Аммо мазҳаби асҳобнои онкӣ : ин сирати асўء сайрасту адолати мусталзими халал бисёр ва онро ба далоили возеҳи равшан гардонидаанд , ва мегӯйанд : баннои кори салтанату фармондиҳӣу кадхудое бар сиёсатаст , то аз касе натарсанд фармон онкас набаранд ,у ҳама яксон бошанду баннои корҳо халали пазирад ,у низоми умӯр гусаста шавад . Онкас ки ҳошои адли варзад ва касеро назанад ва накушуд ва мусодира накунад ва худро маст насозад ва бар зери дастони изҳори арбада ва ғазаб накунад , мардум аз ӯ натарсанду раияти фармон мулӯк набаранд , фарзандону ғуломони сухани падарон ва махдумон нашаванд ,у масолеҳи билоду ибод муталошӣ гардад ; ва аз баҳри ин маънӣ гуфтаанд :

اما مذهب اصحابنا آنکه: این سیرت اسوء سیَر است و عدالت مستلزم خلل بسیار و آن را به دلایل واضح روشن گردانیده‌اند، و می‌گویند: بنای کار سلطنت و فرماندهی و کدخدایی بر سیاست است، تا از کسی نترسند فرمان آنکس نبرند، و همه یکسان باشند و بنای کارها خلل پذیرد، و نظام امور گسسته شود. آنکس که حاشا عدل ورزد و کسی را نزند و نکشد و مصادره نکند و خود را مست نسازد و بر زیر‌دستان اظهار عربده و غضب نکند، مردم از او نترسند و رعیّت فرمان ملوک نبرند، فرزندان و غلامان سخن پدران و مخدومان نشوند، و مصالح بلاد و عباد متلاشی گردد؛ و از بهر این معنی گفته‌اند:

Подшоҳ аз паии як маслиҳати сад хӯн кунанд !

پادشاهان از پی یک مصلحت صد خون کنند!

намефармойанд « алъдолаҳи тўрси алФлокаҳ » . Худ кадоми далели возеҳтар аз инки подшоҳони аҷам чун заҳҳоки тозӣу издҷрди бузаи кор , ки акнӯн садри ҷаҳаннами бадишон мушаррафаст ,у дигари мутааххирон ки аз ақаби расиданд , то зулм мекарданд давлати эшон дар тараққӣ буду малики маъмур ?

می‌فرمایند «العداله تورث الفلاکه». خود کدام دلیل واضح‌تر از اینکه پادشاهان عجم چون ضحاک تازی و یزدجرد بزه‌کار، که اکنون صدر جهنم بدیشان مشرف است، و دیگر متاخّران که از عقب رسیدند، تا ظلم می‌کردند دولت ایشان در ترقّی بود و مُلک معمور؟

Чун замон ба касрӣ анўшрўон расед , ӯ аз ркокти ройу тадбири вузарои ноқиси ақли шеваи адл ихтиёр кард , дар андаки замонии конгрессҳои айвонаши биФтод ,у оташкадаҳо ки маъбади эшон буд ба як бор бамурд ,у асарашон аз рӯй замин маҳв шуд . Амиралмӯъминини машйади қавоиди дайни ъмрбни хитоб - разии аллоҳи анҳу - ки ба адли мавсуф буд хишт мезад ,у нон ҷӯ мехӯрд ; ва гӯйанд хирқааш ҳафдаҳи ман буд , Муъовия ба баракати зулми малик аз дасти эмоми алӣ - карами аллоҳи виҷҳа - бадари барад . Бахти алнср то дувоздаҳ ҳазор пайғамбарро дар байти алмуқаддас бегуноҳ накишт , ва чанд ҳазор пайғамбарро асир накарду стўрбонии нафармуд , давлат ӯ урӯҷ накард ва дар ду ҷаҳон сарафроз нашуд . Чнгизхон ки имрӯз ба кӯрии аъдо дар дараки ашФли муқтадоу пешвои муғулони аввалин ва охиринаст то ҳазорон ҳазор бегуноҳро ба теғ бедареғ аз пой дар наёвард , подшоҳӣ рӯй замин бар ӯ муқарар нагашт .

چون زمان به کسری انوشروان رسید، او از رکاکت رای و تدبیر وزرای ناقص‌عقل شیوه عدل اختیار کرد، در اندک زمانی کنگره‌های ایوانش بیفتاد، و آتشکده‌ها که معبد ایشان بود به یک بار بمرد، و اثرشان از روی زمین محو شد. امیرالمومنین مشید قواعد دین عمربن خطاب- رضی الله عنه- که به عدل موصوف بود خشت می‌زد، و نان جو می‌خورد؛ و گویند خرقه‌اش هفده من بود، معاویه به برکت ظلم ملک از دست امام علی- کرم الله وجهه- بدر برد. بخت‌النصر تا دوازده هزار پیغمبر را در بیت‌المقدس بی‌گناه نکشت، و چند هزار پیغمبر را اسیر نکرد و ستوربانی نفرمود، دولت او عروج نکرد و در دو جهان سرافراز نشد. چنگیزخان که امروز به کوری اعدا در درک اشفل مقتدا و پیشوای مغولان اولین و آخرین است تا هزاران هزار بی‌گناه را به تیغ بی‌دریغ از پای در نیاورد، پادشاهی روی زمین بر او مقرّر نگشت.

Ҳикоят : дар таворихи муғул воридаст ки ҳўлокўхонро чун Бағдод мусаххар шуд ҷамъиро ки аз шамшери бози монда буд бифармуд то ҳозир карданд , ҳол ҳар қавмиро боз пурсед , чун бар аҳволи маҷмӯи воқифи гашт , гуфт : аз мҳтрФаҳ ногузираст . Эшонро рухсат дод то бар сари кори рафтанд ; туҷҷорро моя фармуд додан то аз баҳр ӯ бозаргонӣ кунанд ; ҷуҳудонро фармуд ки қавмӣ мазлӯманд ба ҷузия аз эшон қонеъ шуд ; мхнсонро ба ҳарамҳои худ фиристод , қазоату машойиху суфиёну ҳоҷёну воъизону муъаррифону гадоёну қаландарону киштии гирону шоирон ва қисса хононро ҷудо кард ва фармуд : « ӣнон дар офариниш зиёдатанду неъмати худоӣ ба зиён мебаранд » ; ҳукм фармуд то ҳамаро дар шат ғарқ карданд , ва рӯй заминро аз хбси эшон пок кард . Лоҷзми қурби навад соли подшоҳӣ дар хонадон ӯ қарор гирифт , ва ҳар рӯзи давлати эшон дар тзоид буд . Абӯсаиди бечораро чун дағдағаи адолат дар хотир афтод ва худро ба шиори адл мавсӯм гардонид , дар андаки муддатии давлаташ сипарӣ шуду хонадони ҳўлокўхону масоъӣ ӯ дар сари ният Абӯсаид рафт . Оре :

حکایت: در تواریخ مغول وارد است که هولاکوخان را چون بغداد مسخر شد جمعی را که از شمشیر باز مانده بود بفرمود تا حاضر کردند، حال هر قومی را باز پرسید، چون بر احوال مجموع واقف گشت، گفت: از محترفه ناگزیر است. ایشان را رخصت داد تا بر سر کار رفتند؛ تجار را مایه فرمود دادن تا از بهر او بازرگانی کنند؛ جهودان را فرمود که قومی مظلومند به جزیه از ایشان قانع شد؛ مخنثان را به حرم‌های خود فرستاد، قضات و مشایخ و صوفیان و حاجیان و واعظان و معرفان و گدایان و قلندران و کشتی‌گیران و شاعران و قصه‌خوانان را جدا کرد و فرمود: «اینان در آفرینش زیادت‌اند و نعمت خدای به زیان می‌برند»؛ حکم فرمود تا همه را در شط غرق کردند، و روی زمین را از خبث ایشان پاک کرد. لاجزم قرب نود سال پادشاهی در خاندان او قرار گرفت، و هر روز دولت ایشان در تزاید بود. ابوسعید بیچاره را چون دغدغه عدالت در خاطر افتاد و خود را به شعار عدل موسوم گردانید، در اندک مدتی دولتش سپری شد و خاندان هولاکوخان و مساعی او در سر نیّت ابوسعید رفت. آری:

Раҳмат бар ин бузургони соҳиби тавфиқи бод ки халқро аз зулмати зулми адолат ба нури ҳидоят иршод фармуданд .

رحمت بر این بزرگان صاحب توفیق باد که خلق را از ظلمت ظلم عدالت به نور هدایت ارشاد فرمودند.