Ангушти каши сухани сароён

انگشت‌کشِ سخن‌سرایان

Ин қиссаи чунин барад ба поён

این قصه چنین بَرد به پایان

Кони сӯхтаи хирмани замона

کان سوخته‌خرمنِ زمانه

Шуд хирманӣ аз сиришки дона

شد خرمنی از سرشک دانه

Дстоси фалаки шикасти хирадаш

دستاس فلک شکست خردش

Чун хиради шикасти бози барадаш

چون خرد شکست باز بردش

Зонҳол ки буд , зортар гашт

زانحال که بود، زارتر گشت

Бе зӯртару нзортри гашт

بی‌زورتر و نزارتر گشت

Ҷонии зи қадами расида то лаб

جانی ز قدم رسیده تا لب

Рӯзӣ ба ситами расида то шаб

روزی به ستم رسیده تا شب

Нолндаҳи з рӯй дарднокӣ

نالنده ز روی دردناکی

Омад сӯии он арӯси хокӣ

آمد سوی آن عروسِ خاکی

Дар ҳалқаи он ҳзираҳ афтод

در حلقهٔ آن حظیره افتاد

Киштии ш дар об тира афтод

کشتی‌ش در آب تیره افتاد

Ғалтид чу мӯр хаста карда

غلتید چو مور خسته کرده

Печид чу мори захми хӯрда

پیچید چو مار زخم خورده

Байтии ду се зор зор бархонад

بیتی دو سه زار زار برخواند

Ашкии ду се талхи талхи бФшонд

اشکی دو سه تلخ تلخ بفشاند

Бардошт ба сӯии осмони даст

برداشت به‌سوی آسمان دست

Ангушти кушод ва дида барбаст

انگشت گشاد و دیده بربست

К-эии холиқ ҳарчӣ офарӣда аст

کای خالق هرچه آفریده است

Савганд ба ҳарчӣ баргузӣда аст

سوگند به هرچه برگزیده است

Каз меҳнат хеш вораҳонам

کز محنت خویش وارهانم

Дар ҳазрати ёри худ расонам

در حضرت یار خود رسانم

Озод кунам зи сахти ҷонӣ

آزاد کنم ز سخت‌جانی

Ва обод кунам ба сахти ронӣ

و آباد کنم به سخت‌رانی

Ин гуфту ниҳод бар замини сар

این گفت و نهاد بر زمین سر

Вони турбатро гирифт дар бар

وآن تربت را گرفت در بر

Чун турбати дӯст дар бар оварад

چون تربت دوست در بر آورد

эй дӯст бигуфт ва ҷон баровард

ای دوست بگفت و جان برآورد

ӯ низ гузашт аз ин гузаргоҳ

او نیز گذشت از این گذرگاه

Вон кист ки нагзарад бар ин роҳ ?

وآن کیست که نگذرد بر این راه؟

Роҳӣаст адам ки ҳар чаҳ ҳастанд

راهی است عدم که هر چه هستند

Аз офати қатъ ӯ нрстнд

از آفت قطع او نرستند

Ришӣ на ки ғӯргоҳ ғам нест

ریشی نه که غورگاه غم نیست

Хоридаҳи нохун ситам нест

خاریدهٔ ناخن ستم نیست

эй чун хари Асияи куҳани ланг

ای چون خر آسیا کهن لنگ

Кҳтоби ту рӯй каҳрабои ранг

کهتاب تو روی کهربا رنگ

Даврӣ кун аз ин хроси гардон

دوری کن از این خراس گردان

Кӯ давр шуд аз халоси мардон

کو دور شد از خلاص مردان

Дар хонаи сайли рези манишин

در خانهٔ سیل ریز منشین

Сайл омад , сайл , хез ! манишин !

سیل آمد، سیل، خیز! منشین!

То пул нишкаст бар ту гардун

تا پل نشکست بر تو گردون

Зини пул ба ҷаҳони ҷмозаҳи берун

زین پل بجهان جمازه بیرون

Дар хок мапӣч кӯ ғуборӣ аст

در خاک مپیچ کو غباری است

Бо табъи мсози кӯ шарорӣ аст

با طبع مساز کو شراری است

Бар тораки қадари хеш на пой

بر تارک قدر خویش نه پای

То бар сар осмон кунӣ ҷой

تا بر سر آسمان کنی جای

Доим ба ту бар , ҷаҳон намонад

دایم به تو بر، جهان نماند

Онро мапурсат кон намонад

آن‌را مپرست کان نماند

Маҷнӯни зи ҷаҳон чу рахт барбаст

مجنون ز جهان چو رخت بربست

Аз сарзаниш ҷаҳонён раст

از سرزنش جهانیان رست

Бар маҳди арӯси хўобнидаҳ

بر مهد عروس خوابنیده

Хобаши брбўду басти дида

خوابش بربود و بست دیده

Носуди дарини сарои пари дӯд

ناسود دراین سرای پر دود

Чун хуфт , маъа алғромаҳ осуд

چون خُفت، مع‌الغرامه آسود

Афтода бимонад ҳам бар он ҳол

افتاده بماند هم بر آن حال

Як моҳ ва шунидаам ки як сол

یک ماه و شنیده‌ام که یک سال

Ваон ёўгёни ройгони гирд

وان یاوگیان رایگان‌گرد

Пиромн ӯ гирифтаи новирд

پیرامن او گرفته ناورد

ӯ хуфта чу шоҳ дар иморӣ

او خفته چو شاه در عماری

Воишони ҳама дар итоқи дорӣ

وایشان همه در یتاق‌داری

Бар гирди ҳзираҳ хона гирданд

بر گِرد حظیره، خانه کردند

Зон гўргаҳ ошиёна гирданд

زان گورگه، آشیانه کردند

Аз бими дарандагони чапу рост

از بیم درندگان چپ و راست

Омад шуд халқ ҷумла бархест

آمد شدِ خلق جمله برخاست

Назорагӣ эй ки дидӣ аз давр

نظارگی‌ای که دیدی از دور

Шӯридан он дадон чу занбӯр

شوریدن آن ددان چو زنبور

Пиндоштии он ғариби хаста

پنداشتی آن غریب خسته

Онҷост ба расм худ нишаста

آنجاست به رسم خود نشسته

Ваон теғи занон ба қаҳрамонӣ

وان تیغ‌زنان به قهرمانی

Бар шоҳ кунанд посбонӣ

بر شاه کنند پاسبانی

Огоҳ на зонка шоҳ мурда аст

آگاه نه زانکه شاه مُرده است

Бодаши камару кулоҳ барда аст

بادش کمر و کلاه برده است

Ваон ҷиФаҳи хӯн ба харҷ карда

وان جیفهٔ خون به خرج کرده

Дарӣ ба ғубор дарҷ карда

دری به غبار درج کرده

Аз зилзилаҳои даври афлок

از زلزله‌های دور افلاک

Шуд рехтау фишонда бар хок

شد ریخته و فشانده بر خاک

Дар ҳайат ӯ з ҳар нишоне

در هیئت او ز هر نشانی

Номонда ба ҷои ҷузи устихонӣ

نامانده به‌جا جز استخوانی

Зон гурги сегон устихони хор

زان گرگ‌سگان ِاستخوان‌خوار

Касро на ба устихон ӯ кор

کس را نه به استخوان او کار

Чандон ки дадон баданд бар ҷой

چندان که ددان بدند بر جای

Наниҳод дар он ҳарам касе пой

ننهاد در آن حرم کسی پای

Мардуми зи ҳифоз бо насиб аст

مردم ز حفاظ با نصیب است

Ин мардумӣ аз дадон ғариб аст

این مردمی از ددان غریب است

Шуд соли гузаштаи вони даду дом

شد سال گذشته وآن دد و دام

Овора шуданд кому ноком

آواره شدند کام و ناکام

Даврон чу тилисми ганҷи брбўд

دوران چو طلسم گنج بربود

Ваон қуфли хазинаи банди Фрсўд

وان قفل خزینه بند فرسود

Густохи равони он гузаргоҳ

گستاخ‌روان آن گذرگاه

Карданд даруни он ҳарами роҳ

کردند درون آن حرم راه

Диданди фитодаи меҳрбонӣ

دیدند فتاده مهربانی

Мағзӣ шудаи мондаи устихонӣ

مغزی شده مانده استخوانی

Чун муҳаррами дидаи сохтндш

چون محرم دیده ساختندش

Аз роҳи вафои шнохтндш

از راه وفا شناختندش

Овоза равона шуд ба ҳар бум

آوازه روانه شد به هر بوم

Шуд дар араби ин фасонаи маълум

شد در عرب این فسانه معلوم

Хуишону гузидагону покон

خویشان و گزیدگان و پاکان

Ҷамъи омадаи ҷумлаи дарднокон

جمع آمده جمله دردناکان

Рафтанд ва дар ӯ назора карданд

رفتند و در او نظاره کردند

Тани хастау ҷома пора карданд

تن خسته و جامه پاره کردند

Ваон колбуди гуҳари фишонда

وان کالبد گهر فشانده

Ҳамчун садафи сипеди монда

همچون صدف سپید مانده

Гирди садафаш чу дар задуданд

گرد صدفش چو دُر زدودند

Бозаш чу садаф абир суданд

بازش چو صدف عبیر سودند

ӯ худ чу ғубори машк вааш дошт

او خود چو غبار مشک‌وش داشت

Аз нофаи ишқи буи хуш дошт

از نافهٔ عشق بوی خوش داشت

Дар гиря шуданд сӯгворон

در گریه شدند سوگواران

Карданд бар ӯ сиришки борон

کردند بر او سرشک باران

Шастанд ба оби дидаи покаш

شستند به آب دیده پاکش

Доданд зи хоки ҳам ба хокаш

دادند ز خاک هم به خاکش

Пҳлўгаҳи дахмаро кушоданд

پهلوگه دخمه را گشادند

Дар паҳлавии Лайлӣ аш ниҳоданд

در پهلوی لیلی‌اش نهادند

Хуфтанд ба ноз то қиёмат

خفتند به ناز تا قیامت

Бархест зи роҳашони маломат

برخاست ز راهشان ملامت

Буданд дар ин ҷаҳон ба як аҳд

بودند در این جهان به یک عهد

Хуфтанд дар он ҷаҳон ба як маҳд

خفتند در آن جهان به یک مهد

Карданд чунонкӣ дошт роҳӣ

کردند چنانکه داشت راهی

Бар турбат ҳар ду равза гоҳе

بر تربت هر دو روضه‌گاهی

Он равза ки рашки бӯстон буд

آن روضه که رشک بوستان بود

Ҳоҷати гуҳи ҷумлаи дӯстон буд

حاجت‌گه جمله دوستان بود

Ҳар комдӣ аз ғарибу ранҷур

هر کآمدی از غریب و رنجور

Дар ҳол шудӣ зи ранҷу ғами давр

در حال شدی ز رنج و غم دور

Зон равза касе ҷудо нагаштӣ

زان روضه کسی جدا نگشتی

То ҳоҷат ӯ раво нагаштӣ

تا حاجت او روا نگشتی