эй ба насимии илми афрохта
ای به نسیمی علم افراخته
Пеши ғуборӣ илм андохта
پیش غباری علم انداخته
Даҳ нау дарвоза деҳқон зада
دِه نه و دروازه دهقان زده
Малик нау тахт сулаймон зада
مُلک نه و تخت سلیمان زده
Теғ нае захм беандоза чист ?
تیغ نهای زخم بیاندازه چیست؟
Кӯс нае ӣнҳама овоза чист ?
کوس نهای اینهمه آوازه چیست؟
Чун даҳани теғи дирам рез бош
چون دهن تیغ درمریز باش
Чун шиками кӯси тиҳӣ хез бош
چون شکم کوس تهیخیز باش
намекашадат дев на афканда Эй
میکِشدت دیو نه افکندهای
Дасти мада , мурда нае зинда Эй
دست مده، مرده نهای زندهای
Пеши муғии пушт салибӣ макун
پیش مغی پشت صلیبی مکن
Даъвии шамшер хатибӣ макун
دعوی شمشیر خطیبی مکن
Хутбаи давлат ба фасеҳӣ расад
خطبهٔ دولت به فصیحی رسد
Атсаи одам ба масӣҳӣ расад
عطسهٔ آدم به مسیحی رسد
Ҳарки чу парвонаи дамӣ хуш занад
هرکه چو پروانه دمی خوش زند
Як тана бар лашгар оташ занад
یک تنه بر لشگر آتش زند
Як ду нафаси хуши зан ва ҷонӣ бигир
یک دو نفس خوش زن و جانی بگیر
Хирқа дарандоз ва ҷаҳонӣ бигир
خرقه درانداز و جهانی بگیر
Бахшиши ту чарби рибоӣ ки ҳаст
بخشش تو چربربایی که هست
Нест худоӣ ба худоӣ ки ҳаст
نیست خدایی به خدایی که هست
Шери шӯ аз гурба матбах матарс
شیر شو از گربه مطبخ مترس
Талқи шӯ аз оташ дӯзах матарс
طلق شو از آتش دوزخ مترس
Гар дағалӣ бош бар оташи ҳалол
گر دغلی باش بر آتش حلال
Вари зару ёқӯтӣ аз оташи манол
ور زر و یاقوتی از آتش منال
Чанд ғурур ? эй дағали хокдон
چند غرور؟ ای دغل خاکدان
Чанд манӣ ? эй ду се ман устихон
چند منی؟ ای دو سه من استخوان
Пештар аз мо дгарон бӯда анд
پیشتر از ما دگران بودهاند
Каз талаб ҷоҳ нёсуда анд
کز طلب جاه نیاسودهاند
Ҳосили он ҷоҳ бибин то чаҳ буд
حاصل آن جاه ببین تا چه بود
Суди бад аммо ба зиён шуд чаҳ суд ?
سود بُد اما به زیان شد، چه سود؟
Гар ту замини реза чу хуршеду моҳ
گر تو زمینریزه چو خورشید و ماه
Пой наҳй бар фалак аз қадару ҷоҳ
پای نهی بر فلک از قدر و جاه
Гарчи аз он доираи дайри аўФтӣ
گرچه از آن دایره دیر اوفتی
Чунки заминӣ на ба зери аўФтӣ ?
چونکه زمینی نه به زیر اوفتی؟
То сари худро набарӣ турраи вор
تا سر خود را نَبُری طرهوار
Пои дарин турра манеҳ зинҳор
پای درین طره منه زینهار
Мурғ нае , бар натавонӣ парид
مرغ نهای، بر نتوانی پرید
То накунӣ ҷон натавонӣ расед
تا نکنی جان نتوانی رسید
Бо фалак аз роҳи шигарфии дарой
با فلک از راه شگرفی درآی
Тоти шигарфонаи дроФтд ба пой
تات شگرفانه درافتد به پای
Бода ту хӯрдӣ , гунаҳ заҳр чист ?
باده تو خوردی، گنه زهر چیست؟
Ҷурм ту кардӣ , халал даҳр чист ?
جرم تو کردی، خلل دهر چیست؟
Дҳрнкўҳӣ макун эй неки мард
دهرنکوهی مکن ای نیکمرد
Даҳри биҷои ман ва ту бад накард
دهر بجای من و تو بد نکرد
Ҷаҳд басӣ карду шигарфии басӣ
جهد بسی کرد و شگرفی بسی
То кунад аз мо ба такаллуф касе
تا کند از ما به تکلّف کسی
Чун ман ва ту ҳеҷ касони диҳем
چون من و تو هیچ کسانِ دِهیم
Биҳдаҳ бар даҳр чаҳ товон наҳем ?
بیهده بر دهر چه تاوان نهیم؟
То набӯд ҷавҳари лаъли обдор
تا نبوَد جوهر ِ لعلْ آبدار
Меҳр қабулаш наниҳад шаҳриёр
مُهر قبولش ننهد شهریار
Санги басӣ дар тараф олам аст
سنگ بسی در طرف عالم است
Ончии азу лаъл шавад он кам аст
آنچه ازو لعل شود آن کم است
Хору самани ҳарду ба нисбати гёст
خار و سمن هردو به نِسبت گیاست
Ин хски дида ва он тўтёст
این خسکِ دیده و آن توتیاست
Гарчи наёбади мадад аз оби ҷӯй
گرچه نیابد مدد از آب جوی
Аз гул аслӣ наравад рангу буи
از گل اصلی نرود رنگ و بوی
Об гирифтам лутф афзӯн кунад
آب گرفتم لطف افزون کند
Хору хскро ба саман чун кунад ?
خار و خسک را به سمن چون کند؟
Гарна бад-ӣни қоида будӣ қарор
گرنه بدین قاعده بودی قرار
Қалб шудӣ қоидаи рӯзгор
قلب شدی قاعده روزگار
Кор ба давлат на ба тадбири мост
کار به دولت نه به تدبیر ماست
То ба ҷаҳони давлати рӯзии крост
تا به جهان دولتِ روزی کِراست
Марди з бедавлатӣ уфтад ба хок
مرد ز بیدولتی افتد به خاک
Давлатёнро ба ҷаҳон дар чаҳ бок ?
دولتیان را به جهان در چه باک؟
Зинда буд толеъи давлати параст
زنده بوَد طالع دولتپرست
Бандаи давлати шӯ ҳарҷо ки ҳаст
بنده دولت شو هرجا که هست
Малик ба давлат на маҷозӣ диҳанд
مُلک به دولت نه مجازی دهند
Давлати касро на ба бозӣ диҳанд
دولتِ کس را نه به بازی دهند
Гирди сари давлатёни чархи соз
گِرد سرِ دولتیان چرخ ساز
То шӯй аз чарх задан бе ниёз
تا شوی از چرخ زدن بینیاز
Бо ду се кам зан машав ороми гир
با دو سه کمزن مشو آرام گیر
Мқбли айёми шӯу номи гир
مقبل ایام شو و نام گیر
Бахти вар аз толеъи ҷавзои броӣ
بختور از طالعِ جوزا برآی
Ҷўзи шикан онгаҳу бахти озмоӣ
جوز شکن آنگه و بخت آزمای
Гар дар давлати зании афтодаи шӯ
گر در دولت زنی افتاده شو
Аз гиреҳи кори ҷаҳони содаи шӯ
از گرهِ کارِ جهان ساده شو
Сода диласт об ки дилхуш расед
سادهدل است آب که دلخوش رسید
Вази гиреҳии авд бар оташ расед
وز گِرِهی عود بر آتش رسید
Пайрав дил бошу мадаи дил ба кас
پیرو دل باش و مده دل به کس
Худ тани ту заҳмати роҳи ту бас
خود تنِ تو زحمتِ راهِ تو بس
Чанд зании даст ба шох дигар ?
چند زنی دست به شاخ دگر؟
Ки « марои давлати азин бештар »
که «مرا دولت ازین بیشتر»
Ҷумлаи олам ту гирифтӣ равост
جمله عالم تو گرفتی رواست
Чун бигзорӣ талабидан чарост ?
چون بگذاری طلبیدن چراست؟
Ҳирси бҳл , кови раҳ тоъат занад
حرص بهل، کاو ره طاعت زند
Гардани ҳирси ту қаноат занад
گردنِ حرصِ تو قناعت زند
Маркази ин гунбади фирӯзаи ранг
مرکز این گنبد فیروزه رنگ
Бар ту фарохи сет ва бар андешаи танг
بر تو فراخست و بر اندیشه تنگ
ё макун андеша ба чанг овараш
یا مکن اندیشه به چنگ آورش
ё ба як андеша ба танг овараш
یا به یک اندیشه به تنگ آورش
Маърифатӣ дар гул одам намонад
معرفتی در گل آدم نماند
Аҳли дилӣ дар ҳама олам намонад
اهل دلی در همه عالم نماند
Дар ду ҳунари номаи ин на дабир
در دو هنرنامه این نُه دبیر
Нест яке сӯрати маънӣ пазир
نیست یکی صورتِ معنیپذیر
Дӯстӣ аз душмани маънии мҷўӣ
دوستی از دشمن معنی مجوی
Оби ҳаёт аз дами афъии мҷўӣ
آب حیات از دم افعی مجوی
Душмани доно ки ғами ҷон буд
دشمن دانا که غم جان بود
Беҳтар аз он дӯст ки нодон буд
بهتر از آن دوست که نادان بود