Аё шунида ҳунарҳои хусравони бхбр

ایا شنیده هنرهای خسروان به خبر

Биёи зи хусрави машриқ аён бибин ту ҳунар

بیا ز خسرو مشرق عیان ببین تو هنر

Дурӯғи зери хабари дону рости зери аён

دروغ زیر خبر دان و راست زیر عیان

Агар дурӯғ ту некӯаст рости некӯтар

اگر دروغ تو نیکوست راست نیکوتر

Агар бтлъти гўӣии хуҷастаи талъат ӯ

اگر به طلعت گویی خجسته طلعت او

Ҳамеи зи талъати хуршед беш дорад фар

همی ز طلعت خورشید بیش دارد فر

Аз онкии талъат ӯ сари басари ҳама нафъ аст

از آنکه طلعت او سر به سر همه نفع است

Буд зи талъати хуршеди гоҳи гоҳи зарар

بود ز طلعت خورشید گاه گاه ضرر

Агар баҳамати гўӣии дуои абдолон

اگر به همت گویی دعای ابدالان

Набӯд ҳаргиз бо пои ҳимматаши ҳамсар

نبود هرگز با پای همتش همسر

Вагар бнъмти гўӣии фурӯд неъмат ӯст

وگر به نعمت گویی فرود نعمت اوست

Шумори реги биёбону қатраҳои мтр

شمار ریگ بیابان و قطره‌های مطر

Вагар саховати гўӣӣ бар саховат ӯ

وگر سخاوت گویی بر سخاوت او

Буд саховати абру мтри ҳбоу ҳадар

بود سخاوت ابر و مطر هبا و هدر

Ки дод посухи соили ҷуз ӯ ббдраҳи сим

که داد پاسخ سائل جز او به بدرهٔ سیم

Ки дод посухи зоири ҷуз ӯ ба сраҳи зар

که داد پاسخ زائر جز او به صرّۀ زر

Ҳазор мисқоли андари тарозуии шуъаро

هزار مثقال اندر ترازوی شعرا

Касе ҷуз ӯ наниҳод андарин ҷаҳон яксар

کسی جز او ننهاد اندرین جهان یکسر

Чиҳил ҳазор дирами рӯдакии зи меҳтари хеш

چهل هزار درم رودکی ز مهتر خویش

БёФтаҳаст бтўзиъ аз ин дар ва он дар

بیافته است به توزیع از این در و آن در

Шигифташ омад ва шодӣ фузуд ва кибр гирифт

شگفتش آمد و شادی فزود و کبر گرفت

з рӯй фахр бигуфт ин бшъри хеши андар

ز روی فخر بگفت این به شعر خویش اندر

Гар он атоаш бузург омаду шигифти ҳаме

گر آن عطاش بزرگ آمد و شگفت همی

Кунун куҷост биёи гӯи атои шоҳи нигар

کنون کجاست بیا گو عطای شاه نگر

Бики атои се ҳазор аз гуҳар бшоър дод

به یک عطا سه هزار از گهر به شاعر داد

Аз он хазинагии зарди чеҳраи лоғар

از آن خزینگی زرد چهرۀ لاغر

На шоърикаҳи қадимяши ранҷи хизмат буд

نه شاعری که قدیمیش رنج خدمت بود

На низ ҳеҷ бадаргоҳ ӯ гирифтаи гузар

نه نیز هیچ به درگاه او گرفته گذر

Азин сабаб дар ъолиши маҷмаъ шеър аст

ازین سبب در عالیش مجمع شعر است

Агар буд бсФри шоҳ , ё буд бҳзр

اگر بود به سفر شاه ، یا بود به حضر

Вагар шуҷоати гўӣӣ чу ӯ на антар буд

وگر شجاعت گویی چو او نه عنتر بود

На Амр буд ва на мън ва на молики уштур

نه عمرو بود و نه معن و نه مالک اشتر

Чунон шуҷоат кард ӯ бкўдкӣ дар ғӯр

چنان شجاعت کرد او به کودکی در غور

зи пушти асби муборизи рабӯди пеши падар

ز پشت اسب مبارز ربود پیش پدر

Падар каз аввали таъӣду фари яздоне

پدر کز اول تأیید و فرّ یزدانی

Бичишам хеш бидид андар он набарда писар

به چشم خویش بدید اندر آن نبرده پسر

Бзндгонии хешаш бхсрўӣ бинишонад

به زندگانی خویشش به خسروی بنشاند

Бтхти малик бару пеш ӯ бибаст камар

به تخت ملک بر و پیش او ببست کمر

Чунон буд падарии каши чунин буд фарзанд

چنان بود پدری کش چنین بود فرزند

Чунин буд арзии каши чунон буд ҷавҳар

چنین بود عرضی کش چنان بود جوهر

Баҷанг ғазнӣни он лашкар чу абри сиёҳ

به جنگ غزنین آن لشکر چو ابر سیاه

Ҳамаи саросари оташи синону барқи табар

همه سراسر آتش سنان و برق تبر

зи гирди эшон чун шаби ҳавои равшани рӯз

ز گرد ایشان چون شب هوای روشن روز

зи сафи эшон чун кӯҳи дашти паҳновар

ز صفّ ایشان چون کوه دشت پهناور

Дивист пел дар он ҷанг ҳар яке кӯҳӣ

دویست پیل در آن جنگ هر یکی کوهی

Бзири пои бноўрд хок карда ҳаҷар

به زیر پای به ناورد خاک کرده حجر

Чу бешаи пушташи пари марди ҷилди шери шикор

چو بیشه پشتش پر مرد جلد شیر شکار

Чу ҳалқаи гардиши сафи савори шери шукр

چو حلقه گردش صفّ سوار شیر شکر

Бҳмлаҳи малики шарқи он сипоҳи қавӣ

به حملهٔ ملک شرق آن سپاه قوی

Чу гирди гашти парокандау заъиф чу зр

چو گرد گشت پراکنده و ضعیف چو ذر

Баҷанг Марв ки аз ӯ зи ганд то дар рай

به جنگ مرو که از اوزگند تا در ری

Диҳӣ набӯд ва на шаҳрӣ казу набӯд ҳашар

دهی نبود و نه شهری کزو نبود حشر

На зон сифат ки бўҳм андараш биёбӣ ҷуфт

نه زان صفت که به وهم اندرش بیابی جفت

На зон адад ки биринҷ андараш биёбӣ мар

نه زان عدد که به رنج اندرش بیابی مر

зи гирди мавкибашони чашми рӯзи равшани кӯр

ز گرد موکبشان چشم روز روشن کور

зи бонги мураккабашони гӯши чархи гардони кар

ز بانگ مرکبشان گوش چرخ گردان کر

Чу обгир шуда рӯй обранги ҳаво

چو آبگیر شده روی آبرنگ هوا

Синони эшон дар обгири нилӯфар

سنان ایشان در آبگیر نیلوفر

Гуруҳи анбаи эшон чу лашкари иإҷўҷ

گروه انبُه ایشان چو لشکر یأجوج

Силеҳи муҳками эшон чу сади Искандар

سلیح محکم ایشان چو سدّ اسکندر

Замонароу фалакро ҳаме бкс нашимурд

زمانه را و فلک را همی به کس نشمرد

Каминаи мардӣ аз эшон зи кибру аҷабу бтр

کمینه مردی از ایشان ز کبر و عجب و بطر

Кушодаи гардану густардаи кину охтаи теғ

گشاده‌گردن و گسترده‌کین و آخته‌تیغ

Давони чунонкии сӯии сайди шери шарзаи нар

دوان چنان که سوی صید شیر شرزهٔ نر

Чунон набӯд ки кому муроди эшон буд

چنان نبود که کام و مراد ایشان بود

Ки бадсигол дигар хост , кирдигор дигар

که بدسگال دگر خواست ، کردگار دگر

Бикунади ҳамлаи шоҳи замонаи шан аз бех

بکند حملهٔ شاه زمانه‌شان از بیخ

Чунонкии мари бунаи қавми одро сарсар

چنان که مر بنهٔ قوم عاد را صرصر

зи акси хӯни мухолиф ки шоҳи рехт ҳануз

ز عکس خون مخالف که شاه ریخت هنوز

Дар он диёри ҳаво абрашасту хоки ашқр

در آن دیار هوا ابرش است و خاک اشقر

Шунидае хабари шоҳи ҳиндӯони чипол

شنیده‌ای خبر شاه هندوان چیپال

Ки бар сипеҳри баландаши ҳамеи бсўди афсар

که بر سپهر بلندش همی بسود افسر

Фузуни зи лашкар ӯ бар фалак ситора набӯд

فزون ز لشکر او بر فلک ستاره نبود

Ҳаҷар набӯд биравӣ замин бар ва на мдр

حجر نبود بروی زمین بر و نه مدر

Бад-ӣни сифати сипаҳӣ чун шаби сиёҳи бузург

بدین صفت سپهی چون شب سیاه بزرگ

Бадасти эшон шамшерҳои ҳамчуи саҳар

بدست ایشان شمشیرهای همچو سحر

Чу дӯди тираи дарави оташии забонаи занон

چو دود تیره درو آتشی زبانه زنان

Ту гуфтае ки пароканда шуд бдшти сқр

تو گفته‌ای که پراکنده شد به دشت سقر

зи бими эшон аз мағзҳо рамидаи хирад

ز بیم ایشان از مغزها رمیده خرد

зи ҳавли эшон аз дидаҳо рамидаи басар

ز هول ایشان از دیده‌ها رمیده بصر

Хдоигони хуросони бдшти Пишовар

خدایگان خراسان به دشت پیشاور

Бҳмлаҳ Эй бипароканад ҷамъи он лашкар

به حمله‌ای بپراکند جمع آن لشکر

Пиёда ношудаи онҷои бики замони он рӯз

پیاده ناشده آنجا به یک زمان آن روز

На монда буд саворӣ на шоҳ ва на чокар

نه مانده بود سواری نه شاه و نه چاکر

Фурухтанд ба « ман зод » шоҳи ҳиндӯ ро

فروختند به «من زاد» شاه هندو را

Ба пеши хаймаи шоҳаншаҳи раҳе парвар

به پیش خیمهٔ شاهنشه رهی‌پرور

Аз он ғанимати коўрди шаҳриёри аҷам

از آن غنیمت کآورد شهریار عجم

Касе дуруст надонад ҷузи эзади довар

کسی درست نداند جز ایزد داور

Бблх яксара биниҳод то ҳамеи диданд

به بلخ یکسره بنهاد تا همی دیدند

Сарой гашта бадви ҳамчуи лаъибати барбар

سرای گشته بدو همچو لعبت بربر

Зарангу буии ҳамеи хираи гашти дидау мағз

زرنگ و بوی همی خیره گشت دیده و مغز

зи баси тавилаи ёқӯту байзаи анбар

ز بس طویلۀ یاقوت و بیضۀ عنبر

На тези чандон турфаи бхизд аз Бағдод

نه نیز چندان طرفه بخیزد از بغداد

На нири чандон дебои бхизд аз шаштар

نه نیز چندان دیبا بخیزد از ششتر

Гарав накард магари ҷанги систон ки мулӯк

گرو نکرد مگر جنگ سیستان که ملوک

Азу карона гирифтанд яксараи бзҷр

ازو کرانه گرفتند یکسره بضجر

Чаҳ мояи мейри разии ранҷи барад ва лашкар дод

چه مایه میر رضی رنج برد و لشکر داد

Ки шуд зи ҳад хуросон бидон замини лашкар

که شد ز حدّ خراسان بدان زمین لشکر

На зон сипоҳ касе чирагӣ гирифт баҷанг

نه زان سپاه کسی چیرگی گرفت به جنگ

На зон бузургони кас бар халафи бёФти зафар

نه زان بزرگان کس بر خلف بیافت ظفر

Набӯда буд бар он шаҳри ҳечкасро даст

نبوده بود بر آن شهر هیچکس را دست

зи аҳди соми Наримону гоҳи рустами зар

ز عهد سام نریمان و گاه رستم زر

Мадинаи алъзро буд ном ӯ то буд

مدینۀ العذرا بود نام او تا بود

Аз онкӣ чира нашуд ҳечкас бар ӯ бҳнр

از آنکه چیره نشد هیچکس بر او به هنر

Бдшт ӯ натавон гом зад зи саҳми сбоъ

به دشت او نتوان گام زد ز سهم سباع

Бшҳр ӯ натавон хуфт хуши зи бими ғрр

به شهر او نتوان خفت خوش ز بیم غرر

Гар андрўи тараи ҷўӣии ту , найзаи ёбӣу теғ

گر اندرو تره جوئی تو ، نیزه یابی و تیغ

Вари андрўи ҷӯи кории синон бар оради сар

ور اندرو جو کاری سنان بر آرد سر

Баннои бора ӯ рӯйу мағзи оҳан ва рӯй

بنای بارۀ او روی و مغز آهن و روی

Кашида пайкари бурҷаши ббрҷи ду пайкар

کشیده پیکر برجش به برج دو پیکر

Чу мард бар сари девор ӯ ҳаме рафтӣ

چو مرد بر سر دیوار او همی رفتی

Ту гуфте ки гирифтаст бар мҷраҳи мақар

تو گفته‌ای که گرفتست بر مجرّه مقر

Рикоби олӣ чун сӯй ӯ кашид брзм

رکاب عالی چون سوی او کشید به رزم

Чунонаш кард каз он муҳкамӣ намонад асар

چنانش کرد کز آن محکمی نماند اثر

Шуд аз кифояти теғаши бхўори мояи диранг

شد از کفایت تیغش به خوار مایه درنگ

Халафи гирифта ва он мамлакаташи зеру зибр

خلف گرفته و آن مملکتش زیر و زبر

зи баси асир ки дар хом кард шоҳи замин

ز بس اسیر که در خام کرد شاه زمین

Бидон замин на ҳамоно ки зинда монад бақар

بدان زمین نه همانا که زنده ماند بقر

зи баси маон ки асиранд аз он диёр ҳануз

ز بس مهان که اسیرند از آن دیار هنوز

Бсистон дар тангаст ҷои як бадгар

به سیستان در تنگ است جای یک بدگر

Вар аз бҳотиаҳ гӯям аҷаби форумоне

ور از بهاطیه گویم عجب فرومانی

Ки шоҳи Эрони онҷо чигуна шуд бсФр

که شاه ایران آنجا چگونه شد به سفر

Раҳе ки хоки дурушташ чу тӯдаҳои ҳск

رهی که خاک درشتش چو توده‌های حسک

Басони оламу манзилгаҳи андрўи кишвар

بسان عالم و منزلگه اندرو کشور

Агараш гурги бпўиди бирезадаши чангол

اگرش گرگ بپوید بریزدش چنگال

Вараш уқоб биппарад биафтадаш шҳпр

ورش عقاب بپرّد بیفتدش شهپر

Нботҳош ту гуфтӣ ки кажад монандӣ

نبات‌هاش تو گفتی که کژد مانندی

Гиреҳи гиреҳ шуда ва хорҳо бар ӯ нашутур

گره گره شده و خارها بر او نشتر

Буруни гузашти азуи шоҳи шаҳриёр чу бод

برون گذشت ازو شاه شهریار چو باد

Бабради дайну бозори мазҳаби озр

ببرد دین و بآزار مذهب آزر

Гирифт малики бҷироу ганҷи хона ӯ

گرفت ملک بجیرا و گنج خانۀ او

зи хӯни лашкар ӯ кард дашти хушки шимур

ز خون لشکر او کرد دشت خشک شمر

Чунонаш кард худованди хусравони замин

چنانش کرد خداوند خسروان زمین

Ки ном ӯ бҷҳони навами гашту тӯли қаср

که نام او به جهان نوم گشت و طول قصر

Ҳикояти сафари мўлтони ҳамеи доне

حکایت سفر مولتان همی دانی

Вагар ндонӣ тоҷи алфутуҳ пеш овар

وگر ندانی تاج الفتوح پیش آور

Агар зи диҷлаи Фаридуни гузашт бе киштӣ

اگر ز دجله فریدون گذشت بی کشتی

Бшоҳномаҳ бар , ин бар ҳикоятасту смр

بشاهنامه بر ، این بر حکایتست و سمر

Смри дуруст буд нодуруст низ буд

سمر درست بود نادرست نیز بود

Ту то дуруст ндонӣ сухан макун бовар

تو تا درست ندانی سخن مکن باور

Бичишам хеши басӣ дидаам ки шоҳи замин

به چشم خویش بسی دیده‌ام که شاه زمین

Ба неки рӯз ва ба некии замону неки ахтар

به نیک روز و به نیکی زمان و نیک اختر

з ҷанд роҳау тинҷау зи шоҳи таббат

ز جند راهه و تنجه و ز شاه تبت

Буруни гузашт на киштяш буд ва на лангар

برون گذشت نه کشتیش بود و نه لنگر

Аз он сипас ки дарави ваҳмро набад поёб

از آن سپس که درو وهم را نبد پایاب

Вазон сипас ки дар ӯ бодро набад маъбар

وزان سپس که در او باد را نبد معبر

Бмўлтон шуд ва дар раҳи дивист қалъаи кушод

به مولتان شد و در ره دویست قلعه گشاد

Ки ҳар якеро сад банд буд чун хайбар

که هر یکی را صد بند بود چون خیبر

зи буму бткдаҳи ҳоӣӣ ки шоҳи сӯхт ҳануз

ز بوم و بتکده‌هائی که شاه سوخت هنوز

Набарда боди ҳамаи тӯдаҳои хокистар

نبرده باد همه توده‌های خاکستر

Ба санаду ноҳити ҳинди шаҳриёр он кард

به سند و ناحیت هند شهریار آن کرد

Куҷо бамурдам хайбар накарда бади ҳайдар

کجا به مردم خیبر نکرده بد حیدر

На қалъа монад ки накушод ва на сипаҳ ки назд

نه قلعه ماند که نگشاد و نه سپه که نزد

На қарматӣ ки накишт ва на габр ва на кофар

نه قرمطی که نکشت و نه گبر و نه کافر

Чу бозгашти бик тохтан бмҳнаҳ бишуд

چو بازگشت به یک تاختن به مهنه بشد

Аз онкӣ буд хуросони зи ранҷҳо музтар

از آنکه بود خراسان ز رنج‌ها مضطر

Кашида теғи сиёсати бкинаҳи лашкар ӯ

کشیده تیغ سیاست به کینه لشکر او

На эминии бҷҳони андарун на адлу назар

نه ایمنی به جهان اندرون نه عدل و نظر

зи мҳнаҳ низ сӯй асФрин баранд малик

ز مهنه نیز سوی اسفرین براند ملک

Фиканд мари ҳамаро сарнигӯн бидон маҳзар

فکند مر همه را سرنگون بدان محضر

Ниҳоди хусрави пирӯзи рӯзи малики афрӯз

نهاد خسرو پیروز روز ملک افروز

зи теғҳошон бар ҳалқи ҳалқаи чанбар

ز تیغ‌هاشان بر حلق حلقهٔ چنبر

Сипаҳи зи роҳи биёбон ба Марви беруни барад

سپه ز راه بیابان به مرو بیرون برد

Бидон раҳе ки равад ҷинии андрўи бҳзр

بدان رهی که رود جنّی اندرو به حذر

Набӯдаи ҳаргизи ҷузи деви кас дар он сокин

نبوده هرگز جز دیو کس در آن ساکن

Набӯдаи ҳаргизи ҷузи ғӯли каси дарави раҳбар

نبوده هرگز جز غول کس درو رهبر

Қатори эшон худ чун бблх бигузаштанд

قطار ایشان خود چون به بلخ بگذشتند

Сиррӣ ба колФу дигар ба лашкар ( ? ) ва ба макр ( ? )

سری به کالف و دیگر به لشکر (؟) و به مکر (؟)

з Марв рафт шашуми рӯзро ва аз он шуд

ز مرو رفت ششم روز را و از آن شد

Намӯд бар лаби Ҷайҳуни ҳазор гӯнаи ъбр

نمود بر لب جیحون هزار گونه عبر

На иксўорст ӯ балки сад ҳазор савор

نه یکسوارست او بلکه صد هزار سوار

Бад-ӣн гувоҳ манаст онкӣ дид ҷанги ктар

بدین گواه منست آنکه دید جنگ کنر

зи чину Мочӣни бкрўиаҳ то лаби Ҷайҳун

ز چین و ماچین یکرویه تا لب جیحون

зи тарку тоҷик аз таркмону ғзу хазар

ز ترک و تاجیک از ترکمان و غز و خزر

Ду хону лашкари эшон ва даҳ дувоздаҳ мейр

دو خان و لشکر ایشان و ده دوازده میر

Биёмаданд ҳамаи рузи мҷўӣ чун антар

بیامدند همه رزمجوی چون عنتر

Сиришта танашон аз ҳарбу табъашон шудаи рост

سرشته تنشان از حرب و طبعشان شده راست

Бҳмлаҳи бурдан ва ху карда чашмашони бсҳр

به حمله بردن و خو کرده چشمشان به سهر

Савори эшон бар пушти асб чунон буд

سوار ایشان بر پشت اسب چونان بود

Куҷо бирӯяд бар теғи кӯҳсори шаҷар

کجا بروید بر تیغ کوهسار شجر

Бгитӣ андар гуфтӣ намонад мардӣ , танг

به گیتی اندر گفتی نماند مردی ، تنگ

Ки на бҷстни он ҳарби баста буд камар

که نه به جستن آن حرب بسته بود کمر

Бҳрб гуфтанд аз мо тании басанда буд

به حرب گفتند از ما تنی بسنده بود

На ёр бояд моро ба найзау ханҷар

نه یار باید ما را به نیزه و خنجر

Чу тези гашти бҳмлаҳи Аннани шоҳи аҷам

چو تیز گشت به حمله عنان شاه عجم

Намонад иктн аз он қавм чун рабиъу музир

نماند یکتن از آن قوم چون ربیع و مضر

Ҳануз чатри маликашони шикаста дар ғзнӣ аст

هنوز چتر ملکشان شکسته در غزنی است

Бар он дар сими овехтаи бқлъин бар

بر آن در سیم آویخته بقلعین بر

Биёмаданд фурӯи ҳашта тири гирди миён

بیامدند فرو هشته تیر گرد میان

Барандишону фурӯи хастаи тири гирди ҷигар

بر اندیشان و فرو خسته تیر گرد جگر

Даридаи ҷавшану хастаи тану гусастаи умед

دریده جوشن و خسته تن و گسسته امید

Шикастаи теғу шамидаи дил ва фиканда сипар

شکسته تیغ و شمیده دل و فکنده سپر

зи кштмндони зии рӯстои Балх ҳануз

ز کشتمندان زی روستای بلخ هنوز

Ҳамеи кашанди сару пои кушта бар знбр

همی کشند سر و پای کشته بر زنبر

Ҳам андарин ма кин ҳарб кард рафт ба санад

هم اندرین مه کاین حرب کرد رفت به سند

Бҳрби кӯрау тороҷи гбркони кибр

بحرب کوره و تاراج گبرکان کبر

Бшби кушод бар оҳанги ройу ноҳитш

بشب گشاد بر آهنگ رای و ناحیتش

зи теғ сайл баранд андари он билоду кӯр

ز تیغ سیل براند اندر آن بلاد و کور

Аз оби ҷилм аз онруӣ корзори баҳам

از آب جیلم از آنروی کارزار بهم

Хазинаи маликон буд дар баҳам нағур

خزینۀ ملکان بود در بهم نغر

Яке ҳисорӣ каз бурҷҳоу конгресс ҳоаш

یکی حصاری کز برجها و کنگره هاش

Набӯд ҳеҷ миёнаи зи гунбади ахзар

نبود هیچ میانه ز گنبد اخضر

Бигардаш андари дарёии сабзи мавҷи занон

بگردش اندر دریای سبز موج زنان

зи нам ӯ ҳамаи бунёди бурҷҳо шуда тар

ز نمّ او همه بنیاد برجها شده تر

Набӯд роҳ ва набӯдаш магари бики фарсанг

نبود راه و نبودش مگر بیک فرسنگ

Ниҳоди иктнаҳ бар кӯҳи теғи роҳи гузар

نهاد یکتنه بر کوه تیغ راه گذر

Бсоътии бастади хусрави он ҳисор баҷанг

بساعتی بستد خسرو آن حصار بجنگ

Фиканд аз оташ дар зери кофарони бистар

فکند از آتش در زیر کافران بستر

Худоӣ донад онҷо чаҳ бар гирифт аз ганҷ

خدای داند آنجا چه بر گرفت از گنج

зи зару симу силеҳу зи ҷомау зевар

ز زرّ و سیم و سلیح و ز جامه و زیور

Фузун аз он набӯд рег дар биёбонҳо

فزون از آن نبود ریگ در بیابانها

Ки пеши шоҳи ҷаҳон буд тӯдаи гавҳар

که پیش شاه جهان بود تودۀ گوهر

Биҷои хаймаи дебои ниҳод бар уштур

بجای خیمه دیبا نهاد بر اشتر

Биҷои мавкиби гавҳари ниҳод бар астар

بجای موکب گوهر نهاد بر استر

Бидор малик худ оварад тахти малики баҳам

بدار ملک خود آورد تخت ملک بهم

зи сими хом ва чу бтхонаҳпурнигору сувар

ز سیم خام و چو بتخانه پرنگار و صور

Куҳан шудааст бғзнин фиканда дар майдон

کهن شده است بغزنین فکنده در میدان

Дуҳул зананд бирав худ дуҳули занон бар дар

دهل زنند برو خود دهل زنان بر در

Гирифтани писари сӯрӣу кушодани ғӯр

گرفتن پسر سوری و گشادن غور

Ҳар оина натавон кард дар сухани мзмр

هر آینه نتوان کرد در سخن مضمر

БҳФти кишвар ҳар кас ки гӯш ӯ шунавост

بهفت کشور هر کس که گوش او شنواست

Хабар шунидааст аз борӣу зи риюи кзр ( ? )

خبر شنیده است از باری و ز ریو کذر (؟)

Брзми ром ҳаме кард роми широнро

برزم رام همی کرد رام شیرانرا

Бгстриди ҳамеи ҳақи бтиғи ҳақи густар

بگسترید همی حق بتیغ حق گستر

Аз онкии ҷойгаҳи ҳаҷи ҳиндӯон будӣ

از آنکه جایگه حج هندوان بودی

Баҳори гунги бикунаду баҳори тониср

بهار گنگ بکند و بهار تانیسر

Бутӣ ки гуфтанд инаст боси деви бузург

بتی که گفتند اینست باس دیو بزرگ

Худ омадаст ва накардаст нақш ӯ бутгар

خود آمدست و نکردست نقش او بتگر

Сараш ба ғзнӣ бификанад бар дар майдон

سرش به غزنی بفکند بر در میدان

Аз он сипас ки бадв буд ҳиндро мғФр

از آن سپس که بدو بود هند را مغفر

Бҳмлаҳ эй сад ва даҳ пел номдор гирифт

بحمله ای صد و ده پیل نامدار گرفت

Чунонкӣ буд дар иқлӣми ҳиндӯони сарвар

چنانکه بود در اقلیم هندوان سرور

Шунидае ки чаҳ кард ӯ баҷанг бар чипол

شنیده ای که چه کرد او بجنگ بر چیپال

Бкомши андари заҳр кушанда кард шукр

بکامش اندر زهر کشنده کرد شکر

Замини зи лашкар ӯ мавҷи сабзи дарё буд

زمین ز لشکر او موج سبز دریا بود

зи гирди эшон гетии сиёҳу рӯзи ағбр

ز گرد ایشان گیتی سیاه و روز اغبر

Паранд гавҳари шамшерашони ту гўӣӣ ҳаст

پرند گوهر شمشیرشان تو گوئی هست

Биравӣ оина бар нави дамидаи сиснбр

بروی آینه بر نو دمیده سیسنبر

Ҳамаи сияҳи дилу оташи ҳисому рўӣини тан

همه سیه دل و آتش حسام و روئین تن

Маҳиб рӯйу балои феълу аҳримани пайкар

مهیب روی و بلا فعل و اهرمن پیکر

Ҳамаи замини ҷигару кӯҳи сабру соъиқаи теғ

همه زمین جگر و کوه صبر و صاعقه تیغ

Сипеҳр тохтану боди гирду абри сипар

سپهر تاختن و باد گرد و ابر سپر

Рафиқи ҳзми валикини бҳмлаҳи душмани ҳзм

رفیق حزم ولیکن بحمله دشمن حزم

Дурусти ройу бакори омадаи бикру бФр

درست رای و بکار آمده بکرّ و بفرّ

Чу аз мъскр маймун бирафт рояти шоҳ

چو از معسکر میمون برفت رایت شاه

Фитод зилзилаи андари масофи он аскар

فتاد زلزله اندر مصاف آن عسکر

Агар чаҳ буд ҳашари бекаронаи эшон ро

اگر چه بود حشر بیکرانه ایشان را

Намӯд хусрави машриқи бони ҳашари маҳшар

نمود خسرو مشرق بآن حشر محشر

Гуруҳи эшон дар даст шоҳ гашта сутӯҳ

گروه ایشان در دست شاه گشته ستوه

Сипоҳашони дили пари кину шаҳрашони абтар

سپاهشان دل پر کین و شهرشان ابتر

Ҳануз лашкари моро зи хӯни мардонишон

هنوز لشکر ما را ز خون مردانشان

Сами сутурон лаъласт ва теғҳо аҳмар

سم ستوران لعل است و تیغها احمر

Ҳадиси шору ҳадиси ҳисори каркаси ъол ( ? )

حدیث شار و حدیث حصار کرکس عال (؟)

Бигуфт хоҳам конрои з вай набӯд хатар

بگفت خواهم کانرا ز وی نبود خطر

Ки ронда буд зи шоҳони ҳазор пели дмон

که رانده بود ز شاهان هزار پیل دمان

Ҷуз ӯ бдшти ҳазор асбу дашти сндиўр

جز او بدشت هزار اسب و دشت سندیور

Брзми лашкари хоразмён ки гуфтандӣ

به رزم لشکر خوارزمیان که گفتندی

Ки эминаст тану табъи мо зи аҷзи ъбр

که ایمن است تن و طبع ما ز عجز عبر

Хаёлу шӯъбадаи ҷодӯон фиръавн аст

خیال و شعبدۀ جادوان فرعون است

Ту гуфтӣ он сипаҳӣ буд бекаронау мар

تو گفتی آن سپهی بود بی کرانه و مر

Асои Мӯсои теғи малики баробарашон

عصای موسی تیغ ملک برابرشان

Чу аждаҳо шуда ва боз карда паҳни зи фар

چو اژدها شده و باز کرده پهن زفر

Биҷои ваҳми яке тири дида дар дили хеш

به جای وهم یکی تیر دیده در دل خویش

Биҷои дидаи яке найзаи дида дар мҳҷр

به جای دیده یکی نیزه دیده در محجر

Яке бдндони пайкон ҳаме кашид аз даст

یکی به دندان پیکان همی کشید از دست

Яке бадаст ҳаме кунад ханҷар аз ҳнҷр

یکی به دست همی کند خنجر از حنجر

Бидон диёр ҳамоно ки мавҷи хӯни аду

بدان دیار همانا که موج خون عدو

Бсолҳо нанишинад зи дашти вази крдр

به سال‌ها ننشیند ز دشت وز کردر

Дар он гуруҳ ки он ҷанг дид зон иқлӣм

در آن گروه که آن جنگ دید زان اقلیم

Писар назояд , низ аз наҳифи он , модар

پسر نزاید ، نیز از نهیب آن ، مادر

зи қалъаҳои дигаргар якон якон гӯям

ز قلعه‌های دگر گر یکان یکان گویم

Шавад дароз ва наёяд бъмри Нӯҳи басар

شود دراز و نیاید به عمر نوح بسر

Чу адён ( ? ) ки ҳама ҷодӯанд мардум ӯ

چو ادیان (؟) که همه جادوند مردم او

Вази оби ҷӯй ба найранг баркашанд озар

وز آب جوی به نیرنگ برکشند آذر

з ҳар яке ки азин қалъаҳо сухани гўӣӣ

ز هر یکی که ازین قلعه‌ها سخن گوئی

Бшрҳ он натавон кард панҷ шаш дафтар

به شرح آن نتوان کرد پنج شش دفتر

Сухани сайёра буд ҳсни дидаи Фрмўр

سخن سیاره بود حصن دیدۀ فرمور

Тези ҳону бблодну тиндаҳ бар

تیز هان و ببلادن و تینده بر

Вари устувори надории ту тоҷи футуҳ

ور استوار نداری تو تاج فتوح

Ки битҳош чу ақдасту шрҳҳоши дрр

که بیت‌هاش چو عقدست و شرح‌هاش درر

Кушоди шоҳи хуросони ҳамаи зи баҳри худоӣ

گشاد شاه خراسان همه ز بهر خدای

Чунин накард бгитии кас аз шумори башар

چنین نکرد به گیتی کس از شمار بشر

Бибаст раҳгузари деву бехи куфри бикунад

ببست رهگذر دیو و بیخ کفر بکند

Биҷой бткдаҳ биниҳод масҷиду минбар

به جای بتکده بنهاد مسجد و منبر

Наҷуст азинҳмаҳи коФрстон ки вайрон кард

نجست ازینهمه کافرستان که ویران کرد

Биҷузи ризои худоу ризои пайғамбар

بجز رضای خدا و رضای پیغمبر

Агар чаҳ мухбир ӯ ҳаст дар замонаи бузург

اگر چه مخبر او هست در زمانه بزرگ

зи мухбираши бҳнрҳои бузургтар манзар

ز مخبرش به هنرها بزرگتر منظر

Ҳар онкасӣ ки ҳамеи хештани чунуи шимурд

هر آنکسی که همی خویشتن چنو شمرد

Бигӯ биё ва ту аз хештани ҳунари бшмр

بگو بیا و تو از خویشتن هنر بشمر

Миёни зоғи сиёҳу миёни бози сипед

میان زاغ سیاه و میان باز سپید

Шунидаам зи ҳакимии ҳикоятии дилбар

شنیده‌ام ز حکیمی حکایتی دلبر

Бибоз гуфт сияҳи зоғ ҳар ду ёронем

به باز گفت سیه زاغ هر دو یارانیم

Ки ҳар ду мурғем аз аслу ҷинси якдигар

که هر دو مرغیم از اصل و جنس یکدیگر

Ҷавоб дод ки мурғем , ҷузи биҷои ҳунар

جواب داد که مرغیم ، جز بجای هنر

Миёни табъи ман ва ту миёна ҳаст нигар

میان طبع من و تو میانه هست نگر

Хуранд аз онкӣ бимонад зи ман мулӯки замин

خورند از آنکه بماند ز من ملوک زمین

Ту аз палидӣу мурдор пар кунӣ жоғр

تو از پلیدی و مردار پر کنی ژاغر

Маро нишаст бадасти мулӯку миронст

مرا نشست به دست ملوک و میرانست

Туро нишаст бўиронӣ ва ситудон бар

ترا نشست بویرانی و ستودان بر

з роҳатаст марои рангу ранги ту зи азоб

ز راحتست مرا رنگ و رنگ تو ز عذاب

Ки ман бФоли зи маърӯфам ва ту аз мункир

که من به فال ز معروفم و تو از منکر

Мулӯки майли сӯй ман кунанду сӯии ту на

ملوک میل سوی من کنند و سوی تو نه

Ки майл хайр бихирасту майли шари сӯии шар

که میل خیر بخیرست و میل شر سوی شر

Агар ту хештани андари қиёси ман дорӣ

اگر تو خویشتن اندر قیاس من داری

Ҳамеи фусуни ту брхўиштн кунӣ эдар

همی فسون تو برخویشتن کنی ایدر

Чу ин ҳама бикунӣ онзмон бФзл бирав

چو این همه بکنی آنزمان به فضل برو

Буд ки сонӣ бошад вагарна ранҷ мабар

بود که ثانی باشد وگرنه رنج مبر

Агар бҷнси сутурии яке буд хару асб

اگر به جنس ستوری یکی بود خر و اسب

Босби тозии ҳаргиз чигуна монад хар

به اسب تازی هرگز چگونه ماند خر

Балии набӣ ҳама бошад набӣ валек аз вай

بلی نبی همه باشد نبی ولیک از وی

Якеаст сӯраи ихлосу бекаронаи сур

یکی است سورۀ اخلاص و بیکرانه سور

Чу шаб сиёҳӣ гирад қамари накӯи тобад

چو شب سیاهی گیرد قمر نکو تابد

Буруз тира шавад гарчи равшанаст қамар

به روز تیره شود گرچه روشن است قمر

Чу чӯб гуяд ман ҳамчуи чӯби авдам тар

چو چوب گوید من همچو چوب عودم تر

Бидонад онгаҳ котш бибинаду миҷмар

بداند آنگه کآتش ببیند و مجمر

Чаҳор табъаст оре , валикин аз ширкат

چهار طبع است آری ، ولیکن از شرکت

Маҳал хок набошад баробари озар

محل خاک نباشد برابر آذر

Дарин ҷаҳон ки тавонад чу шоҳ буд бФзл

درین جهان که تواند چو شاه بود به فضل

Кадоми хор буд чун санавбару ърър

کدام خار بود چون صنوبر و عرعر

Хдоигонӣу озодагӣу давлату дайн

خدایگانی و آزادگی و دولت و دین

Бузургвори бадви гашт чун шаҷари бсмр

بزرگوار بدو گشت چون شجر به ثمر

Ҳамеша то баҳамаи вақти халқи олам ро

همیشه تا به همه وقت خلق عالم را

Бшодӣу ғам аз эзад буд қазоу қадар

به شادی و غم از ایزد بود قضا و قدر

Бақои шоҳи ҷаҳони боду ъзўи давлат ӯ

بقای شاه جهان باد و عزّ و دولت او

Дилаши бромшу дасташи ббодаҳу соғар

دلش به رامش و دستش به باده و ساغر