Ва аз он ҷумлаи қабз ва бастаст , қабзу басти ду ҳоласт пас аз онки банда аз ҳоли хавфи бргзрд ва аз ҳоли рҷоء , қабзи орифро ҳам чунон буд ки хавфи мубтадироу басти орифро бмнзлти раҷо буд мубтадироу фарқи миёни қабзу хавфу басту раҷои он буд ки хавф аз чизе буд ки хоҳад буд , тарсад аз фӯти дӯст ё омадани блоӣии ногаҳону рҷоء ҳамчунин буд умед дорад бо омадани дӯст ё растан аз блоӣӣ ё кифояти макрӯҳии андари мстқбл аммо қабзи маънӣиро буд андари вақти ҳосилу баст ҳамчунин , худованди хавфу раҷои дили ваии муъаллақ буд бончаҳ хоҳад буду худованди қабзу басти вақти ваии мустағриқ буд бўордӣ ғолиб бирав андари ҳоли пас сифат эшон мутафовитаст барҳасби тафовут зеро ки муставфӣ нест аҳволи эшон , воридӣ буд ки мӯҷиби қабз буд валикини андари худованди он чизҳоءи дигарро роҳ буд начунонк ҳамагӣ ӯ фаро гираду воридӣ буд ки бозуи ҳеҷ чизро гузар набӯд андари соҳиб ӯ зеро ки ӯро аз ӯ фаро гирифта бошад бҷмлгӣ чунонк яке ҳаме гуяд анордм яъне андари ман роҳ нест ҳеҷ чизроу мабсути ду гӯнааст мабсут буд ббстӣ кӣ халқро андари ваии роҳ буд ва мстўҳш нагардад аз бештарини чизҳоу мабсутӣ буд ки ҳеҷ чизи андари вай асар накунад бҳичи ҳол аз ҳолҳо .

و از آن جمله قبض و بسط است، قبض و بسط دو حال است پس از آنک بنده از حال خوف برگذرد و از حال رجاء، قبض عارف را هم چنان بود که خوف مبتدی را و بسط عارف را بمنزلت رجا بود مبتدی را و فرق میان قبض و خوف و بسط و رجا آن بود که خوف از چیزی بود که خواهد بود، ترسد از فوت دوست یا آمدن بلائی ناگهان و رجاء همچنین بود امید دارد با آمدن دوست یا رستن از بلائی یا کفایت مکروهی اندر مستقبل امّا قبض معنیی را بود اندر وقت حاصل و بسط همچنین، خداوند خوف و رجا دل وی معلّق بود بآنچه خواهد بود و خداوند قبض و بسط وقت وی مستغرق بود بواردی غالب برو اندر حال پس صفت ایشان متفاوتست برحسب تفاوت زیرا که مستوفی نیست احوال ایشان، واردی بود که موجب قبض بود ولیکن اندر خداوند آن چیزهاء دیگر را راه بود نچنانک همگی او فرا گیرد و واردی بود که بازو هیچ چیز را گذر نبود اندر صاحب او زیرا که او را از او فرا گرفته باشد بجملگی چنانک یکی همی گوید اَنارَدْمٌ یعنی اندر من راه نیست هیچ چیز را و مبسوط دو گونه است مبسوط بود ببسطی کی خلق را اندر وی راه بود و مستوحش نگردد از بیشترین چیزها و مبسوطی بود که هیچ چیز اندر وی اثر نکند بهیچ حال از حالها.

Аз устоди Абӯалии раҳма аллоҳ шунидам ки касе дар наздики Абубакр қҳтбӣ шуду вирои писарӣ буд ,у ббтолти машғӯл будӣ ва андарин вақт кӣ ин мард андар омад ин шуғл бар даст дошту роҳи ин мард бар ин писар буд ва барин ҳол бо гуруҳе нишаста буд ва он ҳамеи варзед , ин мард гуфт мискини ин пер бингар ки чигуна мубтало шудаст бойени писар ва чун бнздик бўбкр шуд ӯро чунон ёфт кӣ гўӣӣ ки аз он хабар надорад ва аз ончӣ ҳаме рафт аз млоҳӣу аботил , аҷаб бимонад аз он , гуфт Фдоء онкас шудам кӣ агар кӯҳҳо бузурги барҳами кӯбади андари вай асар накунад ва қҳтбӣ гуфт моро озод кардаанд аз бандагии чизҳо андари азал .

از استاد ابوعلی رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم که کسی در نزدیک ابوبکر قَحْطَبی شد و ویرا پسری بود، و ببطالت مشغول بودی و اندرین وقت کی این مرد اندر آمد این شغل بر دست داشت و راه این مرد بر این پسر بود و برین حال با گروهی نشسته بود و آن همی ورزید، این مرد گفت مسکین این پیر بنگر که چگونه مبتلا شدست باین پسر و چون بنزدیک بوبکر شد او را چنان یافت کی گوئی که از آن خبر ندارد و از آنچه همی رفت از ملاهی و اباطیل، عجب بماند از آن، گفت فداء آنکس شدم کی اگر کوهها بزرگ برهم کوبد اندر وی اثر نکند و قحطبی گفت ما را آزاد کرده اند از بندگی چیزها اندر ازل.

Ва аз фурӯтарин мӯҷиботи қабз яке онаст кӣ бар дилии воридӣ дар ояд мӯҷиб ӯ ишораи фаро итобӣ кунад ё рамзӣ буд бостҳқоқи тأдибӣ , азон ломҳолаҳи андари дили қабз ҳосил ояд ва буд ки мӯҷиби баъзе аз воридоти ишоратӣ буд бнздикӣ ё иқболӣ бар вай аз лутфи андари дили баст ҳосил ояду андари ҷумлаи қабз ҳар касе бар андозаи басти вай буду басти вай бар андозаи қабз .

و از فروترین موجبات قبض یکی آنست کی بر دلی واردی در آید موجب او اشارة فرا عتابی کند یا رمزی بود باستحقاق تأدیبی، ازان لامحاله اندر دل قبض حاصل آید و بود که موجب بعضی از واردات اشارتی بود بنزدیکی یا اقبالی بر وی از لطف اندر دل بسط حاصل آید و اندر جمله قبض هر کسی بر اندازۀ بسط وی بود و بسط وی بر اندازۀ قبض.

Ва қабзӣ буд кӣ бар худованди ваии мушкил буд сабаби он , андари дили қабз ҳаме ёбад мӯҷибаш надонад роҳ ӯ онаст кӣ таслим кунад то он вақт кӣ бугзарад ки агар таклиф кунад то он баравад ё пеши вақт боз шавад пеш то даройади бохтёри хеши қабз зиёдат шавад , ва буд ки азуи он бтрк адаб шимуранд чун бҳкми вақти гардан наад зуд буд кӣ он қабз зоӣл шавад . Вҳқи субҳона ҳаме гуяд валлоҳи иқбзу ибсти волӣаи трҷъўн .

و قبضی بود کی بر خداوند وی مشکل بود سبب آن، اندر دل قبض همی یابد موجبش نداند راه او آنست کی تسلیم کند تا آن وقت کی بگذرد که اگر تکلیف کند تا آن برود یا پیش وقت باز شود پیش تا درآید باختیار خویش قبض زیادت شود، و بود که ازو آن بترک ادب شمرند چون بحکم وقت گردن نهد زود بود کی آن قبض زائل شود. وحقّ سُبْحانَهُ همی گوید وَاللّهُ یَقْبِضُ و یَبْسُطُ وَاِلَیْهِ تُرجَعُونَ.

Ва бастӣ буд ки ногоҳ андар ояду нобиўсону соҳиб ӯро наёбаду онро сабабӣ надонад нишоти андари дил ӯ падед ояд ва ӯро аз ҷои барангезад , роҳ ӯ онаст кӣ ором гираду адаби биҷои орад ки ӯро андарин вақт агар чизе чунин кунад мхотртии бузург буд , аз макри хФӣ бояд тарсидан .

و بسطی بود که ناگاه اندر آید و نابیوسان و صاحب او را نیابد و آنرا سببی نداند نشاط اندر دل او پدید آید و او را از جای برانگیزد، راه او آنست کی آرام گیرد و ادب بجای آرد که او را اندرین وقت اگر چیزی چنین کند مخاطرتی بزرگ بود، از مکر خفی باید ترسیدن.

Ва яке гуяд вақте дарӣ аз баст бар ман бозгшоднд злтӣ кардам аз он мақоми бозмондм ва аз ин сабаб гуфтаанд бар бисоти ббошу гирди инбисоти магарад . Ва худовандони ҳақиқати қабзу баст аз ҷумлаи он донистаанд кӣ аз ваии паноҳ бояд хост зеро ки қабзу баст бо азоФт бо ончӣ фавқ онаст аз истеҳлоки бандау индироҷи вай дар ҳақиқати дарвешӣу зиёни горӣ буд . Ва аз ҷунайд меояд кӣ гуфт хавфи маро бар қабз ҳаме дораду раҷо бар баст ҳаме дораду ҳақиқати ҷамъ ҳаме кунаду ҳақи марои тафриқа ҳаме кунад чун бхўФм бигирад аз хештанам фонӣ кунад ва чун барҷо мабсутам гирданд маро боз диҳад ва чун марои бҳқиқт ҷамъ кунад ҳозирам гирданд ва чун тафриқа кунад баҳақ , маро аз ман бипушад ва ӯ андарин ҳамаи ҳаракотами ораду сукӯн на , ва мстўҳш кунаду мўонст на , бҳозр омадани таъм вуҷӯд бичишанд , кошкӣ кӣ маро аз ман фонӣ кардӣ то баҳраи ёФтмӣ ё маро аз ман ғоӣб кардӣ то броҳти афтодамӣ .

و یکی گوید وقتی دری از بسط بر من بازگشادند زلّتی کردم از آن مقام بازماندم و از این سبب گفته اند بر بساط بباش و گرد انبساط مگرد. و خداوندان حقیقت قبض و بسط از جملۀ آن دانسته اند کی از وی پناه باید خواست زیرا که قبض و بسط با اضافت با آنچه فوق آنست از استهلاک بنده و اندراج وی در حقیقت درویشی و زیان گاری بود. و از جُنَیْد می آید کی گفت خوف مرا بر قبض همی دارد و رجا بر بسط همی دارد و حقیقت جمع همی کند و حق مرا تفرقه همی کند چون بخوفم بگیرد از خویشتنم فانی کند و چون برجا مبسوطم گرداند مرا باز دهد و چون مرا بحقیقت جمع کند حاضرم گرداند و چون تفرقه کند بحق، مرا از من بپوشد و او اندرین همه حرکاتم آرد و سکون نه، و مستوحش کند و موانست نه ،بحاضر آمدن طعم وجود بچشاند، کاشکی کی مرا از من فانی کردی تا بهره یافتمی یا مرا از من غائب کردی تا براحت افتادمی.