Биёи соқии он бода бурдор зуд
بیا ساقی آن باده بردار زود
Ки бебода шодӣ нишоед намӯд
که بی باده شادی نشاید نمود
Ба як ҷуръа зон бода ёрем даҳ
به یک جرعه زان باده یاریم ده
зи чанг аҷал растгорем даҳ
ز چنگ اجل رستگاریم ده
Мижа то ба ҳам бар зании рӯзгор
مژه تا بههم بر زنی روزگار
Ба сад нек ва бад бошад омӯзгор
به صد نیک و بد باشد آموزگار
Сирриро кунад бар замини пои банд
سری را کند بر زمین پای بند
Сирриро برارد ба чархи баланд
سری را برآرد به چرخ بلند
Дароради зи манзари якеро ба чоҳ
درآرد ز منظر یکی را به چاه
براردи зи моҳии якеро ба моҳ
برآرد ز ماهی یکی را به ماه
Кунад ҳар замон чанд бозии бсич
کند هر زمان چند بازی بسیچ
Саранҷом бозяш ҳеҷаст ҳеҷ
سرانجام بازیش هیچست هیچ
Аз ин тавсанӣ ба ки бошем ром
از این توسنی به که باشیم رام
Ки силӣ хӯрд мураккаби бади лагом
که سیلی خورد مرکب بد لگام
Чу тозии фарс бдлгомӣ кунад
چو تازی فرس بدلگامی کند
Хари Мисрёнро гиромӣ кунад
خر مصریان را گرامی کند
Ҷаҳон дар ҷаҳони халқ бисёр дид
جهان در جهان خلق بسیار دید
Рамед аз ҳама бо касе норамед
رمید از همه با کسی نارمید
Ҷаҳони он касе рост кандар ҷаҳон
جهان آن کسی راست کاندر جهان
Шавад огаҳ аз кори корогҳон
شود آگه از کار کارآگهان
Гузориш чунин шуд дарин корогоҳ
گزارش چنین شد درین کارآگاه
Ки чун зад дар он ғори шаҳи боргоҳ
که چون زد در آن غار شه بارگاه
Басии ганҷ дар кори он ғор кард
بسی گنج در کار آن غار کرد
Вазони ғори шаҳрӣ чу булғор кард
وزان غار شهری چو بلغار کرد
зи булғор фаррух даромад ба рӯс
ز بلغار فرخ درآمد به روس
Брорости он марзро чун арӯс
براراست آن مرز را چون عروس
Ваз онҷо даромад ба дарёии рӯм
وز آنجا درآمد به دریای روم
Буруни баради киштӣ ба ободи бум
برون برد کشتی به آباد بوم
Бузургони рӯм огаҳӣ ёфтанд
بزرگان روم آگهی یافتند
Сӯии роят шоҳ бишитофтанд
سوی رایت شاه بشتافتند
Ба шукронаи ҷонро кашиданд пеш
به شکرانه جان را کشیدند پیش
Чу диданд рӯй худованди хеш
چو دیدند روی خداوند خویش
Ҳамаи хоки рӯм аз раҳ оварад шоҳ
همه خاک روم از ره آورد شاه
Барафрӯхт чун шаб ба рухшандаи моҳ
برافروخت چون شب به رخشنده ماه
Чу ёқӯт шуд рӯй ҳар ҷавҳарӣ
چو یاقوت شد روی هر جوهری
зи ёқӯти зулмоти Искандарӣ
ز یاقوت ظلمات اسکندری
Дар ороиш омад ҳама рӯй шаҳр
در آرایش آمد همه روی شهر
Замин ёфт аз ганҷи пӯшидаи баҳр
زمین یافت از گنج پوشیده بهر
Биҳиштии з ҳар қасрӣ ангехтанд
بهشتی ز هر قصری انگیختند
Зару симро бар замин рехтанд
زر و سیم را بر زمین ریختند
Шикастанди қуфл дар ганҷ ро
شکستند قفل در گنج را
Ҷаҳони қуфл бар зад дар ранҷ ро
جهان قفل بر زد در رنج را
Ба бурҷ худ омад фурӯзандаи моҳ
به برج خود آمد فروزنده ماه
Басар бар чу хуршеди чинии кулоҳ
بسر بر چو خورشید چینی کلاه
Шаҳ аз рӯм шуд бо замини хеш буд
شه از روم شد با زمین خویش بود
Ба рӯм омад аз осмон беш буд
به روم آمد از آسمان بیش بود
Чу обӣ ки абраш ба болои барад
چو آبی که ابرش به بالا برد
Ба боз омадан дар ба дарёи барад
به باز آمدن در به دریا برد
Нишаст аз бар тахти Юнон ба ноз
نشست از بر تخت یونان به ناز
Бросўд азон ранҷу роҳи дароз
برآسود ازان رنج و راه دراز
зи дили домани ҳафт кишвар гузошт
ز دل دامن هفت کشور گذاشت
Ба ҳар кишварии нойибии бргмошт
به هر کشوری نایبی برگماشت
Мулӯки тавоиф ба фармон ӯ
ملوک طوایف به فرمان او
Камари баста бар аҳду паймон ӯ
کمر بسته بر عهد و پیمان او
Ба ташриф ӯ сарфароз омаданд
به تشریف او سرفراز آمدند
Сӯии кишвари хеш боз омаданд
سوی کشور خویش باز آمدند
Ҷудогонаи ҳаркас ба кибру кашӣ
جداگانه هرکس به کبر و کشی
Баровардаи гардан ба гардани кашӣ
برآورده گردن به گردن کشی
Касе гардани худ касеро надод
کسی گردن خود کسی را نداد
Ба худ ҳар касе гарданӣ баргушод
به خود هر کسی گردنی برگشاد
Ба ёд Сикандар гирифтанд ҷом
به یاد سکندر گرفتند جام
Ҷуз ӯ ҳечкасро набурданд ном
جز او هیچکس را نبردند نام
Чу шаҳи боз бар тахт Юнон расед
چو شه باز بر تخت یونان رسید
Бадв дод ганҷи саодати калид
بدو داد گنج سعادت کلید
зи дониши басии мояҳо соз кард
ز دانش بسی مایه ها ساز کرد
Дар ҳикмати эзадӣ боз кард
در حکمت ایزدی باز کرد
Чу фармон раседаш ба пайғамбарӣ
چو فرمان رسیدش به پیغمبری
Напечед гардани зи Фрмонбрӣ
نپیچید گردن ز فرمانبری
Дигар бораи зод сафар барграфт
دگر باره زاد سفر برگرفت
Ҳисоби ҷаҳони гаштан аз сар гирифт
حساب جهان گشتن از سر گرفت
Ду навбати ҷаҳонро ҷаҳондори гашт
دو نوبت جهان را جهاندار گشت
Яке шаҳру кишвари яке кӯҳу дашт
یکی شهر و کشور یکی کوه و دشت
Бад-ӣни навбати он буд кободи бум
بدین نوبت آن بود کاباد بوم
Ҳамаи як ба як дид ва омад ба рӯм
همه یک به یک دید و آمد به روم
Дигар навбат он шуд ки бероҳу роҳ
دگر نوبت آن شد که بیراه و راه
Равон кард роят чу хуршеду моҳ
روان کرد رایت چو خورشید و ماه
Чу зини бзмгаҳ боз пардохтам
چو زین بزمگه باز پرداختم
Шукри рези базмӣ дигар сохтам
شکر ریز بزمی دگر ساختم
Суханҳои базмии дарин ним дарҷ
سخنهای بزمی درین نیم درج
Басӣ кардам аз бикри андешаи харҷ
بسی کردم از بکر اندیشه خرج
Гар он дар ки як як дар ӯ баста ам
گر آن در که یک یک در او بستهام
Ба ҳар матлаъии боз пайваста ам
به هر مطلعی باز پیوستهام
Ба як ҷой дар риштаи оранди боз
به یک جای در رشته آرند باز
Пар аз дар шавад риштаи ақди соз
پر از در شود رشتهٔ عقد ساز
Ҷудогонаи феҳрист ҳар пайкарӣ
جداگانه فهرست هر پیکری
зи қонӯни ҳикмат буд дафтарӣ
ز قانون حکمت بود دفتری
Ҳамон соқёну гузоришгарон
همان ساقیان و گزارشگران
Ки бар ҳам нишондами карон то карон
که بر هم نشاندم کران تا کران
Ншинндаҳ ҳар як з рӯй қиёс
نشیننده هر یک ز روی قیاس
Чу бар ганҷи гавҳари нигаҳбони пос
چو بر گنج گوهر نگهبان پاس
Ки донад чунин нақшӣ ангехтан
که داند چنین نقشی انگیختن
Бад-ӣни дилбарии рангии омехтан
بدین دلبری رنگی آمیختن
Чунон бастами абрешими соз ӯ
چنان بستم ابریشم ساز او
Ки аз Зуҳра хуштар шуд овоз ӯ
که از زهره خوشتر شد آواز او
Ба ҷоӣӣ ки норостӣ ёфтам
به جائی که ناراستی یافتم
Бар ӯ зевари ростии бофтам
بر او زیور راستی بافتم
Сухани кон на бар ростии раҳи барад
سخن کان نه بر راستی ره برد
Буд хор агар поя бар маи барад
بود خوار اگر پایه بر مه برد
Куҷои пеши пирои пери куҳан
کجا پیش پیرای پیر کهن
Ғалати ронда буд аз дурустии сухан
غلط رانده بود از درستی سخن
Ғалат гуфтаро тоза кардам тароз
غلط گفته را تازه کردم طراز
Бад-ӣни узр во гуфтам он гуфта боз
بدین عذر وا گفتم آن گفته باز
Чу шуд нимае зи ин баннои муҳраи баст
چو شد نیمهای ز این بنا مهره بست
Марои нима олам омад ба даст
مرا نیمهٔ عالم آمد به دست
Дигар нимарогар буд рӯзгор
دگر نیمه را گر بود روزگار
Чунон гӯям аз табъи омӯзгор
چنان گویم از طبع آموزگار
Ки хонандаро сари براردи зи хоб
که خواننده را سر برآرد ز خواب
Ба рақс оварад моҳёнро дар об
به رقص آورد ماهیان را در آب
Замона гарм дод хоҳад амон
زمانه گرم داد خواهد امان
Чунин омад андешаро дар гумон
چنین آمد اندیشه را در گمان
Ки дар боғи ин нақши рӯмии навард
که در باغ این نقش رومی نورد
Гули сурхи рӯйонам аз хоки зард
گل سرخ رویانم از خاک زرد
Кунам ганҷӣ аз суфтаи табъи пар
کنم گنجی از سفته طبع پر
Чу фирӯзаи фирӯзу дарӣ чу дар
چو فیروزه فیروز و دری چو در
з ҳар боғии орми гулии нағзи буи
ز هر باغی آرم گلی نغز بوی
з ҳар гули гулобии дрорм ба ҷӯй
ز هر گل گلابی درآرم به جوی
Гар иқбол шаҳ бошудам дастгир
گر اقبال شه باشدم دستگیر
Сухан зуд гардад гузориш пазир
سخن زود گردد گزارش پذیر