Биёи соқии он зари бгдохтаҳ
بیا ساقی آن زر بگداخته
Ки гӯгирд сурхаст азуи сохта
که گوگرد سُرخ است ازو ساخته
Ба ман даҳ ки то зу давое кунам
به من ده که تا زو دوایی کنم
Миси хешро кӣмёӣ кунам
مس خویش را کیمیایی کنم
Фарси хўштрки рон ки саҳро хуш аст
فَرَس خوشتَرَک ران که صحرا خوش است
Аннан дар макаш , борагӣ дилкаш аст
عنان در مکش، بارگی دلکش است
Ба некӯтарин ном аз ин ҷои зишт
به نیکوترین نام از این جای زشت
Бибояд шудани сӯии боғи биҳишт
بباید شدن سوی باغ بهشت
Набояд ниҳодан бар ин хоки дил
نباید نهادن بر این خاک دل
Казу ганҷи қорун фурӯ шуд ба гул
کزو گنج قارون فرو شد به گل
Раҳи растгорӣ дар афкандагии сет
ره رستگاری در افکندگیست
Ки хуршеди ҷамъ аз парокандагии сет
که خورشید جمع از پراکندگیست
Ҳаме то буд роҳи пари нештар
همی تا بود راه پر نیشتر
Дар ӯ суди бозоргони бештар
در او سود بازارگان بیشتر
Чу эмин шавад раҳи зи хўнхўоргон
چو ایمن شود ره ز خونخوارگان
Дар ӯ кам буд суди бозоргон
در او کم بود سود بازارگان
Дар он ганҷи хона ки зар ёфтанд
در آن گنجخانه که زر یافتند
Раҳ аз аждаҳои пар хатар ёфтанд
ره از اژدها پر خطر یافتند
Ҳамон чарби кови марди ширини гузор
همان چرب کاو مرد شیرینگزار
Чунин чарбӣ ангехт аз мағзи кор
چنین چربی انگیخت از مغز کار
Ки чун шаҳ ба ғазнӣн даромад зи Балх
که چون شه به غزنین درآمد ز بلخ
Ба иксў шуд аз оби дарёии талх
به یکسو شد از آب دریای تلخ
зи баси сирка бар остон омадаш
ز بس سر که بر آستان آمدش
Таманноӣ Ҳиндӯстон омадаш
تمنای هندوستان آمدش
Дарин шуғл бо зиракон рой зад
درین شغل با زیرکان رای زد
Ки давлати марои бӯса бар пой зад
که دولت مرا بوسه بر پای زد
Ҳамаи малики Эрон маро шуд тамом
همه ملک ایران مرا شد تمام
Ба Ҳиндӯстон дод хоҳам лагом
به هندوستان داد خواهم لگام
Чу ман сар сӯй кед ҳиндӯи нуҳум
چو من سر سوی کید هندو نهم
Азуи кӣна ва кед як сӯи нуҳум
ازو کینه و کید یکسو نهم
Гар ояд ба хизмат чу дигари касон
گر آید به خدمت چو دیگر کسان
Набошам бар ӯ ҷузи анояти расон
نباشم بر او جز عنایترسان
Вагар бо ман ӯ дар сари оради ситез
وگر با من او در سر آرد ستیز
Ман ва гардан кеду шамшери тез
من و گردن کید و شمشیر تیز
зи паҳлу ба паҳлуи бгрдонмш
ز پهلو به پهلو بگردانمش
Нишинад ба ҷое ки бншонмш
نشیند بهجایی که بنشانمش
Чу мураккаби сӯии роҳ давр оварам
چو مرکب سوی راه دور آورم
Сари теғ бар фарқ Фўр оварам
سر تیغ بر فرق فور آورم
Чу аз Фўр фаварон рибоем кулоҳ
چو از فور فوران ربایم کلاه
Сӯии хон хонон гароем сипоҳ
سوی خان خانان گرایم سپاه
Ваз онҷо шавам сӯии чочу тароз
وز آنجا شوم سوی چاچ و طراز
Заминро навардам ба як трктоз
زمین را نوردم به یک ترکتاز
Далерони лашкари бузургони базм
دلیران لشکر بزرگان بزم
Пазиро шудандаш бидон ройу азм
پذیرا شدندش بدان رای و عزم
Ба рӯзӣ ки неки ахтарии ёр буд
به روزی که نیک اختری یار بود
Намӯдори давлати падедор буд
نمودار دولت پدیدار بود
Сикандари броФрохти сарири сипеҳр
سکندر برافراخت سریر سپهر
Равон кард мураккаб чу рухшандаи меҳр
روان کرد مرکب چو رخشنده مهر
з ғазнӣн даромад ба Ҳиндӯстон
ز غزنین درآمد به هندوستان
Раҳ аз мавкибаши гашт чун бӯстон
ره از موکبش گشت چون بوستان
Бар он шуд ки дар мағз тоб оварад
بر آن شد که در مغز تاب آورد
Сӯй кед ҳиндӯ шитоб оварад
سوی کید هندو شتاب آورد
Ба тороҷи маликаши даройад чу меғ
به تاراج ملکش درآید چو میغ
Диҳад малик ӯро ба тороҷи теғ
دهد ملک او را به تاراج تیغ
Дигар раҳ ба фармони фарзонагон
دگر ره به فرمان فرزانگان
Накард ончӣ ояд зи девонагон
نکرد آنچه آید ز دیوانگان
Ҷаридаи яке қосиди тизгом
جریده یکی قاصد تیزگام
Фиристод ва додаш ба ҳиндӯи паём
فرستاد و دادش به هندو پیام
Кигар ҷанг рое буруни каши сипоҳ
که گر جنگ رایی برون کش سپاه
Ки инак расидам чу абри сиёҳ
که اینک رسیدم چو ابر سیاه
Вагар бар парастиши миёни баста Эй
وگر بر پرستش میان بستهای
Чунон дон ки аз теғи ман руста Эй
چنان دان که از تیغ من رستهای
Сари наргис онгаҳ даройади зи хоб
سر نرگس آنگه درآید ز خواب
Ки резад бар ӯ абри борандаи об
که ریزد بر او ابر بارنده آب
Гул онгаҳ имории дарорад ба боғ
گل آنگه عماری درآرد به باغ
Ки хуршедро гарм гардад димоғ
که خورشید را گرم گردد دماغ
Биҷӯшам баҷушад ҷаҳон аз шиква
بجوشم بجوشد جهان از شکوه
Биҷунбам биҷунбад ҳамаи дашту кӯҳ
بجنبم بجنبد همه دشت و کوه
Ба ҷое нхсбди уқоби далер
بهجایی نخسبد عقاب دلیر
Ки обии тавон бастан ӯро ба зер
که آبی توان بستن او را به زیر
Гар онҷои зи сар мӯе ангехта сет
گر آنجا ز سر مویی انگیختهست
Бад-ӣни ҷои сар аз мӯеи овехтаи сет
بدین جا سر از مویی آویختهست
Вагар ҳаст кӯҳи шумо теғи дор
وگر هست کوه شما تیغدار
Кунад теғи ман кӯҳро ғори ғор
کند تیغ من کوه را غارغار
Гар аз баҳри ганҷи орми онҷои фаряш
گر از بهر گنج آرم آنجا فریش
Ба мағриби зар мағрибӣ ҳаст беш
به مغرب زر مغربی هست بیش
Гарм ҳаст бар хубрӯёни шитоб
گرم هست بر خوبرویان شتاب
Ба хоразм равшан тараст офтоб
به خوارزم روشنترست آفتاب
Ҷавоҳир наҷӯям дар ин марзу бум
جواهر نجویم در این مرز و بوم
Казин моя бисёр дорам ба рӯм
کزین مایه بسیار دارم به روم
Ба ҳинд омадани теғи ҳиндӣ ба даст
به هند آمدن تیغ هندی به دست
Кабоби терм бояд аз пели маст
کباب ترم باید از پیل مست
Махӯр ибраи ҳинд бе ёди ман
مخور عبرهٔ هند بییاد من
Ки ҳиндӯтар аз туаст пӯлоди ман
که هندوتر از توست پولاد من
Чу сар боядат , сари мтоб аз хароҷ
چو سر بایدت، سر متاب از خراج
Вагар на на сар бо ту монад на тоҷ
وگر نه نه سر با تو ماند نه تاج
Фиристода омад ба даргоҳ кед
فرستاده آمد به درگاه کید
Сухан дар ҳам афканд чун доми сайд
سخن در هم افکند چون دام صید
Фурӯ гуфт бо ӯ суханҳои тез
فرو گفت با او سخنهای تیز
Гудозонтар аз оташи растхез
گدازانتر از آتش رستخیز
Чу кед ончунон оташ тез дид
چو کید آنچنان آتش تیز دید
Азуи растгорӣ ба парҳез дид
ازو رستگاری به پرهیز دید
Ки хобӣ дар он доварии дида буд
که خوابی در آن داوری دیده بود
зи таъбири он хоб тарсида буд
ز تعبیر آن خواب ترسیده بود
Дигар каз ҷаҳонгирии шаҳриёр
دگر کز جهانگیری شهریار
Хабар дошт кўрои сипеҳри сети ёр
خبر داشت کورا سپهرست یار
Гуҳи кӣна бо шоҳи доро чаҳ кард
گه کینه با شاه دارا چه کرد
зи ҳади ҳабаш то Бухоро чаҳ кард
ز حد حبش تا بخارا چه کرد
На рой омадаш рӯй аз ӯ тофтан
نه رای آمدش روی از او تافتن
зи фармони сӯии фитнаи бштоФтн
ز فرمان سوی فتنه بشتافتن
Бидонаст ковро дарон тоби тез
بدانست کاو را دران تاب تیز
Чигуна зи худ боз дорад ситез
چگونه ز خود باز دارد ستیز
Ба хоҳиши намӯдани забон бар кушод
به خواهشنمودن زبان بر گشاد
Басии офарини шоҳро кард ёд
بسی آفرین شاه را کرد یاد
Ки чун дар ҷаҳон ӯст ҳушёр тар
که چون در جهان اوست هشیارتر
Ҷаҳони дорӣ ӯро сазовор тар
جهانداری او را سزاوارتر
Ҳамаш пояи тахт бар моҳи бод
همش پایهٔ تخت بر ماه باد
Ҳам озармро сӯй ӯ роҳи бод
هم آزرم را سوی او راه باد
Набӯдаи сети ҷузи меҳр ӯ кори ман
نبودهست جز مهر او کار من
Сабаб чист коед ба пайкори ман
سبب چیست کاید به پیکار من؟
Агар ганҷ хоҳад фидои созмш
اگر گنج خواهد فدا سازمش
Гар афсар , ҳам аз сари биндозмш
گر افسر، هم از سر بیندازمش
Вагар майл дорад ба ҷони хушам
وگر میل دارد به جان خوشم
Ба дандони гирифта ба хизмати кашам
به دندان گرفته به خدمت کشم
Вагар бандаеро фиристад зи роҳ
وگر بندهای را فرستد ز راه
Сипорам бадви ганҷу тахту кулоҳ
سپارم بدو گنج و تخت و کلاه
зи мавлое ва чокарӣ нагузарам
ز مولایی و چاکری نگذرم
Сикандари худованд ва ман чокарам
سکندر خداوند و من چاکرم
Гар ӯ нозаши орад , ман орми ниёз
گر او نازش آرد، من آرم نیاز
Магар гардад аз бандаи хушнӯди боз
مگر گردد از بنده خشنود باز
Вагар божгўнаҳ буд доварӣ
وگر باژگونه بود داوری
Ки шаҳ майл дорад ба киновар ӣ
که شه میل دارد به کینآوری
зи пархош ӯ пеши гирами раҳил
ز پرخاش او پیش گیرم رحیل
Наяндозам ин дбаҳ дар пои пел
نیندازم این دبه در پای پیل
Чу ман сари бгрдонм аз разм ӯ
چو من سر بگردانم از رزم او
Шавад ботил аз хӯни ман азм ӯ
شود باطل از خون من عزم او
Агар рой дорад ки кам гирадам
اگر رای دارد که کم گیردم
Бпоим чаҳ дард шикам гирадам
بپایم چه درد شکم گیردم
Гар оради сипаҳи пои ман ланг нест
گر آرد سپه پای من لنگ نیست
Дигар сӯи гурезам , ҷаҳон танг нест
دگر سو گریزم، جهان تنگ نیست
Балӣ гар кунад аҳд бо ман нахуст
بلی گر کند عهد با من نخست
Ба шартӣ ки он аҳд бошад дуруст
به شرطی که آن عهد باشد درست
Ки норад ба ман ғдру ғоратгарӣ
که نارد به من غدر و غارتگری
Вазин дар ба иксў наад доварӣ
وزین در به یکسو نهد داوری
Даҳуми чори чизаш ки бе панҷманд
دهم چار چیزش که بی پنجمند
Ба нўбоўгии бартар аз анҷуманд
به نوباوگی برتر از انجمند
Яке духтар худ фиристам ба шоҳ
یکی دختر خود فرستم به شاه
Чаҳ духтар ? ки тобандаи хуршеду моҳ
چه دختر؟ که تابنده خورشید و ماه
Дуюми нӯши ҷомии зи ёқӯти ноб
دویم نوشجامی ز یاقوت ناب
Казу кам нагардад ба хӯрдани шароб
کزو کم نگردد بهخوردن شراب
Сеюм файласуфӣ наоне гушой
سوم فیلسوفی نهانیگشای
Ки бошад ба рози фалаки раҳнамоӣ
که باشد به راز فلک رهنمای
Чаҳоруми пзшгии хирадманду чуст
چهارم پزشگی خردمند و چست
Ки нолндгонро кунад тундараст
که نالندگان را کند تندرست
Бад-ӣни тӯҳфаи шаҳро шавам ҳақи шинос
بدین تحفه شه را شوم حقشناس
Агар шаҳи пазирадпазирам сипос
اگر شه پذیرد پذیرم سپاس
Фиристодаи пазируфт кин ҳар чаҳор
فرستاده پذیرفت کاین هر چهار
Агар тӯҳфасозӣ бар шаҳриёр
اگر تحفه سازی بر شهریار
Дар ин кишварати шоҳ номӣ кунад
در این کشورت شاه نامی کند
Ба пайванди хешат гиромӣ кунад
به پیوند خویشت گرامی کند
зи ном оварон баркашад номи ту
ز نامآوران برکشد نام تو
Нтобад сар аз ҷустани коми ту
نتابد سر از جستن کام تو
Чу ҳиндӯ малик дид ки он поки мағз
چو هندو مَلِک دید کهآن پاکمغز
Надорад бад-ӣни кор дар пои лғз
ندارد بدین کار در پای لغز
зи перони ҳиндӯи яке номдор
ز پیران هندو یکی نامدار
Фиристод бо қосиди шаҳриёр
فرستاد با قاصد شهریار
Бад-ӣни шарт паймонӣ ангехта
بدین شرط پیمانی انگیخته
Сухани чарбу ширини бромихтаҳ
سخن چرب و شیرین برآمیخته
Фиристодагон бозгаштанд шод
فرستادگان بازگشتند شاد
Ҳамон қосиди пери ҳиндӯи нажод
همان قاصد پیر هندونژاد
Сӯии дарга шаҳриёр омаданд
سوی درگه شهریار آمدند
Дар он боғ чун гул ба бор омаданд
در آن باغ چون گل به بار آمدند
Чу ҳиндӯи саропарда шоҳ дид
چو هندو سراپردهٔ شاه دید
Маи хайма бар хайма моҳ дид
مه خیمه بر خیمهٔ ماه دید
Даромад заминро ба торак бирафт
درآمد زمین را به تارک برفت
Паёмӣ ки оварад бо шоҳ гуфт
پیامی که آورد با شاه گفت
Чу пешинаи пайғом ҳо гуфта шуд
چو پیشینه پیغامها گفته شد
Сухан ронад аз онҳо ки пазируфта шуд
سخن راند از آنها که پذیرفته شد
Сифат кард аз он чори пайкар ба шоҳ
صفت کرد از آن چار پیکر به شاه
Ки касро набӯд ончунон дастгоҳ
که کس را نبود آنچنان دستگاه
Дили шаҳ дар он орзӯ ҷӯш ёфт
دل شه در آن آرزو جوش یافت
Талаб кард чашми ончӣ дар гӯш ёфт
طلب کرد چشم آنچه در گوش یافت
Ба азмӣ ки он тӯҳфаи орад ба чанг
به عزمی که آن تحفه آرد به چنگ
Набӯд аз шитобаши замонии диранг
نبود از شتابش زمانی درنگ
Пас онгоҳ бо ҳиндӯии нарми гӯ ӣ
پس آنگاه با هندوی نرمگوی
Ба савганд ва паймон шуд озарми ҷӯ ӣ
به سوگند و پیمان شد آزرمجوی
Блиносро бо дигар меҳтарон
بلیناس را با دگر مهتران
Фиристоду сарбастаи ганҷии гарон
فرستاد و سربسته گنجی گران
Яке нома ки алмосро мум кард
یکی نامه کهالماس را موم کرد
Ҳамаи ҳиндро ҳиндӯӣ рӯм кард
همه هند را هندوی روم کرد
Набшат аз Сикандар ба кед далер
نبشت از سکندر به کید دلیر
зи тунди аждаҳое ба ғуррандаи шер
ز تند اژدهایی به غرنده شیر
Фиребандагиҳо дар ӯ бе шумор
فریبندگیها در او بیشمار
Ки ояд нависандагонро ба кор
که آید نویسندگان را به کار
Басии шарт бар узри озарм ӯ
بسی شرط بر عذر آزرم او
Барангехта бо дили гарм ӯ
برانگیخته با دل گرم او
Чу нома навис ин васиқат навишт
چو نامهنویس این وثیقت نوشت
Мисолӣ ба кофуру анбари сиришт
مثالی به کافور و عنبر سرشت
Блинос бо кордонони рӯм
بلیناس با کاردانان روم
Сӯй кед рафтанд аз он марзу бум
سوی کید رفتند از آن مرز و بوم
Чу донои рӯмӣ дар он трктоз
چو دانای رومی در آن ترکتاز
Ба лшгргаҳ ҳиндӯ омад фароз
به لشگرگه هندو آمد فراز
Дил кед ҳиндӯи пар аз нур ёфт
دل کید هندو پر از نور یافت
зи кидӣ ки ҳиндӯ кунад давр ёфт
ز کیدی که هندو کند دور یافت
Парастиш намӯдаш ба ойини шоҳ
پرستش نمودش به آیین شاه
Ки соҳиби камар буду соҳиби кулоҳ
که صاحبکمر بود و صاحبکلاه
Бабўсед бар номау пеши барад
ببوسید بر نامه و پیش برد
Калиди хазона ба ҳиндӯи супурд
کلید خزانه به هندو سپرد
Фурӯ хонд номаи дабири далер
فرو خواند نامهٔ دبیر دلیر
Ки аз ҳайбат афтод гардун ба зер
که از هیبت افتاد گردون به زیر