Баноми бузург эзад дод бахш
بنام بزرگ ایزدِ دادبخش
Ки моро з ҳар дониш ӯ дод бахш
که ما را ز هر دانش او داد بخش
Худованди рӯзии даҳ дастгир
خداوند روزیده دستگیر
Паноҳандаро аз дараш ногузир
پناهنده را از درش ناگزیر
Фурӯзандаи кавкаби тобнок
فروزندهٔ کوکب تابناک
Ба мардум кун мардум аз тираи хок
به مردم کنِ مردم از تیره خاک
Тавоноу доно ба ҳар бӯданӣ
توانا و دانا به هر بودنی
Гунаҳи бахш бисёр бахшӯданӣ
گنه بخش بسیار بخشودنی
Аз ӯ ҳар замони рӯҳро моя Эй
از او هر زمان روح را مایهای
Хирадро дигаргунаи пероя Эй
خرد را دگرگونه پیرایهای
Якеро чунон танагии орад ба пеш
یکی را چنان تنگی آرد به پیش
Ки ноне набинад дар анбони хеш
که نانی نبیند در انبان خویش
Якеро ба дасти афканди кӯҳи ганҷ
یکی را بهدست افکند کوه گنج
Наснҷида ҳоӣ диҳад кӯҳи санҷ
نسنجیدههایی دهد کوهسنج
На он кас гунаҳ кард кон ранҷ ёфт
نه آن کس گنه کرد کان رنج یافت
На саъй ӣӣ намӯд онкии он ганҷ ёфт
نه سعییی نمود آنکه آن گنج یافت
Кунад ҳар чаҳ хоҳад бар ӯ ҳукм нест
کند هرچه خواهد بر او حکم نیست
Ки ҷон додану куштан ӯро яке сет
که جان دادن و کشتن او را یکیست
Нишоед сар аз ҳукм ӯ тофтан
نشاید سر از حکم او تافتن
Ҷуз ӯ ҳокимӣ кӣ тавон ёфтан
جز او حاکمی کی توان یافتن
Дуруди худои бод бар банда Эй
درود خدا باد بر بندهای
Ки афканда шуд бо ҳар афканда Эй
که افکنده شد با هر افکندهای
Чаҳ судаст кин қавми ҳақи ношинос
چه سود است کاین قوم حقناشناس
Кунанд офаринро ба нафрини қиёс ?
کنند آفرین را به نفرین قیاس؟
Ба ҷое ки бадхоҳи хӯнӣ буд
به جایی که بدخواه خونی بود
Тавозуъи намӯдани забунӣ буд
تواضع نمودن زبونی بود
Накӯ достонӣ зад он шери маст
نکو داستانی زد آن شیر مست
Ки бо зердастон машав зердаст
که با زیردستان مشو زیردست
Ту эй Тифли нопухтаи хоми рой
تو ای طفل ناپختهٔ خامرای
Мазан панҷа дар шери ҷанги озмоӣ
مزن پنجه در شیر جنگآزمای
Ба ҳам панҷае бо миннати ёри кӯ ?
به هم پنجهای با منت یار کو؟
Сипоҳати куҷоу сипаҳдори кӯ ?
سپاهت کجا و سپهدار کو؟
Чу каждуми туе мор хуӣ кунӣ
چو کژدم تویی مارخویی کنی
Ки бо аждаҳо ҷангҷӯе кунӣ
که با اژدها جنگجویی کنی
Агар кардӣ ин хуии морони раҳо
اگر کردی این خوی ماران رها
Вагар неи ману теғ чун аждаҳо
وگر نی من و تیغ چون اژدها
Чунонат даҳуми молаш аз теғи тез
چنانت دهم مالش از تیغ تیز
Ки ё марги хоҳии зи ман ё гурез
که یا مرگ خواهی ز من یا گریز
Ба рухшандаи озар ба асто ва занад
به رخشنده آذر به استا و زند
Ба хуршеди равшан ба чархи баланд
به خورشید روشن به چرخ بلند
Ба яздон ки аҳрӣманаш душман аст
به یزدان که اهریمنش دشمن است
Ба зардушти кови хасм аҳрӣман аст
به زردشت کاو خصم اهریمن است
Ки аз рӯму рӯмии нмонми нишон
که از روم و رومی نمانم نشان
Шавам бар сар ҳар ду оташ фишон
شوم بر سر هر دو آتشفشان
Гирифтам ҳамаи оҳани ореи зи рӯм
گرفتم همه آهن آری ز روم
Дар отшгаҳи мо чаҳ оҳан чаҳ мум
در آتشگه ما چه آهن چه موم
зи рӯмӣ чаҳ бархезаду лашгараш
ز رومی چه برخیزد و لشگرش
Ба пои сутурон барам кишвараш
به پای ستوران برم کشورش
Гар оре ба харворҳо дръу трг
گر آری به خروارها درع و ترگ
Куҷои бошиддати барги як беди барг ?
کجا باشدت برگ یک بید برگ؟
Магари тири таркони яғмои ман
مگر تیر ترکان یغمای من
Нахурдӣ ки тундӣ ба ғавғои ман ?
نخوردی که تندی به غوغای من؟
Сиррии ков ки сари бахш доро кунӣ
سری کاو که سربخش دارا کنی
Ба ар пеши доро мудоро кунӣ
به ار پیش دارا مدارا کنی
Камон башиканӣ , пар бирезӣ зи тир
کمان بشکنی، پر بریزی ز تیر
Зира дар навардӣ , бапушӣ ҳарир
زره در نوردی، بپوشی حریر
Вагарнаи чунонат даҳуми гӯши печ
وگرنه چنانت دهم گوشپیچ
Ки доне ки ҳайчиу камтари зи ҳеҷ
که دانی که هیچی و کمتر ز هیچ
Ҳазар кун зи хашми ҷигари ҷӯши ман
حذر کن ز خشم جگر جوش من
Мабош эмин аз хоби харгӯши ман
مباش ایمن از خواب خرگوش من
Ба харгӯши хуфтаи мубин зинҳор !
به خرگوش خفته مبین زینهار!
Ки чандон ки хусбад , дӯди вақти кор
که چندان که خسبد، دود وقت کار
Тавонам ки ман бо ту эй хоми хуй
توانم که من با تو ای خامخوی
Кунам пухтагӣ , гирдами озарми ҷӯй
کنم پختگی، گردم آزرمجوی
Валек он мисли рост бошад ки шоҳ
ولیک آن مثل راست باشد که شاه
Ба ар вақти хории дроФтд ба чоҳ
به ار وقت خواری درافتد به چاه
Бидиҳ ҷузят , аз мо бабри кӣна ро
بده جزیت، از ما ببَر کینه را
Қалам дар макаши расми дерина ро
قلم در مکش رسم دیرینه را
Нишоед ҳамаи сола гргинаҳ дӯхт
نشاید همه ساله گرگینه دوخت
Хару риштаи якбор бояд фурухт
خر و رشته یکبار باید فروخت
Мазан рахна дар хонадони куҳан
مزن رخنه در خاندان کهن
Ту дар рахна бошӣ далерӣ макун
تو در رخنه باشی دلیری مکن
Ба ҷое мёўр ки ҷанбами зи ҷой
به جایی میاور که جنبم ز جای
Надорад пари пашша бо пели пой
ندارد پر پشه با پیل پای
Ба малик худо дода хурсанд бош
به ملکِ خداداده خرسند باش
Макун зи оҳанӣни чанги шерони тарош
مکن ز آهنین چنگ شیران تراش
Калоғии так Кебек дар гӯш кард
کلاغی تک کبک در گوش کرد
Так хештанро фаромӯш кард
تک خویشتن را فراموش کرد
Бисоз анҷуман ки анҷум омад фароз
بساز انجمن کهانجم آمد فراز
Фиришта дар осмон кард боз
فرشته در آسمان کرد باز
Надонам ки дияем Кайхусравӣ
ندانم که دیهیم کیخسروی
зи фарқ ки хоҳад гирифтан навай
ز فرق که خواهد گرفتن نوی
Замона киро корсозӣ кунад
زمانه که را کارسازی کند
Ситора ба ҷон ки бозӣ кунад
ستاره به جان که بازی کند
зи хокӣ ки бар осмони афканӣ
ز خاکی که بر آسمان افکنی
Сару чашми худ дар зиёни афканӣ
سر و چشم خود در زیان افکنی
Манам сар , дигар сарварони пойу даст
منم سر، دگر سروران پای و دست
Сари хештанро чаҳ бояд шикаст ?
سر خویشتن را چه باید شکست؟
Тпончаҳ бар аъзои худ май занӣ
طپانچه بر اعضای خود میزنی
Табари хира бар пои худ май занӣ
تبر خیره بر پای خود میزنی
Ғурур ҷавонӣ барон дорадат
غرور جوانی بران داردت
Ки гардан ба шамшери ман хордт
که گردن به شمشیر من خاردت
Хилофам на танҳо туро кард паст
خلافم نه تنها تو را کرد پست
Басои гарданонро ки гардани шикаст
بسا گردنان را که گردن شکست
Марои зебад аз хусравони аҷам
مرا زیبد از خسروان عجم
Сари тахти Ковӯсу иклили ҷам
سر تخت کاووس و اکلیل جم
Ба сахтии кашии сахт чун оҳанам
به سختیکشی سخت چون آهنم
Ки аз пушти шоҳони рӯйин танам
که از پشت شاهانِ رویینتنم
зи борони куҷои тарсади он гурги пер
ز باران کجا ترسد آن گرگ پیر
Ки гргинаҳи пӯшад ба ҷои ҳарир
که گرگینه پوشد به جای حریر
з доранда натавон ситади бахт ро
ز دارنده نتوان ستد بخت را
Нишоед хариди афсару тахт ро
نشاید خرید افسر و تخت را
Гар Исфандиёр аз ҷаҳони рахти барад
گر اسفندیار از جهان رخت برد
Насаби номаи ман ба баҳмани супурд
نسبنامه من به بهمن سپرد
Вагар баҳман аз подшоҳии гузашт
وگر بهمن از پادشاهی گذشت
Ҷаҳони подшоҳӣ ба ман бозгашт
جهان پادشاهی به من بازگشت
Ба ҷузи ман ки дорад гуҳи корзор ?
به جز من که دارد گه کارزار؟
Дили баҳману зӯри Исфандиёр ?
دل بهمن و زور اسفندیار؟
Ба ман мерасад бозуии баҳманӣ
به من میرسد بازوی بهمنی
Ки Исфандиёрам ба рӯйин танӣ
که اسفندیارم به رویینتنی
Нажодаи манам дигарон зердаст
نژاده منم دیگران زیردست
Нажоди каёнро ки ёради шикаст ?
نژاد کیان را که یارد شکست؟
Дар андозаи ман ғалат бӯда Эй
در اندازهٔ من غلط بودهای
Ба бозуии баҳмани нпимўдаҳ Эй
به بازوی بهمن نپیمودهای
Худованди маликам ба пайванди хеш
خداوند ملکم به پیوند خویش
Машав осии андари худованди хеш
مشو عاصی اندر خداوند خویش
Пушаймон кунун шӯ ки чун кор буд
پشیمان کنون شو که چون کار بود
Надорад пушаймонии онгоҳи суд
ندارد پشیمانی آنگاه سود
Ҷавонӣ макун гарчи ҳастӣ далер
جوانی مکن گرچه هستی دلیر
Манеҳ пои густох дар коми шер
منه پای گستاخ در کام شیر
Дуруштӣ раҳо кун ба нармии гароӣ
درشتی رها کن به نرمی گرای
з ҷоем мабар то Бамоне ба ҷой
ز جایم مبر تا بمانی به جای
Ба тундӣ ба ғорат барам кишварат
به تندی به غارت برم کشورت
Ба хоҳиши даҳуми кишвари дигарат
به خواهش دهم کشور دیگرت
Ман аз сокинӣ ҳастам он кӯҳи санг
من از ساکنی هستم آن کوه سنگ
Ки дар ҷунбиш оҳиста дорам диранг
که در جنبش آهسته دارم درنگ
Мҷнбони маро то наҷунбад замин
مجنبان مرا تا نجنبد زمین
Ҳамин гуфтамат боз гӯям ҳамин
همین گفتمت باز گویم همین
Чу хонандаи номаи шаҳриёр
چو خواننده نامهٔ شهریار
Бипардохт аз нома чун нигор
بپرداخت از نامهٔ چون نگار
Сикандар бифармуд корди шитоб
سکندر بفرمود کارد شتاب
Сазоӣ навишта нависад ҷавоб
سزای نوشته نویسد جواب
Дабири қаламзан қалам барграфт
دبیر قلمزن قلم برگرفت
Ҳамаи нома дар ганҷ гавҳар гирифт
همه نامه در گنج گوهر گرفت
Ҷавобии набшати ончунон дилписанд
جوابی نبشت آنچنان دلپسند
Ки бӯсед дасташи сипеҳри баланд
که بوسید دستش سپهر بلند
Чу сар баста шуд номаи длнўоз
چو سر بسته شد نامهٔ دلنواز
Расонандаро дод то баради боз
رساننده را داد تا برد باز
Дабир омаду номаро сари кушод
دبیر آمد و نامه را سر گشاد
з ҳар нуктаи сад ганҷро дргшод
ز هر نکته صد گنج را درگشاد
Фурӯ хонд номаи зи сар то ба бен
فرو خواند نامه ز سر تا به بن
Бромўдаҳ чун дар сухан дар сухан
برآموده چون در سخن در سخن