Биёи соқии он оташи тавбаи сӯз

بیا ساقی آن آتش توبه‌سوز

Ба оташи гуҳи мағзи ман бар фурӯз

به آتش‌گه مغز من بر‌فروز

Ба маҷлис фурӯз ӣ дилами хуш буд

به مجلس‌فروز‌ی دلم خوش بوَد

Ки чун шамъ бар фарқами оташ буд

که چون شمع بر فرقم آتش بود

Хирадмандро хӯбӣ аз дод ӯст

خردمند را خوبی از داد اوست

Паноҳи худои эмин обод ӯст

پناه خدا ایمن‌آباد اوست

Касе кови бад-ӣн малик хурсанд нест

کسی کاو بدین ملک خرسند نیست

Ба наздики доно хирадманд нест

به نزدیک دانا خردمند نیست

Хиради нек ҳамсоя шуд , он бадаст

خرد نیک‌همسایه شد‌، آن بدست

Ки ҳамсояи кӯии нобахради сет

که همسایهٔ کوی نابخرد‌ست

Чу дар кӯии нои бихаради ани дами занӣ

چو در کوی نا‌بخرد‌ان دم زنی

Ба ар достони хирад кам занӣ

به ار داستان خرد کم زنی

Дарини даҳ касе хона обод кард

دراین ده کسی خانه آباد کرد

Ки гардани зи деҳқонӣ озод кард

که گردن ز دهقانی آزاد کرد

Ту низ ар наҳй бори гардани зи дӯш

تو نیز ار نهی بار گردن ز دوش

зи гардани занони брнёрии хурӯш

ز گردن زنان برنیاری خروش

Чу дарё ба сармоя хеш бош

چو دریا به سرمایهٔ خویش باش

Ҳам аз буд худ суди худ бар тарош

هم از بود خود سود خود بر‌تراش

Ба меҳмонии хеш то рӯзи марг

به مهمانی خویش تا روز مرگ

Дарахтии шӯ аз хештани сози барг

درختی شو از خویشتن ساز برگ

Чу пелаи зи барг касон хӯрд газ

چو پیله ز برگ کسان خورد گاز

Ҳама тан шуд ангушт ва қӣ кард боз

همه تن شد انگشت و قی کرد باز

Гзорндаҳтар перӣ аз мӯбадон

گزارنده‌تر پیری از موبدان

Гузориш чунин кард бо бхрдон

گزارش چنین کرد با بخردان

Ки чун шоҳ рӯм омад ороста

که چون شاه روم آمد آراسته

Ҳамаш теғ дар даст ва ҳам хоста

همش تیغ در دست و هم خواسته

Хабар гарм шуд дар ҳамаи марзу бум

خبر گرم شد در همه مرز و بوم

Ки омад буруни аждаҳоеи зи рӯм

که آمد برون اژدهایی ز روم

Ба пархоши дорои сари афрохта

به پرخاش دارا سر افراخته

Ҳамаи олати доварии сохта

همه آلت داوری ساخته

Ҷаҳонро бад-ӣни муждаи наврӯз буд

جهان را بدین مژده نوروز بود

Ки бедоди дорои ҷаҳони сӯз буд

که بیداد دارا جهان‌سوز بود

Азуи буму кишвар ба якборагӣ

ازو بوم و کشور به یکبارگی

Сутӯҳ омаданд аз ситамкори ?гий

ستوه آمدند از ستمکار‌گی

зи дорои парастии маниши хостаҳ

ز دارا پرستی منش خاسته

Ба меҳр Сикандар биёроста

به مهر سکندر بیاراسته

Чу дорои дарёи дили огоҳи гашт

چو دارای دریادل آگاه گشت

Ки мавҷи Сикандари зи дарёи гузашт

که موج سکندر ز دریا گذشت

зи перони равшани дили рои зан

ز پیران روشن‌دل رای زن

Брорости пинҳони яке анҷуман

برآراست پنهان یکی انجمن

з ҳар кордонӣ барои дуруст

ز هر کاردانی برای درست

Дар он доварии чорае бози ҷуст

در آن داوری چاره‌ای باز جست

Ки бадхоҳро чун дароради шикаст

که بدخواه را چون درآرد شکست

Бади чархро чун кунад бози баст

بد چرخ را چون کند باز بست

Чаҳ афсуни дромўзд аз раҳнамӯн

چه افسون درآموزد از رهنمون

Ки ояд зи кори Сикандари бурун

که آید ز کار سکندر برون

Чу дар ҷанги пирӯзяши дида буд

چو در جنگ پیروزیش دیده بود

зи пирӯз ҷангяш тарсида буд

ز پیروز جنگیش ترسیده بود

Накардаш дар он кори каси чора Эй

نکردش در آن کار کس چاره‌ای

Нахурдаш ғамии ҳеҷ ғмхўораҳ Эй

نخوردش غمی هیچ غمخواره‌ای

Чу дониста буданд ков саркаш аст

چو دانسته بودند کاو سرکش است

Ба сўзндгии гарм чун оташ аст

به سوزندگی گرم چون آتش است

Суханҳои каси дрнёрд ба гӯш

سخن‌های کس درنیارد به گوش

Дар он кор буданд яксар хамӯш

در آن کار بودند یکسر خموش

Ба тухма дар аз зангаи шоўрон

به تخمه در از زنگه شاوران

Сиррӣ буд номии зи номи оварон

سری بود نامی ز نام آوران

Фиребурзи номӣ ки аз фару брз

فریبرز نامی که از فر و برز

Тани ҷавшанаш буду бозуии гурз

تن جوشنش بود و بازوی گرز

Ба байъат дар он анҷумани гоҳ буд

به بیعت در آن انجمن گاه بود

зи аҳволи пешинаи огоҳ буд

ز احوال پیشینه آگاه بود

Сано гуфт бар гоҳ ва бар базми шоҳ

ثنا گفت بر گاه و بر بزم شاه

Ки ободи бод аз ту ин базмгоҳ

که آباد باد از تو این بزمگاه

Мабодои тиҳии олам аз номи ту

مبادا تهی عالم از نام تو

Ҳамон ҷунбиши давр аз ороми ту

همان جنبش دور از آرام تو

Гузаштаи ниёии ман аз аҳди пеш

گذشته نیای من از عهد پیش

Чунин гуфт бо ман дар андарзи хеш

چنین گفت با من در اندرز خویش

Ки чун кард Кайхусрави оҳанги ғор

که چون کرد کیخسرو آهنگ غار

Хабар дод аз он ҷоми гавҳар нигор

خبر داد از آن جام گوهر نگار

Ки дар толеъи зуди мо , то на дайр

که در طالع زود ما‌‌، تا نه دیر

Фурӯд ояд ахтари зи боло ба зер

فرود آید اختر ز بالا به زیر

Бурун ояд аз рӯми гардани кашӣ

برون آید از روم گردن‌کشی

Занад дар ҳар оташкадаи оташӣ

زند در هر آتشکده آتشی

Ҳамаи малики Эрон бадаст оварад

همه ملک ایران بدست آورد

Ба тахт каён барнишаст оварад

به تخت کیان برنشست آورد

Ҷаҳон гирад ва ҳам намонад ба ҷой

جهان گیرد و هم نماند به جای

Саранҷоми рӯзии даройади зи пой

سرانجام روزی درآید ز پای

Мабодо ки ин марди рӯмии нажод

مبادا که این مرد رومی نژاد

Дар он қолаб уфтад ки ҳаргиз мабод

در آن قالب افتد که هرگز مباد

Ба ар шоҳ бар ях занад ном ӯ

به ار شاه بر یخ زند نام او

Наёрад дар ин кишвари ором ӯ

نیارد در این کشور آرام او

Набояд казу давлат ояд ба ранҷ

نباید کزو دولت آید به رنج

Ки муфлис ба ҷон кӯшад аз баҳри ганҷ

که مفلس به جان کوشد از بهر گنج

Фиребӣ фиристад ки тоъат кунад

فریبی فرستد که طاعت کند

Ба як рӯм танҳо қаноат кунад

به یک روم تنها قناعت کند

Фиреби хуш аз хашм нохуш бааст

فریب خوش از خشم ناخوش بهست

Барафшондани об аз оташ бааст

برافشاندن آب از آتش بهست

Макун такя бар зӯри бозуии хеш

مکن تکیه بر زور بازوی خویش

Нигаҳдори вазни тарозуии хеш

نگهدار وزن ترازوی خویش

Бар оташи мёўр ки кин оварад

بر آنش میاور که کین آورد

Скоҳн бар оҳан камӣн оварад

سکاهن بر آهن کمین آورد

Агар саҳм ширӣ биафтад зи шер

اگر سهم شیری بیفتد ز شیر

Ҳрўни астарии мағзаши орад ба зер

حَرون‌اَستری مغزش آرد به زیر

Ба номӯс шояд ҷаҳони доштан

به ناموس شاید جهان داشتن

Ва зон ҷост роят барафроштан

و زان جاست رایت برافراشتن

Буруни Ораш аз даъвии ҳамсарӣ

برون آرش از دعوی همسری

Казин поя доро кунад сарварӣ

کزین پایه دارا کند سروری

Ҳар он ҷӯ ки бо зар буд ҳам айёр

هر آن جو که با زر بود هم عیار

Ба нархи зари орандаши андари шумор

به نرخ زر آرندش اندر شمار

Басои шери дарандаи сҳмнок

بسا شیر درندهٔ سهمناک

Ки аз нӯки хории даройад ба хок

که از نوک خاری درآید به خاک

Чу бо каждумии гарм кинӣ кунӣ

چو با کژدمی گرم کینی کنی

Мубини хирадаш ар хурда бинӣ кунӣ

مبین خردش ار خرده بینی کنی

Биандеш аз он пашшаи неши дор

بیندیش از آن پشهٔ نیش دار

Ки намрудро гуфт сари пеши дор

که نمرود را گفت سر پیش دار

Ҷаҳони он касе рост кандар набард

جهان آن کسی راست کاندر نبرد

Паии марди бгзошт бар ҳеҷ мард

پی مرد بگذاشت بر هیچ‌مرد

Гурусна чу бо сайр хоед кабоб

گرسنه چو با سیر خاید کباب

Ба фарбеҳтарин захмии оради шитоб

به فربه‌ترین زخمی آرد شتاب

На бегона , гар ҳаст фарзанду зан

نه بیگانه‌‌، گر هست فرزند و زن

Чу ҳам ҷома гардад , шавад ҷома кун

چو هم‌جامه گردد‌، شود جامه‌کن

Чу шуд ҷома бар қади фарзанди рост

چو شد جامه بر قد فرزند راست

Набояд дигар меҳри фарзанди хост

نباید دگر مهر فرزند خواست

Чу болои براردи гиёҳи баланд

چو بالا برآرد گیاه بلند

Сеӣ сарвро бошад аз ваии газанд

سهی سرو را باشد از وی گزند

зи панд бузургон набояд гузашт

ز پند بزرگان نباید گذشت

Суханро варақ дар набояд навишт

سخن را ورق در نباید نوشت

Ки чун озмуда шавад рӯзгор

که چون آزموده شود روزگار

Ба ёд оядат панди омӯзгор

به یاد آیدت پند آموزگار

Сголшгарӣ ков насиҳат шунид

سگالش‌گری کاو نصیحت شنید

Дар чораро дар кафи оради калид

دَرِ چاره را در کف آرد کلید

Шаҳ аз панди он пери полудаи мағз

شه از پند آن پیر پالوده‌مغز

Ҳаросон шуд аз кори он пои лғз

هراسان شد از کار آن پای‌لغز

Валикин накишт оташи гарм ро

ولیکن نکشت آتش گرم را

Ба сар кӯчакӣ дошт озарм ро

به سر کوچکی داشت آزرم را

Шуд аз гуфта ройзани хашмнок

شد از گفتهٔ رایزن خشمناک

Бипечед чун мор бар рӯй хок

بپیچید چون مار بر روی خاک

Гиреҳи барзади абрӯии пайваста ро

گره برزد ابروی پیوسته را

Кушод аз гиреҳи чашм дар баста ро

گشاد از گره چشم در بسته را

Дарав дид чун аждаҳо дар гавазн

درو دید چون اژدها در گوزن

Ба чашмӣ ки давр уфтад аз санги вазн

به چشمی که دور افتد از سنگ وزن

Ки дар ман чаҳ нарми оҳании дида Эй

که در من چه نرم آهنی دیده‌ای

Ки пӯлод ӯро писандида Эй

که پولاد او را پسندیده‌ای

Намое ба ман мардии аҳли рӯм

نمایی به من مردی اهل روم

Раҳи кӯҳи оташи барорӣ ба мум

ره کوه آتش برآری به موم 

Уқобон ба бозӣу Кебекон ба ҷанг

عقابان به بازی و کبکان به جنگ

Сари бози бозони дарорад ба нанг

سر باز‌بازان درآرد به ننگ

Чаҳ бандами камар дар масоф касе

چه بندم کمر در مصاف کسی

Ки дорам камари баста чун ӯ басӣ

که دارم کمر بسته چون او بسی

Далер ӣ кунад бо ман он нои далер

دلیر‌ی کند با من آن نا‌دلیر

Чу гӯри грозндаҳ бо шарзаи шер

چو گور گرازنده با شرزه شیر

Сараши лекин онгаҳ дар ояд зи хоб

سرش لیکن آنگه در آید ز خواب

Ки шер аз таниш хӯрда бошад кабоб

که شیر از تنش خورده باشد کباب

Буд хояи мурғи сахту гарон

بود خایهٔ مرغ سخت و گران

На бо путку хоиски оҳангарон

نه با پتک و خایسک آهنگران

Ки донист кин кӯдаки хурдсол

که دانست کاین کودک خردسال

Шавад бо бузургони чунин бадсигол

شود با بزرگان چنین بدسگال

Ба аввали қадаҳи дардии орад ба пеш

به اول قدح دردی آرد به پیش

Гузорад шикваи ману шарми хеш

گذارد شکوه من و شرم خویش

Ба худ нангро раҳнамӯнӣ кунам

به‌خود ننگ را رهنمونی کنم

Ки пеши забунон забунӣ кунам

که پیش زبونان زبونی کنم

Агар худ шавад ғарқа дар заҳри мор

اگر خود شود غرقه در زهر مار

Нахоҳад наҳанг аз вазағ зинҳор

نخواهد نهنگ از وزغ زینهار

зи рӯмии куҷои хезади он дасти зӯр

ز رومی کجا خیزد آن دست زور

Ки киштӣ бурун ронад аз оби шӯр

که کشتی برون راند از آب شور

Бшўронди авранги хуршед ро

بشوراند اورنگ خورشید را

Таманно кунад ҷои ҷамшед ро

تمنا کند جای جمشید را

Ба тороҷи Эрони براردи илм

به تاراج ایران برآرد علم

Баради тахти Кайхусраву ҷоми ҷам

برد تخت کیخسرو و جام جم

Шикваи каён беш бояд ниҳод

شکوه کیان بیش باید نهاد

Қадам дар хури хеш бояд ниҳод

قدم در خور خویش باید نهاد

Саг кист рӯбоҳи нои зӯри манд

سگ کیست روباه نا‌زور‌مند

Ки шери жёнро расонади газанд

که شیر ژیان را رساند گزند

зи шерон буд рӯбаҳонро наво

ز شیران بود روبهان را نوا

Нахандад замин то нигаред ҳаво

نخندد زمین تا نگرید هوا

Тиҳии дасти кови моя дорӣ кунад

تهی‌دست کاو مایه‌داری کند

Чу лангӣаст ков роҳворӣ кунад

چو لنگی است کاو راهواری کند

Ту худ неки доне ки бо ин шиква

تو خود نیک دانی که با این شکوه

зи як Тифл рӯмӣ ниёем сутӯҳ

ز یک طفل رومی نیایم ستوه

Ба дасти ғуломони масташи даҳум

به دست غلامان مستش دهم

Ба чӯби шубонони шикасташи даҳум

به چوب شبانان شکستش دهم

Ҳзбрӣ ки аз саг забунӣ кунад

هزبری که از سگ زبونی کند

Хари пер бо ӯ ҳрўнӣ кунад

خر پیر با او حرونی کند

Уқобӣ ки аз пашша гирад гурез

عقابی که از پشه گیرد گریز

Гар афтоданаш ҳаст гӯ бар мхиз

گر افتادنش هست گو بر مخیز

Палангӣ ки тарсади зи рӯбоҳи пер

پلنگی که ترسد ز روباه پیر

Бшўроди мағзаш ба сарсоми тир

بشوراد مغزش به سرسام تیر

Бибинӣ ки фардои ман пели зӯр

ببینی که فردا من پیل زور

Сараш чун сипорам ба сами сутур

سرش چون سپارم به سم ستور

Ки бошад забунии хароҷии сиррӣ

که باشد زبونی خراجی سری

Ки ҳамсар буд нои баланди афсарӣ

که همسر بود با بلند افسری

Ншинндаҳ бар базмгоҳи каён

نشیننده بر بزمگاه کیان

Манам тоҷ бар сари камар бар миён

منم تاج بر سر کمر بر میان

Киро ёргӣ каз сари гуфтугӯӣ

که را یارگی کز سر گفتگوی

зи ман ҷой обо кунад ҷустуҷӯӣ

ز من جای آبا کند جستجوی

Кулоҳи каёни ҳам каёнро сазад

کلاه کیان هم کیان را سزد

Дарин хаз тани рӯмён кӣ хазад

درین خز تن رومیان کی خزد

Ман аз тухмаи баҳману пушт кӣ

من از تخمهٔ بهمن و پشت کی

Чаро тарсам аз рӯмии сусти пай

چرا ترسم از رومی سست پی

зи рӯйин дизу дръи Исфандиёр

ز رویین دز و درع اسفندیار

Бар авранги заррини манам ёдгор

بر اورنگ زرین منم یادگار

Агар боз гардад ба пешинаи роҳ

اگر باز گردد به پیشینه راه

Бар ӯ рӯз равшан нагардад сиёҳ

بر او روز روشن نگردد سیاه

Вагар киштии орад ба дарёии ман

وگر کشتی آرد به دریای من

Сиррӣ бинад афканда дар пои ман

سری بیند افکنده در پای من

Чу дарё ба талхии ҷавобаши даҳум

چو دریا به تلخی جوابش دهم

зи хокаши ситонам ба обаши даҳум

ز خاکش ستانم به آبش دهم

Аз он абри осии чунон резами об

از آن ابر عاصی چنان ریزم آب

Ки норад дигар даст бар офтоб

که نارد دگر دست بر آفتاب

Ситезанда чун рӯсто ӣӣ буд

ستیزنده چون روستا‌یی بود

Шикасташ ба аз мумиё ӣӣ буд

شکستش به از مومیا‌یی بود

Хар аз зини зар ба ки полон кашад

خر از زین زر به که پالان کشد

Ки то рахти хари банда осон кашад

که تا رخت خر‌بنده آسان کشد

Ман он сайдро кардаам сарбаланд

من آن صید را کرده‌ام سربلند

Маниши боз дар гардани орми каманд

منش باز در گردن آرم کمند

Ту эй мағзи пусидаи солхўрд

تو ای مغز پوسیده سالخورد

зи густохии хусравони бози гирд

ز گستاخی خسروان باز گرد

На чобук шуд ин чобукии сохтан

نه چابک شد این چابکی ساختن

Камандӣ ба кӯҳӣ дар андохтан

کمندی به کوهی در انداختن

Чароғӣ ба саҳро барафрӯхтан

چراغی به صحرا برافروختن

Фалакро ҷҳондории омухтан

فلک را جهانداری آموختن

Макаши ҷуз ба андозаи хеши пой

مکش جز به اندازه خویش پای

Ки ҳар гавҳариро падедаст ҷой

که هر گوهری را پدیدست جای

Қабои ков на дар хӯрд боло буд

قبا کاو نه در خورد بالا بود

Ҳам ингораи дуздидаи коло буд

هم انگاره دزدیده کالا بود

Туро фатрати перӣ аз ҷои барад

تو را فترت پیری از جای برد

Куҳан гаштагӣ т аз сари рои барад

کهن گشتگی‌ت از سر رای برد

Чу пер куҳан гардад озурдаи пушт

چو پیر کهن گردد آزرده پشت

зи найзаи Асо ба ки гирад ба мушт

ز نیزه عصا به که گیرد به مشت

зи перӣ дигаргун шавад рои нағз

ز پیری دگرگون شود رای نغز

Фаромӯши кории даройад ба мағз

فراموش کاری درآید به مغز

зи перони ду чизи сет бо зебу соз

ز پیران دو چیز‌ست با زیب و ساز

Яке дар ситудон яке дар намоз

یکی در ستودان یکی در نماز

Ҷаҳон бар ҷавонони ҷанги озмоӣ

جهان بر جوانان جنگ آزمای

Раҳо кун фурӯкаши ту перонаи пой

رها کن فروکش تو پیرانه پای

Тани нотавон кӣ саворӣ кунад

تن ناتوان کی سواری کند

Силеҳи шикаста чаҳ ёрӣ кунад

سلیح شکسته چه یاری کند

Сипаҳ ба ки бурно буд зон ки пер

سپه به که برنا بود زان که پیر

Миёнҷӣ кунад чун расад теғу тир

میانجی کند چون رسد تیغ و تیر

Ба ҳангом худ гуфт бояд сухан

به هنگام خود گفت باید سخن

Ки бевақт бар новирди норбн

که بی‌وقت بر ناورد ناربن

Хурӯсӣ ки бегаи наво бар кашид

خروسی که بیگه نوا بر کشید

Сарашро пгаҳи боз бояд бурид

سرش را پگه باز باید برید

Забон банд кун то сари оре ба сар

زبان بند کن تا سر آری به‌سر

Забони хшг ба то гулӯи гоҳ тар

زبان خشگ به تا گلو‌گاه‌تر

Сар бе забони ков ба хӯнтар буд

سر بی‌زبان کاو به خون تر بود

Бааст аз забонӣ ки бесар буд

به است از زبانی که بی سر بود

Забонро нигаҳдор дар коми хеш

زبان را نگهدار در کام خویش

Нафас бар мазан ҷуз ба ҳангоми хеш

نفس بر مزن جز به هنگام خویش

Забон ба ки ӯ ком дорӣ кунад

زبان به که او کام‌داری کند

Чу комаш расад комгорӣ кунад

چو کامش رسد کامگاری کند

Забони тарозу ки шуд рости ном

زبان ترازو که شد راست نام

Аз он шуд ки берун наёяд зи ком

از آن شد که بیرون نیاید ز کام

Чу аз коми худ гомӣ ояд бурун

چو از کام خود گامی آید برون

Ба ҳар сӯ ки ҷунбад шавад сарнигӯн

به هر سو که جنبد شود سرنگون

Басои гуфтаниҳо ки бошад наҳуфт

بسا گفتنی‌ها که باشد نهفت

Ба дигари забон боядаш боз гуфт

به دیگر زبان بایدش باز گفت

Ба гуфтан касе ков шавад сахт кӯш

به گفتن کسی کاو شود سخت‌کوش

Ниўшндаҳро дрнёид ба гӯш

نیوشنده را درنیاید به گوش

Сухан ба ки бо соҳиби тоҷу тахт

سخن به که با صاحب تاج و تخت

Бигӯянд сахтаи нгўинди сахт

بگویند سخته نگویند سخت

Чу зини гӯнаи тундӣ басӣ кард шоҳ

چو زین‌گونه تندی بسی کرد شاه

Пушаймон шуд он пер ва шуд узри хоҳ

پشیمان شد آن پیر و شد عذر‌خواه

Хатарҳост дар кори шоҳони басӣ

خطر‌هاست در کار شاهان بسی

Ки бо шоҳ хешӣ надорад касе

که با شاه خویشی ندارد کسی

Чу аз кӣнае бар фурӯзанд чеҳр

چو از کینه‌ای بر فروزند چهر

Ба фарзанди худ бар наёранд меҳр

به فرزند خود بر نیارند مهر

Ҳамоно ки пайванди шоҳи оташи сет

همانا که پیوند شاه آتش‌ست

Ба оташ дар аз давр дидани хуши сет

به آتش در از دور دیدن خوش‌ست

Насиҳати мувофиқ буд шоҳ ро

نصیحت موافق بود شاه را

Гар аз кибр холӣ кунад роҳ ро

گر از کبر خالی کند راه را

Насиҳатгарӣ бо худованди зӯр

نصیحت‌گری با خداوند زور

Буд тухмии афканда дар хоки шӯр

بود تخمی افکنده در خاک شور

Чу огоҳи гашти он насиҳати гузор

چو آگاه گشت آن نصیحت‌گزار

Ки аз панд ӯ гарм шуд шаҳриёр

که از پند او گرم شد شهریار

Суханро дигаргуна бунёд кард

سخن را دگرگونه بنیاد کرد

Ба ширини забони шоҳро ёд кард

به شیرین زبان شاه را یاد کرد

Ки дорои даври ошкорои туе

که دارای دور آشکارا تویی

Мухолиф чаҳ дорад ? чу дорои туе

مخالف چه دارد‌؟ چو دارا تویی

Ки бошад Сикандар ки оради сипоҳ

که باشد سکندر که آرد سپاه

зи дороӣ давлат сетанд кулоҳ

ز دارای دولت ستاند کلاه

Турои ин кулоҳи осмони дӯхтаи сет

ترا این کلاه آسمان دوخته‌ست

Ситораи чароғи ту афрӯхтаи сет

ستاره چراغ تو افروخته‌ست

Кулӯхӣ ки бо кӯҳ созад набард

کلوخی که با کوه سازد نبرد

Ба сангии тавон зу баровард гирд

به سنگی توان زو برآورد گرد

Дарахти каду то на баси рӯзгор

درخت کدو تا نه بس روزگار

Кунад даъвии ҳамсарӣ бо чанор

کند دعوی همسری با چنار

Чу гардад з дулоба на?ил сайр

چو گردد ز دولابهٔ نال سیر

Расани баста дар гардан ояд ба зер

رسن بسته در گردن آید به زیر

Каду ӣӣаст ӯ гардани афрохта

کدو‌یی است او گردن افراخته

зи соқи гёиии расани сохта

ز ساق گیایی رسن ساخته

Расан зуд пӯсад чу бошад гиёҳ

رسن زود پوسد چو باشد گیاه

Дигар бораи далваши дроФтд ба чоҳ

دگر باره دلوش درافتد به چاه

Чу хуршеди машъали дарорад ба боғ

چو خورشید مشعل درآرد به باغ

Ба парвонагӣ пеш мерад чароғ

به پروانگی پیش میرد چراغ

Ба ҳангоми сари панҷаи рӯбоҳи ланг

به هنگام سر پنجه روباه لنگ

Чигуна наад пои пеши паланг

چگونه نهد پای پیش پلنگ

Гиреҳи зи абрӯии хеш бар гӯша на

گره ز ابروی خویش بر گوشه نه

Ки бар гӯшаи беҳтари камонро гиреҳ

که بر گوشه بهتر کمان را گره

Ба оҳистагии кори олам бар ор

به آهستگی کار عالم بر‌آر

Ки дар кор гармӣ наёяд ба кор

که در کار گرمی نیاید به کار

Чароғ ар ба гармии ниФрўхтӣ

چراغ ار به گرمی نیفروختی

На худро на парвонаро сӯхтӣ

نه خود را نه پروانه را سوختی

Хамири омадау оташи андари танур

خمیر آمده و آتش اندر تنور

Набошад зи нон то даҳани роҳи давр

نباشد ز نان تا دهن راه دور

Шикеб оварад бандҳоро калид

شکیب آورد بند‌ها را کلید

Шкибндаҳро кас пушаймон надид

شکیبنده را کس پشیمان ندید

На некӯи сети шатранҷи бад бохтан

نه نیکو‌ست شطرنج بد باختن

Фарс дар таку пел дар тохтан

فرس در تک و پیل در تاختن

Басо равад каз захм хӯрдани шикаст

بسا رود کز زخم خوردن شکست

Ки то захма равадӣ омад ба даст

که تا زخمه رودی آمد به‌دست

Ту шоҳии қиёси ту афзӯн кунам

تو شاهی قیاس تو افزون کنم

Ҳисоби ту бо дигарон чун кунам ?

حساب تو با دیگران چون کنم‌‌؟

Ба таъзими дорои ҷаҳони дидаи мард

به تعظیم دارا جهان‌دیده مرد

Басии гӯнаи зини достон ёд кард

بسی گونه زین داستان یاد کرد

Ҷаҳондори дорои ҷӯшидаи мағз

جهاندار دارای جوشیده مغز

Нашуд нарми дил зон суханҳои нағз

نشد نرم‌دل زان سخن‌های نغز

Дар он тундӣу оташ афрӯхтан

در آن تندی و آتش افروختن

Каз ӯ хости мағзи сухан сӯхтан

کز او خواست مغز سخن سوختن

Талаб кард коед зи девони дабир

طلب کرد کاید ز دیوان دبیر

Ба кор оварад машкро бо ҳарир

به کار آورد مشک را با حریر

Дабир нависанда омад чу бод

دبیر نویسنده آمد چو باد

Навишт ончии доро бадв кард ёд

نوشت آنچه دارا بدو کرد یاد

Равон кард калаки шабаҳи ранг ро

روان کرد کلک شبه رنگ را

Бабради оби Монӣу Аржанг ро

ببرد آب مانی و ارژنگ را

Яке номаи нағз пайкар навишт

یکی نامهٔ نغز پیکر نوشت

Ба нағзӣ ба кирдори боғи биҳишт

به نغزی به کردار باغ بهشت

Суханҳоӣ аз теғи пӯлод тар

سخن‌هایی از تیغ پولاد‌تر

Забон аз сухани сахти бунёд тар

زبان از سخن سخت بنیاد‌تر

Чу шуд номаи нағзи пардохта

چو شد نامه نغز پرداخته

Бар ӯ меҳр шоҳона шуд сохта

بر او مهر شاهانه شد ساخته

Расонандаи номаи хусравон

رسانندهٔ نامهٔ خسروان

зи доро ба Искандар омад равон

ز دارا به اسکندر آمد روان

Бадв дод нома чу сар боз кард

بدو داد نامه چو سر باز کرد

Дабир омаду хондан оғоз кард

دبیر آمد و خواندن آغاز کرد