Биёи соқӣ аз бода бурдор банд

بیا ساقی از باده بردار بند

Бипаймоӣ паймудани бод чанд

بپیمای پیمودن باد چند

Харобам кун аз бодаи ҷоми хос

خرابم کن از باده جام خاص

Магари зин харобот ёбам халос

مگر زین خرابات یابم خلاص

Хиромидани лоҷувардии сипеҳр

خرامیدن لاجوردی سپهر

Ҳамон грдбри гаштани моҳу меҳр

همان گردبر گشتن ماه و مهر

Мапиндор каз баҳр бозӣ гирист

مپندار کز بهر بازی گریست

Саропардае ин чунин срсрист

سراپرده‌ای این چنین سرسریست

Дар ин пардаи як ришта бекор нест

در این پرده یک رشته بیکار نیست

Сари ришта бар мо падедор нест

سر رشته بر ما پدیدار نیست

Ки донад ки фардо чаҳ хоҳад расед

که داند که فردا چه خواهد رسید

зи дида ки хоҳад шудани нопадид

ز دیده که خواهد شدن ناپدید

Крои рахт аз хона бар дар ниҳанд

کرا رخت از خانه بر در نهند

Крои тоҷи иқбол бар сар ниҳанд

کرا تاج اقبال بر سر نهند

Гзорндаҳи нек ва бадҳои хок

گزارندهٔ نیک و بدهای خاک

Сухан гуфт азон подшоҳони пок

سخن گفت ازان پادشاهان پاک

Ки чун субҳро шоҳи чин бор дод

که چون صبح را شاه چین بار داد

Арӯси адан дар ба динор дод

عروس عدن در به دینار داد

Расиданди лашгар ба ҷои масоф

رسیدند لشگر به جای مصاف

Ду паргори бастанд чун кӯҳи қоф

دو پرگار بستند چون کوه قاف

Хск бар гузаргоҳ кин рехтанд

خسک بر گذرگاه کین ریختند

Нақибон хурӯшидан ангехтанд

نقیبان خروشیدن انگیختند

Изк бар изки сӯи бсў дар шитоб

یزک بر یزک سو بسو در شتاب

На дар дили сукӯнат на дар дидаи об

نه در دل سکونت نه در دیده آب

з бисёре лашгар аз ҳар ду ҷой

ز بسیاری لشگر از هر دو جای

Фурӯи басти кӯшндаро дасту пой

فرو بست کوشنده را دست و پای

Ду равия ситоданд бар ҷои ҷанг

دو رویه ستادند بر جای جنگ

Намуданд бар пеши дастии диранг

نمودند بر پیش دستی درنگ

Магар дар миён сулҳӣ ояд падед

مگر در میان صلحی آید پدید

Ки шамшерашон брнбоид кашид

که شمشیرشان برنباید کشید

Чу буд аз ҷавонӣу гарданкашӣ

چو بود از جوانی و گردنکشی

Ҳам он ҷониби обии ҳам ин оташӣ

هم آن جانب آبی هم این آتشی

Падед омад аз бурдбории ситез

پدید آمد از بردباری ستیز

Дили кӣнаи вари гашт бар кӣнаи тез

دل کینه ور گشت بر کینه تیز

Азон пас ки бар кӣна раҳ ёфтанд

ازان پس که بر کینه ره یافتند

Сар аз ҷустан меҳр бартофтанд

سر از جستن مهر برتافتند

Даромад ба ғридни овози кӯс

درآمد به غریدن آواز کوس

Фалак бар даҳон дуҳул дод бӯс

فلک بر دهان دهل داد بوس

Шағабҳои ойӣнаи пели маст

شغبهای آیینهٔ پیل مست

Ҳамеи шона бар пушти пелони шикаст

همی شانه بر پشت پیلان شکست

Баровард хрмҳраҳи овози шер

برآورد خرمهره آواز شیر

Димоғ аз дами гови дами гашти сайр

دماغ از دم گاو دم گشت سیر

Чунон омад аз ноӣ туркии хурӯш

چنان آمد از نای ترکی خروش

Ки аз ноӣ таркон баровард ҷӯш

که از نای ترکان برآورد جوش

Троқӣ ки аз мқръаҳи хостаҳ

طراقی که از مقرعه خاسته

Буруни рафтаи зини тоқи ороста

برون رفته زین طاق آراسته

Равои рӯи баромади зи роҳи набард

روا رو برآمد ز راه نبرد

Ҳзоҳз дар омад ба мардони мард

هزاهز در آمد به مردان مرد

Замин гуфтӣ аз якдигари брдрид

زمین گفتی از یکدیگر بردرید

СроФили сувар қиёмат дамид

سرافیل صور قیامت دمید

Ғубори замин бар ҳавои роҳи баст

غبار زمین بر هوا راه بست

Аннани саломат бурун шуд зи даст

عنان سلامت برون شد ز دست

зи баси гирд бар тораку тарку зин

ز بس گرد بر تارک و ترک و زین

Замини осмон осмон шуд замин

زمین آسمان آسمان شد زمین

Ҷигар тоб шуд наъраҳои баланд

جگر تاب شد نعره‌های بلند

Гаулӯгир шуд ҳалқаҳои каманд

گلوگیر شد حلقه‌های کمند

зи тоби нафас бар ҳавои басти меғ

ز تاب نفس بر هوا بست میغ

Ҷаҳони сӯхт аз оташи барқи теғ

جهان سوخت از آتش برق تیغ

зи баси атсаи теғ бар хӯну хок

ز بس عطسهٔ تیغ بر خون و خاک

Димоғи ҳаво пар шуд аз ҷони пок

دماغ هوا پر شد از جان پاک

Сипаҳдори Эрони ҳам аз субҳи бом

سپهدار ایران هم از صبح بام

Бар орост лашгар бисозӣ тамом

بر آراست لشگر بسازی تمام

Нахустин сафи маймана соз кард

نخستین صف میمنه ساز کرد

зи теғи аждаҳоро даҳан боз кард

ز تیغ اژدها را دهن باز کرد

Сафи майсараи ҳам бар орост чуст

صف میسره هم بر آراست چست

Яке кӯҳ гуфтӣ з пӯлод раст

یکی کوه گفتی ز پولاد رست

Ҷиноҳи ончунон баст дар пешгоҳ

جناح آنچنان بست در پیشگاه

Ки пӯшида шуд рӯй хуршеду моҳ

که پوشیده شد روی خورشید و ماه

зи қалбӣ ки чун кӯҳи пӯлод буд

ز قلبی که چون کوه پولاد بود

Паноҳандаро қалъаи обод буд

پناهنده را قلعه آباد بود

зи дигари тарафи лашгари орои рӯм

ز دیگر طرف لشگر آرای روم

Бар орост лашгар чу наҳиллӣ зи мум

بر آراست لشگر چو نحلی ز موم

Силеҳ ва салб дод хоҳанда ро

سلیح و سلب داد خواهنده را

Қавӣ кард пушти паноҳанда ро

قوی کرد پشت پناهنده را

Чап ва рост орост аз тарку теғ

چپ و راست آراست از ترک و تیغ

Чу ороиши гулшан аз ашки меғ

چو آرایش گلشن از اشک میغ

Пасу пешро кард чун хораи кӯҳ

پس و پیش را کرد چون خاره کوه

Бар ангехт қалбии сурайёи шиква

بر انگیخت قلبی ثریا شکوه

Чу аз ҳар ду сӯ лашгар оростанд

چو از هر دو سو لشگر آراستند

Ялони србср мард мехостанд

یلان سربسر مرد میخواستند

Сиёсат даромад ба гардани занӣ

سیاست درآمد به گردن زنی

зи чашми ҷаҳон давр шуд равшанӣ

ز چشم جهان دور شد روشنی

зи баси хӯн ки гирд омад андари муғок

ز بس خون که گردآمد اندر مغاک

Чу гӯгирди сурхи оташини гашти хок

چو گوگرد سرخ آتشین گشت خاک

зи шамшери баргашта ҷоӣӣ набӯд

ز شمشیر برگشته جائی نبود

Ки дар ғор ӯ аждҳоӣӣ набӯд

که در غار او اژدهائی نبود

Наҳанги хаданг аз камӣни камон

نهنگ خدنگ از کمین کمان

Нёсуд бар як замини як замон

نیاسود بر یک زمین یک زمان

Каманди аждҳоӣии мусалсали шиканҷ

کمند اژدهائی مسلسل شکنج

Даҳан боз карда ба тороҷи ганҷ

دهن باز کرده به تاراج گنج

зи ғридни зиндаи пелони маст

ز غریدن زنده پیلان مست

Нафас дар гулӯии ҳзброни шикаст

نفس در گلوی هزبران شکست

зи баси теғ бар гардан андохтан

ز بس تیغ بر گردن انداختن

Наёраст каси гардан афрохтан

نیارست کس گردن افراختن

Падар бо писари кини броростаҳ

پدر با پسر کین برآراسته

Муҳобо шудаи меҳри бархеста

محابا شده مهر برخاسته

Сутуни илми ҷома дар хӯн зада

ستون علم جامه در خون زده

Наҷот аз ҷаҳони хайма берун зада

نجات از جهان خیمه بیرون زده

зи баси хастаи тирпикони нишон

ز بس خستهٔ تیرپیکان نشان

Шудаи обилаи дасти пайкони кашон

شده آبله دست پیکان کشان

Чунон гарм шуд оташи корзор

چنان گرم شد آتش کارزار

Ки аз наъли асбони баромади шарор

که از نعل اسبان برآمد شرار

Ҷаҳонҷӯии дорои зи қалби сипоҳ

جهانجوی دارا ز قلب سپاه

Бар ошуфт чун шарзаи шери сиёҳ

بر آشفت چون شرزه شیر سیاه

Ба душмангароӣ ба хасми афканӣ

به دشمن گرائی به خصم افکنی

Кушода бару бозуии баҳманӣ

گشاده بر و بازوی بهمنی

Ба ҳар ҷо ки бозуи броФрохтӣ

به هر جا که بازو برافراختی

Сари хасм дар поиши андохтӣ

سر خصم در پایش انداختی

Нашуд бар танӣ то нпрдохтш

نشد بر تنی تا نپرداختش

Назд бар сиррӣ то нияндохташ

نزد بر سری تا نینداختش

зи баси хӯни рӯмӣ дарон трктоз

ز بس خون رومی دران ترکتاز

Ҳазор атласи рӯмии афканди боз

هزار اطلس رومی افکند باز

Вазин сӯи Сикандар ба шамшери тез

وزین سو سکندر به شمشیر تیز

Барангехта аз ҷаҳони растхез

برانگیخته از جهان رستخیز

Ду даст овареда ба кӯшиши бурун

دو دست آوریده به کوشش برون

Баҳри дасти шамшерии алмоси гаван

بهر دست شمشیری الماس گون

Ду дастии чунон мигроӣиди теғ

دو دستی چنان میگرائید تیغ

Казу хасмро ҷон наомад дареғ

کزو خصم را جان نیامد دریغ

Чу бар фарқ пел омадӣ ханҷараш

چو بر فرق پیل آمدی خنجرش

Фурӯи рехтии зери поиши сараш

فرو ریختی زیر پایش سرش

Чу бар оби дарёи ғазаби рехтӣ

چو بر آب دریا غضب ریختی

зи дарёии об оташ ангехтӣ

ز دریای آب آتش انگیختی

Чу ширӣ ки оташи зи дами барзанад

چو شیری که آتش ز دم برزند

Дами Модёнро ба ҳам барзанад

دم مادیان را به هم برزند

Ба доро намуданд кони тунди шер

به دارا نمودند کان تند شیر

Басои шер каз мураккаб оварад зер

بسا شیر کز مرکب آورد زیر

Шаҳи озарм ӯ ба ки як сӯ кунад

شه آزرم او به که یک‌سو کند

Казон паҳлавони пел паҳлу кунад

کزان پهلوان پیل پهلو کند

Ба лашгар бигӯед ки якборагӣ

به لشگر بگوید که یکبارگی

Гроинд бар ҷанг ӯ борагӣ

گرایند بر جنگ او بارگی

Чунон дид дорои давлати савоб

چنان دید دارای دولت صواب

Ки лашгар биҷунбад чу дарёии об

که لشگر بجنبد چو دریای آب

Ҳамаи ҳам гуруҳа ба як сар зананд

همه هم‌گروهه به یک‌سر زنند

Ба якборагӣ бар Сикандар зананд

به یکبارگی بر سکندر زنند

Ба фармони фармондиҳи тоҷу тахт

به فرمان فرمانده تاج و تخت

Биҷӯшед лашгар бакӯшед сахт

بجوشید لشگر بکوشید سخت

Аннани як рикобӣ барангехтанд

عنان یک رکابی برانگیختند

Ду дастӣ ба теғ андар овехтанд

دو دستی به تیغ اندر آویختند

Сикандар чу ғавғоӣ бадхоҳ дид

سکندر چو غوغای بدخواه دید

зи худ дасти озарм кӯтоҳ дид

ز خود دست آزرم کوتاه دید

Бифармуд то лашгари рӯм низ

بفرمود تا لشگر روم نیز

Бдодн надоранд ҷонро азиз

بدادن ندارند جان را عزیز

Бабанданд бар душманони роҳ ро

ببندند بر دشمنان راه را

Ба хоки андари оранди бадхоҳ ро

به خاک اندر آرند بدخواه را

Ду лашгар чу мӯр ва малах тохтанд

دو لشگر چو مور و ملخ تاختند

Набардии ҷаҳон дар ҷаҳон сохтанд

نبردی جهان در جهان ساختند

Ба шамшери пӯлоду тири хаданг

به شمشیر پولاد و تیر خدنگ

Гузаргоҳ карданд бар мӯри танг

گذرگاه کردند بر مور تنگ

Чу занбӯр гӣлӣ кашиданд неш

چو زنبور گیلی کشیدند نیش

Ба занбӯра занбӯр карданд риш

به زنبوره زنبور کردند ریش

Сикандар дарон доварӣгоҳи сахт

سکندر دران داوریگاه سخت

Паии афшурд монанди бехи дарахт

پی افشرد مانند بیخ درخت

Ҳиўн бар ваии афканди пели афканӣ

هیون بر وی افکند پیل افکنی

Сӯй пилтан шуд чу аҳрӣманӣ

سوی پیلتن شد چو اهریمنی

Яке захм зад бар тани паҳлавон

یکی زخم زد بر تن پهلوان

Казон захм ларзид сарви ҷавон

کزان زخم لرزید سرو جوان

Бадаред хуфтон зира пора кард

بدرید خفتان زره پاره کرد

Амали байн ки пӯлод бо хора кард

عمل بین که پولاد با خاره کرد

Набаред бозуии тобандаи ҳўр

نبرید بازوی تابنده هور

Валикин шуд озурда дар зери зӯр

ولیکن شد آزرده در زیر زور

Ба мўӣии тан шоҳ раст аз газанд

به موئی تن شاه رست از گزند

Бузади теғу бадхоҳро срФкнд

بزد تیغ و بدخواه را سرفکند

Ҳаросид азон душман бе ҳарос

هراسید ازان دشمن بی‌هراس

Дили хасмро кард аз онҷои қиёс

دل خصم را کرد از آنجا قیاس

Барон шуд ки аз хасми тобади Аннан

بران شد که از خصم تابد عنان

Рҳоӣӣ диҳад синаро аз синон

رهائی دهد سینه را از سنان

Дигар бора аз бахти умедвор

دگر باره از بخت امیدوار

Паии афшурд бар ҷои хеши устувор

پی افشرد بر جای خویش استوار

Чу дар фоли фирӯзӣ хеш дид

چو در فال فیروزی خویش دید

Бар аъдои худ дасти худ беш дид

بر اعدای خود دست خود بیش دید

Қавӣ кард бар ҷанги бозуии хеш

قوی کرد بر جنگ بازوی خویش

Бакӯшед бо ҳам тарозуии хеш

بکوشید با هم‌ترازوی خویش

Нёсуд лашгари зи хӯни рехтан

نیاسود لشگر ز خون ریختن

зи душман ба душмани дроўихтн

ز دشمن به دشمن درآویختن

Набарди озмоёни Эрони сипоҳ

نبرد آزمایان ایران سپاه

Гирифтанд бар лашгари рӯми роҳ

گرفتند بر لشگر روم راه

Забуни гашти рӯмии зи пайкорашон

زبون گشت رومی ز پیکارشان

Аҷали хост кардани гирифторашон

اجل خواست کردن گرفتارشان

Дигар раҳ ба мардӣ фишурданд пой

دگر ره به مردی فشردند پای

Нарафтанд чун кӯҳи оҳани зи ҷой

نرفتند چون کوه آهن ز جای

Ба номӯси роят ҳаме доштанд

به ناموس رایت همی داشتند

Ғанимат ба бадхоҳ нагузоштанд

غنیمت به بدخواه نگذاشتند

Чу гавҳари бромўди зангӣ ба тоҷ

چو گوهر برآمود زنگی به تاج

Шаҳи чин фурӯд омад аз тахти оҷ

شه چین فرود آمد از تخت عاج

Маи равшан аз тираи шаби тофта

مه روشن از تیره شب تافته

Чу ойӣна равшанӣ ёфта

چو آیینه روشنی یافته

Ду лашгар ба як ҷо гуруҳ омаданд

دو لشگر به یک‌جا گروه آمدند

Шуданд аз хусумат сутӯҳ омаданд

شدند از خصومت ستوه آمدند

Ба оромгоҳ омаданд аз набард

به آرامگاه آمدند از نبرد

зи тан захм шастанд ва аз рӯй гирд

ز تن زخم شستند و از روی گرد

Пари андеша аз гунбади тези гашт

پر اندیشه از گنبد تیز گشت

Ки фардои басар бар чаҳ хоҳад гузашт

که فردا بسر بر چه خواهد گذشت

Дигар рӯзи кин рӯй шастаи туранҷ

دگر روز کین روی شسته ترنج

Чу райҳонёни сар бурун зад зи кунҷ

چو ریحانیان سر برون زد ز کنج

Сипоҳ аз ду сӯи сафи броростнд

سپاه از دو سو صف برآراستند

Ҳзброн ба нахҷӣри бархестанд

هزبران به نخجیر برخاستند

Ба пӯлоди шамшеру чарми камон

به پولاد شمشیر و چرم کمان

Басии зӯр бозу намӯд осмон

بسی زور بازو نمود آسمان

Ба ғавғоӣ лашкар даромад шикеб

به غوغای لشکر درآمد شکیب

Ки даст аз Аннан рафту пой аз ркиб

که دست از عنان رفت و پای از رکیب

Ба дорои ду сарҳанг буданд хос

به دارا دو سرهنگ بودند خاص

Ба ихлоси наздику давр аз халос

به اخلاص نزدیک و دور از خلاص

зи бедоди доро ба ҷони омада

ز بیداد دارا به جان آمده

Дили озурдагӣ дар миёни омада

دل آزردگی در میان آمده

Барон дол ки хўнриз доро кунанд

بران دل که خونریز دارا کنند

Бар ӯ кини хеш ошкоро кунанд

بر او کین خویش آشکارا کنند

Чу зингўнаҳ бозорӣ оростанд

چو زینگونه بازاری آراستند

Ба ҷон аз Сикандар амон хостанд

به جان از سکندر امان خواستند

Ки моӣими хосони дороу бас

که مائیم خاصان دارا و بس

Ба дорои зи мо хос тар нест кас

به دارا ز ما خاص‌تر نیست کس

зи бедод ӯ чун сутӯҳи омадем

ز بیداد او چون ستوه آمدیم

Ба хўнриз ӯ ҳам гуруҳи омадем

به خونریز او هم گروه آمدیم

Бихоҳйми фардо бар ӯ тохтан

بخواهیم فردا بر او تاختن

зи бедод ӯ малики пардохтан

ز بیداد او ملک پرداختن

Як имшаб ба кӯшиши нигаҳдори ҷой

یک امشب به کوشش نگهدار جای

Ки фардои мухолифи даройади зи пой

که فردا مخالف درآید ز پای

Чу фардо илм баркашад дар масоф

چو فردا علم برکشد در مصاف

Хӯрд шарбати теғи паҳлуи шикоф

خورد شربت تیغ پهلو شکاف

Валикин ба шартӣ ки бар дастранҷ

ولیکن به شرطی که بر دسترنج

Ба мо бар кушода кунӣ қуфли ганҷ

به ما بر گشاده کنی قفل گنج

зи мо ҳар якеро тавонгар кунӣ

ز ما هر یکی را توانگر کنی

Ба зари кори мо ҳар ду чун зар кунӣ

به زر کار ما هر دو چون زر کنی

Сикандар бидон хостаи аҳди баст

سکندر بدان خواسته عهد بست

Ба паймон дархоста дод даст

به پیمان درخواسته داد دست

Нашуд бовараши кондўи бедоди кеш

نشد باورش کاندو بیداد کیش

Кунанд ин хато бо худованди хеш

کنند این خطا با خداوند خویش

Вале ҳар каси он дар бадаст оварад

ولی هر کس آن در بدست آورد

Казу хасми худро шикаст оварад

کزو خصم خود را شکست آورد

Дарон раҳ ки бедод дод омадаш

دران ره که بیداد داد آمدش

Куҳани достонӣ ба ёд омадаш

کهن داستانی به یاد آمدش

Ки харгӯш ҳар марзро бе шигифт

که خرگوش هر مرز را بی‌شگفت

Саги он вилоят тавонад гирифт

سگ آن ولایت تواند گرفت

Чу он осӣони худованди каш

چو آن عاصیان خداوند کش

Хабар ёфтанд аз худованди ҳаш

خبر یافتند از خداوند هش

Ки бар ганҷашон комкорӣ диҳад

که بر گنجشان کامکاری دهد

Ба хўнризи бадхоҳ ёрӣ диҳад

به خونریز بدخواه یاری دهد

Ҳақи неъмати шоҳи бгзоштнд

حق نعمت شاه بگذاشتند

Паии куштан шоҳ бардоштанд

پی کشتن شاه برداشتند

Чу ёқӯти хуршедро дузди барад

چو یاقوت خورشید را دزد برد

Ба ёқӯт ҷустани ҷаҳони паии фишурд

به یاقوت جستن جهان پی فشرد

Ба дуздӣ гирифтанд маҳтоб ро

به دزدی گرفتند مهتاب را

Ки ӯ барад аз он ҷавҳари он тоб ро

که او برد از آن جوهر آن تاب را

Ду лашкар кашида камар чун ду кӯҳ

دو لشکر کشیده کمر چون دو کوه

Шуданд аз нбрдозмоӣии сутӯҳ

شدند از نبردآزمائی ستوه

Ба манзилгаҳи хеши гаштанди боз

به منزلگه خویش گشتند باز

Ба разм дигар рӯза карданд соз

به رزم دگر روزه کردند ساز