Хоссагӣ ӣӣ муҳаррами ҷамшед буд
خاصگییی محرم جمشید بود
Хостар аз моҳ ба хуршед буд
خاصتر از ماه به خورشید بود
Кори ҷавон мард бидон дркшид
کار جوانمرد بدان درکشید
Каз ҳамаи олам маликаш баркашид
کز همه عالم ملکش برکشید
Чун ба вусуқ аз дгарони гӯии барад
چون به وثوق از دگران گوی برد
Шоҳи хазина ба дарунаши супурд
شاه خزینه به درونش سپرد
Бо ҳамаи наздикии шоҳи он ҷавон
با همه نزدیکیِ شاه آن جوان
Дўртрии ҷуст чу тир аз камон
دورتری جُست چو تیر از کمان
Рози малики ҷони ҷавонмарди сифт
راز ملک جان جوانمرد سفت
Бо касе он роз наёраст гуфт
با کسی آن راز نیارست گفت
Перзании раҳ ба ҷавонмард ёфт
پیرزنی ره به جوانمرد یافت
Лола ӯ чун гули худ зард ёфт
لالهٔ او چون گل خود زرد یافت
Гуфт ки « сарв аз чаҳ хазон кардае ?
گفت که «سرو از چه خزان کردهای؟
Ки оби зи ҷӯии маликони хӯрда Эй
کهآب ز جوی ملکان خوردهای
Зард чарое ? на ҷафо май кашӣ
زرد چرایی؟ نه جفا میکشی
Тнгдлӣ чист дарин дилхушӣ ?
تنگدلی چیست درین دلخوشی؟
Бар ту ҷавони гӯна перӣ чарост ?
بر تو جوان گونهٔ پیری چراست؟
Лолаи худрӯии ту хайрӣ чарост ?
لالهٔ خودرویِ تو خیری چراست؟
Шоҳи ҷаҳонро чу туе рози дон
شاه جهان را چو تویی رازدان
Рух бигушо чун дили шоҳи ҷаҳон
رخ بگشا چون دل شاه جهان
Сурх шавад рӯй раияти зи шоҳ
سرخ شود روی رعیت ز شاه
Хоссаи рухи хосгёни сипоҳ »
خاصه رخ خاصگیان سپاه»
Гуфт ҷавон « рои ту зин ғофил аст
گفت جوان «رای تو زین غافل است
Бехабарӣ зон чаҳ маро дар дил аст
بیخبری زانچه مرا در دل است
Сабри марои ҳам нафас дард кард
صبر مرا همنفس درد کرد
Рӯй марои сабри чунин зард кард
روی مرا صبر چنین زرد کرد
Шоҳи ниҳодаи сет ба миқдори хеш
شاه نهادهست به مقدار خویش
Дар дили ман гавҳари асрори хеш
در دل من گوهر اسرار خویش
Ҳаст бузурги ончии дарин дили ниҳод
هست بزرگ آنچه درین دل نهاد
Роз бузургон натавонам кушод
راز بزرگان نتوانم گشاد
Дар суханаши дил на чунон баста ам
در سخنش دل نه چنان بستهام
Каз сар кам кори забон баста ам
کز سر کم کار زبان بستهام
Зон накунам бо ту сари хандаи боз
زان نکنم با تو سر خنده باز
То ба забон бар напарад мурғи роз
تا به زبان بر نپرد مرغ راز
Гар зи дили ин роз на берун шавад
گر ز دل این راز نه بیرون شود
Дили нуҳуми онро ки дилам хӯн шавад
دل نهم آنرا که دلم خون شود
Вари бикунами рози шаҳони ошкор
ور بکنم راز شهان آشکار
Бахт хӯрд бар сари ман зинҳор »
بخت خورد بر سر من زینهار»
Перзанаш гуфт мабар номи кас
پیرزنش گفت مبر نام کس
Ҳамдами худ ҳам дами худ дону бас
همدم خود هم دم خود دان و بس
Ҳеҷ касе муҳаррами ин дами мадон
هیچ کسی محرم این دم مدان
Сояи худ муҳаррами худ ҳам мадон
سایهٔ خود محرم خود هم مدان
Зард ба ин чеҳраи динори гаван
زرد بِه این چهرهٔ دینارگون
Зонка шавад сурх ба ғарқоби хӯн
زانکه شود سرخ به غرقاب خون
Май шинавами ман ки шабӣ чанд бор
میشنوم من که شبی چند بار
Пеш забон гуяд сар зинҳор
پیش زبان گوید سر زینهار
Сари талабии теғ забонӣ макун
سر طلبی تیغزبانی مکن
Рӯз нае роз фишонӣ макун
روز نهای راز فشانی مکن
Марди фурӯи бастаи забони хуш буд
مرد فروبستهزبان خوش بود
Он саги девонаи забони каш буд
آن سگ دیوانه زبانکش بود
Маслиҳат туаст забони зери ком
مصلحت توست زبان زیر کام
Теғи писандида буд дар ниёам
تیغ پسندیده بود در نیام
Роҳати ин панд ба ҷонҳо дуруст
راحت این پند به جانها دَرَست
Ки офати сарҳо ба забонҳо дуруст
کهآفت سرها به زبانها دَرَست
Дори дарин ташти забонро нигоҳ
دار درین تشت زبان را نگاه
То сарат аз ташт нагӯяд ки оҳ
تا سرت از تشت نگوید که آه
Лаб магушоӣ арча дарави нӯш ҳост
لب مگشای ارچه درو نوشهاست
Каз пас девори басии гӯш ҳост
کز پس دیوار بسی گوشهاست
То чу бунафша нафаст нашунаванд
تا چو بنفشه نفست نشنوند
Ҳам ба забони ту сарати ндрўнд
هم به زبان تو سرت ندروند
Бад машну вақти гарон гӯшӣ аст
بد مشنو وقت گرانگوشی است
Зишт магӯ навбат хомӯшӣ аст
زشت مگو نوبت خاموشی است
Чанд нависӣ ? қалами оҳистаи дор
چند نویسی؟ قلم آهستهدار
Бар ту нависанд забони бастаи дор
بر تو نویسند زبان بسته دار
Оби сифат ҳар чаҳ шунидӣ бишӯй
آبصفت هر چه شنیدی بشوی
Оинаи сон ончӣ бибинӣ магӯӣ
آینهسان آنچه ببینی مگوی
Ончии бибинанди ғаюрон ба шаб
آنچه ببینند غیوران به شب
Бози нгўинд ба рӯз эй аҷаб
باز نگویند به روز ای عجب
Лоҷарами ин гунбад анҷум фурӯз
لاجرم این گنبد انجمفروز
Ончӣ ба шаб дид нагӯяд ба рӯз
آنچه به شب دید نگوید به روز
Гар ту дарин пардаи адаби дида Эй
گر تو درین پرده ادب دیدهای
Боз магӯӣ ончӣ ба шаби дида Эй
باز مگوی آنچه به شب دیدهای
Шаб ки ниҳони хонаи ганҷина ҳост
شب که نهانخانهٔ گنجینههاست
Дар дил ӯ ганҷи басии сина ҳост
در دل او گنج بسی سینههاست
Барқи равонӣ ки дарун парваранд
برقروانی که درون پرورند
Ончии бибинанд бар ӯ бигузаранд
آنچه ببینند بر او بگذرند
Ҳаркии сар аз арши бурун май барад
هرکه سر از عرش برون میبرد
Гӯии зи майдони дарун май барад
گوی ز میدان درون میبرد
Чашму забонӣ ки бурун дӯстанд
چشم و زبانی که برون دوستند
Аз сари мўинду з тан пӯстанд
از سر مویند و ز تن پوستند
Ишқ ки дар парда каромот шуд
عشق که در پرده کرامات شد
Чун ба дар омад ба харобот шуд
چون بهدر آمد به خرابات شد
Ин гиреҳ аз ришта дайн карда анд
این گره از رشتهٔ دین کردهاند
Пунбаи ҳаллоҷ бад-ӣн карда анд
پنبهٔ حلاج بدین کردهاند
Ғунча ки ҷони пардаи ин роз кард
غنچه که جان پردهٔ این راز کرد
Чашма хӯн шуд чу даҳан боз кард
چشمهٔ خون شد چو دهن باز کرد
Кӣ даҳани ин мартаба ҳосил кунад ?
کی دهن این مرتبه حاصل کند؟
Қиссаи дили ҳам даҳан дил кунад
قصهٔ دل هم دهن دل کند
Ин хӯриш аз косаи дили хуш буд
این خورش از کاسهٔ دل خوش بوَد
Чун ба даҳоноварӣ оташ буд
چون به دهان آوری آتش بود
Инат фасоҳат ки забон бастагӣ аст
اینت فصاحت که زبان بستگی است
Инат шитобӣ ки дар оҳистагӣ аст
اینت شتابی که در آهستگی است
Равшании дили хабари онро диҳад
روشنی دل خبر آن را دهد
Ки ӯ даҳани худ дгаронро диҳад
کهاو دهن خود دگران را دهد
Он луғати дил ки баён диласт
آن لغت دل که بیان دلست
Трҷмтши ҳам ба забон диласт
ترجمتش هم به زبان دلست
Гар дил хурсанд Низомӣ турост
گر دل خرسند نظامی تراست
Малики қаноат ба тамомӣ турост
ملک قناعت به تمامی تراست