Биёи соқии он об чун арғавон
بیا ساقی آن آب چون ارغوان
Казу пер фартут гардад ҷавон
کزو پیر فرتوت گردد جوان
Ба ман даҳ ки то зу ҷавонӣ кунам
به من ده که تا زو جوانی کنم
Гули зардро арғавонӣ кунам
گل زرد را ارغوانی کنم
Саодат ба мо рӯй бинмуд боз
سعادت به ما روی بنمود باز
Навозандаи сози бнўохти соз
نوازندهٔ ساز بنواخت ساز
Суханро гузориш ба ёрӣ расед
سخن را گزارش به یاری رسید
Сухани гӯ ба умедворӣ расед
سخنگو به امیدواری رسید
Гузориши кунон тез кун мағз ро
گزارشکنان تیز کن مغز را
Гузориши даҳ ин номаи нағз ро
گزارش ده این نامهٔ نغز را
Набарда ҷаҳондори фаррухи набард
نبرده جهاندار فرخ نبرد
Хабари даҳ ки бо Фўри фаварон чаҳ кард
خبر ده که با فور فوران چه کرد
Гзорндаҳи ҳарфи ин ҳасби ҳол
گزارندهٔ حرف این حسب حال
зи пардаи чунин май намояди хаёл
ز پرده چنین مینماید خیال
Ки чун шоҳ фориғ шуд аз кор кед
که چون شاه فارغ شد از کار کید
Гуҳӣ рой мекарду гуҳи рои сайд
گهی رایِ می کرد و گه رای صید
Равон кард лашгар ба тороҷи Фўр
روان کرد لشگر به تاراج فور
зи пирӯз ӣ ш кард як бораи давр
ز پیروزیش کرد یکباره دور
Чу шаҳи теғро баркашид аз ниёам
چو شه تیغ را برکشید از نیام
Бади андешро сар даромад ба дом
بداندیش را سر درآمد به دام
Ҳамаи малику молаш ба тороҷ дод
همه ملک و مالش به تاراج داد
Сарашро зи шамшери худ тоҷ дод
سرش را ز شمشیر خود تاج داد
Чу афтода шуд хасм дар пой ӯ
چو افتاده شد خصم در پای او
Ба дигар касе дода шуд ҷой ӯ
به دیگر کسی داده شد جای او
Вази онҷо ба рафтани илми брФрохт
وز آنجا به رفتن علم برفراخت
Ки он хок бо бод поён насохт
که آن خاک با بادپایان نساخت
Се чизаст кон дар се оромгоҳ
سه چیز است کان در سه آرامگاه
Буд ҳар се кам умр ва гардад табоҳ
بود هر سه کم عمر و گردد تباه
Ба Ҳиндӯстони асб ва дар порси пел
به هندوستان اسب و در پارس پیل
Ба чини гурбаи зинсони намояди далел
به چین گربه زینسان نماید دلیل
Ҷаҳондор чун дид кони обу хок
جهاندار چون دید کان آب و خاک
зи пӯяндаи асбони براردи ҳалок
ز پوینده اسبان برآرد هلاک
з Ҳиндӯстон шуд ба таббати замин
ز هندوستان شد به تبت زمین
з таббат даромад ба ақсои чин
ز تبت درآمد به اقصای چین
Чу бар авҷ таббат расед афсари ш
چو بر اوج تبت رسید افسرش
Ба ханда даромад ҳамаи лашгари ш
به خنده درآمد همه لشگرش
Бипурсед ки ин ханда аз баҳр чист
بپرسید کهاین خنده از بهر چیست
Ба ҷое ки бар худ бибояд гирист
بهجاییکه بر خود بباید گریست
Намуданд кин заъфарони гӯнаи хок
نمودند کاین زعفرانگونه خاک
Кунад мардро бе сабаби хандаи нок
کند مرد را بیسبب خندهناک
Аҷаб монад шаҳ зон биҳиштии савод
عجب ماند شه زان بهشتی سواد
Ки чун оварад ханда бе мурод
که چون آورد خندهٔ بیمراد
Ба душвории роҳ бар хушк ва тар
به دشواری راه بر خشک و تر
Ҳамеи баради манзил ба манзил ба сар
همیبرد منزل به منزل به سر
Раҳ аз хӯни ҷанбндагон хушк дид
ره از خون جنبندگان خشک دید
Ҳамаи дашт бар нофа машк дид
همه دشت بر نافهٔ مشک دید
Чу дид оҳӯии даштро нофаи дор
چو دید آهوی دشت را نافهدار
Нафармуд ки оҳӯ кунад каси шикор
نفرمود کهآهو کند کس شکار
Ба ҳар ҷо ки лашгар гузар доштӣ
به هر جا که لشگر گذر داشتی
Ба харворҳо нофаи бардоштӣ
به خروارها نافه برداشتی
Чу лухтии биёбони чини дрнўшт
چو لختی بیابان چین درنوشت
Ба ободӣ омад зи вайронаи дашт
به آبادی آمد ز ویرانه دشت
Чу мино чарогоҳӣ омад падед
چو مینا چراگاهی آمد پدید
Ки аз хуррамии сар ба минӯ кашид
که از خرمی سر به مینو کشید
Ба ҳар панҷ гомӣ дар он марғзор
به هر پنج گامی در آن مرغزار
Равона шудаи чашмае хуши гўор
روانه شده چشمهای خوشگوار
Ҳавои хушу бешаҳои фарох
هوای خوش و بیشههای فراخ
Дарахтони бороўри сабзи шох
درختان بارآور سبز شاخ
Равони об дар сабзаи обхўрд
روان آب در سبزهٔ آبخورد
Чу симоб дар пайкари лоҷувард
چو سیماب در پیکر لاجورد
Гиёҳони нави руста аз қатраи пар
گیاهان نو رسته از قطره پر
Чу бар шохи минои бромўдаҳ дар
چو بر شاخ مینا برآموده در
Паии оҳӯ аз чашма ангехта
پی آهو از چشمه انگیخته
Чу бар ниФаҳҳо нофаҳо рехта
چو بر نیفهها نافهها ریخته
Сами гӯр бар сабзаи хоридаҳи ҷой
سم گور بر سبزه خاریده جای
Чу бар сабзи дебои хати машки соӣ
چو بر سبز دیبا خط مشکسای
Саводӣ ки дар вай сиёҳӣ набӯд
سوادی که در وی سیاهی نبود
Вагар буд ҷузи пушт моҳӣ набӯд
وگر بود جز پشت ماهی نبود
Сикандар чу дид он савод баӣ
سکندر چو دید آن سواد بهی
зи савдоӣ Ҳиндӯстон шуд тиҳӣ
ز سودای هندوستان شد تهی
Дар обу чарогоҳи он марҳала
در آب و چراگاه آن مرحله
Бифармуд кардани сутурони яла
بفرمود کردن ستوران یله
Яке ҳафта аз хуррамӣ ёфт баҳр
یکی هفته از خرمی یافت بهر
Бар осуд бо паҳлавонони даҳр
بر آسود با پهلوانان دهر
Дигар ҳафтаи рӯзии писандидаи ҷуст
دگر هفته روزی پسندیده جست
Казу фол фирӯзӣ ояд дуруст
کزو فال فیروزی آید درست
Бифармуд то кӯси бнўохтнд
بفرمود تا کوس بنواختند
Аз он марҳалаи сӯй чин тохтанд
از آن مرحله سوی چین تاختند
Дҳлзн чу шуд бар дуҳули хашмнок
دهلزن چو شد بر دهل خشمناک
Баровард фарёд аз боди пок
برآورد فریاد از باد پاک
Чу ойӣна чинӣ омад падед
چو آیینهٔ چینی آمد پدید
Сикандари сипаҳро сӯй чин кашид
سکندر سپه را سوی چین کشید
Нишастанд бар тозии тези ҷӯш
نشستند بر تازی تیز جوش
Ҳама хора хуфтону пӯлоди пӯш
همه خاره خفتان و پولاد پوش
Ҳавои хушу роҳ бехор буд
هوای خوش و راه بیخار بود
Вагар буд хори ангабини дор буд
وگر بود خار انگبین دار بود
зи ширини гиёҳони кӯҳу дарра
ز شیرین گیاهان کوه و دره
Шукр ёфта шери оҳӯи барра
شکر یافته شیر آهو بره
Бар он сайди гуҳ чун гузар кард шоҳ
بر آن صیدگه چون گذر کرد شاه
Мънбр шуд аз гирд ӯ сайдгоҳ
معنبر شد از گرد او صیدگاه
Ҳар оҳӯ ки бо доғ ӯ зода буд
هر آهو که با داغ او زاده بود
зи нофаи кашии нофаши афтода буд
ز نافهکِشی نافش افتاده بود
Гавазнӣ казу рӯй бар хок дошт
گوزنی کزو روی بر خاک داشت
Ба чашмаши ҷаҳони чашм тирёк дошт
به چشمش جهان چشم تریاک داشت
Ҷаҳонҷӯй мешуд чу ғуррандаи шер
جهانجوی میشد چو غرنده شیر
Ҷаҳандаи ҳужабрии шикорӣ ба зер
جهنده هژبری شکاری به زیر
Шикори афканон дар биёбони чин
شکار افکنان در بیابان چین
Бипардохт аз гӯру оҳӯи замин
بپرداخت از گور و آهو زمین
Ҳарири замини зери сами сутур
حریر زمین زیر سم ستور
Шудаи гӯри чашм аз басии чашми гӯр
شده گور چشم از بسی چشم گور
Ба миқрозаи тири паҳлуи шикоф
به مقراضهٔ تیر پهلو شکاف
Басии оҳӯи афканда бо нофаи ноф
بسی آهو افکنده با نافهٔ ناف
Адими гавазнони сарин то ба сар
ادیم گوزنان سرین تا بهسر
зи пайкон зар гашта чун кони зар
ز پیکان زر گشته چون کان زر
Камони шҳншаҳи камӣни сохта
کمان شهنشه کمین ساخته
Гавазнӣ ба ҳар тирӣ андохта
گوزنی به هر تیری انداخته
Ба наққошии нӯки тири хаданг
به نقاشی نوک تیر خدنگ
Тиҳӣ карда саҳрои чинро зи ранг
تهی کرده صحرای چین را ز رنگ
Ба нахҷӣр кард дар он сайдгоҳ
به نخجیر کرد در آن صیدگاه
Яке рӯз то шаби басари баради роҳ
یکی روز تا شب بسر برد راه
Чу тарки ҳисории зи кори аўФтод
چو ترک حصاری ز کار اوفتاد
Арӯси ҷаҳон дар ҳисори аўФтод
عروس جهان در حصار اوفتاد
зи савдоӣ ӯ шаб чу ҳиндӯи занӣ
ز سودای او شب چو هندو زنی
Шудаи ҷӯи занони гирд ҳар барзанӣ
شده جو زنان گرد هر برزنی
Шҳншаҳ фурӯд омад аз борагӣ
شهنشه فرود آمد از بارگی
Ҳамон лашгараш низ якборагӣ
همان لشگرش نیز یکبارگی
Ба тадбир осоиш оварад рой
به تدبیر آسایش آورد رای
Наҷунбед то рӯзи мурғии зи ҷой
نجنبید تا روز مرغی ز جای
Чу хотуни яғмо ба халхоли зар
چو خاتون یغما به خلخال زر
зи харгоҳ хлх баровард сар
ز خرگاه خلخ برآورد سر
Ҷаҳонӣ чу ҳиндӯ ба дӯди афканӣ
جهانی چو هندو به دود افکنی
Чу яғмо ва хлх шуд аз равшанӣ
چو یغما و خلخ شد از روشنی
зи кӯси шҳншаҳи баромади хурӯш
ز کوس شهنشه برآمد خروش
Ба яғмоу хлх дар афтод ҷӯш
به یغما و خلخ در افتاد جوش
Шаҳи олами оҳнҷи гетии навард
شه عالم آهنج گیتی نورد
Дар он хоки як моҳ кард обхўрд
در آن خاک یکماه کرد آبخورد
Тавила заданд охир ангехтанд
طویله زدند، آخُر انگیختند
Ба сабзи охирон бар алаф рехтанд
به سبز آخران بر علف ریختند
Хабар шуд ба хоқон ки саҳроу кӯҳ
خبر شد به خاقان که صحرا و کوه
Шуд аз наъли пӯлоди пӯшони сутӯҳ
شد از نعل پولاد پوشان ستوه
Даромад яке сайл аз Эрони замин
درآمد یکی سیل از ایران زمین
Ки на чин гузорад на хоқони чин
که نه چین گذارد نه خاقان چین
Шитобандаи силӣ ки бар кӯҳу дашт
شتابنده سیلی که بر کوه و دشت
зи тӯфон пешина хоҳад гузашт
ز طوفان پیشینه خواهد گذشت
Тагаргаши заминро сурайё кунад
تگرگش زمین را ثریا کند
Ҳалоки наҳангон дарё кунад
هلاک نهنگان دریا کند
Сиёҳи аждаҳо ӣӣ ки дар ҳеҷ бум
سیاه اژدهایی که در هیچ بوم
Наомад чу ӯ тунди ширии зи рӯм
نیامد چو او تند شیری ز روم
Ҳабаши доғ бар рӯй фармон ӯст
حبش داغ بر روی فرمان اوست
Сияҳи пӯшии занг аз афғон ӯст
سیه پوشی زنگ از افغان اوست
Ба дорои расониди тороҷ ро
به دارا رسانید تاراج را
зи шоҳони ҳиндӯи ситади тоҷ ро
ز شاهان هندو ستد تاج را
Чу фориғ шуд аз ғорати фаврӣон
چو فارغ شد از غارت فوریان
Камари баст бар кини фағфури ён
کمر بست بر کین فغفوریان
Гар он жарфи дарёи даройади зи ҷой
گر آن ژرف دریا درآید ز جای
Надорад дарон доварии кӯҳи пой
ندارد دران داوری کوه پای
Битарсед хоқон ва зад рои тарс
بترسید خاقان و زد رای ترس
Ки буд аз чунон душмании ҷои тарс
که بود از چنان دشمنی جای ترس
Ба ҳар марзбони хаттӣ аз хони набшат
به هر مرزبان خطی از خان نبشت
Ки дар марзи мо хок бо хӯни сиришт
که در مرز ما خاک با خون سرشت
зи шоҳи хато то ба хони хутан
ز شاه خطا تا به خان ختن
Фиристод ва тартиб кард анҷуман
فرستاد و ترتیب کرد انجمن
Сипоҳи спнҷобу фарғона ро
سپاه سپنجاب و فرغانه را
Дигар марзи дори ани фарзона ро
دگر مرزداران فرزانه را
зи хрхиз ва аз чоч ва аз Кошғар
ز خرخیز و از چاچ و از کاشغر
Басӣ паҳлавон хонд заррини камар
بسی پهلوان خواند زرین کمر
Чу ақди сипаҳи барҳам омўдаҳ шуд
چو عقد سپه برهم آموده شد
Дили хони хонон бросўдаҳ шуд
دل خان خانان برآسوده شد
Ба кӯҳи равандаи дароварди пой
به کوه رونده درآورد پای
Чу пӯлоди кӯҳӣ равон шуд зи ҷой
چو پولاد کوهی روان شد ز جای
Ду манзил кам ва беш наздики шоҳ
دو منزل کم و بیش نزدیک شاه
Тавилаи фурӯи баст ва зад боргоҳ
طویله فرو بست و زد بارگاه
Шаб ва рӯз пурседӣ аз шаҳриёр
شب و روز پرسیدی از شهریار
Ки бо ӯ чаҳ шаби бозии орад ба кор
که با او چه شب بازی آرد به کار
Ниҳони рафтаи ҷосусро бози ҷуст
نهان رفته جاسوس را باز جست
Ки то ҳол ӯ бозгуед дуруст
که تا حال او بازگوید درست
Хабар додаш он марди пинҳон пажӯҳ
خبر دادش آن مرد پنهان پژوه
Ки шоҳии сет бо шавкат ва бо шиква
که شاهیست با شوکت و با شکوه
Дҳо ва диҳиш дораду мардумӣ
دها و دهش دارد و مردمی
Фириштааст дар сӯрати одамӣ
فرشته است در صورت آدمی
Хирадманду оҳистау тезҳӯш
خردمند و آهسته و تیزهوش
Ба хилвати сухани гӯ ба заҳмат хамӯш
به خلوت سخنگو به زحمت خموش
Ба сангу сукӯнати براردи нафас
به سنگ و سکونت برآرد نفس
Нкўшд ба таъҷил дар хӯни кас
نکوشد به تعجیل در خون کس
Ситамро забони адлро суди азу
ستم را زبان عدل را سود ازو
Худои розӣу халқи хушнӯди азу
خدا راضی و خلق خشنود ازو
Наёрад зи каси ҷуз ба некӣ ба ёд
نیارد ز کس جز به نیکی به یاد
Нагардад ба андӯҳи кас низ шод
نگردد به اندوه کس نیز شاد
Надидам касе ков бар ӯ дасти барад
ندیدم کسی کاو بر او دست برد
На мардонае кови з бимаш намурда
نه مردانهای کاو ز بیمش نمرد
Магари тираш аз ҷаъба Ораш аст
مگر تیرش از جعبه آرش است
Ки аз нӯк ӯ хора бо хораш аст
که از نوک او خاره با خارش است
Чу шамшер гирад буд чун дурахш
چو شمشیر گیرد بود چون درخش
Чу май бар каф орад шавад ганҷи бахш
چو می بر کف آرد شود گنج بخش
Чу нақди сухан дар айёр оварад
چو نقد سخن در عیار آورد
Ҳамаи мағзи ҳикмат ба кор оварад
همه مغز حکمت به کار آورد
Сухан нашунӯд кон набошад дуруст
سخن نشنود کان نباشد درست
Нагирад пазируфтаи хеши суст
نگیرد پذیرفتهٔ خویش سست
Ба ҳар ҷойгаҳи равнақи ангези кор
به هر جایگه رونقانگیز کار
Биҷуз дар шабистону ҷуз дар шикор
بجز در شبستان و جز در شکار
Ба нахҷӣр кардан надорад диранг
به نخجیر کردن ندارد درنگ
Шикеб буд чун расад вақти ҷанг
شکیبا بود چون رسد وقت جنگ
Ҷаҳони эмин аз дониш ва дод ӯ
جهان ایمن از دانش و داد او
Малик бар малики зод бар зод ӯ
ملک بر ملک زاد بر زاد او
Ба майдони сари шаҳсавори ан буд
به میدان سر شهسواران بود
Ба мастӣ ба аз ҳӯшёри ан буд
به مستی به از هوشیاران بود
Чу хандад хаёлӣ ғариб оядаш
چو خندد خیالی غریب آیدش
Чу таййибат кунад буи таййиб оядаш
چو طیبت کند بوی طیب آیدش
Фаровон шикебасту андаки сухан
فراوانشکیب است و اندکسخن
Гуҳи ростии рост чун сарви бен
گه راستی راست چون سروبن
Сиёсат кунад чун шавад кӣнаи вар
سیاست کند چون شود کینهور
Бибахшоед онгаҳ ки ёбад зафар
ببخشاید آنگه که یابد ظفر
Лабаш дар сухани мавҷ тӯфон занад
لبش در سخن موج طوفان زند
Ҳамаи рой бо файласуфон занад
همه رای با فیلسوفان زند
Ба тадбир перон кунад корҳо
به تدبیر پیران کند کارها
Ҷавонони баради сӯии пигор ҳо
جوانان برد سوی پیگارها
Паноҳад ба эзад ба бегоҳу гоҳ
پناهد به ایزد به بیگاه و گاه
Науфтад ба бади марди эзади паноҳ
نیفتد به بد مرد ایزد پناه
Чу дар зин кашад сарви озод ро
چو در زین کشد سرو آزاد را
Бар асбӣ ки пели афканди бод ро
بر اسبی که پیل افکند باد را
Ҳам оварад ӯгар буд зиндаи пел
هم آورد او گر بود زنده پیل
Кам аз қатра бошад бар равад нил
کم از قطره باشد بر رود نیل
Мабодо ки асбаш ҳуруфӣ кунад
مبادا که اسبش حروفی کند
Ки аз чарми шери асб хӯнӣ кунад
که از چرم شیر اسب خونی کند
Пасу пеши чанбари ҷаҳонад чу мор
پس و پیش چنبر جهاند چو مار
Чбу рост оташ занад чун шарор
چب و راست آتش زند چون شرار
Мулӯкӣ каз афсар нишон доштанд
ملوکی کز افسر نشان داشتند
Ҷаҳонро ба лашгар кашон доштанд
جهان را به لشگر کشان داشتند
Ҷуз ӯ нест дар лашгараши теғи зан
جز او نیست در لشگرش تیغزن
Зиҳии лашгари орои лашгари шикан
زهی لشگر آرای لشگر شکن
Наяндешад аз ҳеҷ хунхора Эй
نیندیشد از هیچ خونخوارهای
Магар каз заъифӣу бечора Эй
مگر کز ضعیفی و بیچارهای
Фарохи афканди боргаҳро бисот
فراخ افکند بارگه را بساط
Ба андоза хандад чу ёбад нишот
به اندازه خندد چو یابد نشاط
Набинад зи таъзими худ дар касе
نبیند ز تعظیم خود در کسی
Чу бинад навозиши намояди басӣ
چو بیند نوازش نماید بسی
Хазинааст бахшӣдани гавҳари ш
خزینه است بخشیدن گوهرش
Тавила буд додани астари ш
طویله بود دادن استرش
Ба хоҳандагонгар касе зар диҳад
به خواهندگان گر کسی زر دهد
Ба ҷои зар ӯ шаҳр ва кишвар диҳад
به جای زر او شهر و کشور دهد
Муродӣ ки оради дилаш дар шумор
مرادی که آرد دلش در شمار
Диҳад рӯзгораш ба кам рӯзгор
دهد روزگارش به کم روزگار
Чу хоқон хабар ёфт зон бхрдӣ
چو خاقان خبر یافت زان بخردی
Шикваед аз он фараи эзадӣ
شکوهید از آن فره ایزدی
Ба озарми хусрави дилаш нарм шуд
به آزرم خسرو دلش نرم شد
Бсичш ба дидор ӯ гарм шуд
بسیچش به دیدار او گرم شد
Бар андешаи ҷанг бар басти роҳ
بر اندیشهٔ جنگ بر بست راه
Баҳона талаб кард бар сулҳи шоҳ
بهانه طلب کرد بر صلح شاه
Ба шоҳи ҷаҳон қисса бардоштанд
به شاه جهان قصه برداشتند
Ки таркони чин роят афроштанд
که ترکان چین رایت افراشتند
Шҳншаҳ мисл зад ки нахҷӣри хом
شهنشه مثل زد که نخجیر خام
Ба пои худ он ба ки ояд ба дом
به پای خود آن به که آید به دام
Агар бо ман ӯ ҳам набард ӣ кунад
اگر با من او همنبردی کند
На мардӣ ки озоди мард ӣ кунад
نه مردی که آزادمردی کند
Муроди шуморо сабк роҳ кард
مراد شما را سبک راه کرد
Ба мо бар раҳи давр кӯтоҳ кард
به ما بر ره دور کوتاه کرد
Чунон ормаши чин дар абрӯии танг
چنان آرمش چین در ابروی تنگ
Ки дар чини бгрид бар ӯ хораи санг
که در چین بگرید بر او خاره سنگ
Сипедаи дмон каз сипеҳри кабӯд
سپیده دمان کز سپهر کبود
Расониди хуршеди шаҳро дуруд
رسانید خورشید شه را درود
Дабири Уториди манишро нишонд
دبیر عطارد منش را نشاند
Ки бар муштарӣ Зуҳра донад фишонд
که بر مشتری زهره داند فشاند
Яке номаи дархости ороста
یکی نامه درخواست آراسته
Фурӯзонтар аз моҳи нокоста
فروزانتر از ماه ناکاسته
Сухани сохта дар гузориши ду ним
سخن ساخته در گزارش دو نیم
Яке нимаи зи умеду дигари зи бим
یکی نیمه ز امید و دیگر ز بیم
Дабири қалами зан қалам барграфт
دبیر قلمزن قلم برگرفت
Нахустин сухани з аФзин даргирифт
نخستین سخن ز آفرین درگرفت
Ҷаҳони офаринандаро кард ёд
جهانآفریننده را کرد یاد
Ки беёд ӯ офариниш мабод
که بی یاد او آفرینش مباد
Худо ӣӣ ки умед ва ором азуаст
خدایی که امید و آرام ازوست
Дили марди ҷӯяндаро ком азуаст
دل مرد جوینده را کام ازوست
Ба бечорагии чораи кори мо
به بیچارگی چارهٔ کار ما
Дар об ва дар оташи нигаҳдори мо
در آب و در آتش نگهدار ما
Чу бахшиш кунад раҳи намояд ба ганҷ
چو بخشش کند ره نماید به گنج
Чу бахшоиш орад раҳанд зи ранҷ
چو بخشایش آرد، رهاند ز رنج
Ҷаҳонро набӯд аз бунаи ҳеҷ соз
جهان را نبود از بنه هیچ ساز
Ба фармон ӯ нақши басти ин тароз
به فرمان او نقش بست این طراز
Гузида касе ков ба фармон ӯст
گزیده کسی کاو به فرمان اوست
Бар ӯ офарин ки офарин хон ӯст
بر او آفرین کهآفرینخوانِ اوست
Чу калак аз сар нома пардохтанд
چو کلک از سر نامه پرداختند
Сухан бар забон шаҳ андохтанд
سخن بر زبان شه انداختند
Ки ин номаи зи Искандари чираи даст
که این نامه ز اسکندر چیرهدست
Ба хоқон ки бодои Сикандари параст
به خاقان که بادا سکندر پرست
Ба фармони дорои чархи кабӯд
به فرمان دارای چرخ کبود
зи мо бод бар ҷони хоқони дуруд
ز ما باد بر جان خاقان درود
Чунон донад он хусрав дод бахш
چنان داند آن خسرو دادبخش
Ки чун мо дарин бум ронадем Рахш
که چون ما درین بوم راندیم رخش
На бар ҷанг аз Эрони замини омадем
نه بر جنگ از ایران زمین آمدیم
Ба меҳмони хоқони чини омадем
به مهمان خاقان چین آمدیم
Бидон дил ки аз роҳи Фрмонбрӣ
بدان دل که از راه فرمانبری
Кунад миҳмонро парастишгар ӣ
کند میهمان را پرستشگری
Ба шаҳри шумогар баланди офтоб
به شهر شما گر بلند آفتاب
з машриқ кунад сӯии мағриби шитоб
ز مشرق کند سوی مغرب شتاب
Ман он офтобам ки инак зи роҳ
من آن آفتابم که اینک ز راه
зи мағриб ба машриқ кашидам сипоҳ
ز مغرب به مشرق کشیدم سپاه
Сияҳ то сипедӣ гирифтам ба теғ
سیه تا سپیدی گرفتم به تیغ
Бидодам ба хоҳандагон бе дареғ
بدادم به خواهندگان بیدریغ
зи ҳади ҳабаши азми чини сохтам
ز حد حبش عزم چین ساختم
зи мағриб ба машриқи замини тохтам
ز مغرب به مشرق زمین تاختم
зи поини гуҳи офтоби баланд
ز پایینگه آفتاب بلند
Сӯии ҷилваи гоҳаши расонадами саманд
سوی جلوه گاهش رساندم سمند
Ба Ҳиндӯстон коштам машки бед
به هندوستان کاشتم مشک بید
Бакорам ба чини ёсамини сипед
بکارم به چین یاسمین سپید
Агар тарсӣ аз печи даврони ман
اگر ترسی از پیچ دوران من
Мапӣчон сар аз хати фармони ман
مپیچان سر از خط فرمان من
Вагар пайчи аз амри ман ройу ҳуш
وگر پیچی از امر من رای و هوش
Бпичондти чархи гардандаи гӯш
بپیچاندت چرخ گردنده گوش
Ба ҷое мёўр ки ин тунди шер
به جایی میاور که این تند شیر
Ба нахҷӣри гӯрон дар ояд далер
به نخجیر گوران درآید دلیر
Бигардон паии шери азин бӯстон
بگردان پی شیر ازین بوستان
Мадаи пелро ёди Ҳиндӯстон
مده پیل را یاد هندوستان
Бало бар сари худ фурӯд оваранд
بلا بر سر خود فرود آورند
Ки бар ёди мисатон сурӯд оваранд
که بر یاد مستان سرود آورند
Бибин то зи шамшери ман рӯзи ҷанг
ببین تا ز شمشیر من روز جنگ
Чаҳ дарёӣ хӯн шуд ба саҳрои занг
چه دریای خون شد به صحرای زنگ
Чигуна зи дорои нишондами ғурур
چگونه ز دارا نشاندم غرور
Чаҳ кардам ба ҷои фурӯмояи Фўр
چه کردم بهجای فرومایه فور
Дигар хусравонро ба неруии бахт
دگر خسروان را به نیروی بخت
Ба сар чун даровардам аз тоҷу тахт
به سر چون درآوردم از تاج و تخت
Гар айдун ки ояд Фаридун ба ман
گر ایدون که آید فریدون به من
Гирифтор гардад ҳмидўн ба ман
گرفتار گردد همیدون به من
Ба ҳар марзу бӯмӣ ки ман тохтам
به هر مرز و بومی که من تاختم
зи бегонаи он хона пардохтам
ز بیگانه آن خانه پرداختم
Касе кови марои нек хоҳӣ намӯд
کسی کاو مرا نیکخواهی نمود
зи ман ҳеҷ бадхоҳӣ ӯро набӯд
ز من هیچ بدخواهی او را نبود
Чу додам касеро ба худ зинҳор
چو دادم کسی را به خود زینهار
Нагаштам бар он гуфта зинҳори хор
نگشتم بر آن گفته زنهار خوار
Забонам чу бар аҳд шуд раҳнамӯн
زبانم چو بر عهد شد رهنمون
Набардами сар аз аҳду паймони бурун
نبردم سر از عهد و پیمان برون
Ба яғмоу чин зон наёрам нишаст
به یغما و چین زان نیارم نشست
Ки яғмо ӣӣу чинии орм ба даст
که یغمایی و چینی آرم به دست
Марои худ басӣ дар дарёӣ аст
مرا خود بسی دُر دریایی است
Ғуломони чинӣу яғмо ӣӣ аст
غلامان چینی و یغمایی است
Ба зер омадани зи осмон бар замин
به زیر آمدن ز آسمان بر زمین
Басии беҳтар аз малики Эрон ба чин
بسی بهتر از ملک ایران به چین
Чаҳ дории ту эй тарки чин дар димоғ
چه داری تو ای ترک چین در دماغ
Ки бар боди сарсари кашонеи чароғ
که بر باد صرصر کشانی چراغ
Ба ҷой фиристодан назулу ганҷ
به جای فرستادن نزل و گنج
Чаро бо ҳзбр ан шудӣ кӣнаи санҷ
چرا با هزبران شدی کینهسنج
Фурӯд омадан чист бар тарафи роҳ
فرود آمدن چیست بر طرف راه
Чу сад Сикандар кашӣдан сипоҳ
چو سد سکندر کشیدن سپاه
Агар қасди пайкори мо сохтӣ
اگر قصد پیکار ما ساختی
Бихӯрӣ бар оташ барандохтӣ
بخوری بر آتش برانداختی
Вагар пеши иқбол боз омадӣ
وگر پیش اقبال باز آمدی
Куҷои узр агар узр соз омадӣ
کجا عذر اگر عذر ساز آمدی
Хабари даҳ маро то бидонам шумор
خبر ده مرا تا بدانم شمار
Ки дар сила мораст ё муҳраи мор
که در سَله مارست یا مهرهمار؟
Сипоҳ аз сабурӣ ба ҷӯш омаданд
سپاه از صبوری به جوش آمدند
зи тақсири ман дар хурӯш омаданд
ز تقصیر من در خروش آمدند
Ҳзбри анами оҳӯии чин дида анд
هزبرانم آهوی چین دیدهاند
Кам оҳӯии фарбеҳи чунин дида анд
کم آهوی فربه چنین دیدهاند
Буриданд занҷири шерони ман
بریدند زنجیر شیران من
Далер над бар хӯни далерони ман
دلیرند بر خون دلیران من
Пари тиру минқори пайкони тез
پر تیر و منقار پیکان تیز
Кунанд аз шағаби ҷаъбаро рези рез
کنند از شغب جعبه را ریز ریز
Синони чашм дар роҳи ин душман аст
سنانْ چشم در راه ِ این دشمن است
Гар онҷои манигар зи ман сад ман аст
گر آنجا منی، گُرز من صد من است
Ғуломони таркам чу гиранд шаст
غلامان ترکم چو گیرند شست
з тирӣ расад лашгариро шикаст
ز تیری رسد لشگری را شکست
Агар хусрави шасти мейрон буд
اگر خسرو شست میران بود
Ҳам омоҷи ин шасти гирон буд
هم آماج این شست گیران بود
Чу бар дӯдае дӯди ман бргзшт
چو بر دودهای دود من برگذشت
Агар нақши чин буд шуд дӯди дашт
اگر نقش چین بود، شد دود دشت
зи пайванди озарм чун бигузарам
ز پیوند آزرم چون بگذرم
Мабод обам ар бо кас обӣ хӯрам
مباد آبم ار با کس آبی خورم
Синонами чунон аждаҳоро хӯрд
سنانم چنان اژدها را خورد
Ки тӯфони оташи гёро хӯрд
که طوفان آتش گیا را خورد
Чу тирами гузар бар далерон кунад
چو تیرم گذر بر دلیران کند
Нишонаи зи паҳлу ӣ шер ан кунад
نشانه ز پهلوی شیران کند
Гарми жарфи дарё буд ҳам набард
گرم ژرف دریا بود هم نبرد
з дарё барорам бар шамшери гирд
ز دریا برآرم بر شمشیر گرد
Вагар кӯҳ бошад бҷўшонмш
وگر کوه باشد بجوشانمش
Ба зангори оҳани бпўшонмш
به زنگار آهن بپوشانمش
Ба ҳам панҷаи пелро башиканам
به همپنجهای پیل را بشکنم
Шаҳи пилтан балки пели афканам
شه پیلتن بلکه پیلافکنم
Сарин хӯрдани гӯру пушти гавазн
سرین خوردن گور و پشت گوزن
Надорад бар шери дарандаи вазн
ندارد بر شیر درنده وزن
Чу шоҳини баҳрии даройад ба кор
چو شاهین بحری درآید به کار
Диҳад моҳёнро зи мурғони шикор
دهد ماهیان را ز مرغان شکار
Шумо моҳёнид бепоу чанг
شما ماهیانید بیپا و چنگ
Марои аждаҳо дар даҳан чу наҳанг
مرا اژدها در دهن چو نهنگ
Сегон низ кон устихон ме хуранд
سگان نیز کان استخوان میخورند
Ба дандон чун теғ нон ме хуранд
به دندانِ چون تیغ، نان میخورند
Ба ҳар ҷо ки неруии ман паии фишурд
به هر جا که نیروی من پی فشرد
Маро буд пирӯзӣу дастбурд
مرا بود پیروزی و دستبرد
Чу киноварӣ , кин сетоне кунам
چو کین آوری، کینسِتانی کنم
Шӯии меҳрбон , меҳрбонӣ кунам
شوی مهربان، مهربانی کنم
Агар гавҳарат бояд вагар наҳанг
اگر گوهرت باید و گر نهنگ
зи дарёии ман ҳар ду ояд ба чанг
ز دریای من هر دو آید به چنگ
Надидӣ магар теғам ангехта
ندیدی مگر تیغم انگیخته
Наҳангӣу гавҳар бар ӯ рехта
نهنگی و گوهر بر او ریخته
Ман он ганҷ ва он аждаҳои пайкарам
من آن گنج و آن اژدها پیکرم
Ки заҳрасту позҳр дар соғарам
که زهر است و پازهر در ساغرم
Ба назд ту аз ганҷ ва аз аждаҳо
به نزد تو از گنج و از اژدها
Хабари даҳ ба ман то чаҳ оради баҳо
خبر ده به من تا چه آرد بها
Гар оеи танат дар паранд оварам
گر آیی، تنت در پرند آورم
Вагар не , сарати зер банд оварам
وگر نی، سرت زیر بند آورم
Дуруштӣ ва нармӣ намудем ту ро
درشتی و نرمی نمودم تو را
Бад-ӣн ҳар ду қавл озмудам ту ро
بدین هر دو قول آزمودم تو را
Агар пой хокӣ кунӣ бар дирам
اگر پایخاکی کنی بر دَرَم
Чу хуршед бар хок чин бигузарам
چو خورشید بر خاک چین بگذرم
Вагар не дарандозам аз роҳи кин
و گر نی دراندازم از راه کین
Ҳамаи хоки чинро ба дарёии чин
همه خاک چین را به دریای چین
Чу нома бихонӣ насозӣ диранг
چو نامه بخوانی نسازی درنگ
Намое ба ман сӯрати сулҳу ҷанг
نمایی به من صورت صلح و جنگ
Тағофул насозӣ ки сайлоб низ
تغافل نسازی که سیلاب تیز
Ба ҷӯшаст дар абри сайлоби рез
به جوش است در ابر سیلاب ریز
Забони дони яке марди мардуми шинос
زباندان یکی مرد مردم شناس
Талаб кард каз кас надорад ҳарос
طلب کرد کز کس ندارد هراس
Фиристод то номаи нағзи барад
فرستاد تا نامهٔ نغز برد
Ба меҳри Сикандар ба хоқони супурд
به مهر سکندر به خاقان سپرد
Чу хоқон фурӯ хонд унвони шоҳ
چو خاقان فرو خواند عنوان شاه
Фурӯи хости афтодан аз авҷи гоҳ
فرو خواست افتادن از اوجگاه
Аз он ҳайбаташ дар дил омад ҳарос
از آن هیبتش در دل آمد هراس
Ки зираки маниш буду зираки шинос
که زیرک منش بود و زیرک شناس
Ду пайкари хаёлӣ бар ӯ басти роҳ
دو پیکر خیالی بر او بست راه
Ки бар шаҳи занам ё шавам назд шоҳ
که بر شه زنم یا شوم نزد شاه
Ду рангӣ дар андеша тоб оварад
دو رنگی در اندیشه تاب آورد
Сари чорагар зер хоб оварад
سر چارهگر زیر خواب آورد