эй чордаҳи солаи қурраи алъайн

ای چارده ساله قرة‌العین

Болиғи назари улӯми кунин

بالغ نظر علوم کونین

Он рӯз ки ҳафт сола будӣ

آن روز که هفت ساله بودی

Чун гул ба чамани ҳавола будӣ

چون گل به چمن حواله بودی

Вокнўн ки ба чордаҳ раседӣ

واکنون که به چارده رسیدی

Чун сарв бар авҷ сар кашидӣ

چون سرو بر اوج سر کشیدی

Ғофили манишин на вақт бозӣ аст

غافل منشین نه وقت بازی است

Вақт ҳунараст ва сарфарозӣ аст

وقت هنر است و سرفرازی است

Дониши талаб ва бузургӣ омӯз

دانش طلب و بزرگی آموز

То ба нигаранд рӯзат аз рӯз

تا به نگرند روزت از روز

Ному нисбат ба хурдсолии сет

نام و نسبت به خردسالی‌ست

Насл аз шаҷари бузурги холии сет

نسل از شجر بزرگ خالی‌ست

Ҷое ки бузург боядат буд

جایی که بزرگ بایدت بود

Фарзандии ман ндортти суд

فرزندی من نداردت سود

Чун шер ба худ сипаҳ шикан бош

چون شیر به خود سپه‌شکن باش

Фарзанди хисол хештан бош

فرزند خصال خویشتن باش

Давлати талабӣ , сабаби нигаҳи дор

دولت‌ طلبی‌، سبب نگه‌دار

Бо халқи худои адаби нигаҳи дор

با خلق خدا ادب نگه‌دار

Онҷо ки фасонае сголӣ

آنجا که فسانه‌ای سگالی

Аз тарс худо мабош холӣ

از ترس خدا مباش خالی

Ваон шуғли талаби з рӯй ҳолат

وان شغل طلب ز روی حالت

Каз карда набошадат хиҷолат

کز کرده نباشدت خجالت

Гар дили диҳӣ эй писари бад-ӣни панд

گر دل دهی ای پسر بدین پند

Аз панди падари шӯии барӯманд

از پند پدر شوی برومند

Гарчи сари сарваряти байнам

گرچه سر سروریت بینم

Воиини суханваряти байнам

وآیین سخنوریت بینم

Дар шеър мапӣч ва дар фан ӯ

در شعر مپیچ و در فن او

Чун акзб ӯст аҳсан ӯ

چون اکذب اوست احسن او

Зини фани матлаби баланди номӣ

زین فن مطلب بلند نامی

Кони хатм шудааст бар Низомӣ

کان ختم شده است بر نظامی

Назм ар чаҳ ба мартабат баланд аст

نظم ار چه به مرتبت بلند است

Он илми талаб ки сӯдманд аст

آن علم طلب که سودمند است

Дар ҷадвали ин хати қиёсӣ

در جدول این خط قیاسی

намекӯш ба хештани шиносӣ

می‌کوش به خویشتن‌شناسی

Ташреҳи ниҳоди худ дромўз

تشریح نهاد خود درآموز

Кин маърифатӣаст хотири афрӯз

کاین معرفتی است خاطر‌افروز

Пайғамбар гуфт : « илми илмон

پیغمبر گفت: «عِلمُ عِلمان

Илми алодёну илми алобдон »

علم الادیان و علم الابدان»

Дар нофи ду илми буи таййиб аст

در ناف دو علم بوی طیب است

Ваон ҳар ду фақиҳ ё табиб аст

وان هر دو فقیه یا طبیب است

намебош табиби исавии ҳаш

می‌باش طبیب عیسوی هُش

Аммо на табиби одамии каш

اما نه طبیب آدمی‌کش

намебош фақиҳ тоъат андӯз

می‌باش فقیه طاعت‌اندوز

Аммо на фақиҳ ҳиялат омӯз

اما نه فقیه حیلت‌آموز

Гар ҳар ду шӯии баланди гардӣ

گر هر دو شوی بلند گردی

Пеши ҳамаи арҷманди гардӣ

پیش همه ارجمند گردی

Соҳиби тарафайн аҳд бошӣ

صاحب طرفین عهد باشی

Соҳиби тарафи ду маҳд бошӣ

صاحب طرف دو مهد باشی

намекӯш ба ҳар варақ ки хуоне

می‌کوش به هر ورق که خوانی

Кони донишро тамоми доне

کان دانش را تمام دانی

Полонгарӣ ӣӣ ба ғояти худ

پالان‌گری‌یی به غایت خود

Беҳтари зи кулоҳи дузии бад

بهتر ز کلاه‌دوزی بد

Гуфтани зи ман аз ту кор бастан

گفتن ز من از تو کار بستن

Бекор наме тавон нишастан

بیکار نمی‌توان نشستن

Бо ин ки сухан ба лутф об аст

با این که سخن به لطف آب است

Кам гуфтан ҳар сухан савоб аст

کم گفتن هر سخن صواب است

Об ар чаҳ ҳамаи зулоли хезад

آب ار چه همه زلال خیزد

Аз хӯрдани пар , малоли хезад

از خوردن ِ پر‌، ملال خیزد

Кам гӯйу гузидаи гӯй чун дар

کم گوی و گزیده گوی چون دُر

То зи андаки ту ҷаҳон шавад пар

تا ز اندک تو جهان شود پر

Лоф аз сухан чу дар тавон зад

لاف از سخن چو دُر توان زد

Он хишт буд ки пар тавон зад

آن خشت بود که پر توان زد

Марворидӣ каз асл пок аст

مرواریدی کز اصل پاک است

Ороиши бахши об ва хок аст

آرایش‌بخش آب و خاک است

То ҳаст дуруст , ганҷу кон ҳост

تا هست دُرُست‌، گنج و کان‌هاست

Чун хирад шавад , давои ҷон ҳост

چون خُرد شود‌، دوای جان‌هاست

Як дастаи гули димоғ парвар

یک دسته گل دماغ‌پرور

Аз сад хирмани гиёҳи беҳтар

از صد خرمن گیاه بهتر

Гар бошад сад ситора дар пеш

گر باشد صد ستاره در پیش

Таъзими як офтоби азу беш

تعظیم یک آفتاب ازو بیش

Гарчи ҳама кавкабӣ битоб аст

گرچه همه کوکبی بتاب است

Афрӯхтагӣ дар офтоб аст

افروختگی در آفتاب است