Биёи соқии имшаб ба мекун шитоб
بیا ساقی امشب به مِی کن شتاب
Ки бо дарди сар воҷиб омад гулоб
که با درد سر واجب آمد گلاب
Май ӣӣ коб дар рӯй кор оварад
مییی کاب در روی کار آورد
На он май ки дар сар хумор оварад
نه آن می که در سر خمار آورد
Ҷаҳонгардро дар ҷаҳон тохтан
جهانگرد را در جهان تاختن
Хуш ояд сафар дар сафари сохтан
خوش آید سفر در سفر ساختن
Ба ҳар кишварӣ дидани ороишӣ
به هر کشوری دیدن آرایشی
Ба ҳар манзилӣ кардани осоишӣ
به هر منزلی کردن آسایشی
зи пӯшидагиҳо хабари доштан
ز پوشیدگیها خبر داشتن
зи нодидаҳо баҳра бардоштан
ز نادیدهها بهره برداشتن
Валикин чу бинии саранҷоми кор
ولیکن چو بینی سرانجام کار
Ба шаҳр худаст одамии шаҳриёр
به شهر خودست آدمی شهریار
Фурӯи мондани шаҳри худ бо хасон
فرو ماندن شهر خود با خسان
Ба аз шаҳриёрӣ ба шаҳри касон
به از شهریاری به شهر کسان
Сикандар бидон комгорӣ ки буд
سکندر بدان کامگاری که بود
Ҳамаи майл бар шаҳр худ ме намӯд
همه میل بر شهر خود مینمود
Агар чаҳ вилояти зи ҳад беш дошт
اگر چه ولایت ز حد بیش داشت
Ҳам андешаи хона хеш дошт
هم اندیشهٔ خانهٔ خویش داشت
Шабии рой он зад ки фардои зи ҷой
شبی رای آن زد که فردا ز جای
Чу бод оварад пой бар боди пой
چو باد آورد پای بر باد پای
Ҳавои ватан дар дил осон кунад
هوای وطن در دل آسان کند
Нишоти ҳавоӣ хуросон кунад
نشاط هوای خراسان کند
Замини аҷами зер пой оварад
زمین عجم زیر پای آورد
Сӯии малики истахр рой оварад
سوی ملک اصطخر رای آورد
Ҷаҳонро барафрӯзад аз ранги хеш
جهان را برافروزد از رنگ خویش
Баландии дрорд ба авранги хеш
بلندی درارد به اورنگ خویش
Бар он малики нӯш офарин бугзарад
بر آن مُلک نوشآفرین بگذرد
Баду неки он мамлакат бингарад
بد و نیک آن مملکت بنگرد
Намояд ки тартибҳо нав кунанд
نماید که ترتیبها نو کنند
Бсичи замини бӯс хусрав кунанд
بسیچ زمین بوس خسرو کنند
Кунад тозаи нонбораҳ ҳар касе
کند تازه نانبارهٔ هر کسی
Дар он бода созад навозиши басӣ
در آن باده سازد نوازش بسی
Ба хоҳандагон армағонӣ диҳад
به خواهندگان ارمغانی دهد
Ҷаҳонро зи нав зиндагонӣ диҳад
جهان را ز نو زندگانی دهد
Дар ин парда мерафташ андеша Эй
در این پرده میرفتش اندیشهای
Надоранд шоҳони ҷузи ин пеша Эй
ندارند شاهان جز این پیشهای
Дўолӣ ки солори абхоз буд
دوالی که سالار ابخاز بود
Ба неруии шаҳи гардани афроз буд
به نیروی شه گردنافراز بود
Дўоли камари баста бар ҳукми шоҳ
دوال کمر بسته بر حکم شاه
Басии гирди офоқи паймӯди роҳ
بسی گرد آفاق پیمود راه
Даромад бар шоҳи некии сгол
درآمد برِ شاهِ نیکیسِگال
Бинолед монанди кӯс аз дўол
بنالید مانند کوس از دوال
Ки : фарёди шоҳо ! зи бедоди рӯс !
که: فریاد شاها! ز بیداد روس!
Ки аз маҳди абхози бастади арӯс
که از مهد ابخاز بستد عروس
Кас омад каз он малики ороста
کس آمد کز آن ملک آراسته
Хилолӣ намонад аз ҳамаи хоста
خلالی نماند از همه خواسته
Ситезандаи рӯсии зи олону арг
ستیزنده روسی ز آلان و ارگ
Шабихуни даровард ҳамчун тагарг
شبیخون درآورد همچون تگرگ
Ба дарбанди он ноҳит роҳ ёфт
به دربند آن ناحیت راه یافت
Ба Фротҳо сӯии дарёи шитофт
به فراطها سوی دریا شتافت
Хурӯҷӣ на бар ваҷҳ андоза кард
خروجی نه بر وجهِ اندازه کرد
Дар он буқъа , кини куҳан тоза кард
در آن بقعه، کینِ کهن تازه کرد
Ба тороҷи баради он бару бум ро
به تاراج بُرد آن بر و بوم را
Ки раҳи бастаи боди он пай шавам ро
که رهبسته باد آن پیشوم را
Ҷуз аз куштагонӣ ки натавон шимурд
جز از کشتگانی که نتوان شمرد
Харобӣ басӣ кард ва бисёр барад
خرابی بسی کرد و بسیار برد
Дар анбор оканда хӯрдӣ намонад
در انبار آکنده خوردی نماند
Ҳамон дар хазина навардӣ намонад
همان در خزینه نوردی نماند
зи ганҷинаи мо тиҳӣ кард рахт
ز گنجینهٔ ما تهیکرد رخت
Дар аз дарҷи брбўду дебои зи тахт
دُر از دُرج بربود و دیبا ز تخت
Ҳамон малики брдъ бар андохтанд
همان ملک بردع بر انداختند
Яке шаҳри пар ганҷ пардохтанд
یکی شهر پر گنج پرداختند
Ба тороҷи бурданди нӯшоба ро
به تاراج بردند نوشابه را
Шикастанд бар санги қробаҳ ро
شکستند بر سنگ قرابه را
зи чандон арӯсон ки дидӣ ба пой
ز چندان عروسان که دیدی به پای
Намонданд як нозанинро биҷой
نماندند یک نازنین را بجای
Ҳамаи шаҳру кишвар ба ҳам бар заданд
همه شهر و کشور بههم بر زدند
Даҳу дӯдаро оташ андар заданд
ده و دوده را آتش اندر زدند
Агар ман дар он доварӣ будамӣ
اگر من در آن داوری بودمی
Аз ин ба ба куштан бар осўдмӣ
از این به بهکشتن بر آسودمی
Ман ӣнҷо ба хизмат шудаи сарбаланд
من اینجا به خدمت شده سربلند
Зану бачаи онҷо ба зиндону банд
زن و بچه آنجا به زندان و بند
Агар дод нстонд аз хасми шоҳ
اگر داد نستاند از خصمْ شاه
Худои боди ёрӣ даҳ дод хоҳ
خدا باد یاریدهِ دادخواه
Бибинӣ ки рӯсӣ дар ин рӯз чанд
ببینی که روسی در این روز چند
Ба рӯм ва ба армни расонади газанд
به روم و به ارمن رساند گزند
Чу зингўнаҳ бар ганҷ раҳ ёфтанд
چو زینگونه بر گنج ره یافتند
Шитобанд аз онсон ки бишитофтанд
شتابند از آنسان که بشتافتند
Ситонанд кишвар гушойанд шаҳр
ستانند کشور گشایند شهر
Ки хомон халқанду дунони даҳр
که خامانِ خلقند و دونان دهر
Ҳамаи рҳзноннд чун гургу шер
همه رهزنانند چون گرگ و شیر
Ба хон нодлирнд ва бар хӯни далер
به خوان نادلیرند و بر خون دلیر
з рӯсӣ наҷуед касе мардумӣ
ز روسی نجوید کسی مردمی
Ки ҷуз гавҳарӣ несташ зи одамӣ
که جز گوهری نیستش زآدمی
Агар бар харии бори гавҳар буд
اگر بر خری بار گوهر بوَد
Ба гавҳар чаҳ бинӣ ? ҳамон хар буд
به گوهر چه بینی؟ همان خر بود
Чу раҳ ёфтанд он ҳарифон ба ганҷ
چو ره یافتند آن حریفان به گنج
Басии бумҳоро расонанд ранҷ
بسی بومها را رسانند رنج
Ба бедод кардан бар оранди ёл
به بیداد کردن بر آرند یال
з бозоргонон ситонанд мол
ز بازارگانان ستانند مال
Халал чун дар он марз ва бум оваранд
خلل چون در آن مرز و بوم آورند
Тамаъ дар хуросон ва рӯм оваранд
طمع در خراسان و روم آورند
Бшўриди шоҳаншаҳ аз гуфт ӯ
بشورید شاهنشه از گفت او
зи бедод бар хонау ҷуфт ӯ
ز بیداد بر خانه و جفت او
Парешон шуд аз баҳри нӯшоба низ
پریشان شد از بهر نوشابه نیز
Ки бар шоҳ буд он вилояти азиз
که بر شاه بود آن ولایت عزیز
Фурӯи баради сари тайрау хашми соз
فرو برد سر طیره و خشم ساز
Вазони тиргӣ сар баровард боз
وزان طیرگی سر برآورد باز
Ба фарёд хон гуфт : фармон турост
به فریادخوان گفت: فرمان تراست
Маро дар диласт ончӣ дар ҷон турост
مرا در دل است آنچه در جان تراست
Азин гуфта ба бошад ар бигузарӣ
ازین گفته بِه باشد ار بگذری
Ту гуфтӣу боқии зи ман бенгарӣ
تو گفتی و باقی ز من بنگری
Бибинӣ ки чун сар ба роҳ оварам
ببینی که چون سر به راه آورم
Чаҳ сарҳо зи чанбар ба чоҳ оварам
چه سرها ز چنبر به چاه آورم
Чаҳ дилҳои мардон бар орми зи ҳуш
چه دلهای مردان برآرم ز هوش
Чаҳ хӯнҳои шерон дар орм ба ҷӯш
چه خونهای شیران در آرم به جوش
Барорам сегонро зи шӯри афканӣ
برآرم سگان را ز شور افکنی
Ки бо шери бозии сети гӯри афканӣ
که با شیر بازیست گور افکنی
На бртоси монам на рӯсии биҷой
نه برطاس مانم نه روسی بجای
Сар ҳар дуро биспурам зери пой
سر هر دو را بسپرم زیر پای
Агар рӯс Мисраст , нилаш кунам
اگر روس مصر است، نیلش کنم
Саросема дар пой пелаш кунам
سراسیمه در پای پیلش کنم
БроФрозм аз кӯҳаши авранг ро
برافرازم از کوهش اورنگ را
Дар оташи нишонами ҳамаи санг ро
در آتش نشانم همه سنگ را
На дар ғори кӯҳи аждаҳоеи ҳиллам
نه در غارِ کوه اژدهایی هِلَم
На аз баҳри доруи гиёҳии ҳиллам
نه از بهر دارو گیاهی هلم
Гар ин кин нахоҳам зи шерони рӯс
گر این کین نخواهم ز شیران روس
Сагами саг , на Искандари Филқўс
سگم سگ، نه اسکندرِ فیلقوس
Вагар гурги бртосро ншкрм
وگر گرگ برطاس را نشکرم
зи бртосии рӯси рӯбаҳи терм
ز برطاسی روس روبهترم
Гар аз гардиш чарх бошад замон
گر از گردش چرخ باشد زمان
Бихоҳйми кини худ аз бадгумон
بخواهیم کین خود از بدگمان
Ҳамаи бардаро бози ҷои оварем
همه برده را باز جای آوریم
Стонндаҳро зери пои оварем
ستاننده را زیر پای آوریم
Намонем нӯшобаро зери банд
نمانیم نوشابه را زیر بند
Чу вақт ояд аз не барорем қанд
چو وقت آید از نی برآریم قند
Гар он сим дар санг шуд ҷойгир
گر آن سیم در سنگ شد جایگیر
Буруни оваремаш чу мӯӣ аз хамир
برون آوریمش چو موی از خمیر
Ба чора кушода шавад кори сахт
به چاره گشاده شود کار سخت
Ба муддат шакуфад баҳор аз дарахт
به مدت شکوفد بهار از درخت
Ба сахтӣ дар аз чораи дили вои мгир
به سختی در از چاره دل وا مَگیر
Ки гардад замон то замони чархи пер
که گردد زمان تا زمان چرخ پیر
Дар ин раҳ чу бардоштами баргу зод
در این ره چو برداشتم برگ و زاد
Сабурӣ кунам то барояд мурод
صبوری کنم تا برآید مراد
зи кӯҳи гарон то ба дарёии жарф
ز کوه گران تا به دریای ژرف
Ба оҳистагӣ кор гардад шигарф
به آهستگی کار گردد شگرف
Марои сӯии малики аҷам буд рой
مرا سوی ملک عجم بود رای
Ки созам дар он ҷои як чанд ҷой
که سازم در آن جای یک چند جای
Чу зин достонам расед огаҳӣ
چو زین داستانم رسید آگهی
Ба ар тахт ман бошад аз ман тиҳӣ
بِه ار تخت من باشد از من تهی
Ба ҷунбиш гроиндаҳ шуд рахти ман
به جنبش گراینده شد رخت من
Сари зини ман бас буд тахти ман
سرِ زین من بس بوَد تخت من
Нхсбм наёсоем аз ҳеҷ роҳ
نخسبم نیاسایم از هیچ راه
Магари кӣнаи бустонам аз кӣнаи хоҳ
مگر کینه بستانم از کینهخواه
Дўолӣ чу дид он пазируфтагӣ
دوالی چو دید آن پذیرفتگی
Бросўд аз он хашму ошуфтагӣ
برآسود از آن خشم و آشفتگی
Ба лаби хокро анбар олуд кард
به لب خاک را عنبر آلود کرد
Заминро ба чеҳра зарандуд кард
زمین را به چهره زراندود کرد