Асҳобно мефармойанд ки шахсе ки бар қазияи ҳавлноки иқдоми намояд ва бо дайгарӣ ба муҳорибау муҷодала дар ояд , аз ду ҳол холӣ набошад : ё ба хасм ғолиб шаваду бикашад , ё бъкс . Агар хасмро бикашади хӯни ноҳақ дар гардан гирифта бошад ,у табаъати он лошки ъоҷлоу оҷло - бидӯни мулҳақ гардад ; ва агар хасм ғолиб ояд он касро роҳи дӯзах муқарараст . Чигуна оқил ба ҳаракатӣ ки аҳади тарафайни он бад-ӣн навъ бошад иқдоми намояд ?

اصحابنا می‌فرمایند که شخصی که بر قضیه هولناک اقدام نماید و با دیگری به محاربه و مجادله در آید، از دو حال خالی نباشد: یا به خصم غالب شود و بکشد، یا بعکس. اگر خصم را بکشد خون ناحق در گردن گرفته باشد، و تبعت آن لاشک عاجلا و آجلا- بدون ملحق گردد؛ و اگر خصم غالب آید آن کس را راه دوزخ مقرر است. چگونه عاقل به حرکتی که احد طرفین آن بدین نوع باشد اقدام نماید؟

Кадоми далели равшантар аз инки ҳар ҷои арӯсе ё самоъӣ ё ҷамъиятӣ бошад муштамил бар лӯту ҳалвоу халъату зар , мхнсону ҳизону чангёну масхарагонро онҷо талаб кунанд ; ва ҳар ҷо ки тиру найза бояд хӯрд , аблаҳиро бод диҳанд ки « ту мардӣу паҳливонӣу лшкршкнӣу гирди диловарӣ » ва ӯро баробари теғ ҳо бидоранд то чун он бадбахтро дар масоф бикашанд ҳизгону мхнсони шаҳри шамотати кунон . . . Ҷунбонанд ва гӯйанд :

کدام دلیل روشن‌تر از اینکه هر جا عروسیی یا سماعی یا جمعیتی باشد مشتمل بر لوت و حلوا و خلعت و زر، مخنثان و هیزان و چنگیان و مسخرگان را آنجا طلب کنند؛ و هر جا که تیر و نیزه باید خورد، ابلهی را باد دهند که «تو مردی و پهلوانی و لشکرشکنی و گرد دلاوری» و او را برابر تیغ‌ها بدارند تا چون آن بدبخت را در مصاف بکشند هیزگان و مخنثان شهر شماتت کنان ...جنبانند و گویند:

Ва чун паҳливониро дар маърака бикашанд ҳизгону мхнсон аз давр назора кунанд ва бо ҳам гӯйанд : « эй ҷони худовандгори ҳизи зӣу дайри зӣ » марди соҳиби ҳзм бояд ки рӯзи ҳиҷоءи қавли паҳлавонони хуросонро дастур созад ки мефармойанд : « мардон дар майдони ҷҳнди мо дар кҳдони ҷҳим . » лоҷарами аксари гардону паҳлавонони ин байтро нақши нигини худ сохтаанд :

و چون پهلوانی را در معرکه بکشند هیزگان و مخنثان از دور نظاره کنند و با هم گویند: «ای جان خداوندگار هیز زی و دیر زی» مرد صاحب‌حزم باید که روز هیجاء قول پهلوانان خراسان را دستور سازد که می‌فرمایند: «مردان در میدان جهند ما در کهدان جهیم.» لاجرم اکثر گردان و پهلوانان این بیت را نقش نگین خود ساخته‌اند:

Аз нўхостаҳ эй исфаҳонӣ ривоят кунанд ки дар биёбоне муғулӣ бадв расед , бар ӯ ҳамла кард . Нўхостаҳ аз камол киёст тазаррӯъ кунон гуфт « эй оғои худоиро ҳам гомами каш » яъне бгои мароу макаши маро . Муғулаш бар ӯ раҳм оварад ва бар қавл ӯ кор кард . Ҷавон ба Ямани ин тадбир аз қатл халос ёфт ; гӯйанд баъд аз он сӣ соли дигари умр дар никномии басари барад . Зиҳии ҷавони неки бахт ! гуё ин мисли дар боб ӯ гуфтаанд :

از نوخاسته‌ای اصفهانی روایت کنند که در بیابانی مغولی بدو رسید، بر او حمله کرد. نوخاسته از کمال کیاست تضرع‌کنان گفت «ای آغا خدای را هم گامم کش» یعنی بگا مرا و مکش مرا. مغولش بر او رحم آورد و بر قول او کار کرد. جوان به یمن این تدبیر از قتل خلاص یافت؛ گویند بعد از آن سی سال دیگر عمر در نیکنامی بسر برد. زهی جوان نیک‌بخت! گویا این مثل در باب او گفته‌اند:

эй ёрон ! маошу суннати ин бузургон ғанимат донед . Мискини падарони мо ки умрӣ дар залолат ба сари бурданду фаҳми эшон бад-ӣни маъонӣ мунтақил нагашт .

ای یاران! معاش و سنت این بزرگان غنیمت دانید. مسکین پدران ما که عمری در ضلالت به سر بردند و فهم ایشان بدین معانی منتقل نگشت.