Чунки нсхтаҳи сухани срсрӣ
چونکه نَسَخته سخن سرسری
Ҳаст бар гавҳарёни гавҳарӣ
هست بر گوهریان گوهری
Нуктаи нигаҳ дор бибин чун буд
نکته نگهدار ببین چون بُوَد
Нукта ки санҷидау мавзун буд
نکته که سنجیده و موزون بُوَد
Қофияи санҷон ки сухан баркашанд
قافیهسنجان که سخن برکشند
Ганҷи ду олам ба сухани дркшнд
گنج دو عالم به سخن درکشند
Хоссаи калидӣ ки дар ганҷи рост
خاصه کلیدی که در گنج راست
Зери забони марди сухани санҷи рост
زیر زبان مرد سخنسنج راست
Онкии тарозуии сухан сахта кард
آنکه ترازوی سخن سخته کرد
Бахти варонро ба сухан бахта кард
بختوران را به سخن بخته کرد
Булбул аршанд сухани парварон
بلبل عرشند سخنپروران
Боз чаҳ монанди ба он дигарон
باز چه مانند به آن دیگران
зи оташи фикрат чу парешон шаванд
زآتش فکرت چو پریشان شوند
Бо малик аз ҷумла хуишон шаванд
با مَلَک از جملهٔ خویشان شوند
Пардаи розӣ ки сухани парварии сет
پرده رازی که سخنپروریست
Соя эй аз пардаи пайғамбарии сет
سایهای از پرده پیغمبریست
Пеш ва пасӣ басти сафи кибриё
پیش و پسی بست صف کبریا
Пас шуъаро омаду пеши анбиё
پس شعرا آمد و پیش انبیا
Ин ду назари муҳаррам як дӯстанд
این دو نظر محرم یک دوستند
Ин ду чу мағзи он ҳама чун пӯстанд
این دو چو مغز آنهمه چون پوستند
Ҳар рутабӣ каз сар ин хон буд
هر رطبی کز سر این خوان بُوَد
Он на сухани порае аз ҷон буд
آن نه سخن پارهای از جان بُوَد
Ҷони тарошида ба минқори гул
جان تراشیده به منقار گِل
Фикрат хойида ба дандони дил
فکرت خاییده به دندان دل
Чашмаи ҳикмат ки сухан доне аст
چشمهٔ حکمت که سخندانی است
Об шудаи зини ду се як ноне аст
آب شده زین دو سه یک نانی است
Онкии дарин парда нўоииш ҳаст
آنکه درین پرده نواییش هست
Хуштар азин ҳуҷра саройяш ҳаст
خوشتر ازین حجره سراییش هست
Бо сари зонуии вилояти ситон
با سر زانوی ولایتسِتان
Сар наниҳад бар сар ҳар остон
سر ننهد بر سر هر آستان
Чун сари зонуи қадам дил кунад
چون سر زانو قدم دل کند
Дар ду ҷаҳони даст ҳамоил кунад
در دو جهان دست حمایل کند
Ояд фарқаш ба саломи қадам
آید فرقش به سلام قدم
Ҳалқаи сифати пойу сари орад ба ҳам
حلقهصفت پای و سر آرد بههم
Дар хами он ҳалқа ки чусташ кунад
در خم آن حلقه که چستش کند
Ҷон шаканд боз дурусташ кунад
جان شکند باز درستش کند
Гоҳе аз он ҳалқаи зонуи қарор
گاهی از آن حلقهٔ زانو قرار
Ҳалқа наад гӯши фалакро ҳазор
حلقه نهد گوش فلک را هزار
Гоҳи бад-ӣни ҳуққаи фирӯзаи ранг
گاه بدین حقهٔ فیروزه رنگ
Муҳраи яке даҳ ба дар оради зи чанг
مهره یکی ده بهدر آرد ز چنگ
Чун ба сухан гарм шавад мураккабаш
چون به سخن گرم شود مرکبش
Ҷон ба лаб ояд ки бабўсад лабаш
جان به لب آید که ببوسد لبش
Аз паии лаълӣ ки براردи зи кон
از پی لعلی که برآرد ز کان
Рахна кунад байзаи ҳафт осмон
رخنه کند بیضه هفت آسمان
Нисбати фарзандии абёти чуст
نسبت فرزندی ابیات چست
Бар падар табъ бидорад дуруст
بر پدر طبع بدارد درست
Хизматаши оради фалаки чанбарӣ
خدمتش آرد فلک چنبری
Боз раҳад зи офати хизматгар ӣ
باز رهد ز آفت خدمتگری
Ҳам нафасаши роҳати ҷон ҳо шавад
هم نفسش راحت جانها شود
Ҳам суханаши меҳри забон ҳо шавад
هم سخنش مهر زبانها شود
Ҳар ки нигорандаи ин пайкар ӯст
هر که نگارندهٔ این پیکر اوست
Бар суханаши зан ки сухан парвар ӯст
بر سخنش زن که سخنپرور اوست
Муштарии саҳари сухани хўонмш
مشتری سِحرِ سخن خوانمش
Зуҳраи Њорут шикан донамаш
زهرهٔ هاروتشکن دانمش
Ин бунаи коҳнг саворон гирифт
این بنه کاهنگ سواران گرفت
Пояи хор аз сар хорон гирифт
پایه خوار از سر خواران گرفت
Рои марои ин сухан аз ҷои барад
رای مرا این سخن از جای برد
Коби суханро сухани орои барад
کآب سخن را سخنآرای برد
Миваи дилро ки ба ҷонӣ диҳанд
میوه دل را که به جانی دهند
Кӣ буд обӣ чу ба ноне диҳанд ?
کی بود آبی چو به نانی دهند؟
эй фалак аз дасти ту чун руста анд
ای فلک از دست تو چون رستهاند
Ин гиреҳҳоӣ ки камар баста анд
این گرههایی که کمر بستهاند
Кор шуд аз даст ба ангушти пой
کار شد از دست به انگشت پای
Ин гиреҳ аз кори сухани вогшоӣ
این گره از کار سخن واگشای
Сими кашоне ки ба зар мурда анд
سیم کشانی که به زر مردهاند
Сиккаи ин сим ба зар барда анд
سکه این سیم به زر بردهاند
Ҳар ки ба зари сикка чун рӯз дод
هر که به زر سکهٔ چون روز داد
Санги ситад дар шаб афрӯз дод
سنگ ستد، دُر شبافروز داد
Лоҷарами ин қавм ки донотрнд
لاجرم این قوم که داناترند
Зиртрнд арча ба болотрнд
زیرترند ارچه به بالاترند
Онкии сараши зркш султон кашид
آنکه سرش زرکش سلطان کشید
Бози пасини луқмаи з оҳан чашид
باز پسین لقمه ز آهن چشید
Вонкаҳ чу симоби ғам зар нахурд
وانکه چو سیماب غم زر نخورد
Нуқра шуду оҳан санҷар нахурд
نقره شد و آهن سنجر نخورد
Чун суханат шаҳд шуд арзон макун
چون سخنت شهد شد ارزان مکن
Шаҳди суханро магас афшон макун
شهد سخن را مگس افشان مکن
То ндиҳандат , мисатон гар вафост
تا ندهندت، مَسِتان گر وفاست
То нниўшнд , магӯ гар дуост
تا ننیوشند، مگو گر دعاست
То накунад шаръи туро номдор
تا نکند شرع تو را نامدار
Номзад шеър машав зинҳор
نامزد شعر مشو زینهار
Шеъри туро сидра нишоне диҳад
شعر تو را سدره نشانی دهد
Салтанати малик маъонӣ диҳад
سلطنت ملک معانی دهد
Шеъри ту аз шаръ бидонҷо расад
شعر تو از شرع بدانجا رسد
Каз камарати соя ба ҷавзо расад
کز کمرت سایه به جوزا رسد
Шеъри برارد ба амиряти ном
شعر برآرد به امیریت نام
Колшъроءи амроءи алклом
کالشعراءُ امراء الکلام
Чун фалак аз пой нишоед нишаст
چون فلک از پای نشاید نشست
То суханӣ чун фалаки оре ба даст
تا سخنی چون فلک آری به دست
Бар сифати шамъ сарафканда бош
بر صفت شمع سرافکنده باش
Рӯзи фурӯи мурдау шаб зинда бош
روز فرو مرده و شب زنده باش
Чун так андеша ба гармӣ расед
چون تک اندیشه به گرمی رسید
Тундрави чарх ба нармӣ расед
تندروِ چرخ به نرمی رسید
Ба ки сухани дайри писанд оварӣ
به که سخن دیر پسند آوری
То сухан аз дасти баланд оварӣ
تا سخن از دست بلند آوری
Ҳар чаҳ дар ин парда нишонат диҳанд
هر چه در این پرده نشانت دهند
Гар напасандӣ ба аз онат диҳанд
گر نپسندی به از آنت دهند
Сина макунгар гуҳари оре ба даст
سینه مکن گر گهر آری به دست
Беҳтар аз он ҷӯй ки дар сина ҳаст
بهتر از آن جوی که در سینه هست
Ҳар ки илм бар сари ин роҳи барад
هر که علم بر سر این راه برد
Гӯии зи хуршед ва так аз моҳи барад
گوی ز خورشید و تک از ماه برد
Гар нафасаши гарм рӯй ҳам накард
گر نفسش گرم روی هم نکرد
Як нафас аз гарм рӯй кам накард
یک نفس از گرم روی کم نکرد
Дар так фикрат ки равиш гарм дошт
در تک فکرت که روِش گرم داشت
Баради фалакро вале озарм дошт
برد فلک را ولی آزرم داشت
Борагӣ аз шҳпри ҷбрили сохт
بارگی از شهپر جبریل ساخت
Бодзн аз боли сроФили сохт
بادزن از بال سرافیل ساخت
Паии сипар кас макун ин кушта ро
پیسپرِ کس مکن این کشته را
Бози мадаи сар ба каси ин ришта ро
باز مده سر بهکَس این رشته را
Суфра анҷӣр шудӣ сифри вор
سفره انجیر شدی صفر وار
Гар ҳамаи мурғии бадии анҷӣри хор
گر همه مرغی بدی انجیر خوار
Ман ки дарин шеваи мсиби омадам
منکه درین شیوه مصیب آمدم
Дӣдании арзам ки ғариби омадам
دیدنی ارزم که غریب آمدم
Шеър ба ман савмиъа бунёд шуд
شعر به من صومعه بنیاد شد
Шоирӣ аз мстбаҳ озод шуд
شاعری از مصطبه آزاد شد
Зоҳиду роҳиби сӯй ман тохтанд
زاهد و راهب سوی من تاختند
Хирқау зуннор дар андохтанд
خرقه و زنار در انداختند
Сурхи гулии ғунчаи мисолам ҳануз
سرخگلی غنچهمثالم هنوز
Мунтазири боди шимолам ҳануз
منتظر باد شمالم هنوز
Гар бинмоем сухани тоза ро
گر بنمایم سخن تازه را
Сувар қиёмат кунам овоза ро
صور قیامت کنم آوازه را
Ҳарчӣ вуҷӯдаст зи нав то куҳан
هرچه وجود است ز نو تا کهن
Фитна шавад бар ман ҷодўсхн
فتنه شود بر منِ جادوسخن
Санъати ман бардаи зи ҷодӯи шикеб
صنعت من برده ز جادو شکیب
Саҳари ман афсуни млоики фиреб
سحر من افسونِ ملایکفریب
Бобули ман ганҷаи Њорути сӯз
بابِل من گنجه هاروتسوز
Зуҳраи ман хотир анҷум фурӯз
زهره من خاطر انجمفروز
Зуҳраи ин минтақа мизоне аст
زهره این منطقه میزانی است
Лоҷарамаши мантиқ рӯҳонӣ аст
لاجرمش منطق روحانی است
Саҳари ҳалолами саҳарӣ қӯт шуд
سحر حلالم سحری قوت شد
Насх кун нусха Њорут шуд
نسخکُنِ نسخه هاروت شد
Шакли Низомӣ ки хаёл манаст
شکل نظامی که خیال منست
Ҷонвар аз саҳар ҳалол манаст
جانور از سحر حلال منست