Биёи соқии он оби ёқӯти вор

بیا ساقی آن آب یاقوت‌وار

Дар афкан бидон ҷоми ёқӯти бор

در افکن بدان جام یاقوت بار

Суфолинаи ҷомӣ ки меҷон ӯст

سفالینه جامی که می جان اوست

Сафолини замини хок райҳон ӯст

سفالین زمین خاک ریحان اوست

Илм баркаш эй офтоби баланд

علم برکش ای آفتاب بلند

Хиромони шӯ эй абр мшгин паранд

خرامان شو ای ابر مشگین پرند

Бинол эй дили раъд чун кӯси шоҳ

بنال ای دل رعد چون کوس شاه

Биханд эй лаби барқ чун субҳгоҳ

بخند ای لب برق چون صبحگاه

Ба бор эй ҳавои қатраи ноб ро

به بار ای هوا قطره ناب را

Бигир эй садаф дар кун ин об ро

بگیر ای صدف در کن این آب را

Баро эй дар аз қаъри дарёии хеш

برا ای در از قعر دریای خویش

зи тоҷи сар шоҳ кун ҷои хеш

ز تاج سر شاه کن جای خویش

Шаҳӣ ки орзӯманд миъроҷ туаст

شهی که آرزومند معراج توست

Замини бӯс ӯ дрҳолтоҷ туаст

زمین بوس او درةالتاج توست

Сикандари шикваӣ ки дар ҷумлаи соз

سکندر شکوهی که در جمله ساز

Шикваи Сикандари бадви гашти боз

شکوه سکندر بدو گشت باز

Замини зиндаи дори осмон зинда кун

زمین زنده‌دار آسمان زنده کن

Ҷаҳони гири душман пароканда кун

جهان گیر دشمن پراکنده کن

Тарафдори мағриб ба мардонагӣ

طرفدار مغرب به مردانگی

Қадари хони машриқ ба фарзонагӣ

قدر خان مشرق به فرزانگی

Ҷаҳони паҳлавони нсрҳолдин ки ҳаст

جهان پهلوان نصرةالدین که هست

Бар аъдои худ чун фалаки чираи даст

بر اعدای خود چون فلک چیره‌دست

Мухолифи пас андеш ва ӯ пеши байн

مخالف پس اندیش و او پیش بین

Бидонадяш кам меҳр ва ӯ беш кин

بداندیش کم مهر و او بیش‌کین

Худованди шамшеру тахту кулоҳ

خداوند شمشیر و تخت و کلاه

Се навбати зани панҷ навбати паноҳ

سه نوبت زن پنج نوبت پناه

Ба рустами рикобӣ равон карда Рахш

به رستم رکابی روان کرده رخش

Ҳам авранги пироӣ ва ҳам тоҷи бахш

هم اورنگ پیرای و هم تاج بخش

Шаҳонро зи расмӣ ки ойин буд

شهان را ز رسمی که آیین بود

Калиди оҳанӣни ганҷи заррин буд

کلید آهنین گنج زرین بود

Ҷуз ӯ коҳини теғ равшан кунад

جز او کاهن تیغ روشن کند

Калид аз зару ганҷ аз оҳан кунад

کلید از زر و گنج از آهن کند

Чу оби Фуроти ошкоронўоз

چو آب فرات آشکارانواز

Чу сарчашмаи нили пинҳони гудоз

چو سرچشمه نیل پنهان گداز

Агар соя бар офтоби афканд

اگر سایه بر آفتاب افکند

Дар он чашмаи оташи оби афканд

در آن چشمهٔ آتش آب افکند

Вагар моҳи навро баротӣ диҳад

وگر ماه نو را براتی دهد

зи нақси камолаш наҷотӣ диҳад

ز نقص کمالش نجاتی دهد

Гар анъом ӯ бар шуморад касе

گر انعام او بر شمارد کسی

Бидон то кунад шукри неъмати басӣ

بدان تا کند شکر نعمت بسی

зи шукри ваии он неъмати афзӯн буд

ز شکر وی آن نعمت افزون بود

Вале неъматӣ беш аз ин чун буд

ولی نعمتی بیش از این چون بود

Фалаки вор бо ҳар ки бандади камар

فلک وار با هر که بندد کمر

Бар оби афканд чун заминаши сайр

بر آب افکند چون زمینش سیر

Бирезад дар ошӯб чун меғ ӯ

بریزد در آشوب چون میغ او

Сари теғи кӯҳ аз сари теғ ӯ

سر تیغ کوه از سر تیغ او

Ҳар онч ӯ намӯда гуҳи корзор

هر آنچ او نموده گه کارزار

На рустам намӯда на Исфандиёр

نه رستم نموده نه اسفندیار

Салоҳи ҷаҳони он шаб омад падед

صلاح جهان آن شب آمد پدید

Ки аз муваллиди ин субҳ содиқ дамид

که از مولد این صبح صادق دمید

Куҷо гом зад хинги пидром ӯ

کجا گام زد خنگ پدرام او

Замин ёфт сарсабзӣ аз гом ӯ

زمین یافت سرسبزی از گام او

Ба ҳар доира кӯ зада трктоз

به هر دایره کو زده ترکتاز

зи паргори хаташ гиреҳ карда боз

ز پرگار خطش گره کرده باز

Барон буқъаи ков борагӣ тохта

بران بقعه کاو بارگی تاخته

Замини ганҷ қорун барандохта

زمین گنج قارون برانداخته

Бар он диж ки ӯ роят ангехта

بر آن دژ که او رایت انگیخته

Сари кўтўол аз дижи овехта

سر کوتوال از دژ آویخته

Агар дигарон кослшон одамӣаст

اگر دیگران کاصلشان آدمیست

Ҳамаи мардманд ӯ ҳама мардумӣаст

همه مردمند او همه مردمیست

Надонам кас аз мардуми ршинос

ندانم کس از مردم روشناس

Казон мардумӣ нест бар ваии сипос

کزان مردمی نیست بر وی سپاس

зи баси нозу неъмат казу ронда анд

ز بس ناز و نعمت کزو رانده‌اند

Вале неъмати оламаш хонда анд

ولی‌نعمت عالمش خوانده‌اند

Агар мурдае сари оради зи гӯр

اگر مرده‌ای سر آرد ز گور

Бигирад ҳамаи шаҳру бозори шӯр

بگیرد همه شهر و بازار شور

Ҳазорон дили мурда аз адли шоҳ

هزاران دل مرده از عدل شاه

Шавад зинда ва хасм ноед ба роҳ

شود زنده و خصم ناید به راه

Чу исои басии мурдаро зинда кард

چو عیسی بسی مرده را زنده کرد

Ба халқии чунин халқро банда кард

به خلقی چنین خلق را بنده کرد

Ҷаҳон буд чун кони гавҳари хароб

جهان بود چون کان گوهر خراب

Ба ободӣ афтод азин офтоб

به آبادی افتاد ازین آفتاب

Замини дӯзахӣ буд бекору кишт

زمین دوزخی بود بی کار و کشت

Ба абрии чунин тоза шуд чун биҳишт

به ابری چنین تازه شد چون بهشت

з ҳар неъматӣ коедаш нав ба нав

ز هر نعمتی کایدش نو به نو

Диҳад бахши хоҳандагони ҷӯ ба ҷӯ

دهد بخش خواهندگان جو به جو

Ба ҳар некӯӣ чун хиради паии барад

به هر نیکوی چون خرد پی‌برد

Ҷаҳони ёди нек аз ҷаҳон кӣ буд

جهان یاد نیک از جهان کی بود

Гар аз нахл тӯбо расад дар биҳишт

گر از نخل طوبی رسد در بهشت

Ба ҳар кӯшкии шохи анбари сиришт

به هر کوشکی شاخ عنبر سرشت

Расад шарқ то ғарби эҳсон ӯ

رسد شرق تا غرب احسان او

Ба ҳар хонае неъмат хон ӯ

به هر خانه‌ای نعمت خوان او

Зиҳии боргоҳӣ ки чун офтоб

زهی بارگاهی که چون آفتاب

зи машриқ ба мағриби расонади таноб

ز مشرق به مغرب رساند طناب

Ба Кайхусравии номаши афтодаи чуст

به کیخسروی نامش افتاده چست

Насаб карда бар киқбодии дуруст

نسب کرده بر کیقبادی درست

Ба ҳар водӣии кӯи Аннани тофта

به هر وادیی کو عنان تافته

Дар манеҳ ба доман дирам ёфта

در منه به دامن درم یافته

зи кунҷаши замини кӣса бар дӯхта

ز کنجش زمین کیسه بر دوخته

Самани симу хайрии зари андӯхта

سمن سیم و خیری زر اندوخته

Куҷои ганҷи донеи пашизӣ дар ӯ

کجا گنج دانی پشیزی در او

Ки аз ганҷ ӯ нест чизе дар ӯ

که از گنج او نیست چیزی در او

Чу аз тоҷ ӯ шуд фалаки сари баланд

چو از تاج او شد فلک سر بلند

Сараши бод аз он тоҷи фирӯзманд

سرش باد از آن تاج فیروزمند

Зиҳии Хизру Искандари коинот

زهی خضر و اسکندر کاینات

Ки ҳам малики дории ҳам оби ҳаёт

که هم ملک داری هم آب حیات

Чу Искандарии шоҳи кшўргшоӣ

چو اسکندری شاه کشورگشای

Чу Хизр аз раҳи афтодаро раҳнамоӣ

چو خضر از ره افتاده را رهنمای

Ҳамаи чизи дорӣ ки он дархураст

همه چیز داری که آن درخورست

Надории яке чиз ва он ҳамсараст

نداری یکی چیز و آن همسرست

Чу дарё нагӯям гарони соя Эй

چو دریا نگویم گران سایه‌ای

Ҳамоно ки чун кони гиронмоя Эй

همانا که چون کان گرانمایه‌ای

Чу дар сайди шерони шиори афканӣ

چو در صید شیران شعار افکنی

Ба тирии ду пайкари шикори афканӣ

به تیری دو پیکر شکار افکنی

Чу дар ҷанги пелони гшоӣии каманд

چو در جنگ پیلان گشائی کمند

Диҳии шоҳи қнўҷро пели банд

دهی شاه قنوج را پیل بند

Агар шери гӯри афканди вақти зӯр

اگر شیر گور افکند وقت زور

Ту шери афканӣ балки баҳроми гӯр

تو شیر افکنی بلکه بهرام گور

Чаҳ давлат ки дар банди кор ту нест

چه دولت که در بند کار تو نیست

Чаҳ мақсӯди кон дар канор ту нест

چه مقصود کان در کنار تو نیست

Басои гардани сахти кимхти чарм

بسا گردن سخت کیمخت چرم

Ки шуд чун дўол аз рикоби ту нарм

که شد چون دوال از رکاب تو نرم

Ду шахс эминанд аз ту к-эйӣ ба ҷӯш

دو شخص ایمنند از تو کایی به جوش

Яке нарми гардани яке суфтаи гӯш

یکی نرم گردن یکی سفته گوش

Ба узр аз ту бадхоҳи ҷон май барад

به عذر از تو بدخواه جان می‌برد

Бад-ӣни аҳди рояти ҷаҳон май барад

بدین عهد رایت جهان می‌برد

Чу баргашти гирди ҷаҳони рӯзгор

چو برگشت گرد جهان روزگار

зи шаш Подшаҳ монад шаш ёдгор

ز شش پادشه ماند شش یادگار

Кулоҳ аз Каюмарси тахтгир

کلاه از کیومرث تختگیر

зи ҷамшеди теғ аз Фаридуни сарир

ز جمشید تیغ از فریدون سریر

зи Кайхусрави он ҷом гетӣ намой

ز کیخسرو آن جام گیتی نمای

Ки аҳкоми анҷум дарав ёфт ҷой

که احکام انجم درو یافت جای

Фурӯзандаи ойӣнаи гавҳарӣ

فروزنده آیینهٔ گوهری

Намӯдори таърихи Искандарӣ

نمودار تاریخ اسکندری

Ҳамон хотами лаъл бар дӯхта

همان خاتم لعل بر دوخته

Ба меҳри сулаймонии афрӯхта

به مهر سلیمانی افروخته

Бад-ӣни гӯнаи шаш чиз дар ҳарфи тест

بدین گونه شش چیز در حرف تست

Гувоҳи сухани номи шаш ҳарфи тест

گواه سخن نام شش حرف تست

Ҷузи ин низ байнами туро шаш хисол

جز این نیز بینم تو را شش خصال

Ки бодии барӯманди азуи моҳу сол

که بادی برومند ازو ماه و سال

Яке онкӣ аз ганҷи ороста

یکی آنکه از گنج آراسته

Диҳии орзӯҳои нохоста

دهی آرزوهای ناخواسته

Дуюми мардумӣ кардан бе қиёс

دویم مردمی کردن بی قیاس

Ивази боз ноҷустан аз ҳақи шинос

عوض باز ناجستن از حق‌شناس

Сеюм дил ба шафқати броростн

سوم دل به شفقت برآراستن

Ситамдидаро дод дил хостан

ستمدیده را داد دل خواستن

Чаҳоруми илм бар сурайё задан

چهارم علم بر ثریا زدن

Чу хуршеди лашгар ба танҳо задан

چو خورشید لشگر به تنها زدن

Ҳамон панҷум аз муҷрими узри хоҳ

همان پنجم از مجرم عذر خواه

з рӯй карами афв кардани гуноҳ

ز روی کرم عفو کردن گناه

Шашуми аҳду паймон нигаҳдоштан

ششم عهد و پیمان نگهداشتن

Вафои дорӣ аз ёд нагузоштан

وفا داری از یاد نگذاشتن

зи ту шаш ҷиҳат берўоӣӣ мабод

ز تو شش جهت بی روائی مباد

Вази ин шаш хисолат ҷдоӣӣ мабод

وز این شش خصالت جدائی مباد

Ба парвози маликати ду шоҳин ба кор

به پرواز ملکت دو شاهین به کار

Яке дар хазинаи яке дар шикор

یکی در خزینه یکی در شکار

Ду мор аз барои ту тавфири санҷ

دو مار از برای تو توفیر سنج

Яке мори муҳраи яке мори ганҷ

یکی مار مهره یکی مار گنج

Ҷаҳони хсрўои зери ҳафт осмон

جهان خسروا زیر هفت آسمان

Тарафдори панҷуми тўӣӣ бе гумон

طرفدار پنجم توئی بی گمان

Ҷаҳонро ба фармони чандини билод

جهان را به فرمان چندین بلاد

Сутун дар тести зоти алъмод

ستون در تست ذات العماد

Ҳамаи шаб ки маи тўФ гардун кунад

همه شب که مه طوف گردون کند

Чароғи турои равған афзӯн кунад

چراغ ترا روغن افزون کند

Ҳамаи рӯзи хуршед бо тоҷи зар

همه روز خورشید با تاج زر

Ба поини тахти ту бандади камар

به پائین تخت تو بندد کمر

Супоранда подшоҳӣ ба ту

سپارنده پادشاهی به تو

Супурд аз ҷаҳон ҳар чаҳ хоҳӣ ба ту

سپرد از جهان هر چه خواهی به تو

Бидон дод маликат ки шоҳии кнбӣ

بدان داد ملکت که شاهی کنی

Чу довар шӯй дод хоҳӣ кунӣ

چو داور شوی داد خواهی کنی

Ки бозӣ кунад бар парешаи зӯр

که بازی کند بر پریشه زور

На пелӣ наад пой бар пушти мӯр

نه پیلی نهد پای بر پشت مور

Сипос аз худованди гетии паноҳ

سپاس از خداوند گیتی پناه

Ки бешаст аз ин қиссаи инсофи шоҳ

که بیشست از این قصه انصاف شاه

Ба инсофи шаҳ чашм дорам яке

به انصاف شه چشم دارم یکی

Ки бинад дар ин достони андакӣ

که بیند در این داستان اندکی

Гар афсона Эй бинад аз кори давр

گر افسانه‌ای بیند از کار دور

На соя бар ӯ густаранд на нур

نه سایه بر او گستراند نه نور

Вагар бинад аз дар дар ӯ мавҷи мавҷ

وگر بیند از در در او موج موج

Сарояндаро сари برارد ба авҷ

سراینده را سر برآرد به اوج

Дар ин гнҷномаҳи зар аз ҷаҳон

در این گنجنامه زر از جهان

Калиди басӣ ганҷ кардам ниҳон

کلید بسی گنج کردم نهان

Касе кони калиди зари орад ба даст

کسی کان کلید زر آرد به دست

Тилисми басӣ ганҷ донад шикаст

طلسم بسی گنج داند شکست

Вагар ганҷ пинҳон наёрад падед

وگر گنج پنهان نیارد پدید

Шавад хуррами охир ба заррини калид

شود خرم آخر به زرین کلید

Ту доне ки ин гавҳари ним сифт

تو دانی که این گوهر نیم سفت

Чаҳ ганҷина ҳо дорад андар наҳуфт

چه گنجینه‌ها دارد اندر نهفت

Нишот аз ту дорад гуҳар сифтанам

نشاط از تو دارد گهر سفتنم

Сазовор туаст офарини гуфтанам

سزاوار توست آفرین گفتنم

Хиради космонро замин ме кунад

خرد کاسمان را زمین می‌کند

Барин офарин офарин ме кунад

برین آفرین آفرین می‌کند

Чу фармон чунин омад аз шаҳриёр

چو فرمان چنین آمد از شهریار

Ки бар номи мо нақши банди ин нигор

که بر نام ما نقش بند این نگار

Ба гуфтори шаҳи мағзро тар кунам

به گفتار شه مغز را تر کنم

Бигуфт кони мағз дар сар кунам

بگفت کان مغز در سر کنم

Фиристам арӯсӣ бидон базмгоҳ

فرستم عروسی بدان بزمگاه

Казу чашм равшан шавад базми шоҳ

کزو چشم روشن شود بزم شاه

Арӯсии чунин шоҳро бандаи бод

عروسی چنین شاه را بنده باد

Барон Фҳли офоқи фархундаи бод

بران فحل آفاق فرخنده باد

Ба андозаи онкии наздику давр

به اندازه آنکه نزدیک و دور

Чароғи ҷаҳони тобро ҳаст нур

چراغ جهان تاب را هست نور

Гули боғи шаҳи олами афрӯзи бод

گل باغ شه عالم افروز باد

Чароғи шабаши машъали рӯзи бод

چراغ شبش مشعل روز باد

Даридаи даҳани бади сголш чу доғ

دریده دهن بد سگالش چو داغ

Забони сӯхтаи душманаш чун чароғ

زبان سوخته دشمنش چون چراغ

Низомӣ чу давлат дар айвон ӯ

نظامی چو دولت در ایوان او

Шабу рӯзи бод офарин хон ӯ

شب و روز باد آفرین خوان او

зи чашми бади он каси наёбади газанд

ز چشم بد آن کس نیابد گزند

Ки пайвастаи сӯзад бар оташи сапанд

که پیوسته سوزد بر آتش سپند

зи саҳари он сароро наёбӣ хароб

ز سحر آن سرا را نیابی خراب

Ки дорад суфолинае пари сдоб

که دارد سفالینه‌ای پر سداب

Сдобу сапанди рақибони шоҳ

سداب و سپند رقیبان شاه

Дуоӣ Низомӣаст дар субҳгоҳ

دعای نظامی است در صبحگاه