Соҳибдилиро дидам дар маҳфилӣ нишастау ақди суҳбат бо комилӣ дар миёни баста ҳар қатра аз зулоли гуфтораши баҳрии пари лолӣ ва ҳар зарра аз партави рухсораши Меҳрии лоязолии чеҳраи ҷамоли брнўри ҷалоли оростау ойинаи ҷалоли бҷлўаҳи ҷамоли перостаи суханаши ташнагонро чашмаи ҳайвону куштагонро ҳаёти ҷовдон гоҳ бидида гирёни гуҳари ҳиҷрони сифтӣу гоҳ бо лаби хандони хабар висол гуфтӣ .

صاحبدلی را دیدم در محفلی نشسته و عقد صحبت با کاملی در میان بسته هر قطره از زلال گفتارش بحری پر لالی و هر ذره از پرتو رخسارش مهری لایزالی چهره جمال برنور جلال آراسته و آئینه جلال بجلوه جمال پیراسته سخنش تشنگان را چشمه حیوان و کشتگان را حیات جاودان گاه بدیده گریان گهر هجران سفتی و گاه با لب خندان خبر وصال گفتی.

Гоҳи мирФтии бҷорўби мақол

گاه میرفتی بجاروب مقال

Аз замири хастагони гирди малол

از ضمیر خستگان گرد ملال

Гоҳи андари ҷоми махмурони ҳиҷр

گاه اندر جام مخموران هجر

Бодаи паймӯдии зи минои висол

باده پیمودی ز مینای وصال

Ҳар дам аз баҳри фазилати рехтӣ

هر دم از بحر فضیلت ریختی

Гавҳари дониши бдомони камол

گوهر دانش بدامان کمال

Гуфтам ҳар субҳу шоми рафтаи ҷамол бо камолаш ба байнаму гул аз гулшани суҳбат бо масарраташ бичинам чанд рӯзӣ бигузашт сяти фазлаши мунташири гашту қозии бихброн бар камолаши фаҷри оташи ҳасад дар дили қозӣ шуъла кашӣдан гирифту боди ғурури барсару рӯйиш ва ?зидан фармуд товиро дар маҳкама қазо овардау эродии гирифтаи мақтӯли намоянд аз онҷо ки замири равшандилон ойина мусаффосту сӯрати афъоли неку бад дар он пайдои чндонкаҳ дар маъракаи суоли ақди муколамаи бастанду боби муҷодалаи гшўдндгўии маъонӣ аз чавгон беонаш ҷузи ҷавоби лои адрӣ нар буданд забони бҳкми зарурат аз гуфтори баст то азқзиаҳи маҳкама қозӣ раст .

گفتم هر صبح و شام رفته جمال با کمالش به بینم و گل از گلشن صحبت با مسرتش بچینم چند روزی بگذشت صیت فضلش منتشر گشت و قاضی بیخبران بر کمالش فجر آتش حسد در دل قاضی شعله کشیدن گرفت و باد غرور برسر و رویش و زیدن فرمود تاوی را در محکمه قضا آورده و ایرادی گرفته مقتول نمایند از آنجا که ضمیر روشندلان آئینه مصفاست و صورت افعال نیک و بد در آن پیدا چندانکه در معرکه سئوال عقد مکالمه بستند و باب مجادله گشودندگوی معانی از چوگان بیانش جز جواب لا ادری نر بودند زبان بحکم ضرورت از گفتار بست تا ازقضیه محکمه قاضی رست.

Кӣ хирадманд назд ҳар ҷоҳил

کی خردمند نزد هر جاهل

Гуяд асрор дар ҳақу ботил

گوید اسرار در حق و باطل

Донад онкас ки бохабар бошад

داند آنکس که باخبر باشد

Ки забони посбони србошд

که زبان پاسبان سرباشد

Гар туро ҳаст ақлӣу ҳушӣ

گر تو را هست عقلی و هوشی

Бардаони банди қуфли хомӯшӣ

بردهان بند قفل خاموشی

Лаби кушояд чу бихбр ба ситез

لب گشاید چو بیخبر به ستیز

Дам мазан оташаш магардон тез

دم مزن آتشش مگردان تیز

ё бдоролқзо башу розӣ

یا بدارالقضا بشو راضی

То кунад пӯст аз сарати қозӣ

تا کند پوست از سرت قاضی

Маълум шуд ки доноӣӣ дар надонистан буду рҳоӣӣ дар забон бастани нигар дар ҳоҷати муддаӣ агар чаҳ ҳуҷҷатӣаст ботили изҳори муддаои ҳақи гӯ дар даҳон саммӣаст қотили сухани оқили бҷоҳл дар нагираду ойинаи ноқобил акс напазирад .

معلوم شد که دانائی در ندانستن بود و رهائی در زبان بستن نگر در حاجت مدعی اگر چه حجتی است باطل اظهار مدعای حق گو در دهان سمی است قاتل سخن عاقل بجاهل در نگیرد و آئینه ناقابل عکس نپذیرد.

Хезу зи гӯши хиради пунбаи ғифлати дрор

خیز و ز گوش خرد پنبه غفلت درآر

Кун зи лаби комилон дар сухани гӯшвор

کن ز لب کاملان در سخن گوشوار

Бех ҷаҳолат бикун тухми таъаққули бакор

بیخ جهالت بکن تخم تعقل بکار

То расадат зини чамани нахли таманнои бабор

تا رسدت زین چمن نخل تمنا ببار

Забон бастани бҳқиқт бзрўрт баҳрӣаст пари гавҳару сухани гуфтан бмслҳт Меҳрӣаст заррапарвар ин ҳар ду ҷавҳар як конанду гавҳари як Аммони гоҳи оби ангезаду гоҳи оташи гоҳи тасаллии намояду гоҳи мушавваш .

زبان بستن بحقیقت بضرورت بحریست پر گوهر و سخن گفتن بمصلحت مهریست ذره پرور این هر دو جوهر یک کانند و گوهر یک عمان گاه آب انگیزد و گاه آتش گاه تسلی نماید و گاه مشوش.

Хамӯшӣ гарчи баҳрии пари лолист

خموشی گرچه بحری پر لآلیست

Буқати маслиҳати андар сухан кӯш

بوقت مصلحت اندر سخن کوش

Сукуту гуфтани биҷои хирад ро

سکوت و گفتن بیجا خرد را

Кунад тираи чароғи равшани ҳуш

کند تیره چراغ روشن هوش

На доим дар сухан бош ва на сомит

نه دائم در سخن باش و نه صامت

Гуҳӣ хомӯш бошу гоҳи бхрўш

گهی خاموش باش و گاه بخروش

Назар кун иқтизои вақт онгаҳ

نظر کن اقتضای وقت آنگه

Ҳрончаҳи маслиҳати бинӣ дарон кӯш

هرآنچه مصلحت بینی درآن کوش