Нав мурӣдӣ кардӣ аз перии савол
نو مریدی کردی از پیری سؤال
Ки эй мақдам дар тариқати гӯии ҳол
که ای مقدم در طریقت گوی حال
Андарин манзили мурод мард чист
اندرین منزل مراد مرد چیست
Дар раҳи мақсади мурод мард кист
در ره مقصد مراد مرد کیست
Гуфт пераш эй писар дар анФрод
گفت پیرش ای پسر در انفراد
НоМуродиҳост мақсӯд аз мурод
نامرادیهاست مقصود از مراد
Ҳар ки дорад ноМуродии ихтиёр
هر که دارد نامرادی اختیار
Ҳаст мутлақ бар муродаши иқтидор
هست مطلق بر مرادش اقتدار
Он ки дорад гаштан аз худ мард ӯст
آن که دارد گشتن از خود مرد اوست
Рост мехоҳӣ ҳақиқат мард ӯст
راست میخواهی حقیقت مرد اوست
Чун гузаштам аз гузаргоҳи ҳалок
چون گذشتم از گذرگاه هلاک
Рости гӯйӣ буд хобии сҳмнок
راست گویی بود خوابی سهمناک
Мочў аз ғам ҳам амоне доштем
ماچو از غم هم امانی داشتیم
Бо малики сӯрӣ ҷаҳонӣ доштем
با ملک سوری جهانی داشتیم
Гоҳи фолӣ бар футуҳӣ ме задем
گاه فالی بر فتوحی میزدیم
Гоҳ дар хилват сабӯҳӣ ме задем
گاه در خلوت صبوحی میزدیم
Дарде бар дард дил ме рехтем
دُردیی بر درد دل میریختیم
Шурӣ аз талхӣ ҳаме ангехтем
شوری از تلخی همی انگیختیم
Ҳар ду дар ҳиҷрони ҷонони ношикеб
هر دو در هجران جانان ناشکیب
Ҳар дуро пои таваққуф дар ркиб
هر دو را پای توقف در رکیب
ӯ зи як сӯ бар кашида моҳи моҳ
او ز یک سو بر کشیده ماه ماه
Ман зи дигари сӯ ба зории оҳи оҳ
من ز دیگر سو به زاری آه آه
ӯ ба зоҳир ёд кардӣ зори зор
او به ظاهر یاد کردی زار زار
Ман пои худ мулозими пеши ёр
من پای خود ملازم پیش یار
Хӯрдӣ аз тимори дили пайвастаи роҳ
خوردی از تیمار دل پیوسته راح
Кардӣ ашъори фироқии ақтроҳ
کردی اشعار فراقی اقتراح
Бар давоми ореи мудом ар номудом
بر دوام آری مدام ار نامدام
Як замон бе мо набӯдӣ вассалом
یک زمان بی ما نبودی والسلام
ӯ аз онҷо шуд сӯии дҳхўоргон
او از آنجا شد سوی دهخوارگان
МоФрў монадем чун бечорагон
مافرو ماندیم چون بیچارگان
Баъди моҳӣ чанд бо арон расед
بعد ماهی چند با ارّان رسید
Каси мубиноади он қиёмат кӯ бидид
کس مبیناد آن قیامت کو بدید
Чун садафи парвардаи дарии шаби чароғ
چون صدف پرورده دُرّی شبچراغ
ё чу деҳқони навҷавони сарвӣ ба боғ
یا چو دهقان نوجوان سروی به باغ
Дар фалак бар буд аз дарҷаш фиканд
دُر فلک بر بود از درجش فکند
Сарвро боди аҷал аз бен бикунад
سرو را باد اجل از بن بکند
Умри деҳқони бод то сад сарви боз
عمر دهقان باد تا صد سرو باز
Дар риёз айш бинишонад ба ноз
در ریاض عیش بنشاند به ناز
Хок ҳамчун гурбаи фарзанди хор
خاک همچون گربۀ فرزند خوار
намехӯрд фарзанди худро зори зор
میخورد فرزند خود را زار زار
Кас нахурд аз хон гетии луқма Эй
کس نخورد از خوان گیتی لقمه ای
Каши буруни номади з ҳалқаш нақама Эй
کش برون نامد ز حلقش نقمه ای
Пешаи гардун дун гирданд ?гийаст
پیشۀ گردون دون گردند گیست
Ҳар ки дили бандади дарав хар кунад ?гийаст
هر که دل بندد درو خر کند گیست
Ҳар ки бо дунёи бузургӣ пеш кард
هر که با دنیا بزرگی پیش کرد
Бештари хирадаш ба даст хеш кард
بیشتر خردش به دست خویش کرد
Оқилони хештан байн ҷоҳиланд
عاقلان خویشتن بین جاهلند
Дар ҷаҳони бинндгў гар оқиланд
در جهان بینندگو گر عاقلند
Онкии оқилтар азуи ғоФлтрст
آنکه عاقلتر ازو غافلترست
Пас бирав гиранд кӯи ъоқлтрст
پس برو گیرند کو عاقلترست
Чун ба маҳшари риштаи сар бо сар кашад
چون به محشر رشته سر با سر کشد
Ғофил аз оқили уқубат кам кашад
غافل از عاقل عقوبت کم کشد
Аз нзории як насиҳат гӯш кун
از نزاری یک نصیحت گوش کن
Ақлро зон пас лақаб мадҳуш кун
عقل را زان پس لقب مدهوش کن
Ҳар ки ҳолеи нақди худро нақд кард
هر که حالی نقد خود را نقد کرد
Нави арӯси охиратро ақд кард
نو عروس آخرت را عقد کرد
Вонкаҳи илми аввалин ва охирин
وآنکه علم اولین و آخرین
Барад ва нақдаш нест шуд дар асфалин
برد و نقدش نیست شد در اسفلین
Гар азин беҳтари нсҳит кас кунад
گر ازین بهتر نصحیت کس کند
Номи ман бояд ки ақл ахрс кунад
نام من باید که عقل اخرس کند
Гар з доъӣ бишинавӣ мқбли шӯй
گر ز داعی بشنوی مقبل شوی
Зиндаи ҷони гардӣу равшандили шӯй
زنده جان گردی و روشندل شوی
Дар рабиъи алохр аз китўии крх
در ربیع الاخر از کیتوی کرخ
эй ки рӯй каси мабодои сӯии крх
ای که روی کس مبادا سوی کرخ
Раъйати махдуми аъзами бозгашт
رأیت مخدوم اعظم بازگشت
Ахтари айш аз дар ғами бозгашт
اختر عیش از در غم بازگشت
Урдӯи андари гӯи кчаҳи тнгиз буд
اردو اندر گو کچۀ تنگیز بود
Ростиро музиъии хуш низ буд
راستی را موضعی خوش نیز بود
То бурун аз ирти китўи омадем
تا برون از یرت کیتو آمدیم
Ҳафтаеро сӯии урдӯи омадем
هفته ای را سوی اردو آمدیم
Барканори баҳр чодарҳо задем
برکنار بحر چادرها زدیم
Вақт вақте низ соғарҳо задем
وقت وقتی نیز ساغرها زدیم
Мумтаҳан дар орзӯии ҳамдамӣ
ممتحن در آرزوی همدمی
Маҷмаъ ғам гашта чун ман бе ғамӣ
مجمع غم گشته چون من بی غمی
Дил ба сӯии ошнои музтариб
دل به سوی آشنایی مضطرب
Барда ҳар рӯзӣ ба умедӣ ба шаб
برده هر روزی به امیدی به شب
Ҳар ки дар ғурбат буд бе ошно
هر که در غربت بود بی آشنا
Ғарқа бегона бошад зи ошно
غرقۀ بیگانه باشد ز آشنا
Ба зи малик подшоҳӣ ёфтан
به ز ملک پادشاهی یافتن
Дар ғарибӣ ошноӣ ёфтан
در غریبی آشنایی یافتن
Бо ту дар тимори ғурбат эй писар
با تو در تیمار غربت ای پسر
Ҳамдамии беҳтари зи сад ҳамёни зар
همدمی بهتر ز صد همیان زر
Бор бояд вақти гаштан дар басит
بار باید وقت گشتن در بسیط
Ёр чун киштӣаст ғурбат чун муҳӣт
یار چون کشتیست غربت چون محیط
Ҳар ки бе киштии дарин баҳри амиқ
هر که بی کشتی درین بحر عمیق
Рафт набӯд ғайри таслимаши тариқ
رفت نبود غیر تسلیمش طریق
Зиндагонии хоҳӣ эй дили зиндаи ёр
زندگانی خواهی ای دل زنده یار
Марди ғурбатро дамии дили зиндаи дор
مرد غربت را دمی دل زنده دار
Аз бало додани ғарибиро фараҷ
از بلا دادن غریبی را فرج
Беҳтар аз кардан ба пои ланги ҳаҷ
بهتر از کردن به پای لنگ حج
Барканд давлат бар он вайронаи роҳ
برکند دولت بر آن ویرانه راه
Ки андрў додӣ ғарибиро паноҳ
که اندرو دادی غریبی را پناه
Ҳақи обӣ бар ғарибии мустаманд
حقّ آبی بر غریبی مستمند
зи оташи дӯзах фурӯ шавед газанд
ز آتش دوزخ فرو شوید گزند
Баъди рӯзӣ чанд чатри чархи соӣ
بعد روزی چند چتر چرخ سای
Бар гирифт ахтар ба пирӯзии зи ҷой
بر گرفت اختر به پیروزی ز جای
Кӯчро аз гӯи кчаҳ то кардем соз
کوچ را از گو کچه تا کردیم ساز
Сӯии Эрони рахт бар бастем боз
سوی ایران رخت بر بستیم باز
Танги роҳӣ чун дил маҷрӯҳ дошт
تنگ راهی چون دل مجروح داشت
Чун шаби ман субҳи манзил давр дошт
چون شب من صبح منزل دور داشت
Хорҳо чун неши ҳиҷрони бргзнд
خارها چون نیش هجران برگزند
Ақабаҳо чун ҳиммати ошиқи баланд
عقبه ها چون همت عاشق بلند
Бар сар ҳар ки ки манзил доштем
بر سر هر کُه که منزل داشتیم
зи осмон то бар замин раҳ доштем
ز آسمان تا بر زمین ره داشتیم
Гар ба қомати ҳеҷ бартар будамӣ
گر به قامت هیچ برتر بودمی
Аз сари кайвони калла бар будамӣ
از سر کیوان کله بر بودمی
Осмони болои зер ҳар сира
آسمان بالای زیر هر سره
Чун намӯдӣ дар миён ҳар дарра
چون نمودی در میان هر دره
Бар фарози жарфи чоҳии сҳмнок
بر فراز ژرف چاهی سهمناک
Чодар азрақ кашида чоки чок
چادر ازرق کشیده چاک چاک
Ҳавш мақомӣ ёфтам ҳоҷин ба роҳ
حوش مقامی یافتم حاجین به راه
Офарини аҳсанти нузҳати ҷойгоҳ
آفرین احسنت نزهت جایگاه
Сабзаи зору чашмасораш бе қиёс
سبزه زار و چشمه سارش بی قیاس
Булбулу дроҷ васораш бе қиёс
بلبل و دراج و سارش بی قیاس
Тӯлу арзу Яману исрши беша буд
طول و عرض و یمن و یسرش بیشه بود
Лоиқи борони хилвати пеша буд
لایق باران خلوت پیشه بود
Будам аз баси ногузирии орзӯ
بودم از بس ناگزیری آرزو
Як сабӯҳӣ бо насирии орзӯ
یک صبوحی با نصیری آرزو
Зон кҳстон чун биёбони омадем
زان کُهستان چون بیابان آمدیم
зи осмон дар дашти арзони омадем
ز آسمان در دشت ارزان آمدیم
Раъйати кшўргшо дар слхи моҳ
رأیت کشورگشا در سلخ ماه
Чоршанбе дар сарой омад ба роҳ
چارشنبه در سرای آمد به راه
Ҳаштум моҳ ҷамед алохрин
هشتم ماه جمید الاخرین
Рӯзи ҷумъаи соъат бо офарин
روز جمعه ساعت با آفرین
Лашгар аз мансӯрӣа бархест боз
لشگر از منصوریه برخاست باز
Ъозн дар банди шоҳи сарфароз
عازن در بند شاه سرفراز
Дашт арон аз сипоҳи тарки пар
دشت ارّان از سپاه ترک پر
Қурби якума май гузашт аз оби кар
قرب یکمه میگذشت از آب کر
Хоҷа дар пеш аз ҳад ширвон бирафт
خواجه در پیش از حد شروان برفت
То зиёратгоҳ бар воён бирафт
تا زیارتگاه بر وایان برفت
Шамси гардуни боз чун бар шаби шикаст
شمس گردون باز چون بر شب شکست
Шамси дайни баъд аз зиёрат бар нишаст
شمس دین بعد از زیارت بر نشست
Рӯзи дигарро ба Бокӯи бади нузул
روز دیگر را به باکو بد نزول
Ҳамчунон ман дар ақаб инак фузул
همچنان من در عقب اینک فضول
Омад аз Бокӯ ба як шанбе ба дар
آمد از باکو به یک شنبه به در
То ба пои бармакии рӯз дигар
تا به پای برمکی روز دگر
Бармакии маҳрусае бас муҳкамаст
برمکی محروسه ای بس محکمست
Вази шимолаш барканор қулзумаст
وز شمالش برکنار قلزمست
Марғзории хуррам аз сар то ба пой
مرغزاری خرم از سر تا به پای
Музиъӣандагусору длгшоӣ
موضعی انده گسار و دلگشای
Иттифоқ афтод бе трдомнӣ
اتفاق افتاد بی تردامنی
Он шабам бо тоҷи муншии як манӣ
آن شبم با تاج منشی یک منی
Омадем аз бармакии масти хароб
آمدیم از برمکی مست خراب
Асб тозон то канори мурдаи об
اسب تازان تا کنار مرده آب
Муддати даҳ рӯзи лашгар май гузашт
مدت ده روز لشگر میگذشت
То ба дарбанд аз сипаҳи пари кӯҳу дашт
تا به دربند از سپه پر کوه و دشت
Зон сӯии дарбанд то як ҳафтаи роҳ
زان سوی دربند تا یک هفته راه
Пеши оби тарк ҷамъ омад сипоҳ
پیش آب ترک جمع آمد سپاه
Ҷанг май ҷустанд бо мнгўи тмўр
جنگ میجستند با منگو تمور
Вақташ аммо дайр буду роҳи давр
وقتش اما دیر بود و راه دور
Захми найза буду барфу зи мҳрир
زخم نیزه بود و برف و ز مهریر
Сабр мебоист кардани ногузир
صبر میبایست کردن ناگزیر
Бозгаштанд аз канори оби тарк
بازگشتند از کنار آب ترک
Бар сари эшон шудан карданд тарк
بر سر ایشان شدن کردند ترک
Қалъаи аинқи азин дигари тараф
قلعه اینق ازین دیگر طرف
Тири тақдири фалакро шуд ҳадаф
تیر تقدیر فلک را شد هدف
Лкзмони қавмӣ дар ва осӣ баданд
لکزمان قومی در و عاصی بدند
Аз қазо бо Подшаҳ ёғӣ баданд
از قضا با پادشه یاغی بدند
Аз тағофули пунбаи шан дар гӯш буд
از تغافل پنبه شان در گوش بود
Хӯни он бечорагон дар ҷӯш буд
خون آن بیچارگان در جوش بود
То баровард аз барои эътибор
تا برآورد از برای اعتبار
Давлати қаҳҳор аз он ду нони дамор
دولت قهار از آن دو نان دمار
Олимӣ дар маърази умеду бим
عالمی در معرض امید و بیم
Монда дар гирдоби дарёии азим
مانده در گرداب دریایی عظیم
Мо азуи худро бурун андохтем
ما ازو خود را برون انداختیم
То ба Бокӯи рӯз ва шаб ме тохтем
تا به باکو روز و شب میتاختیم
Сӣ чиҳил рӯзи андарони вайронаи ҷой
سی چهل روز اندران ویرانه جای
Боз хоҳам он чиҳил рӯз аз худоӣ
باز خواهم آن چهل روز از خدای
Брнёўрдими сар аз ҷайби ғам
برنیاوردیم سر از جیب غم
Хотири шӯридау табъи дижам
خاطر شوریده و طبع دژم
Гуҳ ба мондаи сар ба зонуии асФ
گه به مانده سر به زانوی اسف
Гоҳи шӯрида аз маломати каф ба каф
گاه شوریده از ملامت کف به کف
Брншондаҳи лашгари ғам бе адад
برنشانده لشگر غم بی عدد
Дода зи оби чашми дарёро мадад
داده ز آب چشم دریا را مدد
Гарми рӯ бар хон оҳами барқи вор
گرم رو بر خوان آهم برق وار
Мавҷи зани тӯфони чашмами ашкбор
موج زن طوفان چشمم اشکبار
Ҷони ман сӯзон дар оташдони тан
جان من سوزان در آتشدان تن
Ҷон ман рафт эй дариғо ҷони ман
جان من رفت ای دریغا جان من
эй дили охир чанд гӯям тавба кун
ای دل آخر چند گویم توبه کن
Эътибор аз толеъ ӯъҷуба кун
اعتبار از طالع اعجوبه کن
Бар лаби қулзум ба ғами пайваста Эй
بر لب قلزم به غم پیوسته ای
Қулзумии дигари дарав дар баста Эй
قلزمی دیگر درو در بسته ای
Ба зи Бокӯ манзилӣ ноед ба даст
به ز باکو منزلی ناید به دست
То дарав мерай дарав бояд нишаст
تا درو میری درو باید نشست
Хубра дар дарёӣ қулзум менигар
خبره در دریای قلزم مینگر
Рӯзу шаби пайваста бар худ мешимур
روز و شب پیوسته بر خود میشمر
Хештани якбора дар дарё фикан
خویشتن یکباره در دریا فکن
ё зи Бокӯи рахт бар саҳро фикан
یا ز باکو رخت بر صحرا فکن
Шукри рӯзи хўшдлӣ кам карда Эй
شکر روز خوشدلی کم کرده ای
Қайди пои бахт муҳкам карда Эй
قید پای بخت محکم کرده ای
Хоб ғифлат мекунӣ бедори шӯ
خواب غفلت میکنی بیدار شو
Охир аз хамри хатои ҳушёри шӯ
آخر از خمر خطا هشیار شو
Дузди нафаси шӯхро бурдор кун
دزد نفس شوخ را بردار کن
ё дар ҳақи гирд ва истиғфор кун
یا در حق گرد و استغفار کن
Об дарё кард чун обяти зард
آب دریا کرد چون آبیت زرد
Дӯди нФти охири димоғат пар накард
دود نفط آخر دماغت پر نکرد
Ғам махӯргар дӯд нФтт мегазад
غم مخور گر دود نفطت میگزد
НФт агар дар худ занӣ ҳам ме сазад
نفط اگر در خود زنی هم میسزد
Мавҷи ғам бар киштӣ ҷон ме занад
موج غم بر کشتی جان میزند
Бор дил бификан ки киштии бишиканад
بار دل بفکن که کشتی بشکند
Бод май паймоеу сар май кашӣ
باد می پیمایی و سر میکشی
Бодбони умр бар сар май кашӣ
بادبان عمر بر سر میکشی
Пеши тӯфони бодбон бар карда Эй
پیش طوفان بادبان بر کردهای
Вази танури хушк лангар карда Эй
وز تنور خشک لنگر کردهای
Ғофилӣ аз сайду доми рӯзгор
غافلی از صید و دام روزگار
Шасти байн эй ҳамчуи моҳии луқмаи хор
شست بین ای همچو ماهی لقمه خوار
То бкўни пас хӯрданӣ хуш нест хез
تا بکون پس خوردنی خوش نیست خیز
Пои бкўни вои зан чу ғозии вои гурез
پا بکون وا زن چو غازی وا گریز
Гирд гардун бармагард эй бе хабар
گرد گردون برمگرد ای بیخبر
Бозии гардун наме донеи магар
بازی گردون نمیدانی مگر
Ин ҳама бигзор агар беруни ҷҳӣ
این همه بگذار اگر بیرون جهی
Аз азоби кейки борӣ вораӣ
از عذاب کیک باری وارهی
Чанд гӯям бо ту чун мақсӯд нест
چند گویم با تو چون مقصود نیست
Дар ту гӯйӣ аз хирад мавҷӯд нест
در تو گویی از خرد موجود نیست
Ҳамчунин ҷон мекуну хӯн май гарӣ
همچنین جان میکن و خون میگری
Кунҷи Бокӯи гир то хӯн май хурӣ
کنج باکو گیر تا خون میخوری
Оқибати фазли худо тавфиқ дод
عاقبت فضل خدا توفیق داد
Дар ҳамаи ҳол аз худои тавфиқи бод
در همه حال از خدا توفیق باد
Элчи омад ки урдӯи бозгашт
ایلچی آمد که اردو بازگشت
Сӯй дар блҳини зи бармаки бргзшт
سوی در بلحین ز برمک برگذشت
Мужда овараданд моро бар наҷот
مژده آوردند ما را بر نجات
Муждае каз ваии биафзояди ҳаёт
مژدهای کز وی بیفزاید حیات
Рӯзи дигари кӯчро барсохтем
روز دیگر کوچ را برساختیم
Шаҳр чун полез во пардохтем
شهر چون پالیز وا پرداختیم
Ҳамчуи мурғӣ каз қафас гардад халос
همچو مرغی کز قفس گردد خلاص
ё чу хӯнӣ каш бубахшанд аз қисос
یا چو خونی کش ببخشند از قصاص
Ҳар ду манзилро яке кардему чуст
هر دو منزل را یکی کردیم و چست
То пулии конрои чунон бар кӯри баст
تا پلی کانرا چنان بر کور بست
Оқаи мо баъд аз он бо нукарон
آقه ما بعد از آن با نوکران
Рафт пеши соҳиби соҳибқирон
رفت پیش صاحب صاحبقران
Ғарраи шаъбони се шанбеи чоштгоҳи бода
غره شعبان سه شنبه چاشتگاه باده
Бода шан фармуд додани подшоҳ
بادهشان فرمود دادن پادشاه
Соҳиб онгаҳ азм арон кард боз
صاحب آنگه عزم ارّان کرد باز
Пой аз онҷо дар рикоб оварад боз
پای از آنجا در رکاب آورد باز
Партгоҳи ибни мавлонои насир
پرتگاه ابن مولانا نصیر
Садри дайни он беҳам?ил бе назир
صدر دین آن بی همال بی نظیر
Пеши оби кӯри бади наздики роҳ
پیش آب کور بد نزدیک راه
Барнишастему шудеми онҷои пагоҳ
برنشستیم و شدیم آنجا پگاه
Чанд рӯзи онҷо бар оварадем даст
چند روز آنجا بر آوردیم دست
Айш ҳо кардем ва дар хилват нишаст
عیشها کردیم و در خلوت نشست
Бо шаҳоби аддӣни футуҳ эй хуши футуҳ
با شهاب الدین فتوح ای خوش فتوح
Баси бкрдим аз сабӯҳ эй хуши сабӯҳ
بس بکردیم از صبوح ای خوش صبوح
Нодири даври замони ибни алхтиб
نادر دور زمان ابن الخطیب
Сардаи маҷлиси алии рағми рақиб
سردَه مجلس علی رغم رقیب
Кӣ ба дасти орм чу ӯ ёр дигар
کی به دست آرم چو او یار دگر
Аз худо мехоҳамаш бор дигар
از خدا میخواهمش بار دگر
Ҳафтае будем боҳам дар сабӯҳ
هفته ای بودیم باهم در صبوح
Бар мулоқоти шаҳоби аддӣни футуҳ
بر ملاقات شهاب الدین فتوح
Бехабар кардем аз онҷои азми роҳ
بیخبر کردیم از آنجا عزم راه
Кас накард ин тавба ё раб аз гуноҳ
کس نکرد این توبه یا رب از گناه
Хуштар аз фирдавс базмӣ доштем
خوشتر از فردوس بزمی داشتیم
Нақди вақт аз каф чаро бгзоштим
نقد وقت از کف چرا بگذاشتیم
Қатъу васли дӯстони вақти видоъ
قطع و وصل دوستان وقت وداع
Талхтар аз қатъи ҷони вақти низо
تلخ تر از قطع جان وقت نزاع
Як нури нур аз ирти эшон омадем
یک نور نور از یرت ایشان آمدیم
Вази пули ирғў дар арон омадем
وز پل یرغو در ارّان آمدیم
Бар мубораки ғарраи моҳи сиём
بر مبارک غرّه ماه صیام
Қисса дар банд Бокӯ шуд тамом
قصه در بند باکو شد تمام
Дар саро будем то ъушрин савм
در سرا بودیم تا عشرین صوم
Бар нишастем аз саро онгаҳ ба қавм
بر نشستیم از سرا آنگه به قوم
Алтмғо шуд ки оқо то ба кил
التمغا شد که آقا تا به کیل
Боз бинад ҷамъу харҷи Ардабӣл
باز بیند جمع و خرج اردبیل
Чун гудоз кардем бар оби Арас
چون گداز کردیم بر آب ارس
Баъди рӯзи панҷуминро зи он сипас
بعد روز پنجمین را ز آن سپس
Омадеми андӯҳгин дар Ардабӣл
آمدیم اندوهگین در اردبیل
Мардумашро саркӯбанд а ба бел
مردمش را سرکوبند ا به بیل
Андрў ҳамчун синон бе ҳосилӣ
اندرو همچون سنان بی حاصلی
Зини сабки мағзии гарони ҷони оқилӣ
زین سبک مغزی گرانجان عاقلی
Гуфтам охиргар синон аз ман бахаст
گفتم آخر گر سنان از من بخست
Қлтбон дигар оварадам ба даст
قلتبان دیگر آوردم به دست
Хештани машғӯли гардонами бадв
خویشتن مشغول گردانم بدو
Вари синони инсофи бустонам аз ва
ور سنان انصاف بستانم از و
Узр ӯ зини боз бояд хостан
عذر او زین باز باید خواستن
Дафтарии дигари фурӯ оростан
دفتری دیگر فرو آراستن
Гарчи зу гуфтани ҷгрхўорӣ буд
گرچه زو گفتن جگرخواری بود
Ҳар чаҳ бошад ба зи бекорӣ буд
هر چه باشد به ز بیکاری بود
Баъди азин чун бо хирад кардам хитоб
بعد ازین چون با خرد کردم خطاب
Нангаш омад ном ӯ андари китоб
ننگش آمد نام او اندر کتاب
Бо дил онгаҳ гуфтам эй бисёр гӯй
با دل آنگه گفتم ای بسیار گوی
Аз гунаҳ то чанд истиғфори гӯй
از گنه تا چند استغفار گوی
Бас ки кардӣ дар тариқи ҳазли сайр
بس که کردی در طریق هزل سیر
То туоне зикр ёрон кун ба хайр
تا توانی ذکر یاران کن به خیر
Вари надорӣ аз хатои гуфтани гзир
ور نداری از خطا گفتن گزیر
Домани ҷони синон муҳкам бигир
دامن جان سنان محکم بگیر
Тарк ғофил кун чаҳ май хоҳии азу
ترک غافل کن چه میخواهی ازو
Бар синони зангар ба икроҳии азу
بر سنان زن گر به اکراهی ازو
Як замони рмҳи сабо бар кор кун
یک زمان رمح صبا بر کار کن
Вази синони ҷони синон афкор кун
وز سنان جان سنان افکار کن
Кам баҳотар аз синон набӯд се нон
کم بهاتر از سنان نبود سه نان
Вари се нони беҳтар тавон дид аз синон
ور سه نان بهتر توان دید از سنان
Мардаки аҳоди зишти сарди ҳшў
مردک احاد زشت سرد حشو
На намо дар табъи он ғрзн на нашав
نه نما در طبع آن غرزن نه نشو
Аз гаронии ҳамчуи кӯҳии муътабар
از گرانی همچو کوهی معتبر
Вази сараш то пой дар хӯрд табар
وز سرش تا پای در خورد تبر
Пӯстӣ дар устихони пайкараш
پوستی در استخوان پیکرش
Ҳамчуи хнбӣ бар сари сихии сараш
همچو خنبی بر سر سیخی سرش
Рӯбаҳӣ аммо дамӣ дорад чу шер
روبهی اما دمی دارد چو شیر
Оташӣ аммо чу яхи афсурдаи сайр
آتشی اما چو یخ افسرده سیر
Мустароҳӣ дар бағал дорад ниҳон
مستراحی در بغل دارد نهان
Лек аз гандаши уфӯнат дар ҷаҳон
لیک از گندش عفونت در جهان
Гарданаши зер ки сари нопадид
گردنش زیر که سر ناپدید
Аҳриман лоҳўл кардаш то бидид
اهرمن لاحول کردش تا بدید
Неи ғалати млҷأ мобш карда анд
نی غلط ملجأ مآبش کرده اند
Абдаи ҳқо хитобаш карда анд
عبده حقا خطابش کرده اند
Сӯрати Иблис бар деворҳо
صورت ابلیس بر دیوارها
Дида Эй оварда дар паргорҳо
دیده ای آورده در پرگارها
Сӯраташ дар ҷанби нақш рӯй ӯ
صورتش در جنب نقش روی او
Сӯрати Юсуф буд паҳлавӣ ӯ
صورت یوسف بود پهلوی او
Сӯраташгар зонка то маҳшари кашанд
صورتش گر زانکه تا محشر کشند
Ҷумлаи наққошони аҷаб гар баркашанд
جمله نقاشان عجب گر برکشند
Гар бгўрстони бгрид бе магар
گر بگورستان بگرید بی مگر
Мурдагон аз ҳавл бурдоранд сар
مردگان از هول بردارند سر
Вари бимирад чун бихандад дар съир
ور بمیرد چون بخندد در سعیر
Шуъла оташ кунад чун зи мҳрир
شعله آتش کند چون ز مهریر
Сомрӣ дар ҷанб ӯ Мӯсои вақт
سامری در جنب او موسی وقت
Молики андари арз ӯ исои вақт
مالک اندر عرض او عیسی وقت
Карда чун габрони ситези ойини худ
کرده چون گبران ستیز آیین خود
Бар ҷуҳудӣ хатм карда дайни худ
بر جهودی ختم کرده دین خود
Хӯрда аз табризёни силӣу лат
خورده از تبریزیان سیلی و لت
Вази қаҳистону амал дар мъзлт
وز قهستان و عمل در معزلت
Дар сқрлқ каз дараш меронданд
در سقرلق کز درش میراندند
Ҷамъи ёрони хари сараш май хонданд
جمع یاران خر سرش میخواندند
Хрсрӣ зон рўсбӣ зан сохтанд
خرسری زان روسبی زن ساختند
Сӯзании дигар аз ман сохтанд
سوزنیِّ دیگر از من ساختند
Бахя бар рӯй ҳиҷои андохтам
بخیه بر روی هجا انداختم
Дафтарӣ бар ном ӯ пардохтам
دفتری بر نام او پرداختم
Аўҳди котиби рӯонаши тозаи бод
اَوحَد کاتب روانش تازه باد
Дар ҷаҳон аз ваии басии овозаи бод
در جهان از وی بسی آوازه باد
Ҷома дар арон ба рӯйиш дар кашид
جامه در ارّان به رویش در کشید
Маст буду хуфтаи ришаш бар бурид
مست بود و خفته ریشش بر برید
Боз дар табриз омад пеши ман
باز در تبریز آمد پیش من
То ба дасти оради дил бе хеши ман
تا به دست آرد دل بیخویش من
Боманиш ҳар чанд зорӣ ме намӯд
بامنش هر چند زاری مینمود
Чун кодин бар оҳани афсурда буд
چون کدین بر آهن افسرده بود
Бар синони раҳмат на бар кофар кунам
بر سنان رحمت نه بر کافر کنم
Зу бтар бошам бирав раҳм ар кунам
زو بتر باشم برو رحم ار کنم
Ҳайф бошад марҳамат бар фосиқӣ
حیف باشد مرحمت بر فاسقی
Гар ббхшоинди ҳам бар ошиқӣ
گر ببخشایند هم بر عاشقی
Бар гирифторӣ ки беёвар буд
بر گرفتاری که بی یاور بود
Ҷой раҳмат бошад ар кофар буд
جای رحمت باشد ار کافر بود
Худ марои валлоҳ дилӣ бошад раҳим
خود مرا والله دلی باشد رحیم
Аз ҳамаи халқ аз ъўон дар то ятем
از همه خلق از عوان در تا یتیم
Бар ъўон аз ҷаҳл ӯ раҳм оядам
بر عوان از جهل او رحم آیدم
Бар ятем аз бе касе бхшоидм
بر یتیم از بی کسی بخشایدم
Кас надонам монда дар бе ҳосилӣ
کس ندانم مانده در بی حاصلی
Кам насузад дил бирав аз бедилӣ
کم نسوزد دل برو از بیدلی
Зон сӯии зангон ба як манзил бадем
زان سوی زنگان به یک منزل بدیم
Рӯзи дигар аз ҳаво ғофил бадем
روز دیگر از هوا غافل بدیم
Бода дар сар бар нишастем аз пагоҳ
باده در سر بر نشستیم از پگاه
Масти лоиъқл бурун омад ба роҳ
مست لایعقل برون آمد به راه
Чилла буду захми сармои ногаҳон
چله بود و زخم سرما ناگهان
Тира аз абри сияҳ рӯй ҷаҳон
تیره از ابر سیه روی جهان
Барфу боди сард бар мо зӯр кард
برف و باد سرد بر ما زور کرد
Ҷумлаи чашми роҳи байнон кӯр кард
جمله چشم راه بینان کور کرد
Ҳаряк аз сӯе Аннан бартофтанд
هریک از سویی عنان برتافتند
Аз қазои вайрон диҳӣ дарёфтанд
از قضا ویران دهی دریافتند
Тркмонӣ чанд саҳройии дарав
ترکمانی چند صحرایی درو
Омадеми алқсаҳ дар кунҷии фурӯ
آمدیم القصه در کنجی فرو
Духтарии даравӣ чу сарви озод буд
دختری دروی چو سرو آزاد بود
Ростии ширини сад Фарҳод буд
راستی شیرین صد فرهاد بود
Гар зи ҳасан ӯ кунам шарҳии қиёс
گر ز حسن او کنم شرحی قیاس
Дафтарии нав боядам кардани асос
دفتری نو بایدم کردن اساس
Сарви қадии глрхии насрини барӣ
سرو قدی گلرخی نسرین بری
Икдшии мардуми кашии ғорат гарӣ
یکدشی مردم کشی غارت گری
Буд бо он қавм чун бегона Эй
بود با آن قوم چون بیگانه ای
Бози ҷустами ҳолаш аз ҳамхона Эй
باز جستم حالش از همخانه ای
Гуфтамаш ин ганҷи азин вайрона нест
گفتمش این گنج ازین ویرانه نیست
Офтобаст ӯу чархи ин хона нест
آفتابست او و چرخ این خانه نیست
Ҳаргизи охири ҳўз дар дӯзах ки дид
هرگز آخر حوز در دوزخ که دید
Мурғи кӯҳи қофро дар Фх ки дид
مرغ کوه قاف را در فخ که دید
Чун аз онҷо гашта ҷону хастаи тан
چون از آنجا گشته جان و خسته تن
Монда чун ёқӯб дар байти алҳзн
مانده چون یعقوب در بیت الحزن
Юсуф гум кардаро нодида рӯй
یوسف گم کرده را نادیده روی
Рӯй дар аҳриманӣ кин ҳаст шӯй
روی در اهرمنی کین هست شوی
Пери золии андари он вайрона буд
پیر زالی اندر آن ویرانه بود
Гуфтамаш бояд марои ин раҳ намӯд
گفتمش باید مرا این ره نمود
Зол гуфт ӯ қисса Эй дорад дароз
زال گفت او قصه ای دارد دراز
Чун кунам ин қиссаро сар бо ту боз
چون کنم این قصه را سر با تو باز
Гуфтам аз баҳри худо бар гӯии рост
گفتم از بهر خدا بر گوی راست
То гумон ман савобаст ар хатост
تا گمان من صوابست ار خطاست
Гуфт ҳаст ин пери соҳиби хона ро
گفت هست این پیر صاحب خانه را
Он писар ва ӯ шавҳари ин дурдона ро
آن پسر و او شوهر این دردانه را
Ин писари ошуфта шуда бар рӯй ӯ
این پسر آشفته شده بر روی او
Гашти маҷнӯни солҳо дар кӯй ӯ
گشت مجنون سالها در کوی او
Венаи санамро бо ҳазорон хоста
وین صنم را با هزاران خواسته
Сад бузург аз пеш ва пас бархеста
صد بزرگ از پیش و پس برخاسته
Чун писарро дид дар айни ҳалок
چون پسر را دید در عین هلاک
Пери мискин ҳар чаҳ будаш ҷумлаи пок
پیر مسکین هر چه بودش جمله پاک
Аз паии кори писар эсор кард
از پی کار پسر ایثار کرد
То падар бар ақди духт иқрор кард
تا پدر بر عقد دخت اقرار کرد
Духтари ин соъат ба солӣ ме кашад
دختر این ساعت به سالی میکشد
То зи шавҳари хештанро ме кашад
تا ز شوهر خویشتن را میکشد
Венаи писарро ҳолатӣ мушкил фитод
وین پسر را حالتی مشکل فتاد
Даст бар духтар наме ёради ниҳод
دست بر دختر نمی یارد نهاد
Роз чун бикшод бо ман пераи зол
راز چون بگشاد با من پیره زال
Баста буд он оҷизи бечораи ҳол
بسته بود آن عاجز بیچاره حال
Гарчи буд инсоф доданро дареғ
گرچه بود انصاف دادن را دریغ
Офтоби равшани андари тираи меғ
آفتاب روشن اندر تیره میغ
Тоба акнӯн ҳар чаҳ зу ёд оядам
تابه اکنون هر چه زو یاد آیدم
Дил барон бечора май бхшоидм
دل بران بیچاره میبخشایدم
Нестӣ ва ҳастӣ андари бохта
نیستی و هستی اندر باخته
Ношудаи кому муродаши сохта
ناشده کام و مرادش ساخته
Номурод ва бемурод аз ваии аҷаб
نامراد و بی مراد از وی عجب
Бар лаб кавсар нишаста ташнаи лаб
بر لب کوثر نشسته تشنه لب
Зон амали кӯро буд бар кори рост
زان عمل کو را بود بر کار راست
Бехабар будам худо бар ман гўост
بی خبر بودم خدا بر من گواست
Гарна тақсирии зи ман ҷоиз набӯд
گرنه تقصیری ز من جایز نبود
Гар ба мижгонам ббоистӣ гушӯд
گر به مژگانم ببایستی گشود
Ман худ ин банд озмудам чанд сол
من خود این بند آزمودم چند سال
Бар нагуфтам бо касе аз шарми ҳол
بر نگفتم با کسی از شرم حال
Муддатӣ боистам ин меҳнат кашид
مدتی بایستم این محنت کشید
Тоҷўонмрдӣ ба фарёдам расед
تاجوانمردی به فریادم رسید
Ҳоли ин дилдода ва он длнўоз
حال این دلداده و آن دلنواز
Гуфтам алқсаҳ ба ёрони ҷумлаи боз
گفتم القصه به یاران جمله باز
Дӯстии гуфто сқнқўрим ҳаст
دوستی گفتا سقنقوریم هست
Бар наме хезади ҷузин хайрами зи даст
بر نمی خیزد جزین خیرم ز دست
Гуфтамаш исо бибояд мурда ро
گفتمش عیسی بباید مرده را
Ҷон наме бояд сқнқўри хӯрда ро
جان نمی باید سقنقور خورده را
Аввалаши ҷон дар тан эй ҳушёр кун
اولش جان در تن ای هشیار کن
Вази сқнқўр онгаҳе бар кор кун
وز سقنقور آنگهی بر کار کن
Аз алоҷии кон хилоф иллатаст
از علاجی کان خلاف علتست
Мори пинҳон дар лиҳоф иллатаст
مار پنهان در لحاف علتست
Ҳафтае дар Ардабӣли он тираи хок
هفته ای در اردبیل آن تیره خاک
Об руз хӯрдем дили андешаи нок
آب رز خوردیم دل اندیشه ناک
Хуши ҳарифии аҳл мардӣ ёфтам
خوش حریفی اهل مردی یافتم
Андакии таскин дардӣ ёфтам
اندکی تسکین دردی یافتم
Аслаш аз рай варна он каз раии бадӣ
اصلش از ری ورنه آن کز ری بدی
Ардабӣлии одамии сон кӣ бадӣ
اردبیلی آدمی سان کی بدی
Хотирами фии алҷмлаҳ дигар ме нахост
خاطرم فی الجمله دیگر می نخواست
Мухталиф шуд табъам аз мизони рост
مختلف شد طبعم از میزان راست
Гар ба дардии дарди дил сокин шавад
گر به دردی درد دل ساکن شود
Дарди дили сокин ба ҷон мумкин шавад
درد دل ساکن به جان ممکن شود
Ман миёни ҷамъ чун девона Эй
من میان جمع چون دیوانه ای
Дӯстони ҳаряк ба кафи паймона Эй
دوستان هریک به کف پیمانهای
Гар ба зоригар ба зӯри он анҷуман
گر به زاری گر به زور آن انجمن
Май нёрстнд додан май ба ман
مینیارَستند دادن می به من
зи оташ май ҳамчуи неи бгдохтм
ز آتش می همچو نی بگداختم
Ним ҷонии хештан бар сохтам
نیم جانی خویشتن بر ساختم
Ёри розии даст бар набзами ниҳод
یار رازی دست بر نبضم نهاد
Гуфт дар тиб андакӣ дорам биёад
گفت در طب اندکی دارم بیاد
Неки як соъат таъаммул кард ва пас
نیک یک ساعت تأمل کرد و پس
Гуфт ин иллат ту майдонӣу бас
گفت این علت تو میدانی و بس
Набзати андари тандурустӣ бас накӯаст
نبضت اندر تندرستی بس نکوست
Иллати дилро ту майдонӣу дӯст
علت دل را تو میدانی و دوست
Ман сар аз хиҷлат пеш андохта
من سر از خجلت پیش انداخته
Хештани ҷой дигар барсохта
خویشتن جای دگر برساخته
Зон кароматгар чаҳ зоҳир буд роз
زان کرامت گر چه ظاهر بود راز
Ҳолатӣ кардам ки натавон гуфт боз
حالتی کردم که نتوان گفت باز
Ақл савдое набӯду тани наҳиф
عقل سودایی نبود و تن نحیف
Ранҷ муставле набӯду дили заъиф
رنج مستولی نبود و دل ضعیف
Заъфи мағзу заъфи шахсу заъфи дил
ضعف مغز و ضعف شخص و ضعف دل
Вази қадами дармонда то гардан ба гул
وز قدم درمانده تا گردن به گل
То ба марг аз ман миёни як мӯӣ на
تا به مرگ از من میان یک موی نه
Ҷуз ниҳодани сари биболин рӯй на
جز نهادن سر ببالین روی نه
Чун биФтодми табибии хонданд
چون بیفتادم طبیبی خواندند
Бар сари болини ман бншонднд
بر سر بالین من بنشاندند
Набзами аввал чун фурӯд омад бидид
نبضم اول چون فرود آمد بدید
Ва зи сар қудрат биравем бингаред
و ز سر قدرت برویم بنگرید
Бар мизоҷат гуфт сардӣ ғолибаст
بر مزاجت گفت سردی غالبست
Ҷумлаи гармии хур ки онро толиб аст
جمله گرمی خور که آنرا طالب است
Бо дилам гуфтам бибин кини зишти сард
با دلم گفتم ببین کین زشت سرد
Медиҳад мҳрўрро гармӣ бихӯрад
میدهد محرور را گرمی بخورد
Коҳуу кснии ҳаме бояд маро
کاهو و کسنی همی باید مرا
Ангабин ва тмр фармоед маро
انگبین و تمر فرماید مرا
Гуфт бар гӯ то чаҳ дории орзӯ
گفت بر گو تا چه داری آرزو
Гуфтамаш марги ту эй беҳудаи гӯ
گفتمش مرگ تو ای بیهوده گو
Орзӯии ман чаҳ бошад рӯй дӯст
آرزوی من چه باشد روی دوست
Иллати ман зиндагӣ бе рӯй ӯст
علت من زندگی بی روی اوست
ӯ ҳаме афсурдагӣ мекард ва ман
او همی افسردگی میکرد و من
Аз дарун оташ зада дар перҳан
از درون آتش زده در پیرهن
Дар худ афтодам чу оташ дар гиёҳ
در خود افتادم چو آتش در گیاه
Рӯй сӯй дӯстон кардам ки оҳ
روی سوی دوستان کردم که آه
Гуфтам охири зини гронҷони алғёс
گفتم آخر زین گرانجان الغیاث
Зини ҷуҳуди номусулмони алғёс
زین جهود نامسلمان الغیاث
Моликаст ин рўсбии зани неи табиб
مالکست این روسبی زن نی طبیب
Ҳин ки ҷон бастанд аз ман ани қариб
هین که جان بستاند از من عن قریب
Андарин мавзеи табиб он ҳозиқаст
اندرین موضع طبیب آن حاذقست
Кӯ ба ман гуфт ин сбкдл ошиқаст
کو به من گفت این سبکدل عاشقست
Ҷузи ҳакямони салоҳи андеш ро
جز حکیمان صلاح اندیش را
зи одамии мшмри салоҳи хеш ро
ز آدمی مشمر صلاح خویش را
Бози гуфтани зин ғараз онасту бас
باز گفتن زین غرض آنست و بس
То ндонӣ ҳар табибиро ба кас
تا ندانی هر طبیبی را به کس
Гарна зи аввал дар хурофот омадӣ
گرنه ز اول در خرافات آمدی
Пеши ман соҳиб каромот омадӣ
پیش من صاحب کرامات آمدی
Дардмандиро қадами маҷрӯҳ буд
دردمندی را قدم مجروح بود
Бар сараши марҳам наме бади ҳеҷ суд
بر سرش مرهم نمیبد هیچ سود
Кори нодонистае доно макун
کار نادانسته ای دانا مکن
Ҷаҳл пинҳон кардаро пайдо макун
جهل پنهان کرده را پیدا مکن
Аввалин ташхис бояд пас алоҷ
اولین تشخیص باید پس علاج
То бияёд истиқомат дар мизоҷ
تا بیاید استقامت در مزاج
То напурсад ар нагӯйӣ беҳтараст
تا نپرسد ار نگویی بهترست
Мард дар зери забони дониши дуруст
مرد در زیر زبان دانش درست
То забонаши кӯтаҳ аз ботил буд
تا زبانش کوته از باطل بود
Оламаш хонанд агар ҷоҳил буд
عالمش خوانند اگر جاهل بود
Гавҳарат дар ком конаст эй азиз
گوهرت در کام کانست ای عزیز
Гар биндозӣ наярзад як пашиз
گر بیندازی نیرزد یک پشیز
Чун бмтини тафаккури он гуҳар
چون بمتین تفکر آن گهر
Аз миёни коми кони оре ба дар
از میان کام کان آری به در
Ҳар ду олам бо ҳамаи зебу баҳо
هر دو عالم با همه زیب و بها
Ҳаст аз он икдонаҳи гавҳарро баҳо
هست از آن یکدانه گوهر را بها
Дар дандон дар даҳон бошад писанд
درّ دندان در دهان باشد پسند
Чун бурун карданд мебояд фиканд
چون برون کردند میباید فکند
Безабонӣ лоиқаст аз марди ҳуш
بی زبانی لایق است از مرد هوش
Зонкаҳи нодон худ наёрад бад хамӯш
زآنکه نادان خود نیارد بد خموش
Зуд бинмоед ҳунари ошуфтаи раъй
زود بنماید هنر آشفته رأی
Ҳамчуи он нодони табиби жожхоӣ
همچو آن نادان طبیب ژاژخای
Баъди рӯзӣ чанд чун дар мондам
بعد روزی چند چون در ماندم
Ояти таслим бар худ хондам
آیت تسلیم بر خود خواندم
Гуфтам охир гар бихоҳад куштанат
گفتم آخر گر بخواهد کشتنت
Гирди пой хам бияёд гаштанат
گرد پای خم بیاید گشتنت
Шуд з бе хобии вуҷӯдам ҳамчу на?ил
شد ز بیخوابی وجودم همچو نال
Чанд хоҳӣ пухтан эй хоми ин хаёл
چند خواهی پختن ای خام این خیال
Ростии корам ба ҷон омад азим
راستی کارم به جان آمد عظیم
Барграфтам хотир аз умеду бим
برگرفتم خاطر از امید و بیم
Кард бехобӣ ба як боРоми ҳалок
کرد بیخوابی به یک بارم هلاک
Вази димоғами ақли беруни баради пок
وز دماغم عقل بیرون برد پاک
Мурғу моҳии хуфтаи шабҳои дароз
مرغ و ماهی خفته شبهای دراز
То саҳари чашмам ба зории мондаи боз
تا سحر چشمم به زاری مانده باز
Бар худои як шаб шафиъ ангехтам
بر خدا یک شب شفیع انگیختم
Хок бар хӯн ҷигар омехтам
خاک بر خون جگر آمیختم
То магари осоишии байнами зи хоб
تا مگر آسایشی بینم ز خواب
Чун з бедорӣ надидам ҷузи азоб
چون ز بیداری ندیدم جز عذاب
Гуфтам эй парвардгори ҷину инс
گفتم ای پروردگار جن و انس
Хӯни дил то кӣ хӯрам бе ёри ҷинс
خون دل تا کی خورم بی یار جنس
Чун чунин беёрам эй зўолмн бубахш
چون چنین بی یارم ای ذوالمن ببخش
Як дамам хобӣ бидиҳ бар ман бубахш
یک دمم خوابی بده بر من ببخش
Ҳам дар он шаб шуд дуоем мустаҷоб
هم در آن شب شد دعایم مستجاب
Соъатӣ бе худ фурӯ рафтам ба хоб
ساعتی بیخود فرو رفتم به خواب
Ончӣ ман дидам ба хоб аз рӯзгор
آنچه من دیدم به خواب از روزگار
Боз натавон гуфт ёрб зинҳор
باز نتوان گفت یارب زینهار
Хештанро дар сумуму змҳрир
خویشتن را در سموم و زمهریر
Ёфтам мутлақ бигӯям дар съир
یافتم مطلق بگویم در سعیر
Дар ҳаросидам бурун рафтам зи ҷой
در هراسیدم برون رفتم ز جای
Пои з болин ёфтам болини зи пой
پا ز بالین یافتم بالین ز پای
Чун ба худ бози омадами баъд аз ҳарос
چون به خود باز آمدم بعد از هراس
Ҳақи таъолиро басӣ гуфтам сипос
حق تعالی را بسی گفتم سپاس
Шукри кони тӯфон ба бедорӣ набӯд
شکر کان طوفان به بیداری نبود
Сахти ҳавлӣ буд бедорӣ набӯд
سخت هولی بود بیداری نبود
Не ғалат гуфтам хато кардам ки буд
نی غلط گفتم خطا کردم که بود
Айни бедорӣ ва дар хобам намӯд
عین بیداری و در خوابم نمود
Офарини осоишу аҳсанти хоб
آفرین آسایش و احسنت خواب
Зуҳраи пари хӯнам аз ҳайбат шуд об
زهره پر خونم از هیبت شد آب
Омадам чун омадами андак ба ҳуш
آمدم چون آمدم اندک به هوش
Андари он тории шаби овозӣ ба гӯш
اندر آن تاری شب آوازی به گوش
К-эй нзорӣ озмудӣ борҳо
کای نزاری آزمودی بارها
Хештан бинӣ макун дар корҳо
خویشتن بینی مکن در کارها
Аз худои чизе ба зорӣ
از خدا چیزی به زاری
Хостани вази паии он қосдои бархестан
خواستن وز پی آن قاصدا برخاستن
Ғоят ҷаҳласту ҳади аҳмақӣ
غایت جهل است و حد احمقی
Пас рзодаҳгар таваккул бар ҳақӣ
پس رضاده گر توکل بر حقی
Аз худои чизе ки хоҳӣ ме диҳад
از خدا چیزی که خواهی میدهد
Лек андари шаҳди ҳанзал май наад
لیک اندر شهد حنظل مینهد
Ҳар чаҳ хоҳӣ аз худо бошад ҳаром
هر چه خواهی از خدا باشد حرام
То нахоҳӣ ҷузи худоро вассалом
تا نخواهی جز خدا را والسلام
Гуфтам алқсаҳи кзо аз даст рафт
گفتم القصه کذا از دست رفت
Боядам якбори дигар маст рафт
بایدم یکبار دیگر مست رفت
Як дамии каф бар каф соқӣ занем
یک دمی کف بر کف ساقی زنیم
Ҳарчӣ бодои бод бар боқӣ занем
هرچه بادا باد بر باقی زنیم
Имтиҳонро як манӣ бар дам ба кор
امتحان را یک منی بر دم به کار
Бар умед онкӣ бошад созгор
بر امید آنکه باشد سازگار
Ҳамчуи хоби он низ ҳам бар мо шикаст
همچو خواب آن نیز هم بر ما شکست
Бе ҷигари касро надоди ин луқмаи даст
بی جگر کس را نداد این لقمه دست
Бомдодии бода дар сари доштам
بامدادی باده در سر داشتم
Сари зи хоби бихўдии бардоштам
سر ز خواب بیخودی برداشتم
Омадами беруни замонӣ аз всоқ
آمدم بیرون زمانی از وثاق
Хотирии пари ғами дилии пари иштиёқ
خاطری پر غم دلی پر اشتیاق
Пеши роҳи ман сегӣ устода буд
پیش راه من سگی استاده بود
Бар дигар саг меҳрбонӣ ме намӯд
بر دگر سگ مهربانی مینمود
Ҳамчуи маъшӯқӣ ки бар ошиқ ба ноз
همچو معشوقی که بر عاشق به ناز
Меҳр май варзеди инат эй длнўоз
مهر میورزید اینت ای دلنواز
Ҳолатӣ зоҳир шуд он соъати маро
حالتی ظاهر شد آن ساعت مرا
Дӯстӣ ҳозир шуд он соъати маро
دوستی حاضر شد آن ساعت مرا
Гарчи аз саги бози гуфтан нохуш аст
گرچه از سگ باز گفتن ناخوش است
Лек аз он саг дар дарунам оташ аст
لیک از آن سگ در درونم آتش است
Гуфтам эй дили охир аз саги камтарӣ
گفتم ای دل آخر از سگ کمتری
Гар дилии дорӣ чаро бе дилбарӣ
گر دلی داری چرا بی دلبری
Охир аз саги меҳрбонии бози ҷӯй
آخر از سگ مهربانی باز جوی
Меҳрбонии саги охрбози гӯй
مهربانی سگ آخرباز گوی
Гар сегиро меҳрбонӣ дар диласт
گر سگی را مهربانی در دلست
Одамии номеҳрбон бар ботил аст
آدمی نامهربان بر باطل است
Бар саг ар меҳроварӣ беҳтар буд
بر سگ ار مهر آوری بهتر بود
Зонкаҳи дил бемеҳрбон дар бар буд
زآنکه دل بی مهربان در بر بود
Ҳар ки ӯро меҳрбон набӯд ба каф
هر که او را مهربان نبود به کف
Аз сегон бад бирав бошад шараф
از سگان بد برو باشد شرف
Ёр бигзорӣ нзории лоҷарам
یار بگذاری نزاری لاجرم
Хӯн дил мехур ба зории лоҷарам
خون دل میخور به زاری لاجرم
Зиндагонӣ чист эй бе ҳамнафас
زندگانی چیست ای بیهمنفس
Зиндагонии онкӣ бо ёрасту бас
زندگانی آنکه با یارست و بس
Дар ҷаҳон май гирд чун саги дарба дар
در جهان میگرد چون سگ دربهدر
Нест фарқӣ аз ту то саги сар ба сар
نیست فرقی از تو تا سگ سر به سر
Рашк мебар бар сегон эй саги маниш
رشک میبر بر سگان ای سگ منش
Ҳамчуи саг май каши зи ду нони сарзаниш
همچو سگ میکش ز دو نان سرزنش
Чун Уторид то кӣ азтар доманӣ
چون عطارد تا کی از تر دامنی
Гоҳ мардӣ кардӣ ва гоҳе занӣ
گاه مردی کردی و گاهی زنی
Охир аз парвини биомузи иттифоқ
آخر از پروین بیاموز اتفاق
Чун бенот алнъш то чанд аз нифоқ
چون بنات النعش تا چند از نفاق
Аз ду пайкар чун нагирӣ эътибор
از دو پیکر چون نگیری اعتبار
наменабояд бурданати даврии зи ёр
می نباید بردنت دوری ز یار
Кас накардаст ин ситам бар худ ки ту
کس نکردست این ستم بر خود که تو
Бади чунин роғиб нашуд бар бад ки ту
بد چنین راغب نشد بر بد که تو
Гар дилат озурда шуд худ хаста Эй
گر دلت آزرده شد خود خسته ای
Вар кажаст ин пардаи худ бар баста Эй
ور کژست این پرده خود بر بسته ای
Шох агар пасти сет дар боғ ар баланд
شاخ اگر پستست در باغ ار بلند
Хештани парвардае бар кас мабанд
خویشتن پرورده ای بر کس مبند
Толеъ ар масъӯд агар манҳус буд
طالع ار مسعود اگر منحوس بود
Худ гирифтӣ аз пушаймонӣ чаҳ суд
خود گرفتی از پشیمانی چه سود
Тири мақсӯд аз ҳадафи даври аўФтод
تیر مقصود از هدف دور اوفتاد
Худ хтокрдии назари вақти кушод
خود خطاکردی نظر وقت گشاد
Худ бронидӣ ва шуд бар авҷи боз
خود برانیدی و شد بر اوج باز
Риш мекун гар набояд беш боз
ریش میکن گر نباید بیش باز
Чун ба дасти худ табари барпои занӣ
چون به دست خود تبر برپا زنی
Пас бар оҳангар чаро лаънат кунӣ
پس بر آهنگر چرا لعنت کنی
Оташи андари беша худ афрӯхтӣ
آتش اندر بیشه خود افروختی
Хӯнгарӣ акнӯн ки рахтати сӯхтӣ
خون گِری اکنون که رختت سوختی
Ҷуз ки бар тақдири бандии ҳеҷ узр
جز که بر تقدیر بندی هیچ عذر
Нест камтари баҳам бар печи узр
نیست کمتر بهم بر پیچ عذر
Ин будгар гӯйии обишхури маро
این بود گر گویی آبشخور مرا
Баради азин кишвар бидон кишвари маро
برد ازین کشور بدان کشور مرا
Варна бар корӣ наме байнами туро
ورنه بر کاری نمی بینم ترا
Рӯй бозорӣ наме байнами туро
روی بازاری نمی بینم ترا
Аз куҷое дар чаҳ корӣ кистӣ
از کجایی در چه کاری کیستی
На ту май доне на ман бар чистӣ
نه تو میدانی نه من بر چیستی
Ин аломатро бигӯ то ном чист
این علامت را بگو تا نام چیست
Венаи қиёматро бигӯ конҷом чист
وین قیامت را بگو کانجام چیست
Гар чаҳ кори нописанд оғоз ӯст
گر چه کار ناپسند آغاز اوست
Охири ин дард накӯномӣ накӯаст
آخر این درد نکونامی نکوست