эй зи шаби васли гиронмоя тар
ای ز شب وصل گرانمایهتر
Вази илми субҳи сабки соя тар
وز عَلَم صبح سبک سایهتر
Сояи сифат чанд нишинӣ ба ғам ?
سایهصفت چند نشینی به غم؟
Хез ки бар пои накӯтар илм
خیز که بر پای نکوتر علَم
Чун маликон азм шуд омад кунанд
چون مَلِکان عزمِ شد آمد کنند
Нақли бунаи пештар аз худ кунанд
نَقلِ بُنِه پیشتر از خود کنند
Гар мулкӣ , азми раҳ оғоз кун
گر ملکی، عزم ره آغاز کن
Зин ба навотар сафар ӣ соз кун
زین به نوا تر سفری ساز کن
Пештар аз худ буна берун фирист
پیشتر از خود بُنِه بیرون فرست
Тӯшаи фардо ӣ худ акнӯн фирист
توشهٔ فردای خود اکنون فرست
Хонаи занбӯри пар аз ангабин
خانهٔ زنبور پر از انگبین
Аз пай онаст ки шуд пеши байн
از پی آن است که شد پیشبین
Мӯр ки мардона сафӣ ме кашад
مور که مردانه صفی میکشد
Аз паии фардо алафӣ ме кашад
از پی فردا علفی میکشد
Ҳар ки ҷаҳон хоҳад ки осон хӯрд
هر که جهان خواهد کهآسان خورد
Тобистони барг зимистон хӯрд
تابسِتان برگِ زمستان خوَرد
Ҷузи ман ва ту ҳарки дар ин тоъат анд
جز من و تو هرکه در این طاعتاند
СирФии гавҳари як соъат анд
صیرفی گوهر یک ساعتاند
Ҳиммати каси оқибат андеш нест
همّت کس عاقبتاندیش نیست
Бениши кас то нафасӣ беш нест
بینش کس تا نفسی بیش نیست
Манзили мо каз фалакаш бешӣ аст
منزل ما کز فلکش بیشی است
Манзалати оқибат андешӣ аст
منزلتِ عاقبتاندیشی است
Нест ба ҳар навъ ки байнами басӣ
نیست به هر نوع که بینم بسی
Оқибати андештар аз мо касе
عاقبتاندیشتر از ما کسی
Комаи вақт арча зи ҷони хуш тар аст
کامهٔ وقت ارچه ز جان خوشتر است
Оқибати андешӣ аз он хуш тар аст
عاقبتاندیشی ازآن خوشتر است
Мо ки зи соҳиб хабарон дилем
ما که ز صاحبخبرانِ دلیم
Гавҳар ӣем ар чаҳ зи кони гилӣм
گوهرییم ار چه ز کانِ گِلیم
з омадании омадаи моро асар
ز آمدنی آمده ما را اثر
Вази шуданиҳо шудаи соҳиби назар
وز شدنیها شده صاحبنظر
Хонда ба ҷони резаи андеши нок
خوانده به جانریزهٔ اندیشناک
Абҷад на мактаби азин лавҳи хок
ابجد نُه مکتب ازین لوحِ خاک
Кас на бад-ӣни доғ , ту будӣ ва ман
کس نه بدین داغ، تو بودی و من
Навбари ин боғи ту будӣ ва ман
نوبر این باغ تو بودی و من
Хоки ту он рӯз ки май бехтанад
خاک تو آن روز که میبیختند
Аз паии маъҷун дил омехтанд
از پی معجون دل آمیختند
Хоки ту омехтаи ранҷ ҳост
خاک تو آمیختهٔ رنجهاست
Дар дили ин хоки басии ганҷ ҳост
در دل این خاک بسی گنجهاست
Қимати ин хок ба воҷиби шинос
قیمت این خاک به واجب شناس
Хок сипосӣ бикун эй нои сипос
خاکسپاسی بکن ای ناسپاس
Манзили худ байн ки кадоми сети роҳ
منزل خود بین که کدامست راه
Ва омадан ва рафтан аз ин ҷойгоҳ
وآمدن و رفتن از این جایگاه
з омадан ин сафарат рой чист
زآمدن این سفرت رای چیست
Боз шудани ҳикмат аз ӣнҷоӣ чист
باز شدن حکمت از اینجای چیست
Аввал кин малик ба науммат набӯд
اول کاین ملک به نامت نبود
Венаи даҳ вайрона мақомат набӯд
وین ده ویرانه مقامت نبود
Фар эй ҳамлӣ доштӣ
فرّ همای حَمَلی داشتی
Авҷи ҳаво ӣ азалӣ доштӣ
اوج هوای ازلی داشتی
Гарчи пари ишқи ту ғоят надошт
گرچه پر عشق تو غایت نداشت
Роҳи абад низ ниҳоят надошт
راه ابد نیز نهایت نداشت
Монда шудӣ , қасди замини сохтӣ
مانده شدی، قصد زمین ساختی
Соя бар ин обу гули андохтӣ
سایه بر این آب و گل انداختی
Боз чу танги оеи азин тангно ӣ
باز چو تنگ آیی ازین تنگنای
Домани хуршеди кашии зери пой
دامن خورشید کشی زیر پای
Гарчи муҷарради шӯй аз ҳар касе
گرچه مجرد شوی از هر کسی
Бар сари он низ наМонӣ басӣ
بر سر آن نیز نمانی بسی
Ҷуз ба тараддуди сару кор ӣат нест
جز به تردد سر و کاریت نیست
Бар сари як риштаи қарор ӣат нест
بر سر یک رشته قراریت نیست
Муфлис бахшанда туе гоҳи ҷӯад
مفلس بخشنده تویی گاهِ جود
Тозаи деринаи туе дар вуҷӯд
تازهٔ دیرینه تویی در وجود
Бигузар аз ин модари фарзанди каш
بگذر از این مادر فرزندکش
Ончӣ падар гуфт бидон дори ҳаш
آنچه پدر گفت بدان دار هش
Дар падари худ нигар эй содаи мард
در پدر خود نگر ای سادهمرد
Суннат ӯ гиру нигар то чаҳ кард
سنّت او گیر و نگر تا چه کرد
Мунтазир роҳат натавон нишаст
منتظر راحت نتوان نشست
Кон ба чунин умр наёяд ба даст
کان به چنین عمر نیاید بهدست
Гар нафасии табъ навоз омадӣ
گر نفسی طبع نواز آمدی
Умр ба бозӣ шуда боз омадӣ
عمرِ به بازیشده باز آمدی
Ғами хур ва бингар зи кадомин гулӣ
غم خور و بنگر ز کدامین گلی
Шод нишаста ба кадомин дилӣ
شاد نشسته به کدامین دلی
Онкӣ бадв гуфт фалак шод бош
آنکه بدو گفت فلک شاد باش
Он на манам ва он на ту , озод бош
آن نه منم وآن نه تو، آزاد باش
Мо зи паии ранҷи падеди омадем
ما ز پی رنج پدید آمدیم
На з ҷиҳат гуфт ва шунид омадем
نهز جهت گفت و شنید آمدیم
То ситад ва дод ҷаҳонӣ ки ҳаст
تا ستد و داد جهانی که هست
Рост надорем ба ҷонӣ ки ҳаст
راست نداریم به جانی که هست
з омаданати ранг чаро чун май аст
زآمدنت رنگ چرا چون می است
Ки омаданиро шуданӣ дар пай аст
کهآمدنی را شدنی در پی است
То кӣ ва то кӣ буд ин рӯзгор
تا کی و تا کی بود این روزگار
Ва омадан ва рафтан бе ихтиёр
وآمدن و رفتن بیاختیار
Шак на дар он шуд ки адам ҳеҷ нест
شک نه در آن شد که عدم هیچ نیست
Шак ба вуҷӯдаст ки ҳам ҳеҷ нест
شک به وجود است که هم هیچ نیست
Тези мпр чун ба диранг омадӣ
تیز مپر چون به درنگ آمدی
Зуди Марви дайр ба чанг омадӣ
زود مرو دیر به چنگ آمدی
Вақт бияёд ки раво рӯ зананд
وقت بیاید که روا رو زنند
Сиккаи мо бар дарме нав зананд
سکهٔ ما بر درمی نو زنند
Тоза кунанд ин гули афканда ро
تازه کنند این گِل افکنده را
Бози ҳам оранди пароканда ро
باز هم آرند پراکنده را
эй ки аз имрӯз нае шармсор
ای که از امروز نهای شرمسار
Охир аз он рӯзи яке шарми дор
آخر از آن روز یکی شرم دار
Ин ҳамаи меҳнат ки Фропиши мост
اینهمه محنت که فراپیش ماست
Инат сбўро ки дили риши мост
اینْت صبو را که دل ریش ماست
Мураккаби ин бодия дайнасту бас
مرکب این بادیه دین است و بس
Чораи ин кор ҳаминасту бас
چارهٔ این کار همین است و بس
Сахтии раҳи байн ва машав сусти рон
سختی ره بین و مشو سستران
Суст гумоне макун эй сахти ҷон
سست گمانی مکن ای سختجان
Оинаи ҷаҳди фарои пеши дор
آینهٔ جهد فرا پیش دار
Дрнгру поси рухи хеши дор
درنگر و پاس رخ خویش دار
Узри зи худ дору қабул аз худоӣ
عذر ز خود دار و قبول از خدای
Ҷумлаи зи таслими қадар дар меЭй
جمله ز تسلیم قَدَر در میای