Баҳори зинати боғӣ на боғ балки баҳор

بهار زینت باغی نه باغ بلکه بهار

Баҳори хонаи мшкўӣу мшкбўии баҳор

بهار خانۀ مشکوی و مشکبوی بهار

Сиришти табъашро ҳар чаҳор табъ ҳавост

سرشت طبعش را هر چهار طبع هواست

Ниҳоди солашро ҳар чаҳор фасли баҳор

نهاد سالش را هر چهار فصل بهار

зи ранги сӯрат ӯ корномаи наққош

ز رنگ صورت او کارنامۀ نقاش

зи буии турбат ӯ борномаҳи аттор

ز بوی تربت او بارنامۀ عطار

Ҳавои зи накҳати бўиндгон ӯ таббат

هوا ز نکهت بویندگان او تبّت

Замини зи нзрти бинандагон ӯ Фархор

زمین ز نضرت بینندگان او فرخار

Басари зи сӯрат ӯ олам сувар гардад

بصر ز صورت او عالم صُوَر گردد

Агар нигоҳ кунӣ жарфи сӯии он ашҷор

اگر نگاه کنی ژرف سوی آن اشجار

Чу марғзори яке шер дорад андар бар

چو مرغزار یکی شیر دارد اندر بر

Чу воқи воқи яке мардуми хиради осор

چو واق واق یکی مردم خرد آثار

Басони крги яке пел бар гирифтаи бшох

بسان کرگ یکی پیل بر گرفته به شاخ

Басони арги яке бар ҳаво кашида ҳисор

بسان ارگ یکی بر هوا کشیده حصار

Ҳисорҳои пари амсолҳои минои ранг

حصارهای پر امثال‌های مینا رنگ

Ирам наянду ҷудо ҳар яке Ирами кирдор

ارم نیند و جدا هر یکی ارم کردار

Басони қуббау артнги монўиши ғилоф

بسان قبه و ارتنگ مانویش غلاف

Басони каъбау дебои хусравяши азор

بسان کعبه و دیبای خسرویش ازار

Чу дибҳӣ ки брнг паранд ҳиндӣ ҳаст

چو دیبهی که به رنگ پرند هندی هست

Зибри ҷдинш буд пуду змрдинши тор

زبرجدینش بود پود و زُمْرُدینش تار

Ҳаме нишот кунад булбули андари гўӣӣ

همی نشاط کند بلبل اندر او گوئی

Чғонаҳ дорад дар ком ва дар гулӯи мзмор

چغانه دارد در کام و در گلو مزمار

Навой зеру Бами оради зи ҳалқ беБаму зер

نوای زیر و بم آرد ز حلق بی بم و زیر

Ҳаме фусӯс кунад бар навой мўсиқор

همی فسوس کند بر نوای موسیقار

Дарахти норанҷ , аз хомаи гӯиёи шингарф

درخت نارنج ، از خامه گوئیا شنگرف

Бирехтааст касе мушти мушт бар зангор

بریخته است کسی مشت مشت بر زنگار

Басон миҷмар миност гирди машк бар ӯ

بسان مجمر میناست گرد مشک بر او

Бухор мшг барояд ҳамеи зи шуълаи нор

بخار مشگ برآید همی ز شعلۀ نار

зи баргу бори ҳамаи тӯтӣони проннд

ز برگ و بار همه طوطیان پرّانند

Ки баргашони ҳамаи парасту борашони минқор

که برگشان همه پرّست و بارشان منقار

Чу ганҷи хонаи парвиз рӯй турбат ӯ

چو گنج‌خانهٔ پرویز روی تربت او

зи симу нуқрау ёқӯту зари мушти Афшор

ز سیم و نقره و یاقوت و زرّ مشت افشار

Хуҷастаи бози кушодаи даҳони мишкӣни дам

خجسته باز گشاده دهان مشکین‌دم

Кушодаи наргиси чашми дижами зи хобу хумор

گشاده نرگس چشم دژم ز خواب و خمار

Чу ҷоми заррин кандар миён ӯ анбар

چو جام زرّین کاندر میان او عنبر

Чу ҷоми симин кандар миён ӯ динор

چو جام سیمین کاندر میان او دینار

Яке на чашми валикини багӯнаи чашмӣ

یکی نه چشم ولیکن بگونۀ چشمی

Ки дидааш аз шабаҳ бошад мижаи зи зари айёр

که دیده‌ش از شبه باشد مژه ز زرّ عیار

Яке на чатри валикини багӯнаи чатрӣ

یکی نه چتر ولیکن بگونۀ چتری

Ки сими хомашу миноаш чун сарин зангор

که سیم خامش و میناش چون سرین زنگار

Бунафшаи зораши гўӣии ҳарири сбзстӣ

بنفشه‌زارش گوئی حریر سبزستی

Ки нил реза бирав бар парокании ҳамвор

که نیل ریزه برو بر پراکنی هموار

Чу муҳра ҳои кабӯдаст бар бришми сабз

چو مهره‌های کبودست بر بریشم سبز

Бтбъи бастау пайваста бе гиреҳи стўор

به طبع بسته و پیوسته بی‌گره ستوار

Ҳамаи сҳоиФ Уқлӣдусаст пиндорӣ

همه صحایف اقلیدس است پنداری

Ки шаклҳои диҳад мари муҳандисонро кор

که شکل‌هاش دهد مر مهندسان را کار

Сипеҳри неу басони сипеҳри маркази нур

سپهر نی و بسان سپهر مرکزِ نور

Ситора ҳаст валикини ситораи сайёр

ستاره هست ولیکن ستارۀ سیار

Мҷраҳи вори яке ҷӯй андрў гузарад

مجرّه‌وار یکی جوی اندرو گذرد

Бар оби Хизр таба кард об ӯ бозор

بر آب خضر تبه کرد آب او بازار

Чу рои олами софӣ чу ҷони орифи пок

چو رای عالم صافی چو جان عارف پاک

Чу шеъри неки равон ва чу дайни ҳақи даввор

چو شعر نیک، روان و چو دین حق دوّار

Агар биҷунбад гўӣӣ ҳаме биҷунбад ҷон

اگر بجنبد گوئی همی بجنبد جان

Агар бипечад гўӣӣ ҳаме бипечад мор

اگر بپیچد گوئی همی بپیچد مار

Басони қорун гоҳе фурӯ шавад базмин

بسان قارون گاهی فرو شود به زمین

Гуҳӣ шавад бҳўо бар чу ҷаъфари тайёр

گهی شود به هوا بر چو جعفر طیاّر

Гуҳӣ бибинӣ гашта чу пушти бозхшин

گهی ببینی گشته چو پشت بازخشین

Гуҳии мнқти бинӣ чу пушти сангин сор

گهی منقّط بینی چو پشت سنگین سار

Бухор ӯ ки бхизди з дил фурӯзад шамъ

بخار او که بخیزد ز دل فروزد شمع

зи дида ақд кунад , ақди лؤлўии шаҳсавор

ز دیده عقد کند، عقد لؤلوی شهوار

Агар забони бгшоӣии бўсФи хами бузург

اگر زبان بگشائی به وصف خم بزرگ

Раво буд ки диҳад васф ӯ бшъри шиор

روا بود که دهد وصف او به شعر شعار

Чу ҳиммати млконст бар гузаштаи зи ваҳм

چو همت ملکانست بر گذشته ز وهم

Канораи шарафаш бар шарафи гирифтаи қарор

کنارۀ شرفش بر شرف گرفته قرار

Бузурги тоқашро колбуд фалак бӯда

بزرگ طاقش را کالبد فلک بوده

Баланди гунбад ӯро қазо зада паргор

بلند گنبد او را قضا زده پرگار

набиштаҳоаш ҷамоласту хштҳоши лақо

نبشته‌هاش جمال است و خشت‌هاش لقا

Нгорҳоши камолу ъёрҳоши Фхор

نگارهاش کمال و عیارهاش فخار

Латифтар зи ҷавонӣ ва хуштар аз неъмат

لطیف‌تر ز جوانی و خوشتر از نعمت

Взў бурун нашавад он ду чизро ҳанҷор

وزو برون نشود آن دو چیز را هنجار

Вагар бахонаи кофурии андарун нигарӣ

وگر به خانهٔ کافوری اندرون نگری

Замони машриқи бинӣ дар ибтидоӣ наҳор

زمان مشرق بینی در ابتدای نهار

Чу кафи Мӯсои к-эйат ҳаме намӯд аз ҷайб

چو کف موسی کآیت همی نمود از جیب

Чунонкӣ рӯй биҳиштӣ буд бурузи шумор

چنانکه روی بهشتی بود به روز شمار

Тарози заррин бар ҷомаи мулӯк буд

طراز زرّین بر جامۀ ملوک بود

Ки монад ӯро заррини тароз бар девор

که ماند او را زرّین طراز بر دیوار

Вагар кунӣ сифати хонаи нгорстон

وگر کنی صفت خانۀ نگارستان

Бурун шавад зи табоиъ бар оташи тимор

برون شود ز طبایع بر آتش تیمار

Бадеъи гунбад ӯ ҳамчуи ҷоми Кайхусрав

بدیع گنبد او همچو جام کیخسرو

Дарави дувоздаҳ ва ҳафтро масиру мадор

در او دوازده و هفت را مسیر و مدار

Басони бткдаҳҳо тоқҳоши пари сӯрат

بسان بتکده‌ها طاق‌هاش پر صورت

Шукуфта чун гул ва беайб чун дили Аброр

شکفته چون گل و بی‌عیب چون دل ابرار

Фурӯғ рӯй чу маашони ҳамеи намояди гул

فروغ روی چو مه‌ْشان همی نماید گل

Шиканҷи зулфи сияҳи шан ҳаме фишонд қор

شکنج زلف سیه‌ْشان همی فشاند قار

На вшӣу ҳама бо ҷомаҳои вшии ранг

نه وشّی و همه با جامه های وشّی رنگ

На ҷонвари ҳамаи боғмзгони ҷон ӯ бор

نه جانور همه باغمزگان جان اوبار

На кони зару ҳамаи зари сурх бе тхлит

نه کان زرّ و همه زرّ سرخ بی تخلیط

На кони симу ҳамаи сими нуқра бе бор

نه کان سیم و همه سیم نقرۀ بی بار

Дарави нигошта бар фоли неку ахтари саъд

درو نگاشته بر فال نیک و اختر سعد

Хдоигонро бар базму разму гоҳи шикор

خدایگانرا بر بزم و رزم و گاه شکار

Шикор : давлати олӣу разм : қаҳри аду

شکار: دولت عالی و رزم: قهر عدو

Бақоу неъматро карда базмгоҳи изҳор

بقا و نعمت را کرده بزمگاه اظهار

Қарори длшдгонсту ганҷ бе дарбон

قرار دلشدگانست و گنج بی دربان

Наҷоти ммтҳнонсту доруии бемор

نجات ممتحنانست و داروی بیمار

Вагар бгнбди Фрўори хонаи ореи дил

وگر به‌ گنبد فروار خانه آری دل

Сухан мунаққаш гардад зи фари он Фрўор

سخن منقش گردد ز فرّ آن فروار

Чу ҷаъди зулфи бтонст дар шикастаи баҳам

چو جعد زلف بتانست در شکسته بهم

Гиреҳи гиреҳаши миёну шикани шиканаши канор

گره گرهْش میان و شکن شکنش کنار

Шикани якеу гиреҳи бршкни ҳазор афзӯн

شکن یکی و گره برشکن هزار افزون

Гиреҳи якеу шикан бар гиреҳи фузуни зи ҳазор

گره یکی و شکن بر گره فزون ز هزار

Вагар зи сафаи хона назар кунӣ сӯии боғ

وگر ز صفۀ خانه نظر کنی سوی باغ

Зибр ҷадин шавад андари ду чашми ту дидор

زبرجدین شود اندر دو چشم تو دیدار

Асар асир кунад брзмини зи баҳр чаро

اثر اثیر کند بر زمین ز بهر چرا

Ки акс ӯ босир андарун кунад осор

که عکس او به اثیر اندرون کند آثار

зи ҳасани гўӣии пайвастаи гавҳараши бҳнр

ز حسن گوئی پیوسته گوهرش به هنر

зи лутфи гўӣии парвардаи давлаташи бкнор

ز لطف گوئی پرورده دولتش به کنار

Дарахт ӯ ки бирӯяд латифтар зи нуҷум

درخت او که بروید لطیف‌تر ز نجوم

Бухор ӯ ки бхизди шарифтар зи Фхор

بخار او که بخیزد شریف‌تر ز فخار

Бад-ӣни сифот ба меманд боғи хоҷаи мост

بدین صفات به میمند باغ خواجۀ ماست

Ки кадхудоӣ ҷаҳонасту Сайиди аҳрор

که کدخدای جهانست و سیّد احرار

Амиди давлати Абулқосими Аҳмади бен ҳасан

عمید دولت ابوالقاسم احمد بن حسن

Ки ҳаст тоғт ӯ бар сари замонаи Фсор

که هست طاعت او بر سر زمانه فسار

Чанор кард дуо то магар буд суханаш

چنار کرد دعا تا مگر بود سخنش

Аз он чу панҷа мардум шудаст барги чанор

از آن چو پنجۀ مردم شدست برگ چنار

Сиёсату карами хоҷаи гардиш фалак аст

سیاست و کرم خواجه گردش فلک است

Казу савор пиёда шавад , пиёдаи савор

کزو سوار پیاده شود، پیاده سوار

Бхўоҷаҳи айбу ъўори замонаи гашти ҳунар

به خواجه عیب و عوار زمانه گشت هنر

Гирифт аз он ҳунари хоҷаи ҷои айбу ъўор

گرفت از آن هنر خواجه جای عیب و عوار

зи нури рӯзи гурезад ҳамеша зулмати шаб

ز نور روز گریزد همیشه ظلمت شب

Чу фахр пайдо гардад наҳуфта монад ор

چو فخر پیدا گردد نهفته ماند عار

зи хоҷаи ҷӯад падед ояду зи гардуни бухл

ز خواجه جود پدید آید و ز گردون بخل

зи абри об падед ояду зи хоки ғубор

ز ابر آب پدید آید و ز خاک غبار

Замин ки кӯҳ кашад бори он касе накушуд

زمین که کوه کشد بار آن کسی نکشد

Ки ӯ бъмри яке пеш хоҷа ёбад бор

که او به عمر یکی پیش خواجه یابد بار

Чу дидаи чеҳраш дар чашм мардумаст муқӣм

چو دیده چهرش در چشم مردمست مقیم

Чу ақли меҳраш боҷон кунад ҳамеша ҷавор

چو عقل مهرش با جان کند همیشه جوار

Ҳамаи ситоиши офоқи хоҷаро сифат аст

همه ستایش آفاق خواجه را صفت است

Ҳаме кунанд стоиндгони азуи такрор

همی کنند ستایندگان ازو تکرار

Басӣ касаст ки мункир буд бсонъи хеш

بسی کس است که منکر بود به صانع خویش

Ҳаме диҳад ббзргӣу фазл ӯ иқрор

همی دهد به بزرگی و فضل او اقرار

Боистанд бузургон чу пеш ӯ барисанд

بایستند بزرگان چو پیش او برسند

Чу дар шаванд бдрё боистанд анҳор

چو در شوند به دریا بایستند انهار

Кафши падеди бмқдору ҷӯади азуи хезад

کفش پدید به مقدار و جود ازو خیزد

Агар чаҳ нест падедори ҷӯадро миқдор

اگر چه نیست پدیدار جود را مقدار

Мисолаши онкии сухани хезад аз ҳуруфи ҳаме

مثالش آنکه سخن خیزد از حروف همی

Агар чаҳ ҳаст ҳуруфи андаку сухан бисёр

اگر چه هست حروف اندک و سخن بسیار

Чу бадара меҳр кунад меҳр ӯст ллшъроء

چو بدره مهر کند مهر اوست للشعراء

Чу бора доғ кунад доғ ӯст ллзўор

چو باره داغ کند داغ اوست للزّوار

Басӯрат лаби мардум буд зи бӯси киром

بصورت لب مردم بود ز بوس کرام

Баҳр куҷо шавад , ӯро ҳамаи замину диёр

به هر کجا شود ، او را همه زمین و دیار

Аз онкии чашми шақоват буд адоват ӯ

از آنکه چشم شقاوت بود عداوت او

Шавад бдидни аъдоӣ ӯ ду дидаи фигор

شود به دیدن اعدای او دو دیده فگار

Ки донадаш ки наёрад ҳасади зи дониши хеш

که داندش که نیارد حسد ز دانش خویش

Ки бинадаш ки нахоҳадаш чашми хеши нисор

که بیندش که نخواهدش چشم خویش نثار

зи дӯстӣ ки афв дорад аз гунаҳкорон

ز دوستی که عفو دارد از گنهکاران

Сипос дорад ва гирад зи дигарон озор

سپاس دارد و گیرد ز دیگران آزار

Набӯд ва ҳам набӯд ҷузи бързи хеши бахил

نبود و هم نبُوَد جز به عرض خویش بخیل

Накард ва ҳам накунад ҷуз барои дайни пайкор

نکرد و هم نکند جز برای دین پیکار

Чунон бидонади аҳком буд неи гўӣӣ

چنان بداند احکام بودنی گوئی

Наҳуфта нест азуи мари замонаро асрор

نهفته نیست ازو مر زمانه را اسرار

Бнқши сират ӯ меҳр карда шуд маънӣ

به نقش سیرت او مهر کرده شد معنی

Баноми мадҳат ӯ доғ карда шуд ашъор

به نام مدحت او داغ کرده شد اشعار

Аз эминӣ ки кунадашон аҷаб набошад агар

از ایمنی که کندشان عجب نباشد اگر

Кунад равон бар зинҳорёни худ зинҳор

کند روان بر زنهاریان خود زنهار

Бчўб монад ҳар ду хилофу тоъат ӯ

به چوب ماند هر دو خلاف و طاعت او

Азин : валеро минбар . Вазон : адуро дор

ازین: ولی را منبر . وزان: عدو را دار

Бики атоаши чунон соӣлс ғанӣ гардад

به یک عطاش چنان سائلس غنی گردد

Ки бадараҳоаш буд ганҷу кӣсаҳо қнтор

که بدره‌هاش بود گنج و کیسه‌ها قنطار

Ҳамеша то ҳаме имрӯз бошад аз пас дай

همیشه تا همی امروز باشد از پس دی

Ҳамеша то ҳаме имсол бошад аз пас пор

همیشه تا همی امسال باشد از پس پار

Бақоаши боду сараши сабзи боду кори бком

بقاش باد و سرش سبز باد و کار به کام

Фалаки мусоиду давлати рафиқу эзади ёр

فلک مساعد و دولت رفیق و ایزد یار