Сидкнони мураккаби Нӯшервон
صیدکنان مرکبِ نوشیروان
Давр шуд аз кавкабаи хусравон
دور شد از کوکبهٔ خسروان
Мӯниси хусрав шудаи дастуру бас
مونس خسرو شده دستور و بس
Хусраву дастур ва дигар ҳечкас
خسرو و دستور و دگر هیچکس
Шоҳ дар он ноҳит сайд ёб
شاه در آن ناحیت صید یاب
Дид диҳӣ чун дили душмани хароб
دید دهی چون دل دشمن خراب
Танги ду мурғи омада дар икдгр
تنگ دو مرغ آمده در یکدِگَر
Вази дили шаҳи қофияи шани танг тар
وز دل شه قافیهشان تنگتر
Гуфт ба дастур « чаҳ дам мезананд ?
گفت به دستور «چه دم میزنند؟
Чист сафирӣ ки ба ҳам мезананд ? »
چیست صفیری که بههم میزنند؟»
Гуфт вазир « эй малики рӯзгор
گفت وزیر «ای ملک روزگار
Гӯям агар шаҳ буд омӯзгор
گویم اگر شه بود آموزگار
Ин ду наво наз паии ромишгарии сет
این دو نوا نز پی رامشگریست
Хутбае аз баҳри зношўҳрии сет
خطبهای از بهر زناشوهریست
Духтарии ин мурғ бидон мурғ дод
دختری این مرغ بدان مرغ داد
Ширбҳо хоҳад аз ӯ бомдод
شیربها خواهد از او بامداد
Кин даҳ вайрон бигзорӣ ба мо
کاین ده ویران بگذاری به ما
Низ чунин чанд сипорӣ ба мо
نیز چنین چند سپاری به ما
Он дигараш гуфт казин даргузар
آن دگرش گفت کزین درگذر
Ҷаври малики байн ва бирав ғам махӯр
جور ملک بین و برو غم مخور
Гар малик инаст на баси рӯзгор
گر مَلِک اینست نه بس روزگار
Зини даҳ вайрони даҳумати сад ҳазор »
زین ده ویران دهمت صد هزار»
Дар малики ин лафз чунон даргирифт
در ملک این لفظ چنان درگرفت
Коҳ баровард ва фиғон барграфт
کاه برآورد و فغان برگرفت
Даст ба сар бар зад ва лухтӣ гирист
دست بهسر بر زد و لختی گریست
Ҳосили бедод ба ҷуз гиря чист ?
حاصل بیداد به جز گریه چیست؟
Зини ситами ангушт ба дандон гузид
زین ستم انگشت به دندان گزید
Гуфт « ситами байн ки ба мурғон расед
گفت «ستم بین که به مرغان رسید
Ҷаври нигар каз ҷиҳати хокён
جور نگر کز جهت خاکیان
Ҷғди нишонами бадали мокиён
جغد نشانم بَدَل ماکیان
эй ман ғофил шудаи дунёи параст
ای من غافل شده دنیا پرست
Бас ки занам бар сари азин кори даст
بس که زنم بر سر ازین کار دست
Моли касон чанд ситонам ба зӯр ?
مال کسان چند ستانم به زور؟
Ғофилам аз мурдану фардои гӯр
غافلم از مردن و فردای گور
То кӣ ва кӣ даст дарозӣ кунам ?
تا کی و کی دستدرازی کنم؟
Бо сари худ байн ки чаҳ бозӣ кунам
با سر خود بین که چه بازی کنم
Малик бидон дод марои кирдигор
مُلک بدان داد مرا کردگار
То накунам ончӣ наёяд ба кор
تا نکنم آنچه نیاید به کار
Ман ки мисамро ба зар андӯда анд
من که مسم را به زر اندودهاند
намекунам онҳо ки нафармӯда анд
میکنم آنها که نفرمودهاند
Номи худ аз зулм чаро бад кунам ?
نام خود از ظلم چرا بد کنم؟
Зулм кунам вой ки бар худ кунам
ظلم کنم وای که بر خود کنم
Беҳтар аз ин дар дилам озарм дод
بهتر از این در دلم آزرم داد
ё зи худо ё зи худами шарми бод
یا ز خدا یا ز خودم شرم باد
Зулм шуд имрӯзи тамошои ман
ظلم شد امروز تماشای من
Вой ба расвои фардои ман
وای به رسواییِ فردای من
Сӯхтанӣ шуд тан бе ҳосилам
سوختنی شد تن بیحاصلم
Сӯзад аз ин ғуссаи дилам бар дилам
سوزد از این غصه دلم بر دلم
Чанд ғубори ситам ангехтан ?
چند غبار ستم انگیختن؟
Оби худу хӯни касони рехтан
آب خود و خون کسان ریختن
Рӯзи қиёмати зи ман ин трктоз
روز قیامت ز من این ترکتاز
Боз бипурсанд ва бипурсанд боз
باز بپرسند و بپرسند باز
Шарм зада м , чун нанишинам хаҷал ?
شرم زدهم، چون ننشینم خجل؟
Санги дилам , чун нашавам тнгдл ?
سنگدلم، چون نشوم تنگدل؟
Бингар то чанд маломат барам
بنگر تا چند ملامت برم
Кин хаҷалиро ба қиёмат барам
کاین خجلی را به قیامت برم
Бор манаст ончии марои борагии сет
بار من است آنچه مرا بارگیست
Чораи ман бар ман бечорагии сет
چاره من بر من بیچارگیست
Зини гуҳару ганҷ ки натавон шимурд
زین گهر و گنج که نتوان شمرد
Сом чаҳ бардошт ? Фаридун чаҳ барад ?
سام چه برداشت؟ فریدون چه برد؟
То ман азин амру вилоят ки ҳаст
تا من ازین امر و ولایت که هست
Оқибати аламр чаҳ дорам ба даст ? »
عاقبتالامر چه دارم به دست؟»
Шоҳ дар он бораи чунон гарми гашт
شاه در آن باره چنان گرم گشت
Каз нафасаши наъли фарси нарми гашт
کز نفسش نعل فرس نرم گشت
Чунки ба лашгари гуҳ ва роят расед
چونکه به لشگرگه و رایت رسید
Буии навозиш ба вилоят расед
بوی نوازش به ولایت رسید
Ҳоле аз он хитта қалам барграфт
حالی از آن خطه قلم برگرفت
Расми баду роҳ ситам барграфт
رسم ِ بد و راهِ ستم برگرفت
Дод бгстрду ситами дрнбшт
داد بگسترد و ستم درنبشت
То нафаси охир аз он барнагашт
تا نفس آخر از آن برنگشت
Баъди басии гардиши бахти озмоӣ
بعد بسی گردش بخت آزمای
ӯ шуду овозаи адлаши биҷой
او شد و آوازه عدلش بجای
Ёфта дар хиттаи соҳибдилӣ
یافته در خطه صاحبدلی
Сиккаи номаши рақами одилӣ
سکه نامش رقم عادلی
Оқибатии нек саранҷом ёфт
عاقبتی نیک سرانجام یافت
Ҳар ки дар адл зад ин ном ёфт
هر که دَرِ عدل زد این نام یافت
Умр ба хушнӯд ӣ дилҳо гузор
عمر به خشنودی دلها گذار
То зи ту хўшнўд буд кирдигор
تا ز تو خوشنود بود کردگار
Сояи хуршеди саворони талаб
سایهٔ خورشید ِ سواران طلب
Ранҷи худу роҳати ёрони талаб
رنج خود و راحت یاران طلب
Дард сетоне куну дармондаӣ
درد ستانی کن و درماندهی
Тот расонанд ба фармондиҳӣ
تات رسانند به فرماندهی
Гарми шӯ аз меҳру зи кин сард бош
گرم شو از مهر و ز کین سرد باش
Чун мау хуршед ҷавонмард бош
چون مه و خورشید جوانمرد باش
Ҳар ки ба некии амал оғоз кард
هر که به نیکی عمل آغاز کرد
Некӣ ӯ рӯй бадв боз кард
نیکی او روی بدو باز کرد
Гунбади гардандаи з рӯй қиёс
گنبد گردنده ز روی قیاس
Ҳаст ба некӣу бадии ҳақи шинос
هست به نیکی و بدی حقشناس
Тоъат кун рӯй битоб аз гуноҳ
طاعت کن روی بتاب از گناه
То нашӯй чун хаҷалони узрхоҳ
تا نشوی چون خجلان عذرخواه
Ҳосили дунё чу яке соъат аст
حاصل دنیا چو یکی ساعت است
Тоъат кун каз ҳама ба тоъат аст
طاعت کن کز همه بِه طاعت است
Узри мёўр на ҳиял хостанд
عذر میاور نه حیَل خواستند
Ин суханаст аз ту амал хостанд
این سخن است از تو عمل خواستند
Гар ба сухани кор муяссар шудӣ
گر به سخن کار میسر شدی
Кори Низомӣ ба фалак бар шудӣ
کار نظامی به فلک بر شدی