Подшоҳои нзории оҷиз

پادشاها نزاری عاجز

Ҷуз ба ихлоси дам назд ҳаргиз

جز به اخلاص دم نزد هرگز

Ҳарчӣ гӯям ту худ накӯи доне

هرچه گویم تو خود نکو دانی

Ҳамаи ғсу смин ӯ доне

همه غثّ و ثمین او دانی

Бе риёи банда ту бӯда ситам

بی‌ریا بندهٔ تو بوده‌ستم

Ҳамчунон то ки зинда ам ҳастам

همچنان تا که زنده‌ام هستم

Ҳақи анъоми ту фаровон аст

حق انعام تو فراوان است

Ҳақ ӯ бар манаст то ҷон аст

حق او بر من است تا جان است

То серум бар танасту тани зинда

تا سرم بر تن است و تن زنده

Бандаам бандаи турои банда

بنده‌ام بنده ترا بنده

Ман ки бошам ки гӯям он туам

من که باشم که گویم آن‌ِ توام

Яке аз ҷумлаи сегон туам

یکی از جمله سگان توام

Баркашидӣ мароу бгзидӣ

برکشیدی مرا و بگزیدی

Малик додӣ ва мол бахшедӣ

ملک دادی و مال بخشیدی

Ман ки бошам ки ман з худ гӯям

من که باشم که من ز خود گویم

Ҳарчӣ гӯям зи хеш бад гӯям

هرچه گویم ز خویش بد گویم

Манам ва ин қадари сухани реза

منم و این قدر سخن‌ریزه

Бо уқулу ҷҳўли ҳам найза

با عقول و جهول هم نیزه

Дили фартути сайди чашми ғизол

دل فرتوت صید چشم‌ ِ غزال

Мағзи ошуфтаи вақфи хайли хаёл

مغز آشفته وقف خیل خیال

Дар мақомоти ишқ бохта ам

در مقامات عشق باخته‌ام

Бо ъломоти ишқ сохта ам

با علامات عشق ساخته‌ام

Масту мътўаҳу волау маҷнӯн

مست و معتوه و واله و مجنون

Пеш аз ин низ бӯдаам , на кунун

پیش از این نیز بوده‌ام، نه کنون

Ҷузи влои ту дар вилояти дил

جز ولای تو در ولایت دل

Нест чизе дигар зи оби вази гул

نیست چیزی دگر ز آب وز گل

Дар мадҳи ту то ки ман бошам

دُر مدح تو تا که من باشم

Бар сари ифтихор май пошам

بر سر افتخار می‌پاشم

Худ санои ту ҳрз ҷон дорам

خود ثنای تو حرز جان دارم

То нафас меравад равон дорам

تا نفس می‌رود روان دارم

Гар маро накбатӣ расад шояд

گر مرا نکبتی رسد شاید

Бе халали давлати ту май бояд

بی‌خلل دولت تو می‌باید

Чун буд давлати ту побарҷо

چون بود دولت تو پابرجا

Кӯчаи сардори рӯзгор чаҳ по

کوچه سردار روزگار چه پا

Рӯзгор ар ба барг ва соз ояд

روزگار ار به برگ و ساز آید

Ба дар давлати ту боз ояд

به درِ دولت تو باز آید

Офияти зери чарх ахзар нест

عافیت زیر چرخ اخضر نیست

Зонка дар баҳри ҷой ахгар нест

زانکه در بحر جای اخگر نیست

Ҳеҷ банд аз замона накушояд

هیچ بند از زمانه نگشاید

Ки дамии эътимодро шояд

که دمی اعتماد را شاید

Ҳаркии худро аз пеш дарёбад

هرکه خود را از پیش دریابد

Оқибати давлатӣ дигар ёбад

عاقبت دولتی دگر یابد

Чун буд бар сироти ҳақи сайраш

چون بود بر صراط حق سَیرش

Буд анҷому оқибати хайраш

بود انجام و عاقبت خَیرش

Як шикофаст аз мабодии кор

یک شکاف است از مبادی کار

Воҷиб ва лозимаст истиғфор

واجب و لازم است استغفار

Хирагии ҳам ҳиҷоб раҳ бошад

خیرگی هم حجاب ره باشد

Одамии ғофил аз гунаҳ бошад

آدمی غافل از گنه باشد

Мӯӣ кардам сифеду номаи сиёҳ

موی کردم سفید و نامه سیاه

Чун буд одамии барии зи гуноҳ ?

چون بود آدمی بری ز گناه؟

Чун брондишм аз хатоу злл

چون براندیشم از خطا و زلل

То ба гардан фурӯ шавам ба вҳл

تا به گردن فرو شوم به وَحل

Дили ришам кабоб ме гардад

دل ریشم کباب می‌گردد

Олами ҷон хароб ме гардад

عالم جان خراب می‌گردد

Обам аз дида меравад чу саҳоб

آبم از دیده می‌رود چو سحاب

Зуҳра аз бим мешавад хуноб

زهره از بیم می‌شود خوناب

Дар қаҳистони зи ман чаҳ беш ва чаҳ кам

در قهستان ز من چه بیش و چه کم

Ҳеҷ тавфир нест нуқсони ҳам

هیچ توفیر نیست نقصان هم

Чун набошад ба дасти ман корӣ

چون نباشد به دست من کاری

Пеш аз ин беш аз ин буд борӣ

پیش از این بیش از این بود باری

Ҳам ба таклифи худ қиём кунам

هم به تکلیف خود قیام کنم

Ним кори сухан тамом кунам

نیم کار سخن تمام کنم

Манам имрӯзи Авестоади сухан

منم امروز اوستاد سخن

Бустонам ба табъ дод сухан

بستانم به طبع داد سخن

Гар ба корӣ дигар наме шоим

گر به کاری دگر نمی‌شایم

Кори худро ба кор ва бор оем

کار خود را به کار و بار آیم

Ҳар замони тӯҳфае буруни орм

هر زمان تحفه‌ای برون آرم

Ки аз он ақлро ҷунуни орм

که از آن عقل را جنون آرم

То ба ташвиши роҳи машғӯлам

تا به تشویش راح مشغولم

Аз салоҳу фалоҳи маъзулам

از صلاح و فلاح معزولم

Иштиғолам намегузорад беш

اشتغالم نمی‌گذارد بیش

Ки бар орми сари малол аз пеш

که بر آرم سر ملال از پیش

Духтари фикри бикри масти маро

دختر فکر بکر مست مرا

Ҷуз ба хилвати надоди дасти маро

جز به خلوت نداد دست مرا

Фикр дар сайри суст бунёд аст

فکر در سیر سست بنیاد است

Асл ӯ кунҷи хилват обод аст

اصل او کنج خلوت آباد است

Маҳфили оми маҳшарӣ дигар аст

محفل عام محشری دگر است

Рӯзи маҳшар киро зи худ хабараст ?

روز محشر که‌را ز خود خبر است؟

Ту зи ман лутфи хеши бози мгир

تو ز من لطف خویش باز مگیر

Бар ман аз қиссаи дарози мгир

بر من از قصهٔ دراز مگیر

Қиссаи рӯзу шаб тамом набӯд

قصهٔ روز و شب تمام نبود

Ки бар он қиссаи қиссае афзуд

که بر آن قصه قصه‌ای افزود‌

Шабгар аз рӯз додхоҳӣ дошт

شب گر از روز دادخواهی داشت

ӯ дигаргунаи расм ва роҳӣ дошт

او دگرگونه رسم و راهی داشت

Банда аз бахт хештан дорад

بنده از بخت خویشتن دارد

Ки ҳамаи солаи қасд ман дорад

که همه ساله قصد من دارد

Бахту давлати мутӣъ ва ром оянд

بخت و دولت مطیع و رام آیند

Ҳама дар силк интизом оянд

همه در سلک انتظام آیند

Доштам аз ҷаноби хлдмоб

داشتم از جناب خلدمآب

Ки мушарраф шавам ба ъзи ҷавоб

که مشرف شوم به عزّ جواب

Онч аз ин мултамиси савоб ва хатост

آنچ از این ملتمس صواب و خطاست

То чаҳ бар муқтазоӣ рой шумост

تا چه بر مقتضای رای شماست

Як ишорат дар он бифармоянд

یک اشارت در آن بفرمایند

Бандаро роҳ рост бинмоӣанд

بنده را راه راست بنمایند

Азм дорам ки шақае пӯшам

عزم دارم که شقه‌ای پوشم

Гӯшае гирам ва дар он кӯшам

گوشه‌ای گیرم و در آن کوشم

Ки ризоӣ ту мекунам ҳосил

که رضای تو می‌کنم حاصل

Ба вафои ту ҷон сипораму дил

به وفای تو جان سپارم و دل

Хирқаи сӯфӣонаи дрФкнм

خرقه صوفیانه درفکنم

Вази шаробу самоъи бршкнм

وز شراب و سماع برشکنم

Аз либоси қабо бурун оем

از لباس قبا برون آیم

Бингарам то зи кор чун оем

بنگرم تا ز کار چون آیم

Гарчи донам ки ҳаркас аз рангӣ

گرچه دانم که هرکس از رنگی

Бар сабуем зананд харсангӣ

بر سبویم زنند خرسنگی

Он яке гуяд « ин чаҳ сртизии сет ?

آن یکی گوید «این چه سرتیزی‌ست؟‌

Нақши бандӣу рангомезӣ сет ? »

نقش‌بندی و رنگ آمیزی‌ست‌؟»

Ва он дигар гуядам ба нисбати ҳол

و آن دگر گویدم به نسبتِ حال

Ки нзорӣу тавба , инат маҳол !

که نزاری و توبه، اینت محال‌!

Дайгарӣ гуядам бтрсидаҳи сет

دیگری گویدم بترسیده‌ست

ё хаёлӣ дигар магари дидаи сет

یا خیالی دگر مگر دیده‌ست

Вон дигар як ба аҷз бинишонад

وآن دگر یک به عجز بنشاند

Ҳаряки алқсаҳи қисса Эй хонд

هریک القصه قصه‌ای خواند

Ман маҷнӯни волаи ошиқ

من مجنون واله عاشق

Пас рӯи ранги ҷаъфари содиқ

پس رو رنگ جعفر صادق

Доштами аввали ин шиор ва лек

داشتم اول این شعار و لیک

Бад шудам бар серум наомад нек

بد شدم بر سرم نیامد نیک

Гар аъодт кунам пас аз сӣ сол

گر اعادت کنم پس از سی سال

Бар сари хирқа , нест давр аз ҳол

بر سر خرقه، نیست دور از حال

Хом будам магар , магар чаҳ буд

خام بودم مگر، مگر چه بود 

Хомӣ инасту бас , дигар чаҳ буд ?

خامی این است و بس، دگر چه بود؟

Давлати рафтаро маъод аз пас

دولت رفته را معاد از پس

Дар ҳисобаст то ба қатъи нафас

در حساب است تا به قطع نفس

намедиҳад фақри гуҳи гуҳии ёрам

می‌دهد فقر گه‌گهی یارم

Май баради боз бо серуми корам

می‌برد باز با سرم کارم

То зи худ пок во напардозанд

تا ز خود پاک وا نپردازند

Муҳра нарад хеш чун бозанад ?

مهره نرد خویش چون بازند؟

Ранги мардон на ранг солус аст

رنگ مردان نه رنگ سالوس است

Хирқаи пӯшӣ ба ҳаркас афсӯс аст

خرقه‌پوشی به هرکس افسوس است

То з ҳастӣ худ бурун нашаванд

تا ز هستی خود برون نشوند

Фориғ аз ақл ва аз ҷунун нашаванд

فارغ از عقل و از جنون نشوند

Натавон дар либос мардон шуд

نتوان در لباس مردان شد

Срсрӣ дар муҳӣт натавон шуд

سرسری در محیط نتوان شد