Сипеда чу сари барзад аз бохтар
سپیده چو سر برزد از باختر
Сиёҳӣ ба ховари фурӯи баради сар
سیاهی به خاور فروبرد سر
Сипаҳро брорости ховари хдиў
سپه را برآراست خاور خدیو
Дар андеша зон мардуми оҳнҷи дев
در اندیشه زان مردم آهنج دیو
Сӯии майманаи рӯмӣу барбарӣ
سوی میمنه رومی و بربری
Чу ёҷўҷ дар сади Искандарӣ
چو یاجوج در سد اسکندری
Сӯии майсараи танги чашмони чин
سوی میسره تنگچشمان چین
Шудаи танг аз анбӯҳи эшон замин
شده تنگ از انبوه ایشان زمین
Шаҳи рӯм дар қалб чун тунди шер
شه روم در قلب چون تند شیر
Чу кӯҳии равони хинги хтлӣ ба зер
چو کوهی روان خنگ ختلی به زیر
Дгрсўи ?илонеу пуртоси рӯс
دگرسو الانی و پرطاس روس
Барошуфта чун тавсанони шмўс
برآشفته چون توسنان شموس
Табираи ҳам овоз шуд бо дароӣ
تبیره هم آواز شد با درای
Чу сувар қиёмат дамиданд ноӣ
چو صور قیامت دمیدند نای
зи хоридни кӯси хорои шикоф
ز خاریدن کوس خارا شکاف
Пари афканди симурғ дар кӯҳи қоф
پر افکند سیمرغ در کوه قاف
зи фарёди хрмҳраҳу гови дам
ز فریاد خرمهره و گاو دم
Алии аллоҳи баромади зи рўиинаҳи хам
علی الله برآمد ز رویینه خم
Сипоҳ аз ду сӯи монда дар доварӣ
سپاه از دو سو مانده در داوری
Ки давлат кро мекунад ёварӣ
که دولت کرا میکند یاوری
Ҳамон аҳриман рӯй дижхими ранг
همان اهرمنروی دژخیمرنگ
Даромад чу пелони ҷангӣ ба ҷанг
درآمد چو پیلان جنگی به جنگ
Танӣ чандро пай сипар кард боз
تنی چند را پی سپر کرد باز
Нашуд пеш ӯ ҳечкас разми соз
نشد پیش او هیچکس رزم ساز
Зираи пӯшӣ аз соқа ӣ қалби шоҳ
زرهپوشی از ساقهی قلب شاه
Даромад чу ширӣ ба овардгоҳ
درآمد چو شیری به آوردگاه
зи теғ оташӣ баркашида чу об
ز تیغ آتشی برکشیده چو آب
Казу хира шуд чашма ӣ офтоб
کزو خیره شد چشمهی آفتاب
Шаҳ аз қалб донист кони шермард
شه از قلب دانست کان شیرمرد
Ҳамонаст кони ҷанг пешина кард
همانست کان جنگ پیشینه کرد
Шуд андишнок аз паии кор ӯ
شد اندیشناک از پی کار او
Ки бо аждаҳо дид пигор ӯ
که با اژدها دید پیگار او
Дареғ омадаш кончнони гарданӣ
دریغ آمدش کانچنان گردنی
Шикаста шавад пеши аҳрӣманӣ
شکسته شود پیش اهریمنی
Савори ҳунарманди чобуки рикоб
سوار هنرمند چابکرکاب
Ки бар оташ ангушт зад бе ҳисоб
که بر آتش انگشت زد بیحساب
Фириштаи сифати гирди он деви чеҳр
فرشتهصفت گرد آن دیوچهر
Ҳамеи гашт чун гирди гетии сипеҳр
همی گشت چون گرد گیتی سپهر
Нахустин набардӣ ки тадбир кард
نخستین نبردی که تدبیر کرد
Бар он тираи дили бориш тир кард
بر آن تیرهدل بارش تیر کرد
Чу дижхимро номад аз тири бок
چو دژخیم را نامد از تیر باک
Зананда шуд аз тири худ хашмнок
زننده شد از تیر خود خشمناک
Яке хишти пӯлоди алмоси ранг
یکی خشت پولاد الماسرنگ
Баровард ва зад бар диловари наҳанг
برآورد و زد بر دلاور نهنگ
Ки он хишт агар барзадӣ бар ҳиўн
که آن خشت اگر برزدی بر هیون
Тамом аз дгргўшаҳи ҷустии бурун
تمام از دگرگوشه جستی برون
зи сахтӣ ки танро ба ҳам брФшрд
ز سختی که تن را به هم برفشرد
Барон хора шуд хаст пӯлоди хирад
بران خاره شد خست پولاد خرد
Дигар хиштии андохти пӯлод тар
دگر خشتی انداخت پولاد تر
Бар он куштанӣ ҳам нашуд коргар
بر آن کشتنی هم نشد کارگر
Сеюм ҳамчунин хишт бар ваии шикаст
سوم همچنین خشت بر وی شکست
Нишоед ба хишти обро бози баст
نشاید به خشت آب را باز بست
Чу донист кони деви оҳани сиришт
چو دانست کان دیو آهنسرشت
Наяндешад аз ҳарбау тиру хишт
نیندیشد از حربه و تیر و خشت
Наҳанги ҷаҳони сӯзро баркашид
نهنگ جهانسوز را برکشید
Сӯии аждаҳои дамандаи давид
سوی اژدهای دمنده دوید
Задаш бар китфгоҳу барадаши зи ҷой
زدش بر کتفگاه و بردش ز جای
Чунон кони ситамгари даромади зи пой
چنان کان ستمگر درامد ز پای
Дигар бора бархест аз зери гирд
دگر باره برخاست از زیر گرد
Ба сахтии дроўихт бо ҳам набард
به سختی درآویخت با هم نبرد
зи сўзндгии роҳ бахташ гирифт
ز سوزندگی راه بختش گرفت
Бидон оҳани чифта сахташ гирифт
بدان آهن چفته سختش گرفت
зи зинаши даровард чун тунди шер
ز زینش درآورد چون تند شیر
зи тораки биФтоди таркиш ба зер
ز تارک بیفتاد ترکش به زیر
Баҳорӣ падед омад аз зери тарк
بهاری پدید آمد از زیر ترک
Басии нағз ва нозуктар аз лолаи барг
بسی نغز و نازکتر از لالهبرگ
Сараш хост кандан ки нарм омадаш
سرش خواستکندن که نرم آمدش
Чу рӯе чунон дид шарм омадаш
چو رویی چنان دید شرم آمدش
Ду гесу кашон дид дар доманаш
دو گیسو کشان دید در دامنش
Расан карда гесуаш дар гарданаш
رسن کرده گیسوش در گردنش
Чу ҳиндӯии дуздаши зи ганҷинаи барад
چو هندوی دزدش ز گنجینه برد
зи рӯмии рабӯдаш ба рӯсии супурд
ز رومی ربودش به روسی سپرد
Чу гашти он фириштаи гирифтори дев
چو گشت آن فرشته گرفتار دیو
зи девони рӯсии баромади ғарив
ز دیوان روسی برآمد غریو
Дигар раҳ ба нахҷӣр кардани шитофт
دگر ره به نخجیر کردن شتافت
Каз аввали гарони моя нахҷӣр ёфт
کز اول گرانمایه نخجیر یافت
Аз он тиргии шоҳи лашкари шикан
از آن طیرگی شاه لشکرشکن
Бипечед чун мор бар хештан
بپیچید چون مار بر خویشتن
Бифармуд то зиндаи пелии сиёҳ
بفرمود تا زنده پیلی سیاه
Ба хашм оваранд андарони ҳарбгоҳ
به خشم آورند اندران حربگاه
Бузади пилбони бонг бар зиндаи пел
بزد پیلبان بانگ بر زندهپیل
Бар он аҳриман ронад чун равад нил
بر آن اهرمن راند چون رود نیل
Басии ҳарба ҳо зад барон пели пой
بسی حربهها زد بران پیلپای
Басӣ низ қорўраҳи ҷони гзоӣ
بسی نیز قاروره جانگزای
На қорўраҳ бар кӯҳ шуд коргар
نه قاروره بر کوه شد کارگر
намекард ҳарбаи зи дарёи гузар
نمیکرد حربه ز دریا گذر
Чу дид аждаҳои пели сармаст ро
چو دید اژدها پیل سرمست را
Кушоди андари он хирагии даст ро
گشاد اندر آن خیرگی دست را
Бидонаст кони пели ҷанги озмоӣ
بدانست کان پیل جنگآزمای
Ба хартуми сахташи дароради зи пой
به خرطوم سختش درآرد ز پای
Чунон сахт бигирифт хартум ӯ
چنان سخت بگرفت خرطوم او
Ки зиндон ӯ шуд бару бум ӯ
که زندان او شد بر و بوم او
Хурӯшеду хартумаш аз ҷой кунад
خروشید و خرطومش از جای کند
БиФтод чун кӯҳ , пели баланд
بیفتاد چون کوه، پیل بلند
Шаҳ аз ҳавли он бозии сҳмнок
شه از هول آن بازی سهمناک
Битарсед кофтади сипаҳ дар ҳалок
بترسید کافتد سپه در هلاک
Дар он хашмнокӣ ба фарзона гуфт
در آن خشمناکی به فرزانه گفت
Ки давлати зи ман рӯй хоҳад нФҳт
که دولت ز من روی خواهد نفهت
Маро низ дарёфт идбори бахт
مرا نیز دریافت ادبار بخت
Вагарна чаро ҷустами ин кори сахт
وگرنه چرا جستم این کار سخت
Бади осмонӣ чу ояд фароз
بد آسمانی چو آید فراز
Сар нозанинон бипечад зи ноз
سر نازنینان بپیچد ز ناز
Таку тоби шоҳон буд андакӣ
تک و تاب شاهان بود اندکی
Таби шер дар сол бошад яке
تب شیر در سال باشد یکی
Маро нест осоиш аз тохтан
مرا نیست آسایش از تاختن
Бихоҳам дарин умри пардохтан
بخواهم درین عمر پرداختن
Дилаш дод фарзонаи к-эии шаҳриёр
دلش داد فرزانه کای شهریار
Шикебеовар дарин корзор
شکیبایی آور درین کارزار
Ҳамоно ки пирӯзии ореи бадаст
همانا که پیروزی آری بدست
Чу тадбири дорӣ ва шамшер ҳаст
چو تدبیر داری و شمشیر هست
Агар чора дар санг хоро шавад
اگر چاره در سنگ خارا شود
Ба тадбиру теғ ошкоро шавад
به تدبیر و تیغ آشکارا شود
Чу ёрӣ кунад бо ту бахти баланд
چو یاری کند با تو بخت بلند
Чунин фитнаро сад дрорӣ ба банд
چنین فتنه را صد درآری به بند
Агар чаҳ яке мӯӣ аз андоми шоҳ
اگر چه یکی موی از اندام شاه
Ба ман бар гиромитар аз сад сипоҳ
به من بر گرامیتر از صد سپاه
Валикин дар ахтар чунонаст роз
ولیکن در اختر چنانست راز
Ки чун шоҳ олам шавад разми соз
که چون شاه عالم شود رزمساز
Ба иқболи шоҳ ва ба неруии бахт
به اقبال شاه و به نیروی بخت
Даройад ба хоки ин тануманди сахт
درآید به خاک این تنومند سخت
Ҷуз он нест кин пайкари сахти чарм
جز آن نیست کاین پیکر سختچرم
Надорад паии сусту андоми нарм
ندارد پی سست و اندام نرم
Яке тан шуд ар зонка рӯйин тан аст
یکی تن شد ار زانکه رویینتن است
Тавон кандан аз ҷояш ар з оҳан аст
توان کندن از جایش ار ز آهن است
Набояд бар ӯ захм рондан ба теғ
نباید بر او زخمراندن به تیغ
Каз оҳан нагардад парокандаи меғ
کز آهن نگردد پراکنده میغ
Сарашро магар дар каманд оварӣ
سرش را مگر در کمند آوری
Ба хами камандаш ба банд оварӣ
به خم کمندش به بند آوری
Гараш менишоед ба шамшери кишт
گرش مینشاید به شمشیر کشت
Ки дорад паии сахту чарми дурушт
که دارد پی سخت و چرم درشت
Чу дар зери занҷираши ореи асир
چو در زیر زنجیرش آری اسیر
Бар ӯ хоҳи шамшери зани хоҳи тир
بر او خواه شمشیر زن خواه تیر
Шаҳ аз мужда ӣ марди ахтари шинос
شه از مژدهی مرد اخترشناس
Худоро пазируфт бар худ сипос
خدا را پذیرفت بر خود سپاس
Чу пирӯзӣ хеш дид аз худоӣ
چو پیروزی خویش دید از خدای
Бидон хинги хтлии дароварди пой
بدان خنگ ختلی درآورد پای
Ки ӯро шаҳ чинён дода буд
که او را شه چینیان داده بود
зи сабзи охури чинёни зода буд
ز سبز آخور چینیان زاده بود
Камандӣу теғии гиронмояи хост
کمندی و تیغی گرانمایه خواست
Аннан кард сӯии бидонадяши рост
عنان کرد سوی بداندیش راست
Даромад бидон деви дарёи шиква
درآمد بدان دیو دریاشکوه
Чу абрии сияҳи кови даройад ба кӯҳ
چو ابری سیه کاو درآید به کوه
Наҷунбед бар ҷои хеши он наҳанг
نجنبید بر جای خویش آن نهنگ
Ки иқболи шоҳаши фурӯи басти чанг
که اقبال شاهش فرو بست چنگ
Каманди адуи бандро шаҳриёр
کمند عدو بند را شهریار
Дарандохт чун чанбари рӯзгор
درانداخت چون چنبر روزگار
Ба гардани дарафтоди бадхоҳ ро
به گردن درافتاد بدخواه را
Замин бӯса дод осмони шоҳ ро
زمین بوسه داد آسمان شاه را
Чу бар гардан душман омад каманд
چو بر گردن دشمن آمد کمند
Шитобанда шуд хусрави деви банд
شتابنده شد خسرو دیوبند
Ба хами камандаши сар андар кашид
به خم کمندش سر اندر کشید
Кашон ҳамчунон сӯй лашгар кашид
کشان همچنان سوی لشگر کشید
Бғлтиди он шери нахҷӣри сӯз
بغلتید آن شیر نخجیرسوز
Чу оҳӯи барраи зери чанголи юз
چو آهوبره زیر چنگال یوز
Чу он гӯри ваҳшӣ дар он дастбурд
چو آن گور وحشی در آن دستبرد
Аз афтодану хостни гашти хирад
از افتادن و خاستن گشت خرد
зи лшгргаҳи шоҳи фирӯзманд
ز لشگرگه شاه فیروزمند
Ғаривии баромад ба чархи баланд
غریوی برآمد به چرخ بلند
Табира чунон шуд дар он хуррамӣ
تبیره چنان شد در آن خرمی
Ки омад ба рақси осмон бар замӣ
که آمد به رقص آسمان بر زمی
Чу шаҳ дид кони пайкари деви ранг
چو شه دید کان پیکر دیورنگ
Ба иқбол толеъ даромад ба чанг
به اقبال طالع درآمد به چنگ
Нишондаш ба рӯз дигар душманон
نشاندش به روز دگر دشمنان
Супурдаш ба зиндони аҳрӣманон
سپردش به زندان اهریمنان
Дили рӯсён аз чунон зӯри даст
دل روسیان از چنان زور دست
Бар он душмани душмани афкани шикаст
بر آن دشمن دشمنافکن شکست
Шаҳ рӯс шуд чун гдозндаҳи мум
شه روس شد چون گدازندهموم
Ба шодӣ даромад шаҳаншоҳи рӯм
به شادی درآمد شهنشاه روم
Тамошои ромишгарон соз кард
تماشای رامشگران ساز کرد
Дар хуррамӣ бар ҷаҳон боз кард
در خرمی بر جهان باز کرد
Ниўшндаҳ шуд нола ӣ чанг ро
نیوشنده شد نالهی چنگ را
Ба каф барниҳод оби гулранг ро
به کف برنهاد آب گلرنگ را
зи пирӯзӣ бахт мекард ёд
ز پیروزی بخت میکرد یاد
Набед гўорндаҳ мехӯрд шод
نبید گوارنده میخورد شاد
Чу шаби қуфли пирӯзаи барзад ба ганҷ
چو شب قفل پیروزه برزد به گنج
Тарозуӣ кофур шуд машки санҷ
ترازوی کافور شد مشکسنج
Ҳамон мшгбў бода мехӯрд шоҳ
همان مشگبو باده میخورد شاه
Ҳамон парда медошт мутриби нигоҳ
همان پرده میداشت مطرب نگاه
Гуҳии суфтаи лаълӣ ба паймона хӯрд
گهی سفته لعلی به پیمانه خورد
Гуҳии гӯш бар лаъл носуфта кард
گهی گوش بر لعل ناسفته کرد
Баҳр меки мехӯрд май рехти ранҷ
بهر می که میخورد میریخت رنج
Ба хоҳанда медод дебоу ганҷ
به خواهنده میداد دیبا و گنج
Даромад ба афсонаҳои дароз
درآمد به افسانههای دراز
з ҳар саргузаштии пажӯҳандаи боз
ز هر سرگذشتی پژوهنده باز
Азон теғи зани марди чобуки савор
ازان تیغزن مرد چابکسوار
Сухан ронад бо анҷумани шаҳриёр
سخن راند با انجمن شهریار
Ки имрӯзаши ин бе вафои ҳам набард
که امروزش این بیوفا هم نبرد
Надонам ки хӯни рехт ё банд кард
ندانم که خون ریخت یا بند کرد
Агар монад дарбанди он раҳзанон
اگر ماند دربند آن رهزنان
Буруни оваремаш ба захми синон
برون آوریمش به زخم سنان
Вагар рафт аз он рафта дар нагузарем
وگر رفت از آن رفته در نگذریم
Чунон ба ки бар ёд ӯ ме хӯрем
چنان به که بر یاد او میخوریم
Чу шуд мағзаш аз хӯрдани бодаи гарм
چو شد مغزش از خوردن باده گرم
Ба зиндониён бар дилаши гашти нарм
به زندانیان بر دلش گشت نرم
Бифармуд кони бандӣ бе забон
بفرمود کان بندی بیزبان
Бияёд ба ромшгаҳи марзбон
بیاید به رامشگه مرزبان
Ба фармони шоҳи он гирифтори банд
به فرمان شاه آن گرفتار بند
Ба ромшгаҳ омад чу кӯҳи баланд
به رامشگه آمد چو کوه بلند
Ҳамаи тани шикастаи зи неруии шоҳ
همه تن شکسته ز نیروی شاه
Фурӯи пжмридаҳ дарон базмгоҳ
فرو پژمریده دران بزمگاه
Ба зорӣ бинолед аз он хастагӣ
به زاری بنالید از آن خستگی
Шафиъӣ на беш аз забони бастагӣ
شفیعی نه بیش از زبانبستگی
Чу марди забон баста нолид зор
چو مرد زبانبسته نالید زار
Ббхшўд бар ваии дили шаҳриёр
ببخشود بر وی دل شهریار
Азон зӯри дидаи тани зӯрманд
ازان زور دیده تن زورمند
Бифармуд то барграфтанд банд
بفرمود تا برگرفتند بند
Раҳо кардаш он шоҳи озоди мард
رها کردش آن شاه آزادمرد
Бар озоди мардии зиён кас накард
بر آزادمردی زیان کس نکرد
Нишондаш ба озарм ва додаш таом
نشاندش به آزرم و دادش طعام
Навозиш гарӣ кард бо ӯ тамом
نوازشگری کرد با او تمام
Меӣ чанд бо гавҳараш ёр кард
میی چند با گوهرش یار کرد
Ба май гавҳарашро падедор кард
به می گوهرش را پدیدار کرد
Чу мастӣ даромад барон шӯрбахт
چو مستی درامد بران شوربخت
Бғлтид чун соя дар пои тахт
بغلطید چون سایه در پای تخت
зи тавсани дилӣ гарчи бо кас насохт
ز توسن دلی گرچه با کس نساخت
Навозанда ӣ хештанро шинохт
نوازندهی خویشتن را شناخت
Аз онҷои саросемаи беруни давид
از آنجا سراسیمه بیرون دوید
Чунон шуд ки каси гирд ӯро надид
چنان شد که کس گرد او را ندید
Шигифтӣ фурӯ монад хусрав дар он
شگفتی فرو ماند خسرو در آن
Нишони сухани бози ҷуст аз сарон
نشان سخن باز جست از سران
Ки ин бандӣ аз бода чун шоди гашт
که این بندی از باده چون شاد گشت
Чаро шуд зи мо даври козоди гашт
چرا شد ز ما دور کازاد گشت
Бузургони давлат дар он ҷустуҷӯӣ
بزرگان دولت در آن جستجوی
Фитоданд азон кор дар гуфтугӯӣ
فتادند ازان کار در گفتگوی
Яке гуфт саҳройӣаст ин шигифт
یکی گفت صحراییست این شگفت
Чу бандаш гирифтанд саҳро гирифт
چو بندش گرفتند صحرا گرفت
Дигар гуфт чун май дар ӯ кард кор
دگر گفت چون می در او کرد کار
Сӯии хона ӣ хеш барбаст бор
سوی خانهی خویش بربست بار
Шаҳ аз ҳар чаҳ рафт ошкор ва наҳуфт
شه از هر چه رفت آشکار و نهفت
Сухан гӯш мекард ва чизе нагуфт
سخن گوش میکرد و چیزی نگفت
Дар он монда кин парда ӣ нилгун
در آن مانده کاین پردهی نیلگون
Чаҳ шаби бозӣ ӣӣ аз пардаи оради бурун
چه شب بازییی از پرده آرد برون
Чу лухтӣ гузашт омад он пели маст
چو لختی گذشت آمد آن پیل مست
Камаргоҳи зебои арӯсӣ ба даст
کمرگاه زیباعروسی به دست
Ба озарм дар пеши хусрави ниҳод
به آزرم در پیش خسرو نهاد
Ба расми парастиши замин бӯса дод
به رسم پرستش زمین بوسه داد
Чу оварад азингўнаҳи сайдии зи роҳ
چو آورد ازینگونه صیدی ز راه
Дигар бора берун шуд аз базмгоҳ
دگر باره بیرون شد از بزمگاه
Аҷаб монад хусрав ки он кор дид
عجب ماند خسرو که آن کار دید
На дар мор дар муҳра ӣ мор дид
نه در مار در مهرهی مار دید
зи шарми шаҳи он лаъибати нозанин
ز شرم شه آن لعبت نازنین
Чу лаъибат ба сари дркшиди остин
چو لعبت به سر درکشید آستین
Чу шаҳ дид дар харгаҳи он моҳ ро
چو شه دید در خرگه آن ماه را
зи мардум тиҳӣ кард харгоҳ ро
ز مردم تهی کرد خرگاه را
Дар он тарк харгоҳӣ оварад даст
در آن ترک خرگاهی آورد دست
Шиканҷи ниқобаши зи рухи бршкст
شکنج نقابش ز رخ برشکست
Чу дид офатӣ дид аз андешаи давр
چو دید آفتی دید از اندیشه دور
На офати яке офтобии зи нур
نه آفت یکی آفتابی ز نور
Парии пайкарии шӯху масти омада
پریپیکری شوخ و مست آمده
Парии вор дар шаб ба дасти омада
پریوار در شب به دست آمده
Биҳиштии рухии дӯзахаши тофта
بهشتیرخی دوزخش تافته
зи молик ба ризвон гузар ёфта
ز مالک به رضوان گذر یافته
Чу сарвӣ ба сарсабзии ороста
چو سروی به سرسبزی آراسته
Взўи сурхи гули орияти хоста
وزو سرخ گل عاریت خواسته
Ба ҳар новаки ғамзаи кондохтӣ
به هر ناوک غمزه کانداختی
Шикории зи рӯҳонӣони сохтӣ
شکاری ز روحانیان ساختی
Лабӣ ва чаҳ лаби шӯри бозорҳо
لبی و چه لب شور بازارها
Дарави қанду шукр ба харворҳо
درو قند و شکر به خروارها
Саманро тамошо дар оғӯш ӯ
سمن را تماشا در آغوش او
Тмошогаҳи гули биногваш ӯ
تماشاگه گل بناگوش او
Чу хусрав дар он рӯй чун моҳ дид
چو خسرو در آن روی چون ماه دید
Санами хонае дар назар гоҳ дид
صنمخانهای در نظرگاه دید
Шикории канизии шукр ханда ёфт
شکاری کنیزی شکر خنده یافت
Ки худро ба озодяш банда ёфт
که خود را به آزادیش بنده یافت
Канизӣ ки соҳиби ғуломаш буд
کنیزی که صاحب غلامش بوَد
Бибин то чаҳ дилҳо ба домаш буд
ببین تا چه دلها به دامش بوَد
Бидонаст кони тарки чинии ҳисор
بدانست کان ترک چینیحصار
зи хоқон чин шуд бар ӯ ёдгор
ز خاقان چین شد بر او یادگار
зи мардонагиҳо каз ӯ дида буд
ز مردانگیها کز او دیده بود
Ба майдони размаши писандида буд
به میدان رزمش پسندیده بود
Аҷаб монад каз парда берун фитод
عجب ماند کز پرده بیرون فتاد
Аҷабтар ки бозаш ба каф чун фитод
عجبتر که بازش به کف چون فتاد
Бипурсед коҳўоли худ бозгуӣ
بپرسید کاحوال خود بازگوی
Диламро бад-ӣни достони бози ҷӯй
دلم را بدین داستان باز جوی
Парастанда ӣ хуби соҳиби навоз
پرستندهی خوب صاحب نواز
Парастиши кунони баради шаҳро намоз
پرستشکنان برد شه را نماز
Дуо кард бар тоҷдори ҷаҳон
دعا کرد بر تاجدار جهان
Ки тоҷати мабодои зи гетии ниҳон
که تاجت مبادا ز گیتی نهان
Туе он ҷаҳонгири кишвари гушой
تویی آن جهانگیر کشورگشای
Ки аз доду дайни офаридати худоӣ
که از داد و دین آفریدت خدای
Шикваати зи рӯз ошкоро тараст
شکوهت ز روز آشکارا ترست
зи давлати дилат бо мудоро тараст
ز دولت دلت با مدارا ترست
Раҳоӣ ба ту рӯзи умед ро
رهایی به تو روز امید را
Фурӯғ аз ту тобандаи хуршед ро
فروغ از تو تابنده خورشید را
Дигар подшоҳони лашгари шикан
دگر پادشاهان لشگرشکن
Яке тоҷўр шуд яке теғи зан
یکی تاجور شد یکی تیغزن
Ту он офтобӣ дар ин рӯзгор
تو آن آفتابی در این روزگار
Ки ҳам теғгирӣ ва ҳам тоҷдор
که هم تیغگیری و هم تاجدار
Чу дар базм бошӣ ҷаҳони хусравӣ
چو در بزم باشی جهان خسروی
Чу разми озмоиии ҷаҳони паҳлавӣ
چو رزم آزمایی جهان پهلوی
Надорад чу ман хокии он дастрас
ندارد چو من خاکی آن دسترس
Ки бо оби ҳайвони брорди нафас
که با آب حیوان برارد نفس
Киро Зуҳра коинҷо кунад нолаи нарм
که را زهره کاینجا کند ناله نرم
Кигар Зуҳра бошад гудозади зи шарм
که گر زهره باشد گدازد ز شرم
Суфолӣ ки морости носФтнист
سفالی که ماراست ناسفتنیست
Чу гӯйӣ бигӯ андакӣ гуфтанӣаст
چو گویی بگو اندکی گفتنیست
Ман он суфтаи гӯшам ки хоқони чин
من آن سفتهگوشم که خاقان چین
з носФтгон карда будам гузин
ز ناسفتگان کرده بودم گزین
Ба даргоҳ шоҳам фиристод ва гуфт
به درگاه شاهم فرستاد و گفت
Ки дрҳости ин дарҷро дар наҳуфт
که درهاست این درج را در نهفت
Магари кони суханро гарон дид шоҳ
مگر کان سخن را گران دید شاه
Ки кард аз сари хашм бар ман нигоҳ
که کرد از سر خشم بر من نگاه
Маро аз пас парда хомӯш кард
مرا از پس پرده خاموش کرد
Ба якбораи ёдам фаромӯш кард
به یکباره یادم فراموش کرد
Ман аз даврии шаҳ ба танги омадам
من از دوری شه به تنگ آمدم
зи танг омадани сӯии ҷанги омадам
ز تنگ آمدن سوی جنگ آمدم
Намудем ба овардгоҳи нахуст
نمودم به آوردگاه نخست
Ба иқболи шаҳи он ҳунарҳои чуст
به اقبال شه آن هنرهای چست
Дуюми раҳ ки бонгӣ бар адҳам задам
دویم ره که بانگی بر ادهم زدم
Яке лашгар аз рӯс барҳам задам
یکی لشگر از روس برهم زدم
Сеюм рӯз чун бахт ёрӣ накард
سوم روز چون بخت یاری نکرد
Гирифтор душман шудам дар набард
گرفتار دشمن شدم در نبرد
На душмани наҳангӣ ба кин тохта
نه دشمن نهنگی به کین تاخته
зи хашми худои сӯратии сохта
ز خشم خدا صورتی ساخته
Накишт он наҳанги ситамгари маро
نکشت آن نهنگ ستمگر مرا
Бабради ончунон сӯии лашгари маро
ببرد آنچنان سوی لشگر مرا
Супурдам ба рӯсони бидодгар
سپردم به روسان بیدادگر
Ки ин ганҷро баста доред сар
که این گنج را بسته دارید سر
Дигар раҳи сӯии ҷанг парвоз кард
دگر ره سوی جنگ پرواز کرد
Ба пели афкании ҷангро соз кард
به پیلافکنی جنگ را ساز کرد
Чу иқболи шоҳаншаҳи пилтан
چو اقبال شاهنشه پیلتن
Чу пелӣ фикандаш бар он анҷуман
چو پیلی فکندش بر آن انجمن
зи пирӯзии шаҳ дар овардгоҳ
ز پیروزی شه در آوردگاه
Серум бар фалак шуд зи неруии шоҳ
سرم بر فلک شد ز نیروی شاه
Чу дидам ки доми ту дад ме кашад
چو دیدم که دام تو دد میکشد
Камандати балоро ба худ ме кашад
کمندت بلا را به خود میکشد
Ба навъе з печиш нагаштам раҳо
به نوعی ز پیچش نگشتم رها
Ки нокушта дидам ҳануз аждаҳо
که ناکشته دیدم هنوز اژدها
Ба навъе дилами гашти пирӯзманд
به نوعی دلم گشت پیروزمند
Казон гӯна девӣ даромад ба банд
کزان گونه دیوی درآمد به بند
Ҳамаи рӯсро дили пар аз дард шуд
همه روس را دل پر از درد شد
Гули сурхашони хайрӣ зард шуд
گل سرخشان خیری زرد شد
Чу ғӯли шаби ойини бад соз кард
چو غول شب آیین بد ساز کرد
Ба раҳи бурдани мардум оғоз кард
به ره بردن مردم آغاز کرد
Расани баста чун ғӯл бар дасту пой
رسن بسته چون غول بر دست و پای
Маро дар яке хона карданд ҷой
مرا در یکی خانه کردند جای
Ба ман бар шудаи лашгарии дидбон
به من بر شده لشگری دیدبان
Ҳамаи хориҷи оҳангу нохуши забон
همه خارج آهنگ و ناخوش زبان
Чу аз шаби яке нимаи камтари гузашт
چو از شب یکی نیمه کمتر گذشت
Ба гӯши омадамҳоиу ҳўиии зи дашт
به گوش آمدم های و هویی ز دشت
Бар омад яке абри зулмоти ранг
بر آمد یکی ابر ظلمات رنگ
Барон сангсорон баборед санг
بران سنگساران ببارید سنگ
Рақибон ки шаб пос ме доштанд
رقیبان که شب پاس میداشتند
зи бимаши ҳамаи ҷои бгзоштнд
ز بیمش همه جای بگذاشتند
Биҷуз сар надидам ки аз калла кунад
بجز سر ندیدم که از کله کند
Ҳаме кунад ва бар дайгарӣ ме фиканд
همی کند و بر دیگری میفکند
зи баси калла ӣ сар ки барканда буд
ز بس کلهی سر که برکنده بود
Яке кӯҳ аз он каллаи оканда буд
یکی کوه از آن کله آکنده بود
Даромад чу мурғами з ҷо барграфт
درآمد چو مرغم ز جا برگرفت
Ҳамаи бандам аз даст ва по барграфт
همه بندم از دست و پا برگرفت
Ба поини гуҳи тахти шоҳами нишонд
به پایینگه تخت شاهم نشاند
зи поёни моҳӣ ба моҳами расонад
ز پایان ماهی به ماهم رساند
Ба зиндон бидам то ба акнӯн чу ганҷ
به زندان بدم تا به اکنون چو گنج
Ба шодӣ кунун кард хоҳам сипанҷ
به شادی کنون کرد خواهم سپنج
Зани он ба ки зевар кашад пой ӯ
زن آن به که زیور کشد پای او
На зани дон ки зиндон буд ҷой ӯ
نه زن دان که زندان بود جای او
Чунонам намояди дили комёб
چنانم نماید دل کامیاب
Ки май байнами ин коми дилро ба хоб
که میبینم این کام دل را به خواب
Причҳраҳ чун ҳоли худ боз гуфт
پریچهره چون حال خود باز گفت
зи шодии рухи шоҳ чун гули шкФт
ز شادی رخ شاه چون گل شکفت
Бабўсед бар ҳалқа ӣ нӯш ӯ
ببوسید بر حلقهی نوش او
Сухан гуфт чун ҳалқа дар гӯш ӯ
سخن گفت چون حلقه در گوش او
Ки эй тозаи гулбарги нодидаи гирд
کهای تازه گلبرگ نادیده گرد
Ба меҳри худои пайкарӣ дар навард
به مهر خدا پیکری در نورد
Ба меҳри туами бештари гашти азм
به مهر توام بیشتر گشت عزم
Ки дебои базмӣу зебои разм
که دیبای بزمی و زیبای رزم
Ба прхошгаҳ , ҷон ситон дидамат
به پرخاشگه، جانستان دیدمت
Қавии дасту чобук Аннан дидамат
قویدست و چابکعنان دیدمت
Ба ромшгаҳ низ байнами шигарф
به رامشگه نیز بینم شگرف
Ҳарифии надории дарин ҳар ду ҳарф
حریفی نداری درین هر دو حرف
Ҳарифати манам хез ва бинавоз равад
حریفت منم خیز و بنواز رود
Дилами тозаи гардон ба бонги сурӯд
دلم تازه گردان به بانگ سرود
Причҳраҳи бардошти бнўохти чанг
پریچهره برداشت بنواخت چنگ
Камоне хадангӣу тирии хаданг
کمانی خدنگی و تیری خدنگ
Навое зад аз нағма ҳои навай
نوایی زد از نغمههای نوی
Нави ойини сурӯдӣ дар ӯ паҳлавӣ
نو آیین سرودی در او پهلوی
Ки шоҳои хдиўои ҷаҳони доўро
که شاها خدیوا جهان داورا
Хирадманди хўбои хиради ёўро
خردمند خوبا خردیاورا
Сари сабзат аз сарзаниши даври бод
سر سبزت از سرزنش دور باد
Дили равшанати чашма ӣ нури бод
دل روشنت چشمهی نور باد
Ҷавони бахти бодӣу пирӯзи рой
جوان بخت بادی و پیروز رای
Тавоноу доноу кишвари гушой
توانا و دانا و کشورگشای
Камари бастаи ҷонат ба осӯдагӣ
کمر بسته جانت به آسودگی
Қабои танати давр аз олӯдагӣ
قبای تنت دور از آلودگی
Ба ҳар ҷо ки рӯй оре аз неку бад
به هر جا که روی آری از نیک و بد
Паноҳати худои боду пуштати хирад
پناهت خدا باد و پشتت خرد
Чунон боди кохтар ба комат шавад
چنان باد کاختر به کامت شود
Ҳамаи малики олам ба науммат шавад
همه ملک عالم به نامت شود
Сароғоз кард онгаҳе рози хеш
سرآغاز کرد آنگهی راز خویش
Бузади сӯзи хеши андарони сози хеш
بزد سوز خویش اندران ساز خویش
Ки « нӯшин дарахтии баромад ба боғ
که « نوشین درختی برآمد به باغ
Барафрӯхт монанди равшани чароғ
برافروخت مانند روشن چراغ
Гулӣ буд дар бӯстони ношкФт
گلی بود در بوستان ناشکفت
Ҳамон наргисӣ дар чаман ним хуфт
همان نرگسی در چمن نیمخفت
Май лаъл дар ҷоми нохӯрда буд
میلعل در جام ناخورده بود
Насуфта дарии дасти нокарда буд
نسفتهدُری دستناکرده بود
Ба умед он коед аз сайди шоҳ
به امید آن کاید از صید شاه
Сӯии гули нишоти орад аз сайдгоҳ
سوی گل نشاط آرد از صیدگاه
Гул сурх чӣанд баҳори сипед
گل سرخ چیند بهار سپید
Гуҳӣ лола бинад гуҳии машки бед
گهی لاله بیند گهی مشک بید
Магар шаҳ надорад фароғат ба боғ ?
مگر شه ندارد فراغت به باغ؟
Ки норади назари сӯии равшани чароғ
که نارد نظر سوی روشن چراغ
Вагар неи баҳории бад-ӣни хуррамӣ
وگر نی بهاری بدین خرمی
Чаро ройгони аўФтд бар замӣ ?
چرا رایگان اوفتد بر زمی؟
зи бод хазон ҳастам андишнок
ز باد خزان هستم اندیشناک
Ки резади баҳории чунинро ба хок »
که ریزد بهاری چنین را به خاک»
Шҳншаҳ ки овоз дилбар шунид
شهنشه که آواز دلبر شنید
зи дили нола бедилон баркашид
ز دل ناله بیدلان برکشید
Хуши овозии нола ӣ чанг ӯ
خوش آوازی نالهی چنگ او
Хабар додаш аз рӯй гулранг ӯ
خبر دادش از روی گلرنگ او
Ки рӯеи чунин нағзи гӯйии чунин
که رویی چنین نغزگویی چنین
Ҳаромат мабод орзӯеи чунин
حرامت مباد آرزویی چنین
Дили шаҳ чу зон нуктаи огоҳи гашт
دل شه چو زان نکته آگاه گشت
Азон орзӯи орзӯи хоҳи гашт
ازان آرزو آرزوخواه گشت
Дигар раҳи таваққуф писандида дошт
دگر ره توقف پسندیده داشت
Ки тороҷи бадхоҳ дар дида дошт
که تاراج بدخواه در دیده داشت
зи соқӣ ба май додании дили ниҳод
ز ساقی به می دادنی دل نهاد
Ки раҳи тӯша аз баҳри манзили ниҳод
که ره توشه از بهر منزل نهاد
Яке ҷоми заррини пар аз бода кард
یکی جام زرین پر از باده کرد
Ба ёди рухи он парӣ зода хӯрд
به یاد رخ آن پریزاده خورد
Дигар раҳи яке ҷоми ёқӯти нӯш
دگر ره یکی جام یاقوتنوش
Бидон нӯш лаб дод ва гуфто бануш
بدان نوشلب داد و گفتا بنوش
Ситади моҳ ва бӯсед ва бар лаби ниҳод
ستد ماه و بوسید و بر لب نهاد
Ба бӯсаи ситади ҷом ва бо бӯса дод
به بوسه ستد جام و با بوسه داد
Шҳншаҳ ба як дасти соғари кашон
شهنشه به یک دست ساغر کشان
Ба даст дигар зулфи дилбари кашон
به دست دگر زلف دلبر کشان
Гуҳӣ бӯса додӣ лаби ҷом ро
گهی بوسه دادی لب جام را
Гуҳӣ лаб гузидӣ длором ро
گهی لب گزیدی دلارام را
Бар он расми к-эйин ӯ дилкашаст
بر آن رسم کایین او دلکشست
Май талх бо нақл ширин хушаст
می تلخ با نقل شیرین خوشست
Чу нӯшин май андар даҳан рехтанд
چو نوشین می اندر دهن ریختند
Ба хуши хоби нӯшин дар овехтанд
به خوشخواب نوشین درآویختند
Дар он орзӯгоҳ бо давр бош
در آن آرزوگاه با دور باش
Накарданд ҷузи бӯсаи чизеи тарош
نکردند جز بوسه چیزی تراش