Паём дод бмни бандаи дӯши боди шимол

پیام داد بمن بنده دوش باد شمال

зи ҳазрати малики моли бахши душмани мол

ز حضرت ملک مال بخش دشمن مال

Ки шимури шукр бҳзрт расед ва бипасандед

که شمر شکر بحضرت رسید و بپسندید

Хдоигони ҷаҳони хусрави хуҷастаи хисол

خدایگان جهان خسرو خجسته خصال

Таваҳҳуми шуъаро кӣ расад бҳзрти ту

توهم شعرا کی رسد بحضرت تو

Куҷои баланд буд бо ҷалоли арши тлол

کجا بلند بود با جلال عرش تلال

Сано басанда кунад то атоаш фарз шавад

ثنا بسنده کند تا عطاش فرض شود

Сахоӣ ӯ бишносад гуҳ наволу ҷидол

سخای او بشناسد گه نوال و جدال

Дар хазонаи ҷӯади малики тънти хасм

در خزانۀ جود ملک تعنت خصم

Чигуна бандад ва он эзадӣ дар иқбол

چگونه بندد و آن ایزدی در اقبال

Нахусти байт чу оғози мадҳ хоҳӣ кард

نخست بیت چو آغاز مدح خواهی کرد

Ҷавоб бадара диҳад байтро ба байти алмол

جواب بدره دهد بیت را به بیت المال

Камоли мартабат ар бомакон ҳиммат ӯст

کمال مرتبت ار بامکان همت اوست

На воҷибаст ки ҳаргиз фалак расад бкмол

نه واجبست که هرگز فلک رسد بکمال

Фурӯди арш ҳар онҷо ки ваҳми брФкнӣ

فرود عرش هر آنجا که وهم برفکنی

Бўҳми ҳиммат ӯро буд нишони фаъол

بوهم همت او را بود نشان فعال

Фиришта бе хатари онҷо гузар накард ҳгрз

فرشته بی خطر آنجا گذر نکرد هگرز

Ки бар новаки пайкони он фириштаи фаъол ,

که بر ناوک پیکان آن فرشته فعال ،

Бтиғи нусрат ӯ бар аҷал фишонд гуҳар

بتیغ نصرت او بر اجل فشاند گهر

Ббоғи давлаташи андари абади нишонди ниҳол

بباغ دولتش اندر ابد نشاند نهال

зи теғи ҷавҳари ҷӯянди гоҳи қимат ӯ

ز تیغ جوهر جویند گاه قیمت او

зи теғи шоҳи биҷои гуҳари ҳамаи оҷол

ز تیغ شاه بجای گهر همه آجال

Ҷаҳони бнўки синонаш бар офариди худоӣ

جهان بنوک سنانش بر آفرید خدای

Чу ӯ биҷунбад гетӣ биҷунбад аз зилзол

چو او بجنبد گیتی بجنبد از زلزال

Бшҳри душманаш аз бастагони ҳиммат ӯ

بشهر دشمنش از بستگان همت او

Злозласт зи бонги слослу ағлол

زلازل است ز بانگ سلاسل و اغلال

Ббўм дӯзах монад замини ҳинди ҳама

ببوم دوزخ ماند زمین هند همه

з бас фурӯхта ангушту сӯхтаи чндол

ز بس فروخته انگشت و سوخته چندال

Камари ббстни ту бар ду даст фитна бибаст

کمر ببستن تو بر دو دست فتنه ببست

Кушодан дар ёҷўҷу фитнаи даҷол

گشادن در یاجوج و فتنۀ دجال

Қиёси харҷаши як соъат аз ҳазорон қарн

قیاس خرجش یک ساعت از هزاران قرن

Тамом ноед бо дахли як ҷаҳони уммол

تمام ناید با دخل یک جهان عمال

БҳФти кишвар пайғамбаронаш боистӣ

بهفت کشور پیغمبرانش بایستی

Чу кӯси бандади брзндаҳи пел бар тбол

چو کوس بندد برزنده پیل بر طبال

Чаҳ гуфт чун з бар лавҳ бар навишт қалам

چه گفت چون ز بر لوح بر نوشت قلم

зи сол умраш пурсед эзади мутаъол

ز سال عمرش پرسید ایزد متعال

Ҳазор чарху баҳри чарх бар ҳазорон лавҳ

هزار چرخ و بهر چرخ بر هزاران لوح

Ҳазор сатру баҳри сатр бар ҳазорон сол

هزار سطر و بهر سطر بر هزاران سال

Хдоигонои номӣ бузург густардӣ

خدایگانا نامی بزرگ گستردی

Чу офтоби ҷҳонтоб бекусуфу завол

چو آفتاب جهانتاب بی کسوف و زوال

Ҳамаи саросар тмўиаҳ шоиронаст ин

همه سراسر تمویه شاعرانست این

Камон фикандану ошӯбу ҷангу болобол

کمان فکندن و آشوب و جنگ و بالابال

Нахуст лафз кунад ошкори гавҳари нафас

نخست لفظ کند آشکار گوهر نفس

Аду чу гавҳари табъӣ бгоҳ захми нсол

عدو چو گوهر طبعی بگاه زخم نصال

Чу ҷой таъна набошад чаҳ гуфт донад хасм

چو جای طعنه نباشد چه گفت داند خصم

Чу по набошад кӣ ҷунбиш ояд аз халхол

چو پا نباشد کی جنبش آید از خلخال

Ҳар оина ки туе офтоби ҳафт иқлӣм

هر آینه که تویی آفتاب هفت اقلیم

Гуҳӣ ббдраҳ фиристӣ атои гуҳии бҷўол

گهی ببدره فرستی عطا گهی بجوال

Баҳри ду байт музоъаф кунӣ ҳамеи динор

بهر دو بیت مضاعف کنی همی دینار

Чунонкии бадараи бгрдўни кашандгоҳи рҳол

چنانکه بدره بگردون کشندگاه رحال

Агар сегӣ буд аз баси ҳасад чаро бтпд

اگر سگی بود از بس حسد چرا بطپد

Вагар зи санг буд пас чигуна ёбад ҳол

وگر ز سنگ بود پس چگونه یابد هال

Ҳазор айб ниҳоданд назми фарқон ро

هزار عیب نهادند نظم فرقان را

Ки сӯра алоъроФасту сӯраи алонФол

که سورۀ الاعراف است و سورۀ الانفال

Гуҳ тънт гуфтанд ҳаст қавли башар

گه تعنت گفتند هست قول بشر

Гуҳ нақиза бимонаданд аз шабиҳу мисол

گه نقیضه بماندند از شبیه و مثال

Пас онкии назм қирон кард ҳеҷ чиз нагуфт

پس آنکه نظم قران کرد هیچ چیز نگفت

Ҳар оина суханӣ гуфт бар тариқи маҳол

هر آینه سخنی گفت بر طریق محال

Нахусти таъна маро гуфт бас хато гуфтӣ

نخست طعنه مرا گفت بس خطا گفتی

Бҷд бакӯш вмдаҳи ақлро бҳзлу ҳзол

بجد بکوش ومده عقل را بهزل و هزال

Ду шоиранд , бҳнгоми шеър , гуфт яке :

دو شاعرند ، بهنگام شعر ، گفت یکی :

Ғанӣ шудам бас ва сирӣ гирифтам аз амвол

غنی شدم بس و سیری گرفتم از اموال

« на бас » « на бас » дгарӣ гуфт гоҳи шеъру ато

«نه بس» «نه بس» دگری گفت گاه شعر و عطا

Тиҳӣ намонад ва мулло шуд саҳифаи аъмол

تهی نماند و ملا شد صحیفۀ اعمال

Чигуна гӯям гӯям ҳамаи саҳифа тиҳӣ аст

چگونه گویم گویم همه صحیفه تهی است

зи шеъри шукр чаҳ гӯйанд пас ҷузи ин ақвол

ز شعر شکر چه گویند پس جز این اقوال

Вагар ду сатр тиҳӣ монад нонавишта ҳануз

وگر دو سطر تهی ماند نانوشته هنوز

Тамом беҳтар бошад ҳазина аз ҳамаи ҳол

تمام بهتر باشد هزینه از همه حال

Амонатӣаст атои ту космону замин

امانتی است عطای تو کآسمان و زمین

Ҳамеи биринҷи абри тобад ва биҷаҳад хаёл

همی برنج ابر تابد و بجهد خیال

Агар фиғон кунам аз бори шукр ӯ на шигифт

اگر فغان کنم از بار شکر او نه شگفت

Фиғони зи лаҳву зи шодӣ буд на аз аҳвол

فغان ز لهو و ز شادی بود نه از احوال

Агар бчшмаҳи ҳайвон касе ғариқ шавад

اگر بچشمۀ حیوان کسی غریق شود

Ки босаломати боқӣ ҳамӯ диҳадаш висол

که باسلامت باقی همو دهدش وصال

Яқин шиносам каз оби чашмаи ҳайвон

یقین شناسم کز آب چشمۀ حیوان

Фиғон кунанд чу аз саргузашти оби зулол

فغان کنند چو از سرگذشت آب زلال

Бшъри шукр нигаҳ кун ки рӯдакӣ гуфтааст :

بشعر شکر نگه کن که رودکی گفته است :

« ҳама касеро дарвешӣасту ранҷи аёл »

«همه کسی را درویشی است و رنج عیال»

Ғаму ъност маро гуфт зини зёъу ъқор

غم و عناست مرا گفت زین ضیاع و عقار

« фиғон ҳаме кунам аз ранҷи ганҷи вазъияту мол »

«فغان همی کنم از رنج گنج وضعیت و مال»

Фиғони бандаи ҳамону ғами ъноши ҳамин

فغان بنده همان و غم عناش همین

На ҷой таъна бимонад на ҳиялати мҳтол

نه جای طعنه بماند نه حیلت محتال

Бшъри неки фиребади дили мулӯки ҳаким

بشعر نیک فریبد دل ملوک حکیم

Чу ҳури хулди равони паёмбару абдол

چو حور خلد روان پیامبر و ابدال

Фиреби хасм буд айби шаҳри ёрон ро

فریب خصم بود عیب شهر یاران را

На дил фирефтани некӯони мишкӣни хол

نه دل فریفتن نیکوان مشکین خال

Ҳазор беш шунидӣ бути мулӯки фиреб

هزار بیش شنیدی بت ملوک فریب

Агар ҷҳўд кунад пас хирад биравасту бол

اگر جحود کند پس خرد بروست و بال

Дуруст гуфт ки каси кирдигорро нафирефт

درست گفت که کس کردگار را نفریفت

Гар эътиқод кунад бираҳасту кофари взол

گر اعتقاد کند بیره است و کافر وضال

Фиреб аз орзӯаст , орзӯ ҳамеша бадал

فریب از آرزوست ، آرزو همیشه بدل

Худои бедил ва ҷонаст ва низ биғми вҳол

خدای بیدل و جانست و نیز بیغم وحال

На неъмат аз паии мадҳ ва ғазал диҳад чу мулӯк

نه نعمت از پی مدح و غزل دهد چو ملوک

На зулф мишкӣн ҷӯяд на қомат ме?ил

نه زلف مشکین جوید نه قامت میال

На кирдигори зи ҷҳоли рӯзгори Масеҳ

نه کردگار ز جهال روزگار مسیح

Хабараш дод азин қилу қол ва он аҳвол

خبرش داد ازین قیل و قال و آن احوال

Чаҳ сарзаниш расад акнӯн мароу шеъри маро

چه سرزنش رسد اکنون مرا و شعر مرا

Агар ҳикоят кардам зи аҳли ҷаҳлу залол

اگر حکایت کردم ز اهل جهل و ضلال

Бигуфт ончӣ писандида нест маликоне

بگفت آنچه پسندیده نیست ملکانی

Нагуфт ончӣ накӯҳида нест мазҳаби ғол

نگفت آنچه نکوهیده نیست مذهب غال

з фарз дод як ангуштарӣ бгоҳ намоз

ز فرض داد یک انگشتری بگاه نماز

Натиҷаи мазҳаб ғол омад ва чунон ишғол

نتیجه مذهب غال آمد و چنان اشغال

Вагар савор гирифту ҳисори куфри кушод

وگر سوار گرفت و حصار کفر گشاد

На хайбараст чу бдкр на умр ва чун чипол

نه خیبرست چو بدکر نه عمر و چون چیپال

Ба нимсоът гуфтам ҳазор ганҷ мабахш

به نیمساعت گفتم هزار گنج مبخش

Азин ҳадис бигуфто чаҳ ояд аз ҷҳол

ازین حدیث بگفتا چه آید از جهال

Ҳам?или ҳаргиз ходим навишту мавлоно

همال هرگز خادم نوشت و مولانا

Сӯй ҳам?ил накардӣ сипеҳри ҷоҳу ҷалол

سوی همال نکردی سپهر جاه و جلال

Агар мухотаба ёрдт кард ахтару чарх

اگر مخاطبه یاردت کرد اختر و چرخ

Тғон нависад маҳтобу офтоби инол

طغان نویسد مهتاب و آفتاب ینال

Агар з рӯй тааббуди раҳеу бандаи тест

اگر ز روی تعبد رهی و بندۀ تست

з рӯй хизмати ман низ ходимам на ҳам?ил

ز روی خدمت من نیز خادمم نه همال

Дӯст гуфтам кати сад ҳазор сол бақост

دوست گفتم کت صد هزار سال بقاست

Бубахш хурдаки бондоз , эй шаҳи ибтол

ببخش خردک بانداز ، ای شه ابطال

Чунинат буд ва чунин бод ва ҳамчунин бошад

چنینت بود و چنین باد و همچنین باشد

Бақои фузунтару нўнўи зи зулҷалоли ҷалол

بقا فزون تر و نونو ز ذوالجلال جلال

Бад-ӣни кифоят ҷӯад андарасту ғояти мадҳ

بدین کفایت جود اندرست و غایت مدح

Бад-ӣни аноят бахт андарасту фаррухи фол

بدین عنایت بخت اندرست و فرخ فال

НгФтмт ки марои ҷовдонаи неъмати бас

نگفتمت که مرا جاودانه نعمت بس

Дигар нахоҳам кардан гуҳ навол савол

دگر نخواهم کردن گه نوال سؤال

Насиби соилро ин бас аст гуфт раҳе

نصیب سایل را این بس است گفت رهی

Ҳазор чандин умед дорам аз хртол

هزار چندین امید دارم از خرطال

Бидон ду байти мдиҳи шариф таъна задаст

بدان دو بیت مدیح شریف طعنه زدست

Бзри сурху суфолу бФозлу мФзол

بزر سرخ و سفال و بفاضل و مفضال

Дурусти фозилу мФзўл бояд аз раҳи рост

درست فاضل و مفضول باید از ره راست

Зарури тести сарвӣ ва сарин гӯру ғизол

ضرور تست سروی و سرین گور و غزال

Бзри сурху суфоли андарун чаҳ донад гуфт

بزر سرخ و سفال اندرون چه داند گفت

Ҳар онкии фарқи шиносади миёни шеру школ

هر آنکه فرق شناسد میان شیر و شکال

зи зари сурхи гиронмоятар чаҳ доне низ

ز زر سرخ گرانمایه تر چه دانی نیز

Бгитии андар , ё хори моятар зи суфол

بگیتی اندر ، یا خوار مایه تر ز سفال

Вагар бшоърии ман мақар наёяд ӯ

وگر بشاعری من مقر نیاید او

Чунонкӣ гуфт на ҷангаст мари маро на ҷидол

چنانکه گفت نه جنگست مر مرا نه جدال

На аҷз буд кулем худоиро чу аду

نه عجز بود کلیم خدای را چو عدو

Бҳилаҳ гуфт ҳаме аждаҳо кунам бҷбол

بحیله گفت همی اژدها کنم بجبال

Басанд моя ки тмўиҳш ошкора шавад

بس اند مایه که تمویهش آشکاره شود

Вагар на ҳеҷ напечанд инчунин амсол

وگر نه هیچ نپیچاند اینچنین امثال

Дигар муъоризаи занни барад зу аҷаб набӯд

دگر معارضه ظن برد زو عجب نبود

зи кӯҳу санг ҷавоб ояду зи деви хаёл

ز کوه و سنگ جواب آید و ز دیو خیال

Аё бҳкмт аз атфолу ҳайбат аз атлол

ایا بحکمت از اطفال و هیبت از اطلال

Ту аз уқоби хашинаши оре аз барроқи ъқол

تو از عقاب خشنش آری از براق عقال

На шоираст ҳар онкўи ду байт назм кунад

نه شاعرست هر آنکو دو بیت نظم کند

На кимиёст ҳамаи яксараи рмоду раммол

نه کیمیاست همه یکسره رماد و رمال

Чунонкӣ гуфтам лؤлؤ барояд аз лؤлؤ

چنانکه گفتم لؤلؤ برآید از لؤلؤ

На тоҷ тмсиҳ ояд зи ақди моҳии вол

نه تاج تمسیح آید ز عقد ماهی وال

Маро ки шоҳ писандиду поки хотир ӯ

مرا که شاه پسندید و پاک خاطر او

Чу офтоби бтўҳид пок дода мақол

چو آفتاب بتوحید پاک داده مقال

Агар турои хираду хизмати млўкстӣ

اگر ترا خرد و خدمت ملوکستی

Бакоҳ мадҳи худованд чун шунидӣ қол

بکاه مدح خداوند چون شنیدی قال

Агарат мӯии басар бар ҳама забон гардад

اگرت موی بسر بر همه زبان گردد

зи бими сари ҳамаи як сар чаро нагардад лол

ز بیم سر همه یک سر چرا نگردد لال

Агар набӯд сазовори бадараи шаҳри раҳе

اگر نبود سزاوار بدره شهر رهی

ТФзласту тФзл бааст гоҳ навол

تفضل است و تفضل به است گاه نوال

Вагар набӯд тФзл ғалат фитод бирав

وگر نبود تفضل غلط فتاد برو

Забон баридан ту воҷибасту захми кФол

زبان بریدن تو واجبست و زخم کفال

Хдоигон хуросон навиштӣ аввали шеър

خدایگان خراسان نوشتی اول شعر

Куҷост ҳинду куҷои нимрўзу рустами зол

کجاست هند و کجا نیمروز و رستم زال

Магари бшҳр ту бошад бшҳр мо набӯд

مگر بشهر تو باشد بشهر ما نبود

Ҳавоӣ бо дандону қазоӣ бо чангол

هوای با دندان و قضای با چنگال

Қадар харид надид ҳечкас дўоли қазо

قدر خرید ندید هیچکس دوال قضا

Агар бадастӣ пӯшида нест бар атфол

اگر بدستی پوشیده نیست بر اطفال

Гумони барӣ ки бторихи кас бузург шавад

گمان بری که بتاریخ کس بزرگ شود

Замини симини чеҳру ҳавои зари ашкол

زمین سیمین چهر و هوای زر اشکال

Бар осмон шудани Мустафои зи ҳиҷрат буд

بر آسمان شدن مصطفی ز هجرت بود

Куҷо гирифт бар ӯ аз муҳарраму шавол

کجا گرفت بر او از محرم و شوال

зи бахти наср на таърих ибрӣаст далел

ز بخت نصر نه تاریخ عبری است دلیل

На яздгирд гирифт аз завол малик наёл

نه یزدگرد گرفت از زوال ملک نیال

Ҳамон ато ки азуи зарра буд кӯҳу замӣ

همان عطا که ازو ذره بود کوه و زمی

Чигуна бор буд ва як бар ду сад ҳмол

چگونه بار بود و یک بر دو صد حمال

Сипоси бод ки науммат басир дод худоӣ

سپاس باد که نامت بصیر داد خدای

Набаҳра неки шиносади зи сими хираду ҳалол

نبهره نیک شناسد ز سیم خرد و حلال

Баҳона нест сахоро дигар баҳонаи мҷўӣ

بهانه نیست سخا را دگر بهانه مجوی

Карона нест аторо дигар маранҷу манол

کرانه نیست عطا را دگر مرنج و منال

Бчўни ту абр набандад фурӯғи шамсаи даҳр

بچون تو ابر نبندد فروغ شمسۀ دهر

Баланд кӯҳ наҷунбад бчўни ту боди шимол

بلند کوه نجنبد بچون تو باد شمال

зи ту сиришк наёяд баҳори хираи мноз

ز تو سرشک نیاید بهار خیره مناز

зи ту ниҳол наёяд дарахти чираи мбол

ز تو نهال نیاید درخت چیره مبال

Сидқат таъна занад пашшаи зиндаи пелон ро

صدقت طعنه زند پشه زنده پیلان را

Биҷаҳад хеш кунад гирди зиндаи пели маҷол

بجهد خویش کند گرد زنده پیل مجال

Валикини онкӣ каз бех кунад бояд кӯҳ

ولیکن آنکه کز بیخ کند باید کوه

Бмъркаҳи андари дандони пел бояду бол

بمعرکه اندر دندان پیل باید و بال

Нахусти мисраи ман бар нигин нигор кунанд

نخست مصرع من بر نگین نگار کنند

Ҳануз мисраи дигари хиради сголи сгол

هنوز مصرع دیگر خرد سگال سگال

Хаёли шеъри ту ҳаргизи замини мо бнсўд

خیال شعر تو هرگز زمین ما بنسود

Забони ноқиди ашъору мутриби қўол

زبان ناقد اشعار و مطرب قوال

Аё ягонаи баҳри фани зи тӯлу арзи ҷаҳон

ایا یگانه بهر فن ز طول و عرض جهان

Куҷо замона кунад арзи биҳмоли риҷол

کجا زمانه کند عرض بیهمال رجال

Бпиши теғи ту кӣ сабзи гашти озу аҷал

بپیش تیغ تو کی سبز گشت آز و اجل

зи пеши моли ту кӣ бе ниёзи гашти омол

ز پیش مال تو کی بی نیاز گشت آمال

Ҳамеша то бинагорӣ бшкл монад шакл

همیشه تا بنگاری بشکل ماند شکل

Ҳамеша то банависӣ бдол монад дол

همیشه تا بنویسی بدال ماند دال

Сноءи ҷӯади ту густардаи боди гирди ҷаҳон

ثناء جود تو گسترده باد گرد جهان

Чунон куҷои салавот расӯл бошаду ол

چنان کجا صلوات رسول باشد و آل