Биёи соқӣ аз май маро маст кун
بیا ساقی از می مرا مست کن
Чу май дар диҳии нақл бар даст кун
چو می در دهی نُقل بر دست کن
Аз он май ки дилро бирав хуш кунам
از آن می که دل را برو خوش کنم
Ба дӯзах дараш талқ оташ кунам
به دوزخ درش طلق آتش کنم
Барӯманди боди он ҳумоюни дарахт
برومند باد آن همایون درخت
Ки дар соя ӯ тавон баради рахт
که در سایه او توان برد رخت
Гуҳ аз мива ороиш хон диҳад
گه از میوه آرایش خوان دهد
Гуҳ аз сояи осоиш ҷон диҳад
گه از سایه آسایش جان دهد
Ба миваи расидаи баҳории чунин
به میوه رسیده بهاری چنین
з равнақ мефитод кории чунин !
ز رونق میفتاد کاری چنین!
Чу шуд борвари миваи дори ҷавон
چو شد بارور میوهدار جوان
Ба дасти табар доданаш чун тавон
به دست تبر دادنش چون توان؟
Зимистон бурун рафт ва омад баҳор
زمستان برون رفت و آمد بهار
Баровардаи сабзаи сар аз ҷӯйбор
برآورده سبزه سر از جویبار
Дигар бора сарсабз шуд хоки хушк
دگر باره سرسبز شد خاک خشک
Бунафшаи бромихти анбар ба машк
بنفشه برآمیخت عنبر به مشک
Ба анбари харии наргиси хўобнок
به عنبرخری نرگس خوابناک
Чу кофуртар сар бурун зад зи хок
چو کافور تر سر برون زد ز خاک
Кушодами ман аз қуфли ганҷинаи банд
گشادم من از قفل گنجینه بند
Ба саҳро илм баркашидам баланд
به صحرا علم برکشیدم بلند
Ниҳони пайкари он ҳотифи сабзи пӯш
نهان پیکر آن هاتف سبزپوش
Ки хонд сарояндаи онрои сурӯш
که خوانَد سراینده آنرا سروش
Ба овоз пӯшидагон гуфт хез
به آواز پوشیدگان گفت خیز
Гузориш кун аз хотири ганҷи рез
گزارش کن از خاطرِ گنجریز
Ки чун рӯмӣ аз зангӣ онкин кашид
که چون رومی از زنگی آن کین کشید
Сикандари куҷои Рахш дар зин кашид
سکندر کجا رَخش در زین کشید
Гзорндаҳи достони дарӣ
گزارنده داستان دری
Чунин дод назми гузориш гарӣ
چنین داد نظم گزارشگری
Ки чун фаррухии шоҳро гашти ҷуфт
که چون فرخی شاه را گشت جفت
Чу гулнор хандид ва чун гули шкФт
چو گلنار خندید و چون گل شکفت
Дргнҷ бикшод бар ганҷи хоҳ
در گنج بگشاد بر گنجخواه
Тавонгар шуд аз ганҷу гавҳари сипоҳ
توانگر شد از گنج و گوهر سپاه
Бросўди як ҳафта бар ҷои ҷанг
برآسود یک هفته بر جای جنگ
Ба ёқӯт меранг дод озаранг
به یاقوت می رنگ داد آذرنگ
Чу саққои борону фарроши бод
چو سقای باران و فراش باد
Заданд обу рафтанди раҳи бомдод
زدند آب و رُفتند ره بامداد
Шуд аз роҳ ӯ гирди бархеста
شد از راه او گرد برخاسته
Ки бегирд ба роҳи ороста
که بیگرد به راه آراسته
Чу бегирд шуд роҳро кард роҳ
چو بی گرد شد راه را کرد راه
Даромад ба зини шоҳи гетии паноҳ
درآمد به زین شاه گیتیپناه
Рўору занон ноӣ заррин заданд
روارو زنان نای زرین زدند
Саропарда бар пушт парвин заданд
سراپرده بر پشت پروین زدند
зи дарёии аФрнҷаҳ то равад нил
ز دریای افرنجه تا رود نیل
Биҷӯш омад аз бонги табли раҳил
بهجوش آمد از بانگ طبل رحیل
Дроиндаҳ ҳар сӯ дароӣ шутур
دراینده هر سو درای شتر
зи бонги тиҳии мағзро кард пар
ز بانگ تهی مغز را کرد پر
Даҳони ҷлоҷл ба ҳрои зар
دهان جَلاجِل به هرای زر
зи шӯри ҷарас гӯшҳо карда кар
ز شور جرس گوشها کرده کر
Ба мавкиби равони лашгар аз ҳар канор
به موکبروان لشگر از هر کنار
На чандон ки донад каси онрои шумор
نه چندان که داند کس آنرا شمار
Ҷаҳондор дар мавкиби хоси хеш
جهاندار در موکب خاص خویش
Хромндаҳ бар Кебеки раққоси хеш
خرامنده بر کبک رقاص خویش
Чу лухтии замини зи он тараф дар навишт
چو لختی زمین ز آن طرف درنوَشت
зи паҳлавӣ водӣ даромад ба дашт
ز پهلویِ وادی درآمد بهدشت
зи баси рояти ангезии сурху зард
ز بس رایت انگیزی سرخ و زرد
Муқарнас шудаи гунбади лоҷувард
مقرنس شده گنبد لاجورد
зи саҳрои ғанимати баровардаи кӯҳ
ز صحرا غنیمت برآورده کوه
з гавҳар кашӣдан ҳиўнони сутӯҳ
ز گوهر کشیدن هیونان ستوه
зи баси ганҷи огндаҳ бар пушти пел
ز بس گنج آگنده بر پشت پیل
Ба сад ҷои пули баста бар равад нил
به صد جای پل بسته بر رود نیل
Бад-ӣни фаррухии шоҳи фирӯзманд
بدین فرخی شاه فیروزمند
БроФрохтаҳи сар ба чархи баланд
برافراخته سر به چرخ بلند
Ба Миср омаду Мисрёнро навохт
به مصر آمد و مصریان را نواخت
Ба ойини худ кори он шаҳри сохт
به آیین خود کار آن شهر ساخت
Вази онҷо равон шуд ба дарёи канор
وز آنجا روان شد به دریا کنار
Пазируфти як чанде онҷои қарор
پذیرفت یک چندی آنجا قرار
Ба ҳар манзилии ков илм баркашид
به هر منزلی کاو علم برکشید
Дар он манзил омад иморати падед
در آن منزل آمد عمارت پدید
Ба ганҷ ва ба фармон дар он реги бум
به گنج و به فرمان در آن ریگبوم
Иморат басӣ кард бар расми рӯм
عمارت بسی کرد بر رسم روم
Бар ободии роҳ май баради ранҷ
بر آبادیِ راه میبرد رنج
Бар он рег май рехт чун реги ганҷ
بر آن ریگ میریخت چون ریگ گنج
Нахустин иморат ба дарёи канор
نخستین عمارت به دریا کنار
Банно кард шаҳрӣ чу хуррами баҳор
بنا کرد شهری چو خرم بهار
Ба ободӣу равшанӣ чун биҳишт
به آبادی و روشنی چون بهشت
Ҳамаш ҷои бозор ва ҳам ҷои кишт
همش جای بازار و هم جای کشت
Ба Искандари он шаҳр чун шуд тамом
به اسکندر آن شهر چون شد تمام
Ҳам Искандария ш ниҳоданд ном
هم اسکندریهش نهادند نام
Чу пардохт он нағзи бунёд ро
چو پرداخت آن نغز بنیاد را
Ки монанд шуд Мисру Бағдод ро
که مانند شد مصر و بغداد را
Ба Юнон шудани гашти азмаши дуруст
به یونان شدن گشت عزمش درست
Ки он ҷо равад мард коед нахуст
که آنجا رود مرد کاید نخست
зи дарё гузар кард ва омад ба рӯм
ز دریا گذر کرد و آمد به روم
Ҷаҳони нарм дар зери меҳраш чу мум
جهان نرم در زیر مُهرش چو موم
Бидон мум чун рағбаташи хостӣ
بدان موم چون رغبتش خاستی
Бкрдии азу ҳар чаҳ май хостӣ
بکردی ازو هرچه میخواستی
Бузургони рӯм офарин хон шуданд
بزرگانِ روم آفرینخوان شدند
Бар он гавҳарӣ гўҳроФшон шуданд
بر آن گوهری گوهرافشان شدند
Ҳамаи шаҳр Юнон биёростанд
همه شهر یونان بیاراستند
Ки диданди азу ончӣ ме хостанд
که دیدند ازو آنچه میخواستند
Нишонданд мутриб , фишонданд мол
نشاندند مطرب، فشاندند مال
Ки омад чунон бозӣ ӣӣ дар хаёл
که آمد چنان بازییی در خیال
Мухолифи шикани шоҳи пирӯзи бахт
مخالفشکن شاه پیروزبخت
Ба фирӯзи фолии баромад ба тахт
به فیروز فالی برآمد به تخت
зи фирӯзии давлати комгор
ز فیروزی دولت کامگار
Нишот нав ангехт дар рӯзгор
نشاط نو انگیخت در روزگار
Басии армағонии зи тороҷи занг
بسی ارمغانی ز تاراج زنگ
Ба ҳар сӯ фиристод бевазну санг
به هر سو فرستاد بی وزن و سنگ
зи ганҷӣ ки ӯро фиристод даҳр
ز گنجی که او را فرستاد دهر
Ба ҳар гунҷадоне фиристод баҳр
به هر گنجدانی فرستاد بهر
Чу навбат ба сарбахш доро расед
چو نوبت به سربخش دارا رسید
Шутури бори зар то Бухоро расед
شتر بار زر تا بخارا رسید
Гузин кард мардӣ ба фарҳангу рой
گُزین کرد مردی به فرهنگ و رای
Ки ойини он хизмати оради биҷой
که آیین آن خدمت آرد بجای
Гузид аз ғанимати троиФи басӣ
گزید از غنیمت طرایف بسی
Каз он сон набинад троиФ касе
کز آنسان نبیند طرایف کسی
Гиронмояҳоӣ ки бошад ғариб
گرانمایههایی که باشد غریب
зи мркўбу гавҳари зи дебоу таййиб
ز مرکوب و گوهر ز دیبا و طیب
Бурун аз тибқҳои пари зари хушк
برون از طبقهای پُر زرِ خشک
Ба сандӯқи анбар , ба харвори машк
به صندوقْ عنبر، به خروار مشک
Яке хирман аз сими бгдохтаҳ
یکی خرمن از سیم بگداخته
Яке хонаи кофури носохта
یکی خانه کافور ناساخته
зи авди гиреҳи борҳои бастаи танг
ز عود گره بارها بسته تنگ
Ки ҳар бор аз ӯ буд сад ман ба санг
که هر بار از او بود صد من بهسنگ
Мурассаъи басии теғи гавҳар нигор
مرصع بسی تیغ گوهر نگار
Нмтҳои заррофаи обдор
نمطهای زرافهٔ آبدار
Канизони чобук , ғуломони чуст
کنیزان چابک، غلامان چست
Ба ҳангоми хизмат гарӣ тундараст
به هنگام خدمتگری تندرست
Ҳамон тахтҳои мклли зи оҷ
همان تختهای مکلل ز عاج
Ба гавҳар бар омўдаҳ бо тавқу тоҷ
به گوهر بر آموده با طوق و تاج
Асирони занҷир бар поу даст
اسیران زنجیر بر پا و دست
Ба болоу паҳно чу пелони маст
به بالا و پهنا چو پیلان مست
зи гӯши бурӣдаи шутури борҳо
ز گوش بریده شتر بارها
зи сарҳои пари коҳи харворҳо
ز سرهای پر کاه خروارها
зи пелони пайкори даҳ зиндаи пел
ز پیلان پیکار ده زنده پیل
Гуҳи разми ҷавшанда чун равад нил
گه رزم جوشنده چون رود نیل
Бад-ӣни сони гиронмояҳои сира
بدین سان گرانمایههای سره
Фиристод бо қосидии яксара
فرستاد با قاصدی یکسره
Чу омад фиристодаи роҳи санҷ
چو آمد فرستادهٔ راهسنج
Ба дорои супурди он гиронмояи ганҷ
به دارا سپرد آن گرانمایهگنج
Шикваед дорои зи нзлии чунон
شکوهید دارا ز نزلی چنان
Ҳасадро бирав тезтар шуд Аннан
حسد را برو تیزتر شد عنان
Пазируфти ганҷина бе қиёс
پذیرفت گنجینه بیقیاس
Пазируфтаро номад аз ваии сипос
پذیرفته را نامد از وی سپاس
На бар ҷои худ посухӣ соз кард
نه بر جای خود پاسخی ساز کرد
Дар кини пӯшидаро боз кард
درِ کینِ پوشیده را باز کرد
Фиристодаи он посухи срсрӣ
فرستاده آن پاسخ سرسری
Напушед бар рои Искандарӣ
نپوشید بر رای اسکندری
Сикандар шуд озурда аз кор ӯ
سکندر شد آزرده از کار او
Наоне ҳаме дошт озор ӯ
نهانی همیداشت آزار او
зи пирӯзии давлату ҷоҳи хеш
ز پیروزی دولت و جاه خویش
Набӯдаш сари кини бадхоҳи хеш
نبودش سرِ کینِ بدخواه خویش
з ҳар сӯи хабар трктозӣ намӯд
ز هر سو خبر ترکتازی نمود
Ки рӯмӣ ба зангӣ чаҳ бозӣ намӯд
که رومی به زنگی چه بازی نمود
з ҳар кишварӣ қосидон тохтанд
ز هر کشوری قاصدان تاختند
Бад-ӣни чирагӣ таҳният сохтанд
بدین چیرگی تهنیت ساختند
Дар таъна бар рӯмён баста шуд
درِ طعنه بر رومیان بسته شد
Ҳамон рӯмӣ аз баддилӣ руста шуд
همان رومی از بددلی رسته شد
Замона чу оҷиз навозӣ кунад
زمانه چو عاجز نوازی کند
Ба тунди аждаҳои мӯр бозӣ кунад
به تند اژدها مور بازیکند
Дар ин Асияи донаи бинии басӣ
در این آسیا دانه بینی بسی
Ба навбат дар оси афканди ҳаркасӣ
به نوبت در آس افکنَد هرکسی