Шабӣ чун саҳари зевари ороста
شبی چون سحر زیور آراسته
Ба чандини дуои саҳари хоста
به چندین دعای سحر خواسته
зи маҳтоби равшани ҷаҳони тобнок
ز مهتاب روشن جهان تابناک
Буруни рехтаи нофа аз нофи хок
برون ریخته نافه از ناف خاک
Тиҳӣ гашта бозори хок аз хурӯш
تهی گشته بازار خاک از خروش
зи бонги ҷарасҳо бар осӯдаи гӯш
ز بانگ جرسها بر آسوده گوش
Рақибон шаб гашта сармасти хоб
رقیبان شب گشته سرمست خواب
Фурӯи бардаи сари субҳи содиқ ба об
فرو برده سر صبح صادق به آب
Ман аз шуғли гетӣ бар афшондаи даст
من از شغل گیتی بر افشانده دست
Ба занҷири фикрат шудаи пои баст
به زنجیر فکرت شده پایبست
Кушодаи дилу дида бар дӯхта
گشاده دل و دیده بر دوخته
Ба раҳи доштани хотири афрӯхта
به ره داشتن خاطر افروخته
Ки чун боядам матраҳии сохтан
که چون بایدم مطرحی ساختن
Шикорӣ дар он матраҳ андохтан
شکاری در آن مطرح انداختن
Фиканда саринро саросемаи вор
فکنده سرین را سراسیمهوار
Чу болини гӯрон ба гӯрон нигор
چو بالین گوران به گوران نگار
Серум бар сар зону оварда ҷой
سرم بر سر زانو آورده جای
Замини зери сари осмони зерипоӣ
زمین زیر سر آسمان زیر پای
Қарорӣ на дар рақси аъзои ман
قراری نه در رقص اعضای من
Сари ман шудаи курсии пои ман
سر من شده کرسی پای من
Ба ҷавлони андешаи раҳи навард
به جولان اندیشهٔ ره نورد
зи паҳлу ба паҳлу шудаи гирди гирд
ز پهلو به پهلو شده گرد گرد
Тани хеш дар гӯшаи бгзоштаҳ
تن خویش در گوشه بگذاشته
Ба саҳрои ҷон тӯша бардошта
به صحرای جان توشه برداشته
Гуҳ аз лавҳи нохондаи ибрат пазир
گه از لوح ناخوانده عبرتپذیر
Гуҳ аз суҳуфи пешинагони дарси гир
گه از صُحْف پیشینگان درسگیر
Чу шамъи оташи афтода дар боғи ман
چو شمع آتش افتاده در باغ من
Шудаи боғи ман оташини доғи ман
شده باغ من آتشین داغ من
Гдозндаҳ чун мум дар офтоб
گدازنده چون موم در آفتاب
Ба мумии чунин баста бар дидаи хоб
به مومی چنین بسته بر دیده خواب
Магари ҷовдон аз ман омухтанд
مگر جادوان از من آموختند
Ки аз муми худ хобро дӯхтанд
که از موم خود خواب را دوختند
Дар он раҳгузарҳои андишнок
در آن رهگذرهای اندیشناک
Пароканда шуд бар серуми мағзи пок
پراکنده شد بر سرم مغز پاک
Даромад ба ман хобӣ аз ҷӯши мағз
درآمد به من خوابی از جوش مغز
Дар он хоб дидам яке боғи нағз
در آن خواب دیدم یکی باغ نغز
Каз он боғи рангини рутаби чидмӣ
کز آن باغ رنگین رطب چیدمی
Ва зу додмӣ ҳар киро дидамӣ
و زو دادمی هر که را دیدمی
Рутаб чин даромад зи нўшинаҳи хоб
رطب چین درآمد ز نوشینه خواب
Димоғии пуроташи даҳоне пуроб
دماغی پرآتش دهانی پرآب
Баровардаи муаззин ба аввали қунут
برآورده مؤذن به اول قنوت
Ки субҳони ҳии алзии лоямут
که سبحان حی الذی لایموت
Баромади змни нолаи ногуҳӣ
برآمد ز من نالهای ناگهی
Каз андешаи пари гаштам аз худ тиҳӣ
کز اندیشه پر گشتم از خود تهی
Чу субҳи саодати баромади пагоҳ
چو صبح سعادت برآمد پگاه
Шудам зинда чун бод дар субҳгоҳ
شدم زنده چون باد در صبحگاه
Шаби афрӯз шамъӣ барафрӯхтам
شبافروز شمعی برافروختم
Вази андеша чун шамъ май сӯхтам
وز اندیشه چون شمع میسوختم
Дилам бо забон дар сухани парварӣ
دلم با زبان در سخنپروری
Чу Њоруту Зуҳра ба афсунгарӣ
چو هاروت و زُهره به افسونگری
Ки бешуғл чандин набояд нишаст
که بی شغل چندین نباید نشست
Дигар бораи тарзии нави орми бадаст
دگر باره طرزی نو آرم بهدست
Нўоӣӣ ғариб оварам дар сурӯд
نوایی غریب آورم در سرود
Даҳуми ҷони пешинагонро дуруд
دهم جان پیشینگان را درود
Барорам чароғии зи парвона Эй
برآرم چراغی ز پروانهای
Дарахтии бророим аз дона Эй
درختی برآرایم از دانهای
Ки ҳрки афканди мивае зон дарахт
که هرک افکند میوهای زان درخت
Ншонндаҳро гуяд эй неки бахт
نشاننده را گوید ای نیکبخت
Ба шартӣ ки муштии фурӯмоягон
به شرطی که مشتی فرومایگان
Ндзднди колои ҳамсоягон
ندزدند کالای همسایگان
Гирифтам сртизи ҳушони манам
گرفتم سرِ تیزهوشان منم
Шаҳаншоҳи гавҳари фурӯашони манам
شهنشاه گوهر فروشان منم
Ҳама хӯша чинанд ва ман донаи кор
همه خوشهچینند و من دانهکار
Ҳамаи хонаи пардоз ва ман хонаи дор
همه خانه پرداز و من خانهدار
Барин чори сӯ чун нуҳуми дастгоҳ
برین چار سو چون نهم دستگاه؟
Ки эмин набошам зи дуздони роҳ
که ایمن نباشم ز دزدان راه
Ки дорад дуконӣ дар ин чори сӯ
که دارد دکانی در این چار سو؟
Ки рахна надорад з бисёр сӯ
که رخنه ندارد ز بسیار سو؟
Чу дарё чаро тарсам аз қатраи дузд
چو دریا چرا ترسم از قطره دزد؟
Ки абрам диҳад беш азон дасти музд
که ابرم دهد بیش ازان دستمزد
Агар брФрўзӣ чу маи сад чароғ
اگر برفروزی چو مه صد چراغ
з хуршед бошад бирав номи доғ
ز خورشید باشد بر او نام داغ
Шунидам ки риндии ҷигари тофта
شنیدم که رندی جگر تافته
Дурустӣ куҳан дошт нав ёфта
درستی کهن داشت نو یافته
Шунид аз дабирони динори санҷ
شنید از دبیران دینار سنج
Ки зар зар кашад дар ҷаҳони ганҷи ганҷ
که زر زر کشد در جهان، گنج گنج
Ба бозор шуд то ба зар зар кашад
به بازار شد تا به زر زر کشد
Ба як мағрибии мағрибии дркшд
به یک مغربی مغربی درکشد
Ба дукони гавҳар фурӯшӣ расед
به دکان گوهر فروشی رسید
Ки зари бештар зон ба як ҷо надид
که زر بیشتر زان به یک جا ندید
Фурӯи рехтаи зари як анбони чуст
فرو ریخته زر یک انبان چست
Қурозаи қурозаи дрстои дуруст
قراضه قراضه درستا درست
Ба умеди он ганҷи девори баст
به امید آن گنج دیوار بست
Барандохт динори худро зи даст
برانداخت دینار خود را ز دست
Чу динораш аз даст парвоз кард
چو دینارش از دست پرواز کرد
Сӯии ганҷи саррофи сар боз кард
سوی گنج صراف سر باز کرد
Форуманд мард аз зар ангехтан
فروماند مرد از زر انگیختن
Вази он як адади дарсади омехтан
وز آن یک عدد در صد آمیختن
Ба зорӣ намӯд аз паии зари хурӯш
به زاری نمود از پی زر خروش
Бинолед дар марди ҷавҳари фуруш
بنالید در مرد جوهر فروش
Ки аз малики дунё ба чандини диранг
که از ملک دنیا به چندین درنگ
Дурустӣ зар оварда будам ба чанг
درستی زر آورده بودم به چنگ
Шунидам на аз зиракии зи аблаҳӣ
شنیدم نه از زیرکی ز ابلهی
Ки зар зар кашад чун баробар наҳй
که زر زر کشد چون برابر نهی
Ба ганҷинаи ин дукони тохтам
به گنجینهٔ این دکان تاختم
Зари худ баробар барандохтам
زر خود برابر برانداختم
Магар гардад он зари бад-ӣни рехта
مگر گردد آن زر بدین ریخته
Худ ин зар бидон зар шуд омехта
خود این زر بدان زر شد آمیخته
Бихандед саррофи озоди мард
بخندید صراف آزاد مرد
Вази омезиши зари бадв қисса кард
وز آمیزش زر بدو قصه کرد
Ки бисёр ноед брондкӣ
که بسیار ناید بر اندکی
Яке бар сад ояд на сад бар яке
یکی بر صد آید نه صد بر یکی
Барон кас ки шуд дузди бунгоҳи ман
بران کس که شد دزد بنگاه من
Басаст ин мисли шаҳнаи роҳи ман
بساست این مثل شحنهٔ راه من
Басои Асияи кўғриўон буд
بسا آسیا کو غریوان بوَد
Чу бенанди муздури девон буд
چو بینند مزدور دیوان بود
зи дуздони маро бас шуд ин дасти музд
ز دزدان مرا بس شد این دست مزد
Ки бар ман наёранд зад бонги дузд
که بر من نیارند زد بانگ دزد
Сиёҳон ки тороҷ раҳ ме кунанд
سیاهان که تاراج ره میکنند
Ба дуздии ҷаҳонро сияҳ ме кунанд
به دزدی جهان را سیه میکنند
Ба рӯзи оташии брнёрнди гарм
به روز آتشی برنیارند گرم
Ки дорад ҳамеи дида аз дидаи шарм
که دارد همی دیده از دیده شرم
Дабирони нигар то ба рӯзи сипед
دبیران نگر تا بهروز سپید
Қалам чун тарошанд аз машки бед
قلم چون تراشند از مشک بید
Ниҳони маро ошкоро баранд
نهان مرا آشکارا برند
з ганҷааст агар то Бухоро баранд
ز گنجه است اگر تا بخارا برند
Нхрнди коло ки пинҳон буд
نخرند کالا که پنهان بود
Ки колои дуздидаи арзон буд
که کالای دزدیده ارزان بود
Валикин чу ғайб ошкоро шавад
ولیکن چو غیب آشکارا شود
Дили дӯстон бемудоро шавад
دل دوستان بی مدارا شود
Агар дузд барда надорад нафир
اگر دزد برده ندارد نفیر
Буд дузди худ шаҳнаи дуздгир
بود دزد خود شحنهٔ دزدگیر
Ба армни гузорам ки худ рӯзгор
به ارمن گذارم که خود روزگار
Ба ҳар нек ва бад бошад омӯзгор
به هر نیک و بد باشد آموزگار
Тарозуии гардуни гардиши бсич
ترازوی گردون گردش بسیچ
Намонад ва намонад наснҷидаи ҳеҷ
نماند و نماند نسنجیده هیچ