Биёи соқӣ аз май дилам тоза кун

بیا ساقی از می دلم تازه کن

Дар ин раҳи сабурӣ ба андоза кун

در این ره صبوری به اندازه کن

Чароғ дилам ёфт бе равғанӣ

چراغ دلم یافت بی‌روغنی

Ба май даҳ чароғи марои равшанӣ

به مِی‌ ده چراغ مرا روشنی

Чу рӯзи сипед аз шаби зоғи ранг

چو روز سپید از شب زاغ رنگ

Баромад чу кофур аз ақсои занг

برآمد چو کافور از اقصای زنگ

Фурӯзандаи рӯзӣ чу фирдавси пок

فروزنده روزی چو فردوس پاک

Баровардаи сари ганҷи қоруни зи хок

برآورده سرْ گنجِ قارون ز خاک

Ҳавои софӣ аз дӯду гетии зи гирд

هوا صافی از دود و گیتی ز گرد

Фалак рӯй худ шаста чун лоҷувард

فلک روی خود شسته چون لاجورد

Ба азлати камари бастаи боди хазон

به عزلت کمر بسته باد خزان

Насими баҳории з ҳар сӯи вазон

نسیم بهاری ز هر سو وزان

Ҳамаи кӯҳи гулшани ҳамаи дашти боғ

همه کوه گلشن همه دشت باغ

Ҷаҳони чашми равшан ба заррини чароғ

جهان چشم‌روشن به زرین چراغ

Замона ба кирдори боғи биҳишт

زمانه به کردار باغ بهشت

Заминро гулу сабзаи минӯи сиришт

زمین را گل و سبزه مینو سرشت

Ба фирӯз рое шаҳи неки бахт

به فیروز رایی شه نیک‌بخت

Ба тахти равандаи баромади зи тахт

به تخت رونده برآمد ز تخت

Сари тоҷ бар зад ба сифти сипеҳр

سر تاج بر زد به سفت سپهر

БроФрохт роят барафрӯхт чеҳр

برافراخت رایت برافروخت چهر

Замин хаста кард аз хироми сутур

زمین خسته کرد از خرام ستور

Гарони кӯҳро дар сроФкнди шӯр

گران کوه را در سرافکند شور

Сипаҳ ронад аз онҷо ба тахти сарир

سپه راند از آنجا به تخت سریر

Ки то бинад он тахтро тахти гир

که تا بیند آن تخت را تخت‌گیر

Сарирӣ хабар ёфт кони тоҷдор

سریری خبر یافت کان تاجدار

Барон тхтгаҳ кард хоҳад гузор

برآن تختگه کرد خواهد گذار

зи фарҳанги фурӯмондаи огоҳ буд

ز فرهنگ فرومانده آگاه بود

Ки фирӯзу фаррухи ҷҳоншоаҳ буд

که فیروز و فرخ جهانشاه بود

зи тухми каёни ҳечкасро накишт

ز تخم کیان هیچکس را نکشت

Ҳамаи расатонро қавӣ кард пушт

همه راستان را قوی کرد پشت

Саронро расониди торак ба тоҷ

سران را رسانید تارک به تاج

Басии харҷ ҳо дод ва наситад хароҷ

بسی خرج‌ها داد و نستد خراج

зи шодии ду манзили баробари давид

ز شادی دو منزل برابر دوید

Ба фарсангҳо фарш дебо кашид

به فرسنگ‌ها فرش دیبا کشید

зи нзлӣ ки будаш бидон дастрас

ز نزلی که بودش بدان دسترس

Ба ҳаддӣ ки ҳадаш надонист кас

به حدی که حدش ندانست کس

з ҳар мўинаҳи кон чу гули тоза буд

ز هر موینه کان چو گل تازه بود

Гиронмояҳо беш аз андоза буд

گرانمایه‌ها بیش از اندازه بود

Смўри сияҳи рӯбаҳи сурхи теғ

سمور سیه روبه سرخ تیغ

Ҳамон қоқму қндз бе дареғ

همان قاقم و قندز بی‌دریغ

Вшқи ниФаҳҳоӣ чу барги баҳор

وشق نیفه‌هایی چو برگ بهار

Бунафша бар ӯ рехтаи сад ҳазор

بنفشه بر او ریخته صد هزار

Ғуломони гардани броФрохтаҳ

غلامان گردن برافراخته

Якояки ҳамаи размро сохта

یکایک همه رزم را ساخته

Вшоқони мавкиби рӯи зуди хез

وشاقان‌ِ موکِب‌رو زود‌خیز

Ба дидори тоза ба рафтори тез

به دیدار تازه به رفتار تیز

Чу нзлии чунин хубу ороста

چو نزلی چنین خوب و آراسته

Равон кард ва бо ӯ басии хостаҳ

روان کرد و با او بسی خاسته

Ба устоди горони даргаи супурд

به استاد گاران درگه سپرد

Ки оҷиз шуд онкас ки онрои бабрад

که عاجز شد آنکس که آنرا ببرد

Даромад ба даргоҳи шоҳи ҷаҳон

درآمد به درگاه شاه جهان

Ду то кард қомат чу корогҳон

دو تا کرد قامت چو کارآگهان

Ҷҳоншоаҳ бархест номяш кард

جهانشاه برخاست نامیش کرد

Ба шарт нишондан громиш кард

به شرط نشاندن گرامیش کرد

Чу додаш зи давлати дурудии тамом

چو دادش ز دولت درودی تمام

Бпрсидш аз қиссаи тахту ҷом

بپرسیدش از قصهٔ تخت و جام

Ки ҷоми ҷаҳони байну тахти каён

که جام جهان‌بین و تخت کیان

Чигуна сет бе фари фаррухи баён

چگونه‌ست بی فرّ فرخ‌بیان

Саририи малик посухаш дод боз

سریری ملک پاسخش داد باز

Ки эй хатми шоҳони гардани фароз

که ای ختم شاهان گردن‌فراز

Каюмарс аз хайли ту чокарӣ

کیومرث از خیل تو‌ چاکری

Фаридуни зи малики ту Фрмонбрӣ

فریدون ز مُلک تو فرمانبری

Ситораи камони туро тири бод

ستاره کمان تو را تیر باد

Камандати сипеҳри ҷаҳонгири бод

کمندت سپهر جهانگیر باد

Калидӣ ки Кайхусрав аз ҷом дид

کلیدی که کیخسرو از جام دید

Дар ойӣна даст туаст он калид

در آیینهٔ دست توست آن کلید

Ҷуз ин нест фарқӣ ки номӯсу ном

جز این نیست فرقی که ناموس و نام

Ту зи ойӣнаи бинӣу хусрави зи ҷом

تو ز آیینه بینی و خسرو ز جام

Чу рафтанди шоҳони бедори тахт

چو رفتند شاهان بیدار تخت

Турои бод ҷовид дияему тахт

ترا باد جاوید دیهیم و تخت

Ба тахти ту офоқро боди нур

به تخت تو آفاق را باد نور

Мабод аз сарати сояи тоҷи давр

مباد از سرت سایهٔ تاج دور

Чаҳ мақсӯди бад ? шоҳи офоқ ро

چه مقصود بُد؟ شاه آفاق را

Ки нав кард нақши ин куҳани тоқ ро

که نو کرد نقش این کهن طاق را

Паии борагии сӯии ин марз ронад

پی بارگی سوی این مرز راند

Бару буми моро ба гардуни расонад ?

بر و بوم ما را به گردون رساند؟

Ҷаҳон хусраваш гуфт к-эии номдор

جهان خسروش گفت کای نامدار

зи Кайхусравони тахтро ёдгор

ز کیخسروان تخت را یادگار

Чу шуд тахти ман тахти Ковӯс кӣ

چو شد تخت من تخت کاووس کی

Ҳамон хӯрдам аз ҷоми ҷамшед май

همان خوردم از جام جمشید می

Бад-ӣни ҷом ва ин тахти ороста

بدین جام و این تخت آراسته

Дилӣ дорам аз ҷои бархеста

دلی دارم از جای برخاسته

Дигар низ байнам ки чун хуфт шоҳ

دگر نیز بینم که چون خفت شاه

Дар он ғор чун сохт оромгоҳ

در آن غار چون ساخت آرامگاه

Пажӯҳандаи рози Кайхусравам

پژوهندهٔ راز کیخسروم

Ту ӣнҷо нишин то ман онҷои рӯм

تو اینجا نشین تا من آنجا روم

Бгрим бар он тахти бдром ӯ

بگریم بر آن تخت بدرام او

Занами бӯсае бар лаби ҷом ӯ

زنم بوسه‌ای بر لب جام او

Бубинам ки он тахти хусрави паноҳ

ببینم که آن تخت خسرو پناه

Чаҳ зорӣ кунад бо ман аз марги шоҳ

چه زاری کند با من از مرگ شاه

Вази он ҷоми но ҷонвар бишинавам

وز آن جام نا جانور بشنوم

Дурудии казин ҷонвар бар шавам

درودی کزین جانور بر شوم

Шуд ойӣнаи ҷони ман занг хӯрд

شد آیینه جان من زنگ خوَرد

Задойам бидон занг аз ойӣнаи гирд

زدایم بدان زنگ از آیینه گرد

Бидон дидаи дилро ҳаросон кунам

بدان دیده دل را هراسان کنم

Ба худ бар ҳамаи корӣ осон кунам

به خود بر همه کاری آسان کنم

Саририи зи гуфтори соҳиби сарир

سریری ز گفتار صاحب سریر

Бидон достони гашти фармон пазир

بدان داستان گشت فرمان‌پذیر

Фиристод пинҳон ба диздори хеш

فرستاد پنهان به دزدار خویش

Ки пеш оварад барг аз андоза беш

که پیش آورد برگ از اندازه بیش

Камари бандаду чарб дастӣ кунад

کمر بندد و چرب‌دستی کند

Ба сад меҳри меҳмон парастӣ кунад

به صد مهر مهمان‌پرستی کند

Ишорат кунад то рақибони тахт

اشارت کند تا رقیبان تخت

Бисозанд бо шоҳи пирӯзи бахт

بسازند با شاه پیروز بخت

Ба ганҷинаи тахт бориш диҳанд

به گنجینه تخت بارش دهند

Чу хоҳад мехушгувораш диҳанд

چو خواهد می‌خوشگوارش دهند

Нишонанд бар тахти Кайхусрави ш

نشانند بر تخت کیخسرو‌َش

Фишонанд бар сари нисори нӯш

فشانند بر سر نثار‌ِ نُوَش

Дар он ҷом фирӯза резанд май

در آن جام فیروزه ریزند می

Ба фирӯзии оранди наздики вай

به فیروزی آرند نزدیک وی

Ба ҳарчӣ он хуш ояд ба дандон ӯ

به هرچه آن خوش آید به دندان او

Нтобанд гардани зи фармон ӯ

نتابند گردن ز فرمان او

Чу бо устуворон бипардохт роз

چو با استواران بپرداخت راز

Ба шаҳ гуфт ки оҳанг рафтан бисоз

به شه گفت که‌آهنگ رفتن بساز

Ман ӣнҷо нишинам ба фармони шоҳ

من اینجا نشینم به فرمان شاه

Чу шоҳ аз раҳ ояд кунам азми роҳ

چو شاه از ره آید کنم عزم راه

Шҳншаҳ пазиро шуд он хона ро

شهنشه پذیرا شد آن خانه را

Ба ҳамхонагии баради фарзона ро

به همخانگی برد فرزانه را

Тании чори панҷ аз ғуломони хос

تنی چار پنج از غلامان خاص

Чу зарӣ ки ояд бурун аз халос

چو زری که آید برون از خلاص

Сӯии тахти хонаи замин дар набшат

سوی تخت خانه زمین در نَبَشت

Ба боло шудани зи осмони бргзшт

به بالا شدن ز آسمان برگذشت

Баромад бар онсон ки носуди ҳеҷ

برآمد بر آنسان که ناسود هیچ

Бидон чархи печон ба сад чарху печ

بدان چرخ پیچان به صد چرخ و پیچ

Дизӣ дид бо осмони ҳам навард

دزی دید با آسمان هم نورد

Набарда касе ном ӯ дар набард

نبرده کسی نام او در نبرد

Арӯсони диз шарбат омехтанд

عروسان‌ِ دز شربت آمیختند

Дар он шарбат аз лаб шукр рехтанд

در آن شربت از لب شکر ریختند

Ниҳоданд шоҳон хон зараш

نهادند شاهان خوان زرش

Ҳамон хӯрданиҳо ки бади дархураш

همان خوردنی‌ها که بُد درخوَرش

Причҳргони сарое чу моҳ

پریچهرگان سرایی چو ماه

Ҳама саф кашиданд бар гирди шоҳ

همه صف کشیدند بر گرد شاه

Фурӯи мондаи ҳайрон дар он фару зеб

فرو مانده حیران در آن فر و زیب

Ки симои давлат буд дили фиреб

که سیمای دولت بود دل‌فریب

Чу шаҳ зон хӯриш хӯрд ва шарбат чашид

چو شه زان خورش خورد و شربت چشید

Сӯии тахти Кайхусравӣ сар кашид

سوی تخت کیخسروی سر کشید

Сарафканда ва баркашида кулоҳ

سرافکنده و برکشیده کلاه

Даромад ба поини он тахтгоҳ

درآمد به پایین آن تختگاه

зи девор ва дар гуфтӣ омад хурӯш

ز دیوار و در گفتی آمد خروش

Ки Кайхусрав хуфта омад ба ҳуш

که کیخسرو خفته آمد به هوش

Чунон буд фармони фармони гузор

چنان بود فرمان فرمان‌گزار

Ки бар тахт биншинад он тоҷдор

که بر تخت بنشیند آن تاجدار

Сари тоҷдорони баромад ба тахт

سر تاجداران برآمد به تخت

Чу симурғ бар шохи заррини дарахт

چو سیمرغ بر شاخ زرین درخت

Нигаҳбони он тахти заррини сутун

نگهبان آن تخت زرین ستون

зи кони сухани рехти гавҳари бурун

ز کان سخن ریخت گوهر برون

Ки пирӯзии шоҳ бар тахти шоҳ

که پیروزی شاه بر تخت شاه

Намояд ба пирӯзии бахти роҳ

نماید به پیروزی بخت راه

Ҳамон гавҳарии ҷоми ёқӯти санҷ

همان گوهری جام یاقوت سنج

Калидии сет бар қуфл бисёр ганҷ

کلیدی‌ست بر قفل بسیار گنج

Бад-ӣни тахт ва ин ҷоми давлати параст

بدین تخت و این جام دولت پرست

Басои ҷому тхто ки оре ба даст

بسا جام و تختا که آری به‌دست

Рақибӣ дигар гуфт к-эии шаҳриёр

رقیبی دگر گفت کای شهریار

Надида чу ту шоҳи чандини диёр

ندیده چو تو شاه چندین دیار

Чу бар тахти Кайхусравии тохтӣ

چو بر تخت کیخسروی تاختی

Сар аз тахти гардуни броФрохтӣ

سر از تخت گردون برافراختی

Дигар нағзи гӯйӣ забон баргушод

دگر نغز گویی زبان برگشاد

Ки то чанд Кайхусраву киқбод

که تا چند کیخسرو و کیقباد

Чу зини тахти бозуӣ шаҳ шуд қавӣ

چو زین تخت بازوی شه شد قوی

Кунад киқбодӣу Кайхусравӣ

کند کیقبادی و کیخسروی

Ҳамаи фоли хусрав дар он пеши тахт

همه فال خسرو در آن پیش تخت

Ба пирӯз бахтӣ баровард тахт

به پیروز بختی برآورد تخت

Шаҳи он тахтро чун ба худ соз дод

شه آن تخت را چون به خود ساز داد

Ба Кайхусрави мурдаи ҷон боз дод

به کیخسرو مرده جان باز داد

Бар он тахт бинишаст як дам на дайр

بر آن تخت بنشست یک‌دم نه دیر

Бабўсед бар тахт ва омад ба зер

ببوسید بر تخت و آمد به زیر

зи гавҳар бар он тахт ганҷӣ фишонд

ز گوهر بر آن تخت گنجی فشاند

Ки ганҷури хона дар он хира монад

که گنجور خانه در آن خیره ماند

Бифармуд то курсӣ зар ниҳанд

بفرمود تا کرسی زر نهند

Ҳамон ҷоми фаррух баробар ниҳанд

همان جام فرخ برابر نهند

Чу курсӣ ниҳоданд ва хусрав нишаст

چو کرسی نهادند و خسرو نشست

Ба ҷоми ҷаҳон байн кашиданд даст

به جام جهان بین کشیدند دست

Чу соқӣ чунон дид пайғом ро

چو ساقی چنان دید پیغام را

з бода барафрӯхт он ҷом ро

ز باده برافروخت آن جام را

Бар хусрав оварад бо ройу ҳуш

بر‌ِ خسرو آورد با رای و هوش

Ки бар ёди Кайхусрав ин ме бануш

که بر یاد کیخسرو این می بنوش

Бихӯр ки ахтари фаррухати ёри бод

بخور که‌اختر فرخت یار باد

Бад-ӣни ҷоми дастати сазовори бод

بدین جام دستت سزاوار باد

Чу шаҳи ҷомро дид бар пой хост

چو شه جام را دید بر پای خاست

Бихӯрад он яке ҷом ва дигар нахост

بخورد آن یکی جام و دیگر نخواست

Бар он ҷоми ақдии зи бозуии хеш

بر آن جامْ عقدی ز بازوی خویش

Барафшонад ва бинишаст ва биниҳод пеш

برافشاند و بنشست و بنهاد پیش

Дар он тахт бе тоҷўри бнгрист

در آن تخت بی تاجور بنگریست

Бар он ҷом май бебода лухтӣ гирист

بر آن جام می بی‌باده لختی گریست

Гуҳ аз бе шаробии гуҳ аз бе шаҳӣ

گه از بی شرابی گه از بی شهی

Мисли зад бар он ҷому тахти тиҳӣ

مثل زد بر آن جام و تخت تهی

Ки бе тоҷўри тахт заррин мабод

که بی تاجور تخت زرین مباد

Чу менест ҷоми ҷаҳон байн мабод

چو می نیست جام جهان‌بین مباد

Ба май , равшаноӣ буд ҷом ро

به مِی‌، روشنایی بود جام را

Баландӣ ба шаҳ , тахти бдром ро

بلندی به شه‌، تخت بدرام را

Чу шаҳ рафт гӯ тахт башикан тамом

چو شه رفت گو تخت بشکن تمام

Чу май рехти гӯ бар замини уфти ҷом

چو می ریخت گو بر زمین افت جام

Шаҳиро бад-ӣн тахт бошад ниёз

شهی را بدین تخت باشد نیاز

Ки бар тахти минӯи нхсбд ба ноз

که بر تخت مینو نخسبد به ناز

Касе ков ба минӯ кашад рахт ро

کسی کاو به مینو کشد رخت را

Ба зиндони шуморади чунин тахт ро

به زندان شمارد چنین تخت را

Басои мурғро каз чаман гум кунанд

بسا مرغ را کز چمن گم کنند

Қафаси оҷу дом аз бришм кунанд

قفس عاج و دام از بریشم کنند

Чу аз шох бустон кунад тавқу тоҷ

چو از شاخ بستان کند طوق و تاج

На зи абрешимаш ёд бошад на оҷ

نه ز ابریشمش یاد باشد نه عاج

Аз онем дар ҷустани тоҷу трг

از آنیم در جستن تاج و ترگ

Ки фориғ дилем аз шабихуни марг

که فارغ دلیم از شبیخون مرگ

Баҳори чамани шох аз он баркашид

بهار چمن شاخ از آن برکشید

Ки шамшери боди хазонро надид

که شمشیر باد خزان را ندید

КФл гирд карданд гӯрони дашт

کفل گرد کردند گوران دشت

Магари шер аз ин гўргаҳ дар гузашт

مگر شیر از این گورگه در گذشت

Гавазнон ба бозӣ барошуфта анд

گوزنان به بازی برآشفته‌اند

Ҳзброни ҳоили магар хуфта анд

هزبران هایل مگر خفته‌اند‌

Ҳамон нофаи оҳӯони машки баст

همان نافهٔ آهوان مشک بست

Магари чангу дандони юзони шикаст

مگر چنگ و دندان یوزان شکست

Бад-ӣн ғофилӣ мегузорем рӯз

بدین غافلی می‌گذاریم روز

Ки дар мо зананд оташи рахти сӯз

که در ما زنند آتش رخت سوز

Чаҳ созем Тахтии чунин хираи хайр

چه سازیم تختی چنین خیره خیر

Ки бар вай шавад дайгарии ҷои гир ?

که بر وی شود دیگری جای‌گیر‌؟

Кунем аз паии дайгарии ҷоми гарм

کنیم از پی دیگری جام گرم

Ки моро з ҷое чунин боди шарм

که ما را ز جایی چنین باد شرم

Чаҳ суди ин чунин тахт кардан ба пой

چه سود این چنین تخت کردن به پای

Ки таҳтаи сети моро на тахтаст ҷой

که تخته‌ست ما را نه تخت است جای

На тахт зараст инки ӯ ҷои мост

نه تخت زرست اینکه او جای ماست

Каз оҳани яке канда бар пои мост

کز آهن یکی کنده بر پای ماست

Чу бар тахт ҷовид натавон нишаст

چو بر تختْ جاوید نتوان نشست

зи тани пештар тахт бояд шикаст

ز تن پیش‌تر تخت باید شکست

Чу дар ҷоми Кайхусрав обӣ намонад

چو در جام کیخسرو آبی نماند

Биҷой обгинш набояд фишонд

بجای آبگینش نباید فشاند