Дило то чанд аз ин сӯрати парастӣ
دلا تا چند از این صورت پرستی
Қадам бар фарқ ҳастӣ зан ки рстӣ
قدم بر فرق هستی زن که رستی
Ғам ҳар бӯда ва нобӯда то чанд
غم هر بوده و نابوده تا چند
Ҳикояти гуфтани беҳуда то чанд
حکایت گفتن بیهوده تا چند
Чу риндони хезу чобук дасте кун
چو رندان خیز و چابک دستیی کن
зи ҷоми нестии сар масте кун
ز جام نیستی سر مستیی کن
Раҳо кун ақлу рӯ девона мегирд
رها کن عقل و رو دیوانه میگرد
Чу мисатон бар дар майхона мегирд
چو مستان بر در میخانه میگرد
Ки аз майхонаи ёбии рўшноӣӣ
که از میخانه یابی روشنائی
Кунӣ бо покбозони ошноӣӣ
کنی با پاکبازان آشنائی
Дам аз ғами зан агар шодят бояд
دم از غم زن اگر شادیت باید
Харобии ҷӯгар ободят бояд
خرابی جو گر آبادیت باید
Мазан чун нор дар хӯни ҷигари ҷӯш
مزن چون نار در خون جگر جوش
Баӣ хоҳӣ чу ба пашмина мепӯш
بهی خواهی چو به پشمینه میپوش
Вагар хоҳии зи меҳнати растгорӣ
وگر خواهی ز محنت رستگاری
Бкмтр зон қаноат кун ки дорӣ
بکمتر زان قناعت کن که داری
Сарири салтанат бедоварӣ нест
سریر سلطنت بی داوری نیست
Ғами соҳиби кулоҳӣ срсрӣ нест
غم صاحب کلاهی سرسری نیست
Бирав чашми ҳавасро майли даракаш
برو چشم هوس را میل درکش
Пас онгаҳ хирқаро дар нили даракаш
پس آنگه خرقه را در نیل درکش
Тамаъ густох шуд бонгӣ бар ӯ зан
طمع گستاخ شد بانگی بر او زن
Ҳавасро низ сангӣ дар сабуи зан
هوس را نیز سنگی در سبو زن
Аз он тарсам ки чун мибоидти мард
از آن ترسم که چون میبایدت مرد
Ту ореи гирду дигар кас кунад хӯрд
تو آری گرد و دیگر کس کند خورد
Агар рӯҳати зи олоиш салим аст
اگر روحت ز آلایش سلیم است
Расӣдан дар сирот алмстқим аст
رسیدن در صراط المستقیم است
Вагар дар чоҳи нафаси уфтӣ ба хорӣ
وگر در چاه نفس افتی به خواری
Ту маъзӯрӣ ки биноӣии надорӣ
تو معذوری که بینائی نداری
Дар ин манзил ки ҳам роҳаст ва ҳам чоҳ
در این منزل که هم راهست و هم چاه
Алойиқ ҳар яке ғӯлӣ аст бигурез
علایق هر یکی غولی است بگریز
Чу мардони бораи давлати барангез
چو مردان بارهٔ دولت برانگیز
Ба афсуни хондан аз ин ғӯл бигурез
به افسون خواندن از این غول بگریز
Чу товуси сробстони ҷонӣ
چو طاووس سرابستان جانی
Чу бози ошёни ломаконӣ
چو باز آشیان لامکانی
Аз ин байғӯлаи ғӯлон чаҳ хоҳӣ
از این بیغولهٔ غولان چه خواهی
На ҷғдии хона дар вайрон чаҳ хоҳӣ
نه جغدی خانه در ویران چه خواهی
Дар ин киштӣ ки номаш зиндагонӣаст
در این کشتی که نامش زندگانیست
Нафасро пеша дар ваии бодбонист
نفس را پیشه در وی بادبانیست
Нишоед хуфт фориғ дар шукри хоб
نشاید خفت فارغ در شکر خواب
Фитодаи киштӣ аз соҳил ба гирдоб
فتاده کشتی از ساحل به گرداب
Дар ин гирдоб натавон орамидан
در این گرداب نتوان آرمیدن
Бибояд рахт бар ҳомӯн кашӣдан
بباید رخت بر هامون کشیدن
Аз ин дарё машав як лаҳзаи эмин
از این دریا مشو یک لحظه ایمن
Миннати худ ин ҳаме гӯям валикин
منت خود این همی گویم ولیکن
Бад-ӣни млоҳӣ ва ин нохдоӣӣ
بدین ملاحی و این ناخدائی
Аз ин гирдоб кӣ хоҳии рҳоӣӣ
از این گرداب کی خواهی رهائی
Ба бодии бишиканади бозори дунё
به بادی بشکند بازار دنیا
Ба корӣ менаёяд кори дунё
به کاری مینیاید کار دنیا
На ҷои тести зини дил гӯша бурдор
نه جای تست زین دل گوشه بردار
Раҳат пешаст рӯи раҳ тӯша бурдор
رهت پیشست رو ره توشه بردار
Турои ҷой дигар оромгоҳӣ аст
ترا جای دگر آرامگاهی است
Вази ин созандатар об ва гиёҳӣ аст
وز این سازندهتر آب و گیاهی است
Дар онҷои бинўоёнро буд кор
در آنجا بینوایانرا بود کار
Дар он кишвари гдоёнро буд кор
در آن کشور گدایانرا بود کار
Дар ӯ дармони фурӯашон дард хоҳанд
در او درمان فروشان درد خواهند
Тании борӣку рўӣӣ зард хоҳанд
تنی باریک و روئی زرد خواهند
Надорад саркашии онҷои рўоӣӣ
ندارد سرکشی آنجا روائی
Ба корӣ ноед онҷои подшоӣӣ
به کاری ناید آنجا پادشائی
Бар ин арса машав кжрў чу фарзин
بر این عرصه مشو کژرو چو فرزین
Дағо бозаст гардун муҳра барчин
دغا باز است گردون مهره برچین
Адоӣ бад макун бо қавли каҷи бор
ادای بد مکن با قول کج بار
Ки оради бдодоӣии муфлисии бор
که آرد بدادائی مفلسی بار
Агар хуши айшӣ вагар мустамандӣ
اگر خوش عیشی و گر مستمندی
Дар ин даҳ рӯзаи коинҷои пои бандӣ
در این ده روزه کاینجا پای بندی
Чу анқои гӯшаи азлати нигаҳдор
چو عنقا گوشهٔ عزلت نگهدار
Марв бар суфраи мардуми магаси вор
مرو بر سفرهٔ مردم مگس وار
Тараддуд дар миёни халқ кам кун
تردد در میان خلق کم کن
Чу мардон рӯй бар девор ғам кун
چو مردان روی بر دیوار غم کن
Наме бинии камон чун гӯша гир аст
نمیبینی کمان چون گوشه گیر است
Бар ӯ овозаи зиҳ ногузир аст
بر او آوازهٔ زه ناگزیر است
Муҷаррад бош ва бар риш ҷаҳон ханд
مجرد باش و بر ریش جهان خند
зи мардуми бугсал ва бар мардумон ханд
ز مردم بگسل و بر مردمان خند
Макун зан ҳар замон ҷангӣ менадуз
مکن زن هر زمان جنگی میندوز
зи баҳри шаҳватӣ нанагӣ менадуз
ز بهر شهوتی ننگی میندوز
Ки аз беғайритӣ ба порсоӣӣ
که از بیغیرتی به پارسائی
Бдиўсӣ наярзад кдхдоӣӣ
بدیوثی نیرزد کدخدائی
Ълоӣқ бар сари хокати нишонд
علائق بر سر خاکت نشاند
Муҷарради шӯ ки таҷредат раҳанд
مجرد شو که تجریدت رهاند
Ғанимати мардро беоб ва рангӣ аст
غنیمت مرد را بیآب و رنگی است
Хушӣ дар олам беном ва нанагӣ аст
خوشی در عالم بینام و ننگی است
Хароби ободи дунё ғам наярзад
خراب آباد دنیا غم نیرزد
Ҳамаи сураши бик мотам наярзад
همه سورش بیک ماتم نیرزد
Дар ин саҳроӣ бепоён чаҳ пўӣӣ
در این صحرای بیپایان چه پوئی
Ғанимати зини раҳи вайрон чаҳ ҷўӣӣ
غنیمت زین ره ویران چه جوئی
Аз ин манзил ки мо дар пеш дорем
از این منزل که ما در پیش داریم
Дилии хастаи равонӣ риш дорем
دلی خسته روانی ریش داریم
Биёбонеаст кӯ сомон надорад
بیابانی است کو سامان ندارد
Раҳе дорад ки он поён надорад
رهی دارد که آن پایان ندارد
Бад-ӣни раҳи рафтанат корӣаст мушкил
بدین ره رفتنت کاری است مشکل
На мақсӯдат на мақсад ҳаст ҳосил
نه مقصودت نه مقصد هست حاصل
Дар ин вайронагар сад ганҷи дорӣ
در این ویرانه گر صد گنج داری
Вазин кошонагар сад ранҷи дорӣ
وزین کاشانه گر صد رنج داری
?герати Кайхусрав ҷамшед номаст
گرت کیخسرو جمشید نامست
Варати халқи ҷаҳон яксар ғуломаст
ورت خلق جهان یکسر غلامست
Ба вақти кӯч ҳамроҳӣ наёбӣ
به وقت کوچ همراهی نیابی
зи кӯҳии пурҳ коҳӣ наёбӣ
ز کوهی پرهٔ کاهی نیابی
Чаҳ хуш мегуяд ин маънии Низомӣ
چه خوش میگوید این معنی نظامی
Ба рағбат бишинав эй ҷони гиромӣ
به رغبت بشنو ای جان گرامی
« ки молу малику фарзанду зану зӯр
« که مال و ملک و فرزند و زن و زور
Ҳама ҳастанд бо ту то лаби гӯр »
همه هستند با تو تا لب گور »
» раванд ин ҳамРаҳон чолок бо ту
» روند این همرهان چالاک با تو
Наёяд ҳечкас дар хок бо ту »
نیاید هیچکس در خاک با تو »
Куҷои он кӯ аз ин мотам нигаред
کجا آن کو از این ماتم نگرید
Кадомин сангдили зин ғам нигаред
کدامین سنگدل زین غم نگرید
Дар ин бустони гулу наргис ки бўӣӣ
در این بستان گل و نرگس که بوئی
Ҳамон сарв ва ҳамон сунбул ки ҷўӣӣ
همان سرو و همان سنبل که جوئی
Дилам мегардад аз гуфтани парешон
دلم میگردد از گفتن پریشان
Вале чун бенгарӣ ҳаряк аз эшон
ولی چون بنگری هریک از ایشان
Рухи хӯбӣу чашми длстонист
رخ خوبی و چشم دلستانیست
Қади шухӣу зулфи нўҷўонист
قد شوخی و زلف نوجوانیست
Аз ин манзили ҳронкў бар нишинад
از این منزل هرآنکو بر نشیند
Касаши дигар дар ин манзил набинад
کسش دیگر در این منزل نبیند
Ба вақти худ чу мардон кор дарёб
به وقت خود چو مردان کار دریاب
Машав ғофил ки ин гардандаи дулоб
مشو غافل که این گردنده دولاب
Надорад кори ҷузи найранг созӣ
ندارد کار جز نیرنگ سازی
Фиғони зини ҳуққау зини ҳуққаи бозӣ
فغان زین حقه و زین حقه بازی
Яке аз мؤбдӣ пурсед дар роз
یکی از مؤبدی پرسید در راز
зи ҷаври чарх ва аз анҷому оғоз
ز جور چرخ و از انجام و آغاز
Ҷавобаш дод аз аҳволи ин дайр
جوابش داد از احوال این دیر
Ки доим мекунад гирди замини сайр
که دایم میکند گرد زمین سیر
Ҳақиқати каси нишонеи бози надиҳад
حقیقت کس نشانی باز ندهد
Касе низ аз фалаки овози надиҳад
کسی نیز از فلک آواز ندهد
Агар чаҳ сусти Меҳрии зуд сайр аст
اگر چه سست مهری زود سیر است
Чунин дар давр то дидааст дайр аст
چنین در دور تا دیده است دیر است
Дар ин пардаи хирадро нест роҳӣ
در این پرده خرد را نیست راهی
Надорад дониши онҷои дастгоҳӣ
ندارد دانش آنجا دستگاهی
Бад-ӣни чашма ки нурат мефазояд
بدین چشمه که نورت میفزاید
Бад-ӣни айвон ки даврат менамояд
بدین ایوان که دورت مینماید
Ба пои ҷисм чун шояд расӣдан
به پای جسم چون شاید رسیدن
Ба боли рӯҳ май бояд паридан
به بال روح میباید پریدن
Тилисмии ин чунин аз давр дидан
طلسمی این چنین از دور دیدن
Куҷо шояд дар аҳкомаш расӣдан
کجا شاید در احکامش رسیدن
Аз ӯ ҷузи давр сомонӣ набинӣ
از او جز دور سامانی نبینی
Тар он ба ки хомӯшӣ гузинӣ
تر آن به که خاموشی گزینی
Насиҳатгар зи мؤбд гӯш дорем
نصیحت گر ز مؤبد گوش داریم
Ҳамон беҳтар ки лаб хомӯш дорем
همان بهتر که لب خاموش داریم
Биҷузи тавфиқ ёрӣ нест ӣнҷо
بجز توفیق یاری نیست اینجا
Биҷузи таслим корӣ нест ӣнҷо
بجز تسلیم کاری نیست اینجا
Ҷҳонро бе саботии расм ва дайн аст
جهانرا بیثباتی رسم و دین است
Ҳамеша одати дунё чунин аст
همیشه عادت دنیا چنین است
Касе оғоз ва анҷомаш надонад
کسی آغاز و انجامش نداند
Ҳамон беҳтар ки кас номаш надонад
همان بهتر که کس نامش نداند
Худ ин аҳволи могар гӯши дорӣ
خود این احوال ما گر گوش داری
Набинӣ рӯй касгар ҳуши дорӣ
نبینی روی کس گر هوش داری
Ниёзии ишқу дил дар кас набандӣ
نیازی عشق و دل در کس نبندی
Дигар чун аблаҳон бар худ нхндӣ
دگر چون ابلهان بر خود نخندی
Убайд аз кори дунё дил бипардоз
عبید از کار دنیا دل بپرداز
Дигар раҳ бар сари афсонаи шӯи боз
دگر ره بر سر افسانه شو باز