Биёи соқии он май ки ӯ дилкашаст
بیا ساقی آن میکه او دلکشست
Ба ман даҳ ки май дар ҷавонӣ хушаст
به من ده که می در جوانی خوشست
Магар чун бидон май даҳон тар кунам
مگر چون بدان می دهان تر کنم
Бадви бахти худро ҷавон тар кунам
بدو بخت خود را جوانتر کنم
Чу бедорӣ бахт шуд раҳнамӯн
چو بیداری بخت شد رهنمون
з торикӣ омад Сикандари бурун
ز تاریکی آمد سکندر برون
Чунон раҳбарӣ кардаш он Модён
چنان رهبری کردش آن مادیان
Ки номади чапу ростӣ дар миён
که نامد چپ و راستی در میان
Бар он хат ки рӯзи нахустин гузашт
بر آن خط که روز نخستین گذشت
Чу паргор буд охираши бозгашт
چو پرگار بود آخرش بازگشت
Чу иқбол шуд шоҳро корсоз
چو اقبال شد شاه را کارساز
Ба равшани ҷаҳони раҳи буруни баради боз
به روشن جهان ره برون برد باز
Сӯй лашгар омад Аннани тофта
سوی لشگر آمد عنان تافته
Муродӣ талаб карда ноёфта
مرادی طلب کرده نایافته
Науфтод аз ани тоб дар тофтан
نیفتاد از ان تاب در تافتن
Ки рӯзӣ ба қисмат тавон ёфтан
که روزی به قسمت توان یافتن
Наранҷед агар раҳ ба ҳайвони набард
نرنجید اگر ره به حیوان نبرد
Ки дар роҳи ҳайвон чу ҳайвон намурда
که در راه حیوان چو حیوان نمرد
Чу андӯҳӣ омад машав носипос
چو اندوهی آمد مشو ناسپاس
зи муҳкамтар андӯҳии андари ҳарос
ز محکمتر اندوهی اندر هراس
Бараҳнаи зи саҳро ба саҳро шудан
برهنه ز صحرا به صحرا شدن
Ба аз ғарқа дар оби дарё шудан
به از غرقه در آب دریا شدن
Биринҷади сар аз дарди сарҳои сахт
برنجد سر از درد سرهای سخت
На зонсон ки аз захми шамшеру лухт
نه زانسان که از زخم شمشیر و لخت
Басии кор каз кори мушкил тар аст
بسی کار کز کار مشکلتر است
Тани осон касе кови қавии дил тар аст
تنآسان کسی کاو قویدلتر است
Чу диданди лашгар раҳ оварад хеш
چو دیدند لشگر ره آورد خویش
Ниҳоданд санг раҳ оварад пеш
نهادند سنگ ره آورد پیش
Ҳамаи сангҳо сурхи ёқӯт буд
همه سنگها سرخ یاقوت بود
Казу дидаро равшании қӯт буд
کزو دیده را روشنی قوت بود
Якеро з кам гавҳарии дил ба дард
یکی را ز کم گوهری دل به درد
Якеро з бе гавҳарии боди сард
یکی را ز بی گوهری باد سرد
Пушаймон шуд онкас ки боқӣ гузошт
پشیمان شد آنکس که باقی گذاشت
Пашмёнтар онкас ки худ барнадошт
پشمیانتر آنکس که خود برنداشت
Чу осуд рӯзии ду шоҳ аз шитоб
چو آسود روزی دو شاه از شتاب
Ситад дод дерина аз хӯрду хоб
ستد داد دیرینه از خورد و خواب
Ба ёд омадаш ҳоли он санги хирад
به یاد آمدش حال آن سنگ خرد
Ки пинҳони бадви он фириштаи супурд
که پنهان بدو آن فرشته سپرد
Тарозу талаб кард ва кардаш айёр
ترازو طلب کرد و کردش عیار
з бисёр сангини фузун буд бор
ز بسیار سنگین فزون بود بار
зи мисқол беш омад аз ман гузашт
ز مثقال بیش آمد از من گذشت
Басӣ санг пардохт аз кӯҳу дашт
بسی سنگ پرداخت از کوه و دشت
Ба сад мард гапоне афрохтанд
به صد مرد گپانی افراختند
Дарави санг ва ҳам сангаш андохтанд
درو سنگ و همسنگش انداختند
Фузун омад аз вазни сад пораи кӯҳ
فزون آمد از وزن صد پاره کوه
з бар схтнш ҳар кас омад сутӯҳ
ز بر سختنش هر کس آمد ستوه
Шунидам ки Хизр омад аз давр ва гуфт
شنیدم که خضر آمد از دور و گفت
Ки ин сангро хок созед ҷуфт
که این سنگ را خاک سازید جفت
Кафии хок бо ӯ чу карданд ёр
کفی خاک با او چو کردند یار
Ба ҳам сангяш рост омад айёр
به هم سنگیش راست آمد عیار
Шаҳ огоҳ шуд зон намӯдори нағз
شه آگاه شد زان نمودار نغز
Ки хокаст ва хокаш кунад сайри мағз
که خاکست و خاکش کند سیر مغز
Яке рӯз бо хоссагони сипоҳ
یکی روز با خاصگان سپاه
Чу минӯи яке маҷлис орост шоҳ
چو مینو یکی مجلس آراست شاه
Камар бар кулоҳ Фаридун кашид
کمر بر کلاه فریدون کشید
Сари тахт бар тоҷ гардун кашид
سر تخت بر تاج گردون کشید
Ғуломони заррини камари гирди тахт
غلامانِ زرینکمر گرد تخت
Чу симини сутуни гирди заррини дарахт
چو سیمینستون گرد زریندرخت
Ҳамаи тоҷдорон рӯй замин
همه تاجداران روی زمین
Дар он поя чун соя зону нишин
در آن پایه چون سایه زانو نشین
з ҳар шевае кон буд дилпазир
ز هر شیوهای کان بود دلپذیر
Сухан мешуд аз гардиши чархи пер
سخن میشد از گردش چرخ پیر
зи торикӣу оби ҳайвони басӣ
ز تاریکی و آب حیوان بسی
Сухан дар сухан мешуд аз ҳар касе
سخن در سخن میشد از هر کسی
Кигар зери торикии он об ҳаст
که گر زیر تاریکی آن آب هست
Шитобандаро чун наёяд бадаст ? !
شتابنده را چون نیاید بدست؟!
Вагар нест он об дар тираи хок
وگر نیست آن آب در تیره خاک
Чаро номаш аз номҳо нест пок
چرا نامش از نامها نیست پاک
Дарин бора мешуд суханҳои нағз
درین باره میشد سخنهای نغز
Казу равшанои даройад ба мағз
کزو روشنایی درآید به مغز
зи перони он марзи бегонаи бум
ز پیران آن مرز بیگانهبوم
Чунин гуфт перӣ ба дорои рӯм
چنین گفت پیری به دارای روم
Ки шоҳи ҷаҳонгири офоқи гирд
که شاه جهانگیرِ آفاقگرد
Ки чун осмон шуд вилояти навард
که چون آسمان شد ولایت نورد
Гар аз баҳр он ҷӯяд оби ҳаёт
گر از بهر آن جوید آب حیات
Ки аз панҷа марг ёбад наҷот
که از پنجهٔ مرگ یابد نجات
Дар ин бум шаҳрӣаст ободу бас
در این بوم شهریست آباد و بس
Ки ҳаргиз намирад дар ӯ ҳечкас
که هرگز نمیرد در او هیچکس
Кашида дар он шаҳри кӯҳии баланд
کشیده در آن شهر کوهی بلند
Шудаи мардуми шаҳри азуи шҳрбнд
شده مردم شهر ازو شهربند
Ба ҳар муддатӣ бонгӣ ояд зи кӯҳ
به هر مدتی بانگی آید ز کوه
Ки ояд ниўшндаҳро зон шиква
که آید نیوشنده را زان شکوه
Бихонад зи мардуми якеро ба ном
بخواند ز مردم یکی را به نام
Ки хез эй фалони сӯии болои хиром
که خیز ای فلان سوی بالا خرام
Ниўшндаҳ зон бонги фармон пазир
نیوشنده زان بانگ فرمان پذیر
Нагардад яке лаҳзаи ороми гир
نگردد یکی لحظه آرام گیر
з пастӣ кунад сӯии болои шитоб
ز پستی کند سوی بالا شتاب
Ба прсндгон зу наёяд ҷавоб
به پرسندگان زو نیاید جواب
Пас кӯҳ хоро шавад нопадид
پسِ کوه خارا شود ناپدید
Каси ин бандро менадонад калид
کس این بند را مینداند کلید
Гар аз марг хоҳад тани шаҳи амон
گر از مرگ خواهد تن شه امان
Бидон шаҳр бояд шудан бе гумон
بدان شهر باید شدن بیگمان
Шаҳ аз гуфт он марди дониши бсич
شه از گفتِ آن مرد دانشبسیچ
Фурӯ монад бар ҷои худ печи печ
فرو ماند بر جای خود پیچ پیچ
Ба кори озмоиии дилаш тез шуд
به کار آزمایی دلش تیز شد
Дар он азми райши сабк хез шуд
در آن عزم رایش سبکخیز شد
Бифармуд каз зиракони сипоҳ
بفرمود کز زیرکان سپاه
Танӣ чандро сари даройад ба роҳ
تنی چند را سر درآید به راه
Дар он манзил оромгоҳ оваранд
در آن منزل آرامگاه آورند
Суханро дурустӣ ба шоҳ оваранд
سخن را درستی به شاه آورند
Ба андарзашон гуфт аз овози кӯҳ
به اندرزشان گفت از آواز کوه
Набояд ки ҷунбад касе зини гуруҳ
نباید که جنبد کسی زین گروه
Агар ном пайдо кунад ё нишон
اگر نام پیدا کند یا نشان
Барон гуфта гирданд доман фишон
بران گفته گردند دامن فشان
Магар чун шавад роҳи посухи дароз
مگر چون شود راه پاسخ دراز
Бурун ояд аз зери он пардаи роз
برون آید از زیر آن پرده راز
Насиҳатпазирон ба андарзи шоҳ
نصیحت پذیران به اندرز شاه
Сӯии шаҳри пӯшидаи ҷустанди роҳ
سوی شهر پوشیده جستند راه
Дар он шаҳр бо фаррухӣ тохтанд
در آن شهر با فرخی تاختند
Ба ҷое хуш оромгаҳ сохтанд
به جاییخوش آرامگه ساختند
Хабарҳои шаҳри ошкор ва наҳуфт
خبرهای شهر آشکار و نهفت
Чунон буд кони пер пешина гуфт
چنان بود کان پیر پیشینه گفت
Ба ҳар вақте овозӣ аз кӯҳсор
به هر وقتی آوازی از کوهسار
Раседӣ ба номи яке зон диёр
رسیدی به نام یکی زان دیار
Ниўшндаҳ чун ном худ ёфтӣ
نیوشنده چون نام خود یافتی
Ба рағбати сӯй кӯҳ бишитофтӣ
به رغبت سوی کوه بشتافتی
Чунон дар давидан шудӣ носабур
چنان در دویدن شدی ناصبور
Казон раҳ нагаштӣ ба шамшери давр
کزان ره نگشتی به شمشیر دور
Рақибони шаҳ чорҳо сохтанд
رقیبان شه چارها ساختند
Навоҳои он парда нашнохтанд
نواهای آن پرده نشناختند
Чу гардуни гардандаи лухтии бгшт
چو گردون گردنده لختی بگشت
Фалаки манзилӣ чанд роҳ дар навишт
فلک منزلی چند راه در نوشت
зи пайкони шаҳи гардиши рӯзгор
ز پیکان شه گردش روزگار
Якеро ба рафтан шуд омӯзгор
یکی را به رفتن شد آموزگار
Аз он рози ҷӯёни пинҳон пажӯҳ
از آن رازجویانِ پنهانپژوه
Якеро ба худ хонд ҳотифи зи кӯҳ
یکی را به خود خواند هاتف ز کوه
Ба так хост онкас ки бишунид ном
به تک خاست آنکس که بشنید نام
Сӯии ҳотиф кӯҳ шуд шодком
سوی هاتف کوه شد شادکام
Гирифтанд ёрони зимомаш ба чанг
گرفتند یاران زمامش به چنگ
Ки дар пўиаҳ бинмоӣ лухтии диранг
که در پویه بنمای لختی درنگ
Набояд ки пӯянда шайдо шавад
نباید که پوینده شیدا شود
Магари рози ин парда пайдо шавад
مگر راز این پرده پیدا شود
Шитобандаро зон намедошт суд
شتابنده را زان نمیداشت سود
Фиғон мезад ва тиргӣ ме намӯд
فغان میزد و طیرگی مینمود
намегуфт чизе ки ояд ба кор
نمیگفت چیزی که آید به کار
Ба рафтан шуда чун фалак бе қарор
به رفتن شده چون فلک بیقرار
Раҳонед худро ба сад зарқу зӯр
رهانید خود را به صد زرق و زور
Шуд овораи зи эшон чу парандаи мӯр
شد آواره ز ایشان چو پرنده مور
Бимонаданд ёрони азу дар шигифт
بماندند یاران ازو در شگفت
Взў ҳар касе ибратӣ барграфт
وزو هر کسی عبرتی برگرفت
Ки зирактар мо дар ин трктоз
که زیرکتر ما در این ترکتاز
Нигар чун шуд аз мо ва накушод роз
نگر چون شد از ما و نگشاد راز
Барӣн низ чун муддатӣ дар гузашт
براین نیز چون مدتی در گذشت
Битобед хуршед бар кӯҳу дашт
بتابید خورشید بر کوه و دشت
Ба ёрӣ дигар низ навбат расед
به یاری دگر نیز نوبت رسید
Шуд ӯ низ дар навбатии нопадид
شد او نیز در نوبتی ناپدید
Қадари мояи мардум ки монданди боз
قدر مایه مردم که ماندند باز
Нахонданд як ҳарф азон лавҳи роз
نخواندند یک حرف ازان لوح راز
Ҳросндаҳи гаштанд аз он доварӣ
هراسنده گشتند از آن داوری
Ки касро накард осмони ёварӣ
که کس را نکرد آسمان یاوری
з бе роҳии худ ба роҳ омаданд
ز بیراهی خود به راه آمدند
Вази он шаҳри наздик шоҳ омаданд
وز آن شهر نزدیک شاه آمدند
Намуданд ҳолат ки аз мо басӣ
نمودند حالت که از ما بسی
Сӯй кӯҳ шуд бози номад касе
سوی کوه شد باز نامد کسی
На ҳангом рафтан дирангӣ намӯд
نه هنگام رفتن درنگی نمود
На умеди боз омадан низ буд
نه امید باز آمدن نیز بود
Ндонем коўози он парда чист
ندانیم کاواز آن پرده چیست
Навозандаи сози он парда кист
نوازنده ساز آن پرده کیست
Чу мо роҳи он парда нашнохтем
چو ما راه آن پرده نشناختیم
Аз он парда инак бурун тохтем
از آن پرده اینک برون تاختیم
зи мо чанд кас кард бар кӯҳи соз
ز ما چند کس کرد بر کوه ساز
Наомад яке бонг аз он кӯҳи боз
نیامد یکی بانگ از آن کوه باز
Чу дидем к-эйашон гирифтанд кӯҳ
چو دیدیم کایشان گرفتند کوه
Гирифтеми дашти омадеми ин гуруҳ
گرفتیم دشت آمدیم این گروه
Чунинаст худ гунбади тези гашт
چنین است خود گنبد تیز گشت
Гуҳӣ кӯҳ гиранд азуи гоҳи дашт
گهی کوه گیرند ازو گاه دشت
Сикандар чу роз рақибон шунид
سکندر چو راز رقیبان شنید
Раҳе дид боз омадаш нопадид
رهی دید باز آمدش ناپدید
Бидон роҳаш онгаҳ ниёз омадӣ
بدان راهش آنگه نیاز آمدی
Казу як тани рафта боз омадӣ
کزو یک تن رفته باز آمدی
зи ҳайрат дар он кор саргашта монад
ز حیرت در آن کار سرگشته ماند
Ки унвони он номаро кас нахонд
که عنوان آن نامه را کس نخواند
Хабар дошт кон рафтани ногаҳон
خبر داشت کان رفتن ناگهان
Касе рости ковро сар ояд ҷаҳон
کسی راست کاو را سر آید جهان
Мисли зад ки ҳар кас ки ӯ зоди мард
مثل زد که هر کس که او زاد مرد
зи чанги аҷали ҳечкас ҷони набард
ز چنگ اجل هیچکس جان نبرد
Чу бо гӯр гирон надоранд зӯр
چو با گور گیران ندارند زور
Ба пой худ оянд гӯрон ба гӯр
به پای خود آیند گوران به گور
Гуҳи тир хӯрдани уқоби далер
گه تیر خوردن عقاب دلیر
Ба пар худ ояд зи боло ба зер
به پر خود آید ز بالا به زیر