Сари номаи номи ҷаҳондори пок
سرِ نامه نام جهاندار پاک
Бар арндаҳи растаниҳо зи хок
برارندهٔ رستنیها ز خاک
Баландии даҳ осмони баланд
بلندیدهِ آسمان بلند
Гушояндаи дидаи ҳӯшманд
گشایندهٔ دیدهٔ هوشمند
Ҷаҳони офарини вази ҷаҳон бе ниёз
جهانآفرین وز جهان بینیاز
Ба ҳангоми бечорагии чораи соз
به هنگام بیچارگی چارهساز
Заминро ба мардуми брорости чеҳр
زمین را به مردم برآراست چهر
Камари басти гардиши зи гардони сипеҳр
کمر بست گِردَش ز گردان سپهر
Ниёами заминро ба шамшери об
نیام زمین را به شمشیر آب
Барафрӯхт чун чашмаи офтоб
برافروخت چون چشمهٔ آفتاب
Худованд бе нисбати бандагӣ
خداوند بی نسبت بندگی
На перӣ дар ӯ на парокандагӣ
نه پیری در او نه پراکندگی
Яке ков на монандаи ҳар яке сет
یکی کاو نه مانندهٔ هر یکیست
Ҳама ҳастӣ аз малик ӯ андакии сет
همهٔ هستی از ملک او اندکیست
Қавии ҳуҷҷат аз ҳар чаҳгирӣ шумор
قویحجت از هرچه گیری شمار
Барии ҳоҷат аз ҳар чаҳ ояд ба кор
بریحاجت از هرچه آید بهکار
Маро ва туро моя бояд нахуст
مرا و تو را مایه باید نخست
Ки то зу бисозем чизеи дуруст
که تا زو بسازیم چیزی درست
Ҳар ончи офарид ӯ , ба асбоб нест
هر آنچ آفرید او، به اسباب نیست
Ба дарёфтани ақлро тоб нест
به دریافتن عقل را تاب نیست
Хирад дониш омӯз таълим ӯст
خرد دانشآموز تعلیم اوست
Дил аз доғдорон таслим ӯст
دل از داغداران تسلیم اوست
Пар аз ҳикмату ҳукм ӯ шуд ҷаҳон
پر از حکمت و حکم او شد جهان
Ба ҳукми ошкоро ба ҳикмати ниҳон
به حکم آشکارا به حکمت نهان
Фириштаи паронро барин содаи дашт
فرشته پران را برین ساده دشت
Азу омадан , ҳам бадви бозгашт
ازو آمدن، هم بدو بازگشت
Дилу дидаро равшаноӣ азуаст
دل و دیده را روشنایی ازوست
Мароу туро подшоиӣ азуаст
مرا و ترا پادشایی ازوست
зи фармон ӯ нест касро гзир
ز فرمان او نیست کس را گزیر
Худоӣ ӯст , мо бандаи фармон пазир
خدای اوست، ما بندهٔ فرمانپذیر
Маро гар кунад дар ҷаҳони тоҷдор
مرا گر کند در جهان تاجدار
Аҷаб нест аз бахшиши кирдигор
عجب نیست از بخشش کردگار
Ту низ эй ҷаҳондори пирӯзи бахт
تو نیز ای جهاندار پیروزبخت
На каз модар овардае тоҷу тахт
نه کز مادر آوردهای تاج و تخت
Худо додат ин чираи дастӣ ки ҳаст
خدا دادت این چیرهدستی که هست
Машав бар худо додагон чираи даст
مشو بر خدادادگان چیرهدست
Сипос худо кун ки бар носипос
سپاس خدا کن که بر ناسپاس
Нагӯяд санои марди мардуми шинос
نگوید ثنا مرد مردم شناس
Мабодо ба ҳушёрӣу биҳшӣ
مبادا به هشیاری و بیهشی
Касеро зи фармон ӯ Фрмшӣ
کسی را ز فرمان او فرمشی
Марогар хдўнд ёрӣ диҳад
مرا گر خدوند یاری دهد
Аҷаб нестгар шаҳриёрӣ диҳад
عجب نیست گر شهریاری دهد
Тавонам ки гардани фароз ӣ кунам
توانم که گردنفرازی کنم
Ба шамшер бо шер бозӣ кунам
به شمشیر با شیر بازی کنم
Ба теғи афсар ва гоҳ хоҳам гирифт
به تیغ افسر و گاه خواهم گرفت
Бад-ӣни аждаҳо моҳ хоҳам гирифт
بدین اژدها ماه خواهم گرفت
Нхўондии зи таърихи ҷамшеди шоҳ ?
نخواندی ز تاریخ جمشید شاه؟
Ки он аждаҳо чун фурӯи баради моҳ
که آن اژدها چون فرو برد ماه
Фаридун бидон аждаҳои бораи мард
فریدون بدان اژدها باره مرد
Ҳам аз қӯти аждаҳое чаҳ кард ?
هم از قوت اژدهایی چه کرد؟
Ба дорандаи осмону замин
به دارندهٔ آسمان و زمین
Казу моя дорад ҳамон ва ҳамин
کزو مایه دارد همان و همین
Худоӣ казу ҳар ки огоҳ нест
خدایی کزو هر که آگاه نیست
Хирадро бидон бехирад роҳ нест
خرد را بدان بیخرد راه نیست
Ба роҳи ниёкони пешини мо
به راه نیاگان پیشین ما
Ки буданд пайғамбари дайни мо
که بودند پیغمبر دین ما
Ба суҳуфи броҳими эзади шинос
به صُحْف بِراهیم ایزدشناس
Казон дайн кунам пеши яздони сипос
کزان دین کنم پیش یزدان سپاس
Кигар даст ёбам бар эрониён
که گر دست یابم بر ایرانیان
Барам дайни зардуштро аз миён
برم دین زردشت را از میان
На оташи гузорам на оташкада
نه آتش گذارم نه آتشکده
Шавад оташ аз дастам оташ зада
شود آتش از دستم آتش زده
Чунин расми покизау роҳи рост
چنین رسم پاکیزه و راه راست
Раҳи моу расми ниёкони мост
ره ما و رسم نیاکان ماست
Барин машк хошок натавон фишонд
برین مشکْ خاشاک نتوان فشاند
Ки буии хуши машк пинҳон намонад
که بوی خوش مشک پنهان نماند
Касе рости хурмои зи нахли баланд
کسی راست خرما ز نخل بلند
Ки бар нахли хурмои расонади каманд
که بر نخل خرما رساند کمند
Ба бустони гулии рости гардани фароз
به بستان گلی راست گردن فراز
Ки бӯе ва рангӣ диҳад длнўоз
که بویی و رنگی دهد دلنواز
зи гӯрони сарафрози гӯрӣ буд
ز گورانْ سرافراز گوری بوَد
Ки бо Фҳлиаш дасти зӯрӣ буд
که با فحلیاش دست زوری بود
зи шерони ҳамон шери хўнриз тар
ز شیران همان شیر خونریزتر
Ки дандону чангаш буд тезтар
که دندان و چنگش بود تیزتر
Ду шери гуруснаи сет ва як рони гӯр
دو شیرِ گُرْسِنهست و یک رانِ گور
Кабоби он касе рости кови рости зӯр
کباب آن کسیراست کاو راست زور
Ду пел над хартуми дарҳами кашон
دو پیلند خرطوم درهم کشان
зи бурдани яке барад хоҳад нишон
ز بردن یکی بُرد خواهد نشان
Ту мардӣ ва ман марди вақти набард
تو مردی و من مرد وقت نبرد
Ба мардӣ падед ояд аз марди мард
به مردی پدید آید از مرد مرد
Ман онгаҳ Аннани бози печами зи роҳ
من آنگه عنان باز پیچم ز راه
Ки ё сари нуҳум ё ситонами кулоҳ
که یا سر نهم یا ستانم کلاه
Чаҳ пиндоштӣ дар ҷаҳон нест кас ?
چه پنداشتی در جهان نیست کس؟
Ҷаҳондор танҳо ту бошӣу бас ?
جهاندار تنها تو باشی و بس؟
Ба ҳар зери баррагии шитобандае сет
به هر زیر برگی شتابندهایست
Ба ҳар манзилӣ роҳ ёбандае сет
به هر منزلی راه یابندهایست
Ба Марӣ чу ман муҳраи боз ӣ макун
به ماری چو من مُهرهبازی مکن
Набарди ору найранг созӣ макун
نبرد آر و نیرنگ سازی مکن
зи малики ман иқтоъи ман май диҳӣ ?
ز ملک من اقطاع من میدهی؟
Бароти Суҳайл аз Яман май диҳӣ ?
برات سهیل از یمن میدهی؟
Пнироб додан нишоед ба мяш
پنیراب دادن نشاید به میش
Ки ёбад дарави қатраи хӯни хеш
که یابد درو قطرهٔ خون خویش
Мазан беш аз ин лофи гарданкашӣ
مزن بیش از این لاف گردنکشی
Ки хокӣ ба гавҳар на аз оташӣ
که خاکی بهگوهر نه از آتشی
Бёрому тундӣ раҳо кун зи даст
بیارام و تندی رها کن ز دست
Ки алмос аз арзиз бояд шикаст
که الماس از ارزیز باید شکست
Ҳамон шиша май ки дорӣ ба чанг
همان شیشهٔ می که داری به چنگ
Нигаҳдору мстиз бо хораи санг
نگهدار و مستیز با خاره سنگ
Ҷаҳонии чунин пари зи нФти сипед
جهانی چنین پُر ز نفط سپید
зи тӯфони оташи нигаҳдори бед
ز طوفانِ آتش نگهدار بید
Ба осӯдагии айши хуш май гузор
به آسودگی عیش خوش میگذار
Ҷаҳонҷу иро худ ба ҷузят чаҳ кор ?
جهانجوی را خود به جزیَت چهکار؟
Яке дод боғӣ ба бетӯша Эй
یکی داد باغی به بی توشهای
Надодаши зи боғи он дигар хӯша Эй
ندادش ز باغ آندگر خوشهای
Забунтар зи ман сайдиовар ба зер
زبونتر ز من صیدی آور به زیر
Ки чарбӣ нахезад зи паҳлавии шер
که چربی نخیزد ز پهلوی شیر
Ба шохӣ чаҳ бояд дроўихтн ?
به شاخی چه باید درآویختن؟
Ки натавон азуи мивае рехтан ?
که نتوان ازو میوهای ریختن؟
Таманнои шаҳ онгаҳ ояд ба даст
تمنای شه آنگه آید به دست
Ки дар рӯй дарёи тавон пӯли баст
که در روی دریا توان پول بست
Чаҳ бояд ғурурии броростн ?
چه باید غروری برآراستن؟
На бар ҷои хеши орзӯ хостан ?
نه بر جای خویش آرزو خواستن؟
Чу баҳман ҷавонӣ барон дорадат
چو بهمن جوانی بران داردت
Ки тунди аждаҳо ӣӣ биўи бордт
که تند اژدهایی بیو باردت
Занад деви роҳат чу Исфандиёр
زند دیو راهت چو اسفندیار
Ки бо рустами оеи сӯии корзор
که با رستم آیی سوی کارزار
Чу бо дев дорад сулаймон нишаст
چو با دیو دارد سلیمان نشست
Кунад ёваи ангуштариро зи даст
کند یاوه انگشتری را ز دست
Битарс аз ғалати кор ӣ рӯзгор
بترس از غلطکاریِ روزگار
Ки чун мо басиро ғалат кард кор
که چون ما بسی را غلط کرد کار
Ҳисобӣ ки бо худ барандохтӣ
حسابی که با خود برانداختی
Чунон нест , бозии ғалати бохтӣ
چنان نیست، بازی غلط باختی
Аннани бози каши зини таманнои хом
عنان باز کش زین تمنای خام
Ки симурғро кас наёрад ба дом
که سیمرغ را کس نیارد به دام
зи зангӣ нае одамии хор тар
ز زنگی نهای آدمیخوارتر
На аз барбарии мардуми озор тар
نه از بربری مردمآزارتر
Бибин то ба ҳангоми кини густарӣ
ببین تا به هنگام کین گستری
Чаҳ хӯн ронадам аз зангӣу барбарӣ
چه خون راندم از زنگی و بربری
Мудоро кун аз кини кашии бози гирд
مدارا کن از کینکشی باز گرد
Ки мардум ниёзорад озоди мард
که مردم نیازارد آزاد مرد
На ман бастами аввали бад-ӣни кини камар
نه من بستم اول بدین کین کمر
Ту афкандӣ аз силаи мори сар
تو افکندی از سله مار سر
Ба хўнризи ман лашгарии сохтӣ
به خونریز من لشگری ساختی
Шабихуни кунони сӯии ман тохтӣ
شبیخون کنان سوی من تاختی
Бидон то ба ҳам бар зании ҷои ман
بدان تا بههمبر زنی جای من
Сетонеи зи ман малики обои ман
ستانی ز من ملک آبای من
Маро низ боист бархестан
مرا نیز بایست برخاستن
Камар бастану лашгар оростан
کمر بستن و لشگر آراستن
Сипаҳ рондан аз жарфи дарёи бурун
سپه راندن از ژرف دریا برون
Кушодан ба шамшери дарё ӣ хӯн
گشادن به شمشیر دریای خون
Тугар ҳӯшёр ӣ на ман бе худам
تو گر هوشیاری نه من بیخودم
Ҳамон ҳӯшёрами ҳамон бихаради м
همان هوشیارم همان بخردم
Гар афканд бар кори ту бахти нур
گر افکند بر کار تو بخت نور
Ман аз бахтиёрӣ неам низ давр
من از بختیاری نیام نیز دور
Ҷаҳонгар туро дод корӣ ба даст
جهان گر تو را داد کاری بهدست
Маро низ дастӣ дар ин кор ҳаст
مرا نیز دستی در این کار هست
Туро тоҷи ёвари марои теғи ёр
تو را تاج یاور مرا تیغ یار
Манам теғи зангар туе тоҷдор
منم تیغزن گر تویی تاجدار
Мазан такя бар маснаду тахти хеш
مزن تکیه بر مسند و تخت خویش
Ки ҳар тахтро таҳта Эй ҳаст пеш
که هر تخت را تختهای هست پیش
Мубини гунбади кӯҳро санги баст
مبین گنبد کوه را سنگبست
Магӯ сангро кӣ даройади шикаст
مگو سنگ را کی درآید شکست
Чу оради замини ларзаи ногуҳи набард
چو آرد زمینلرزه ناگه نبرد
برارد ба осонӣ аз кӯҳи гирд
برآرد به آسانی از کوه گرد
Чу даврони мулкӣ ба поён расад
چو دوران ملکی به پایان رسد
Бадви дасти ҷӯянда осон расад
بدو دست جوینده آسان رسد
Ҷаҳон чун набошад ба ҷони омада
جهان چون نباشد به جان آمده
Манӣ ва туе дар миёни омада
منی و تویی در میان آمده
Ҷузи ин аз миннати ҳеҷ вохўост нест
جز این از منت هیچ واخواست نیست
Ки дар як тарозуи ду ман рост нест
که در یک ترازو دو من راست نیست
Ба ҳам сангии худ маро бар мснҷ
به همسنگیِ خود مرا بر مسنج
Ки аз аждаҳо баҳман омад ба ранҷ
که از اژدها بهمن آمد به رنج
Гарми санг ва обӣ наҳй дар ҷавоб
گرم سنگ و آبی نهی در جواب
Чу кӯҳи афканами санги худро дар об
چو کوه افکنم سنگ خود را در آب
Зираи пӯшам ар теғ бозӣ кунӣ
زره پوشم ار تیغ بازی کنی
Камари бандам ар сулҳ созӣ кунӣ
کمر بندم ار صلح سازی کنی
Ба ҳар чаҳ он намоеи ту аз гарму сард
به هرچه آن نمایی تو از گرم و سرد
Пазирндаам зи оштӣу набард
پذیرندهام ز آشتی و نبرد
Биё то чаҳ дории зи шамшеру ҷом
بیا تا چه داری ز شمشیر و جام
Ки дорам дарин ҳар ду дастии тамом
که دارم درین هر دو دستی تمام
Ҷаҳондор чун номаро кард гӯш
جهاندار چون نامه را کرد گوش
Димоғаши з гармӣ даромад ба ҷӯш
دماغش ز گرمی درآمد بهجوش
Фиристод ва бар ҷанги таъҷили ҷуст
فرستاد و بر جنگ تعجیل جُست
Сикандар наомад дар он кори суст
سکندر نیامد در آن کار سست
Дар оварад лашгар ба пайкори танг
در آورد لشگر به پیکار تنگ
Бар оростаи як ба як сози ҷанг
بر آراسته یک به یک ساز جنگ
Чу доро хабар ёфт кони аждаҳо
چو دارا خبر یافت کان اژدها
Нахоҳад паии шер кардани раҳо
نخواهد پی شیر کردن رها
Биҷунбед ҷунбиданӣ бо шиква
بجنبید جنبیدنی باشکوه
Чу аз зилзилаи колбудҳои кӯҳ
چو از زلزله کالبدهای کوه
Расиданди лашгар ба лашгари фароз
رسیدند لشگر به لشگر فراز
Замона дар кӣна бикшод боз
زمانه درِ کینه بگشاد باز
Замини ҷазира ки ӯ Мӯсил аст
زمینِ جزیره که او موصل است
Хуши оромгоҳи сету хуши манзили сет
خوش آرامگاهست و خوش منزلست
Масофи ду хусрав дар он марз буд
مصاف دو خسرو در آن مرز بود
Каз ошӯби шани кӯҳ дар ларз буд
کز آشوبشان کوه در لرز بود
Ҳануз ар биҷӯянд аз он хусрави ан
هنوز ار بجویند از آن خسروان
Тавон ёфтан дар замини устихон
توان یافتن در زمین استخوان