از پی دوست دانه میکرد
Шӯй шударо баҳона ме кард
شوی شده را بهانه میکرد
Бар шӯии зи шеванӣ ки хондӣ
بر شوی ز شیونی که خواندی
Дар шеваи дӯст нукта ронадӣ
در شیوهٔ دوست نکته راندی
Шӯяши зи буруни пӯст будӣ
شویش ز برون پوست بودی
Мағзаши ҳамаи дӯсти дӯст будӣ
مغزش همه دوست دوست بودی
Расм арабаст каз пас шӯй
رسم عربست کز پس شوی
Нанамояд зан ба ҳечкас рӯй
ننماید زن به هیچکس روی
Солии ду ба хона дар нишинад
سالی دو به خانه در نشیند
ӯ дар касу кас дар ӯ набинад
او در کس و کس در او نبیند
Нолад ба тазаррӯъӣ ки донад
نالد به تضرعی که داند
Байтӣ ба мурод хеш хонд
بیتی به مراد خویش خواند
Лайлӣ ба чунин баҳонаи ҳоле
لیلی به چنین بهانه حالی
Харгоҳи з халқ кард холӣ
خرگاه ز خلق کرد خالی
Бар қоидаи мусӣбати шӯй
بر قاعدهٔ مصیبت شوی
Бо ғам бинишаст рӯй дар рӯй
با غم بنشست روی در روی
Чун ёфт ғаривро баҳона
چون یافت غریو را بهانه
Бархест сабурӣ аз миёна
برخاست صبوری از میانه
Май барад ба шарти сӯгворӣ
میبرد به شرط سوگواری
Бар ҳафт фалаки хурӯшу зорӣ
بر هفت فلک خروش و زاری
Шӯридагӣ эй далер ме кард
شوریدگییی دلیر میکرد
Худро ба тапонча сайр ме кард
خود را به تپانچه سیر میکرد
намезад нафасии чунон ки май хост
میزد نفسی چنان که میخواست
Хавфу хатараши з роҳ бархест
خوف و خطرش ز راه برخاست