Гуфт аспаҳбуд ба пешини рӯзгор
گفت اسپهبد به پیشین روزگار
Дошт бо қозии онҷо чанд кор
داشت با قاضی آنجا چند کار
Толишии шӯрида сар бурҷаст ва рафт
طالشی شوریده سر برجست و رفت
Роҳи қозиро миён дар баст ва рафт
راه قاضی را میان در بست و رفت
Чун дар омад пеши қозии гарми гарм
چون در آمد پیش قاضی گرم گرم
Ҳол азу пурсед қозии нарми нарм
حال ازو پرسید قاضی نرم نرم
Гуфт аз аспаҳбуди расӯлами пеши ту
گفت از اسپهبد رسولم پیش تو
То чаҳ гуяд раъии дурандеши ту
تا چه گوید رأی دوراندیش تو
Гуфт қозии бози гӯ тоҳол чист
گفت قاضی باز گو تاحال چیست
Омадани пешам ба астъҷол чист
آمدن پیشم به استعجال چیست
Ман надонам то чаҳ кораш буд гуфт
من ندانم تا چه کارش بود گفت
Он худо донад на ман роз наҳуфт
آن خدا داند نه من راز نهفت
Қозии бечора ҳайрон монад азу
قاضی بیچاره حیران ماند ازو
Дар таъаҷҷуби лаб ба дандон монад азу
در تعجب لب به دندان ماند ازو
Ҳарчӣ пурседӣ азу дар ҳеҷ боб
هرچه پرسیدی ازو در هیچ باب
Ҷузи ҳамин як нуктаи ншнўдии ҷавоб
جز همین یک نکته نشنودی جواب
Чун ба ҷон омад аз он беақлу ҳуш
چون به جان آمد از آن بی عقل و هوش
Як замон андеша кард ва шуд хамӯш
یک زمان اندیشه کرد و شد خموش
Аз ҳадиси мард нодон ёфт боз
از حدیث مرد نادان یافت باز
Комд аз пеши сипаҳбад бар муҷоз
کآمد از پیش سپهبد بر مجاز
Гуфт қозии ореи ореи рости сет
گفت قاضی آری آری راستست
ӯ змни санги Асияеи хости сет
او زمن سنگ آسیایی خواستست
Қозиши эъзозҳо тақдим кард
قاضیش اعزازها تقدیم کرد
Асияи сангии бадв таслим кард
آسیا سنگی بدو تسلیم کرد
Бар гирифт он деви санги Асия
بر گرفت آن دیو سنگ آسیا
Баради баъд аз рӯзҳо пеши киё
برد بعد از روزها پیش کیا
Чун бидид аспаҳбуди он санги гарон
چون بدید اسپهبد آن سنگ گران
Кард аз он нодони таъаҷҷубҳо дар он
کرد از آن نادان تعجبها در آن
Гуфт ин бар кор ноед ростам
گفت این بر کار ناید راستم
Ман на ин санги он дигар як хостам
من نه این سنگ آن دگر یک خواستم
Марди нодони сангро бар сар гирифт
مرد نادان سنگ را بر سر گرفت
Роҳи қозии бори дигар бар гирифт
راه قاضی بار دیگر بر گرفت
Толиши андари пушт аз он роҳи дароз
طالش اندر پشت از آن راه دراز
Пеш ӯ сангӣ дигар оварда боз
پیش او سنگی دگر آورده باز
Бар сиблати таънаи марди жожхоӣ
بر سبیل طعنه مرد ژاژخای
Боз гуфт ин қисса зон кӯтоҳи рой
باز گفت این قصه زان کوتاه رای
Яъне эшон чун шумо Фрмонбрнд
یعنی ایشان چون شما فرمانبرند
Тобеъу мнқод амр раҳбаранд
تابع و منقاد امر رهبرند
Гуфтамаш эй мард ин мардонагӣаст
گفتمش ای مرد این مردانگیست
Ин на фармони бурдан ин девонагӣаст
این نه فرمان بردن این دیوانگیست
Айни фармони айни он донистан аст
عین فرمان عین آن دانستن است
Ин ҷунунӣ бар ибодат бастан аст
این جنونی بر عبادت بستن است
ӯ ба ҷузи девона ҳмол чист
او به جز دیوانه حمال چیست
Пеши ҷонбозони соҳиб ҳол чист
پیش جانبازان صاحب حال چیست
Ҳар ки ӯ маъмури амр мутлақ аст
هر که او مأمور امر مطلق است
Гар ҳама ботил кунад айн ҳақ аст
گر همه باطل کند عین حق است
Омиру маъмур агар бар асл нест
آمر و مأمور اگر بر اصل نیست
Ҳар ду ҳастанд ар яқин дар асл нест
هر دو هستند ار یقین در اصل نیست
Омир мутлақ худовандасту бас
آمر مطلق خداوندست و بس
Нест омири кӯ буд маъмури кас
نیست آمر کو بود مأمور کس
Ҳар чаҳ дигари ғайр фармон худост
هر چه دیگر غیر فرمان خداست
Пеши аҳли маърифати куллӣ ҳбост
پیش اهل معرفت کلی هباست
Лутф кун зини ҳарзаҳо бар ман мабанд
لطف کن زین هرزه ها بر من مبند
Рост гӯям бар бирав тонат маханд
راست گویم بر برو تانت مخند
Ҳамчуи он сӯфии нософии ту низ
همچو آن صوفی ناصافی تو نیز
Гар чаҳ гстохист бар сблти мтиз
گر چه گستاخیست بر سبلت متیز
Будам андари қулзуми андешаи ғарқ
بودم اندر قلزم اندیشه غرق
Май гузаштам бар тариқии ҳамчуи барқ
میگذشتم بر طریقی همچو برق
Дил худо донад кҷохотри куҷо
دل خدا داند کجاخاطر کجا
Бехабар аз олами хавфу раҷо
بی خبر از عالم خوف و رجا
Ногуҳ аз пашминаи пӯшони як ду тан
ناگه از پشمینه پوشان یک دو تن
Бар гузаштанд аз ман бихўиштн
بر گذشتند از من بیخویشتن
Андари он ҳолат чу будам бихбр
اندر آن حالت چو بودم بیخبر
Ҳеҷ бо эшон биФтодми магар
هیچ با ایشان بیفتادم مگر
Зон яке шайхами зпс овоз дод
زان یکی شیخم زپس آواز داد
Пешам омад боз бо ман дрФтод
پیشم آمد باز با من درفتاد
Гуфт дунёро ки май бинии баҳои
گفت دنیا را که می بینی بهای
Аз се чизаст аввал аз фазли худоӣ
از سه چیزست اول از فضل خدای
Дигар аз адли шаҳи фарёди рас
دیگر از عدل شه فریاد رس
Ваон дигар аз ҳиммати дарвешу бас
وان دگر از همت درویش و بس
Аҳли маъниро ба даравишони роҳ
اهل معنی را به درویشان راه
Бҳтрки зин шояд ар бошад нигоҳ
بهترک زین شاید ار باشد نگاه
Аз сари асб ар саломӣ дод бе
از سر اسب ار سلامی داد بی
Бе шаккии зини моҷарои озод ӣӣ
بیشکی زین ماجرا آزاد یی
Гуфтамаш бингар пасу пеши сухан
گفتمش بنگر پس و پیش سخن
Моҷаро гар мекунӣ бар асл кун
ماجرا گر میکنی بر اصل کن
Тунае марди худои лошарик
تونه ای مرد خدای لاشریک
Хештанро бо худо кардӣ шарик
خویشتن را با خدا کردی شریک
Ҳаст чун пояндаи дунёи ногузир
هست چون پاینده دنیا ناگزیر
Аз худои вази подшоҳ ва аз фақир
از خدا وز پادشاه و از فقیر
Бо худои пас ҳам ту ва ҳам подшоҳ
با خدا پس هم تو و هم پادشاه
Муштарак бошед , бе ҳеҷ иштибоҳ
مشترک باشید، بی هیچ اشتباه
Аз шумо ҳар ду яке эй жожхоӣ
از شما هر دو یکی ای ژاژخای
Фозиласт астағфируллоҳ бар худоӣ
فاضلست استغفرالله بر خدای
Гар фақирии хештан бинӣ макун
گر فقیری خویشتن بینی مکن
эй мусулмони ном , бединӣ макун
ای مسلمان نام، بیدینی مکن
Ин на дарвешӣ ки томои тесту бас
این نه درویشی که طاما تست و بس
Балки сартосар хурофотасту бас
بلکه سرتاسر خرافاتست و بس
Чун ту дар банди саломии монда Эй
چون تو در بند سلامی مانده ای
Дар пас нанагӣу номии монда Эй
در پس ننگی و نامی مانده ای
Аз саломат кӣ расад бӯеи бтў
از سلامت کی رسد بویی بتو
Фақр нанамояд сари мӯеи бтў
فقر ننماید سر مویی بتو
Дар ҷаҳони охири ту борӣ кистӣ
در جهان آخر تو باری کیستی
эй зи хари камтари ту борӣ чистӣ
ای ز خر کمتر تو باری چیستی
Ту кеи султон чаҳ аз ҳақ сар мапӣч
تو کیی سلطان چه از حق سر مپیچ
Ҷузи худои дигари ҳама ҳеҷ над ҳеҷ
جز خدا دیگر همه هیچند هیچ
Шайх чун донист ки илзом аз куҷост
شیخ چون دانست که الزام از کجاست
Сар фурӯд овараду узрии бози хост
سر فرود آورد و عذری باز خواست
Ҳар ки андаки мояи чизеи бозёфт
هر که اندک مایه چیزی بازیافت
Роҳ бо сари риштаи ин роз ёфт
راه با سر رشته این راز یافت
Гар бронндш ба дашному қафо
گر برانندش به دشنام و قفا
Дӯсттар дорад ки гўиндши дуо
دوستتر دارد که گویندش دعا
Кӣ шавад мақбули он ҳазрати фақир
کی شود مقبول آن حضرت فقیر
То буд дар банди неку бади асир
تا بود در بند نیک و بد اسیر
Гар сафо дар азрақ ва дар ахзараст
گر صفا در ازرق و در اخضرست
Ҳар мураққаъи пӯш Хизрӣ дигараст
هر مرقّع پوش خضری دیگرست
Писару Хизрӣ раҳо кун эътироз
پَسْر وِ خضری رها کن اعتراض
Нафаси мункир ар саводаст ар баёз
نفس منکر ار سوادست ار بیاض
Вар ба сӯрат бо миёни ореи нифоқ
ور به صورت با میان آری نفاق
Бар ту хонд оқибати ҳозои фироқ
بر تو خواند عاقبت هذا فراق
То нагардад ботини дарвеши соф
تا نگردد باطن درویش صاف
Нашканад бар лашгари султони масоф
نشکند بر لشگر سلطان مصاف
Марди софӣ кӣ шавад сӯфӣ ба суф
مرد صافی کی شود صوفی به صوف
Шеър бемаънӣу хати зебои ҳуруф
شعر بیمعنی و خط زیبا حروف
Фақр то холӣ набошад аз фузул
فقر تا خالی نباشد از فضول
Боз натавон омад аз раду қабул
باز نتوان آمد از رد و قبول
Нафасро зери қадам бояд ниҳод
نفس را زیر قدم باید نهاد
Дайну дунё дар адам бояд ниҳод
دین و دنیا در عدم باید نهاد
То сарати зер қадам нанаҳй ба фахр
تا سرت زیر قدم ننهی به فخر
Дасти маънӣ кӣ расад бар тоқи фақр
دست معنی کی رسد بر طاق فقر