Ва аз он ҷумлаи тлўин ва тамкинаст . Тлўини сифати арбоби аҳвол буду тамкини сифати асҳоби ҳқоӣқ , модом ки бандаи андари роҳ буд соҳиби тлўин буд ва аз ҳолеи баҳолӣ ҳаме шавад ва аз сифатии бсФтӣ ҳаме гардад ва азин манзил кӣ буд бмнзлии бартар азон фурӯд ояд , чун бирасад тамкин буд шоир гуяд андари маънӣ . Шеър :

و از آن جمله تلوین و تمکین است. تلوین صفت ارباب احوال بود و تمکین صفت اصحاب حقائق، مادام که بنده اندر راه بود صاحب تلوین بود و از حالی بحالی همی شود و از صفتی بصفتی همی گردد و ازین منزل کی بود بمنزلی برتر ازان فرود آید، چون برسد تمکین بود شاعر گوید اندر معنی. شعر:

Соҳиби тлўини доими андари зиёдат буду соҳиби тамкин брсидаҳ бошад ва муттасил гаштау аломати он ки муттасили гашти он буд кӣ бҳмгӣ аз ҳамагии хеши ботили гашт . Ва перон гуфтаанд ки ниҳояти сафари толибон то онҷо буд ки бар нафаси хеш зафар ёбанд чун бар нафас зафар ёфтанд васлат ёфтанд муроди бад-ӣни нопадид шудани аҳком башарият хоҳанду ғалабаи султони ҳақиқат , чун бандаи бойени ҳол доим гардад соҳиби тамкин буд . Устоди бӯи алии дқоқи раҳма аллоҳ гуфт Мӯсои соҳиби тлўин буд аз самоъи калом боз омад муҳтоҷ буд бдонк рӯй бипушад ки он ҳоли андари вай асар карда буд . Ва Мустафои салавоти аллоҳу саломаи алайҳи соҳиби тамкин буд ҳамчунонк бишуд боз омад ҳеҷ чизи андари вай асар накард азончаҳи он шаб дид ва далел оварадӣ барин бқсаҳи Юсуфи алайҳи ассаломи он занон ки Юсуфро диданди ҳама дастҳо бибареданд чун мушоҳидаи Юсуф боишон даромаду зани азизи андари блоءи Юсуфи тамомтар буд , мӯӣ бар ваии бнҷнбиди он рӯз , зеро ки ӯ соҳиби тамкин буд андари ҳадиси Юсуф кӣ тағайюр бар банда аз ду ҳоли яке буд ки даройад аммо аз қувваи ворид ё аз заъифии худовандашу сукӯни худовандаш аз ду кори яке буд аммо аз қувва ӯ ё аз заъфи ворид . Аз устод Абӯали шунидам ки гуфт усӯли қавми брҷўози давоми тамкин бар ду рӯй буд яке онки бадв роҳ набӯд зеро ки Мустафои слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт агар шумо бидон бимонадӣ ки наздики ман будӣ Фриштгони шуморо даст гирифтандӣ . Ва дигари Мустафои слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт маро вақте буд ки ҳеҷ чиз бо ман андари он вақт андар нагунҷад магари худои ъзўҷл , хабар дод аз вақте махсӯс . Ваҷҳ дигар онаст кӣ дуруст ояд вирои давоми аҳвол зеро ки аҳли ҳақоиқ азон бргзштаҳ бошанд ки тўорқи андари эшон асар кунад . Ва онк дар хабараст кӣ Фриштгони шуморо даст гирифтандӣ фурӯтар аз онаст кӣ аҳли бдоитро исбот кард аз қавли пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслми ани алмлоӣкаҳи лтзъи аҷнҳтҳои лтолби алълми разии бмои иснъ . Фриштгонпурҳо бгстроннди толиби илмро бхшнўдӣ азончаҳ мекунад . Ва ончӣ гуфт маро вақтеаст барҳасб фаҳм шунаванда гуфт кӣ ӯ худ ҳамаи аҳволаши қоим буд баҳақ . Дигар ончӣ гӯйанд ки банда то доими кори ваии андари боло буд андари сифат ӯ зёдтии аҳвол дуруст ояду нуқсони андари вай , чун баҳақ расад баннои пайдо шудани аҳкоми башарият ӯро тамкин кунад ҳақи субҳонаи втъолии бдонк ӯро бози маълӯмот нафас наёрад , ӯ андари ҳоли хеши мумкин буд барҳасби маҳали хеш ва пас ончии ҳақи андар ҳар нафасӣ ӯро боризоне дорад , мақдӯрот ӯро андоза набошад , ӯ андари зиёдот ҳаме гардад балки виро ҳаме гирданду андари асли мумкин буд , пас ҳамеша дар ҳолатӣ буд олитар аз он кӣ пеш аз он бӯда бошад пас аз он бргзрд то онҷо ки бартар аз он нест зеро ғоят набӯд мақдӯроти ҳақро андар ҳар ҷинсӣ аммо онки мстлм буд аз хештан ва аз ҳиси берун буду башариятро ночораи ҳаддӣ буд чун аз ҷумла ботил гардад ва аз нафасу ҳис ва аз ҷумлаи офаридҳо пас он ғайбати бадв доим бошаду ваии маҳв буд , онгоҳ на тамкин буд ва на тлўин ва на ташриф ва на таклифи магари онк ӯро бози оранд кӣ бидонча бар вай ҳаме равад бекасб ӯ , он мутасарриф буд андари занни халқон балки масраф буд андари ҳақиқати қоли аллоҳи таъолӣу тҳсбҳми аиқозои ваҳми рқўди внқлбҳми зоти алимину зоти алшмоли вболлаҳи алтўФиқ .

صاحب تَلوینْ دائم اندر زیادت بود و صاحب تمکین برسیده باشد و متّصل گشته و علامت آن که متّصل گشت آن بود کی بهمگی از همگی خویش باطل گشت. و پیران گفته اند که نهایت سفر طالبان تا آنجا بود که بر نفس خویش ظفر یابند چون بر نفس ظفر یافتند وصلت یافتند مراد بدین ناپدید شدن احکام بشرّیت خواهند و غلبۀ سلطان حقیقت، چون بنده باین حال دائم گردد صاحب تمکین بود. استاد بو علی دقّاق رحمهُ اللّه گفت موسی صاحب تلوین بود از سماع کلام باز آمد محتاج بود بدانک روی بپوشد که آن حال اندر وی اثر کرده بود. و مصطفی صَلَواتُ اللّهِ و سَلامُهُ عَلَیْهِ صاحب تمکین بود همچنانک بشد باز آمد هیچ چیز اندر وی اثر نکرد ازانچه آن شب دید و دلیل آوردی برین بقصّۀ یوسف علیه السّلام آن زنان که یوسف را دیدند همه دستها ببریدند چون مشاهدۀ یوسف بایشان درآمد و زن عزیز اندر بلاء یوسف تمامتر بود، موی بر وی بنجنبید آن روز، زیرا که او صاحب تمکین بود اندر حدیث یوسف کی تغیّر بر بنده از دو حال یکی بود که درآید امّا از قوّة وارد یا از ضعیفی خداوندش و سکون خداوندش از دو کار یکی بود امّا از قوۀ او یا از ضعف وارد. از استاد ابوعلی شنیدم که گفت اصول قوم برجواز دوام تمکین بر دو روی بود یکی آنک بدو راه نبود زیرا که مصطفی صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وسَلَّم گفت اگر شما بدان بماندی که نزدیک من بودی فریشتگان شما را دست گرفتندی. و دیگر مصطفی صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وسَلَّم گفت مرا وقتی بود که هیچ چیز با من اندر آن وقت اندر نگنجد مگر خدای عزّوجلّ، خبر داد از وقتی مخصوص. وجه دیگر آنست کی درست آید ویرا دوام احوال زیرا که اهل حقایق ازان برگذشته باشند که طوارق اندر ایشان اثر کند. و آنک در خبر است کی فریشتگان شما را دست گرفتندی فروتر از آنست کی اهل بدایت را اثبات کرد از قول پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اِنَّ الْمَلائِکَةَ لَتَضَع اَجْنِحتَهَا لِطالِبِ الْعِلم رَضِیً بما یَصْنَعُ. فریشتگان پرها بگسترانند طالب علم را بخشنودی ازانچه می کند. و آنچه گفت مرا وقتیست برحسب فهم شنونده گفت کی او خود همه احوالش قائم بود بحق. دیگر آنچه گویند که بنده تا دائم کار وی اندر بالا بود اندر صفت او زیادتی احوال درست آید و نقصان اندر وی، چون بحق رسد بنا پیدا شدن احکام بشریت او را تمکین کند حق سبحانه وتعالی بدانک او را باز معلومات نفس نیارد، او اندر حال خویش مُمَکَّن بود برحسب محل خویش و پس آنچه حق اندر هر نفسی او را بارزانی دارد، مقدورات او را اندازه نباشد، او اندر زیادات همی گردد بلکه ویرا همی گرداند و اندر اصل ممکّن بود، پس همیشه در حالتی بود عالی تر از آن کی پیش از آن بوده باشد پس از آن برگذرد تا آنجا که برتر از آن نیست زیرا غایت نبود مقدورات حق را اندر هر جنسی امّا آنک مُصْطَلَم بود از خویشتن و از حس بیرون بود و بشریت را ناچاره حدی بود چون از جمله باطل گردد و از نفس و حسّ و از جمله آفریدها پس آن غیبت بدو دائم باشد و وی محو بود، آنگاه نه تمکین بود و نه تلوین و نه تشریف و نه تکلیف مگر آنک او را باز آرند کی بدانچه بر وی همی رود بی کسب او، آن متصرّف بود اندر ظنّ خلقان بلکه مصرّف بود اندر حقیقت قال اللّه تعالی و تَحْسبَهُمْ اَیقاظاً وهُمْ رُقودٌ وَنُقَلَّبُهمْ ذاتُ الْیَمینِ وَ ذاتَ الشِمالِ وَبِاللّهِ التّوفیق.