Ва аз он ҷумлаи мҳозраҳу мукошифа ва мушоҳидааст . Мҳозраҳи ибтидо буду мкошФт аз пас ӯ буд ва аз пас ин ҳар ду мушоҳида буд , мҳозрти ҳозир омадани дил буд ва буд аз тавотури бурҳон буд ва он ҳануз вроءи парда буд ва агарчӣ ҳозир буд бғлбаҳи султони зикр ва аз пас ӯ мукошифа буд ва он ҳозир омадан буд бсФти баёни андари ҳол бе сабаби таъаммули далелу роҳ ҷустан ,у дўоъии шакро бар вай дастӣ набӯд ва аз наъти ғайб боздошта набӯд , пас азин мушоҳида буд ва он вуҷӯди ҳақ буд чунонк ҳеҷ тӯҳмат намонад ва ин онгоҳ буд ки осмони сар софӣ шавад аз меғҳои пӯшида ба офтоби шуҳуди тобанда аз бурҷи шарафу ҳақ мушоҳида онаст ки ҷунайд гуфт вуҷӯди ҳақ бо кам кардан тест нафастро пас худованди мҳозраҳи баста буд бинишонҳои ӯу худованди мукошифаи мабсут буд бсФот ӯу худованди мушоҳидаи бавуҷуди расида буду шакро онҷо роҳ набӯд .

و از آن جمله محاضره و مکاشفه و مشاهده است. محاضره ابتدا بود و مکاشفت از پس او بود و از پس این هر دو مشاهده بود، محاضرت حاضر آمدن دل بود و بود از تواتر برهان بود و آن هنوز وراء پرده بود و اگرچه حاضر بود بغلبۀ سلطان ذکر و از پس او مکاشفه بود و آن حاضر آمدن بود بصفت بیان اندر حال بی سبب تأمّل دلیل و راه جستن، و دواعی شک را بر وی دستی نبود و از نعت غیب بازداشته نبود، پس ازین مشاهدة بود و آن وجود حق بود چنانک هیچ تهمت نماند و این آنگاه بود که آسمان سرّ صافی شود از میغهای پوشیده به آفتاب شهود تابنده از برج شرف و حق مشاهدة آنست که جُنَیْد گفت وجود حق با کم کردن تست نفست را پس خداوند محاضرة بسته بود بنشانهای او و خداوند مکاشفه مبسوط بود بصفات او و خداوند مشاهده بوجود رسیده بود و شک را آنجا راه نبود.

Худованди мҳозраҳро ақли роҳи намояду соҳиби мкошФтро илмаш наздик кунаду худованди мушоҳидаро маърифаташ маҳв кунад ва ҳечкас зиёда наёрад дар баёни таҳқиқи мушоҳидаи брончаҳи ъмрўбни Усмон алмаликӣ гуфту бмънии ончӣ ӯ гуфт онаст кӣ анвори таҷаллии мутавотир буд бар дили вай бе онки чизе ӯро пӯшида кунаду бчизӣ бурӣда гардад , чунонк шабӣ буд торику барқи андари ваии мутаволӣ буд кӣ ҳеҷ фатрат ва трохӣ науфтад , он шаби андари тақдири брўшноӣӣ чун рӯз буд , дил ҳамчунин буд , чун таҷаллии доим буд ӯ роҳи ҳамаи рӯз буду шаб аз миёна бархезад . Ва андарин маънӣ гуфтаанд . Шеър :

خداوند محاضره را عقل راه نماید و صاحب مکاشفت را علمش نزدیک کند و خداوند مشاهده را معرفتش محو کند و هیچکس زیادة نیارد در بیان تحقیق مشاهدة برآنچه عمروبن عثمان الملکی گفت و بمعنی آنچه او گفت آنست کی انوار تجلّی متواتر بود بر دل وی بی آنک چیزی او را پوشیده کند و بچیزی بریده گردد، چنانک شبی بود تاریک و برق اندر وی متوالی بود کی هیچ فترت و تراخی نیفتد، آن شب اندر تقدیر بروشنائی چون روز بود، دل همچنین بود، چون تجلّی دائم بود او راه همه روز بود و شب از میانه برخیزد. و اندرین معنی گفته اند. شعر:

Нурӣ гуяд бандаро мушоҳида дуруст набӯд ва бар ҳафт андоми ваии раҳгӣ қоим монад . Ва гуфтаанд чун офтоб барояд бчроғи ҳеҷ ҳоҷат набошад .

نوری گوید بنده را مشاهده درست نبود و بر هفت اندام وی رگی قائم ماند. و گفته اند چون آفتاب برآید بچراغ هیچ حاجت نباشد.

Ва гуруҳе гуфтаанд кӣ мушоҳида ишора кунад бтрФӣ аз тафриқа зеро ки боби мФоълти андари тозии миёни ду кас бошад ва ин ваҳмӣ буд аз гӯяндаи ин зеро ки андари зуҳӯри ҳақи ҳалоки халқ буду боби мФоълти ҷумлаи ақтзоء мушорикат накунад монанди соФру ториқи алнълу ончии бад-ӣн монандаи буд ва андарин маънӣ гуфтаанд , шеър :

و گروهی گفته اند کی مشاهدة اشارة کند بطرفی از تفرقه زیرا که باب مفاعلت اندر تازی میان دو کس باشد و این وهمی بود از گویندۀ این زیرا که اندر ظهور حق هلاک خلق بود و باب مفاعلت جمله اقتضاء مشارکت نکند مانند سافر و طارَقَ النَّعل و آنچه بدین ماننده بود و اندرین معنی گفته اند، شعر:

Шаробӣу чигунагии шаробӣ кӣ аз худ сӯхта гирданд ва фонӣ шаванду аишонро аз эшон брбоинд ва боқӣ намонанд шаробӣ ки на боқӣ кунад ва на як сираи фонӣ , на бҳмгӣ маҳв кунад ва на асарии бигузорад аз осори башарият чунонк гӯйанд . Сорўои Флми ибқи лорсми влои асар .

شرابی و چگونگی شرابی کی از خود سوخته گردند و فانی شوند و ایشانرا از ایشان بربایند و باقی نمانند شرابی که نه باقی کند و نه یک سره فانی، نه بهمگی محو کند و نه اثری بگذارد از آثار بشریّت چنانک گویند. سارُوا فَلَمْ یَبْقَ لارَسمٌ ولا اَثَرُ.