Қоли аллоҳи таъолии қдоФлҳи алмؤмнўни аллазӣнаи ҳам фии слўٰтҳми хошъўн .

قال اللّهُ تَعالی قَدْافلَحَ الْمَْؤمِنُونَ اَلَّذینَ هُمْ فی صَلَوٰتِهِمْ خاشِعونَ.

Абдуллоҳ гуяд ки пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт мисқоли зарраи кибри андар биҳишт нашаваду мисқоли як зарраи имони андар дӯзах нашавад , мардӣ гуфт ё расӯли аллоҳ агар мард дӯст дорад ва хоҳад ки ҷомаи ваии некӯ буд пайғамбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт худои ъзўҷл ҷамиласту ҷамол дӯст дораду кибри он буд ки назар кунад бар ҳақу мрдмонро ҳақир дорад .

عبداللّه گوید که پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت مثقال ذرۀ کبر اندر بهشت نشود و مثقال یک ذره ایمان اندر دوزخ نشود، مردی گفت یا رسول اللّه اگر مرد دوست دارد و خواهد که جامۀ وی نیکو بود پیغمبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت خدای عزّوجلّ جمیل است و جمال دوست دارد و کبر آن بود که نظر کند بر حق و مردمانرا حقیر دارد.

Инси бен молик гуяд разии аллоҳи анҳу ки пайғамбари слии аллоҳи алайҳи вслми биморонробпрсидӣ ва аз пас ҷнозҳо фаро шудӣ ва бар хар нишастӣу бандаро ҷавоб додӣу рӯзи қризаҳу нзир бар харӣ будӣ , афсорӣ аз лиФу полонӣ аз лиФ бар вай .

انس بن مالک گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ که پیغمبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بیمارانرابپرسیدی و از پس جنازها فرا شدی و بر خر نشستی و بنده را جواب دادی و روز قُرَیْظه و نَضیر بر خری بودی، افساری از لیف و پالانی از لیف بر وی.

Ва хушўъи фармони бурдани ҳақ буду тавозуъи гардан ниҳодани ҳақро ва бар ҳукм ӯ эътироз нокардан .

و خشوع فرمان بردن حق بود و تواضع گردن نهادن حق را و بر حکم او اعتراض ناکردن.

ҲзиФаҳ гуяд разии аллоҳи анҳу нахусти чизе ки гум шавад аз дайни шмохшўъ буд .

حُذَیْفه گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ نخست چیزی که گم شود از دین شماخشوع بود.

Касеро аз хушўъ пурседанд гуфт қиёми дили пеши ҳақи бҳмтии маҷмӯ .

کسی را از خشوع پرسیدند گفت قیام دل پیش حقّ بهمّتی مجموع.

Саҳл Абдуллоҳ гуяд ҳар ки дили ваии хошиъ буд деви гирд вай нагардад .

سهلِ عبداللّه گوید هر که دل وی خاشع بود دیو گرد وی نگردد.

Ва гуфтаанд аз нишонҳои хушўъ онаст ки чун бандаро бахшами оранд ё ӯро мухолифат кунанд хештанро бидон дорад ки бқбўли пеши он боз шавад .

و گفته اند از نشانهای خشوع آنست که چون بنده را بخشم آرند یا او را مخالفت کنند خویشتن را بدان دارد که بقبول پیش آن باز شود.

Ва гуфтаанд хушўъи дил , банди чашм буд аз нигаристан .

و گفته اند خشوع دل، بند چشم بود از نگریستن.

Мҳмдбни алӣ алтрмзӣ гуяд хошиъи он буд ки оташи шаҳвати хеш фурӯ кашаду дӯди дил хеш бинишонаду анвори таъзими андари дил хеш барафрӯзад то шаҳавот мурда гардаду дил зинда гардад ва андомҳои ваии хошиъ буд .

محمّدبن علیّ الترمذی گوید خاشع آن بود که آتش شهوت خویش فرو کشد و دود دل خویش بنشاند و انوار تعظیم اندر دل خویش برافروزد تا شهوات مرده گردد و دل زنده گردد و اندامهای وی خاشع بود.

Ҳасан гуяд хушўъи бимӣ буд истодаи андари дил ӯ вмлозмти гирифта .

حسن گوید خشوع بیمی بود ایستاده اندر دل او وملازمت گرفته.

Ҷунайдро пурседанд аз хушўъ гуфт длрои нарми доштани ъломи алғиўбро .

جُنَیْد را پرسیدند از خشوع گفت دلرا نرم داشتن عّلام الغیوب را.

Қоли аллоҳи таъолӣу ъбодолрҳмни аллазӣнаи имшўни алии аларзи ҳўно . Ва аз устод Абӯали шунидам ки маънии он буд ки мутавозеъ бошанд .

قالَ اللّهُ تَعالی و عِبادُالرَّحمنِ الَّذینَ یَمشونَ عَلیَ الْاَرْضِ هَوْناً. و از استاد ابوعلی شنیدم که معنی آن بود که متواضع باشند.

Ва ҳам аз вай шунидам ки он бошад ки шроки наълин некӯ накунанд чун раванд .

و هم از وی شنیدم که آن باشد که شراک نعلین نیکو نکنند چون روند.

Ва иттифоқ кардаанд ки маҳал хушўъ диласт ва касеро диданди хўишнро фароҳам кашидау шикастау сари зонуҳо аз сари бргзоштаҳ . ӯро гуфтанд ё фалони хушўъи андари дил буд на андари сари зону .

و اتّفاق کرده اند که محلّ خشوع دلست و کسی را دیدند خویشن را فراهم کشیده و شکسته و سر زانوها از سر برگذاشته. او را گفتند یا فلان خشوع اندر دل بود نه اندر سر زانو.

Ва пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслми якеро дид ки андари намоз бо мӯӣ ва рӯй бозӣ ҳаме кард гуфт агар дили ту хошиъ будӣ андомҳоءи ту низ хошиъ будӣ .

و پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یکی را دید که اندر نماز با موی و روی بازی همی کرد گفت اگر دل تو خاشع بودی اندامهاء تو نیز خاشع بودی.

Ва гуфтаанд хушўъи андар намоз онаст ки надонад ки бар росту чап ӯ кист .

و گفته اند خشوع اندر نماز آنست که نداند که بر راست و چپ او کیست.

Ва муҳтамил буд ки гӯйанд хушўъи хомӯшии сар буд бшрти адаби андари мшоҳдти ҳақ .

و محتمل بود که گویند خشوع خاموشیِ سرّ بود بشرط ادب اندر مشاهدت حق.

Ва гуфтаанд хушўъи пажмурдагӣӣ буд андари дили буқати итилоъи ҳақи субҳона .

و گفته اند خشوع پژمردگیی بود اندر دل بوقت اطّلاع حق سُبْحَانَهُ.

Ва гуфтаанд хушўъ гудохтани дил буду нопидо шудан , буқати султони ҳақиқат .

و گفته اند خشوع گداختن دل بود و ناپیدا شدن، بوقت سلطان حقیقت.

Ва гқтаҳанд хушўъи муқаддамоти ғлботи ҳайбат буд .

و گقته اند خشوع مقدّمات غَلَبات هیبت بود.

Ва гӯйанд хушўъи бимӣ буд ки дар дил ояд ногоҳ , буқати кашфи ҳақиқат .

و گویند خشوع بیمی بود که در دل آید ناگاه، بوقت کشف حقیقت.

Фзили бен ъёз гуяд кроҳит доштандӣ ки асари хушўъи дидандӣ бар касе зиёдат аз онки андари дили вай будӣ .

فُضَیْل بنِ عیاض گوید کراهیت داشتندی که اثر خشوع دیدندی بر کسی زیادت از آنک اندر دل وی بودی.

Абусулаймон дороне гуяд агар ҳамаи мардумон гирд оянд то маро хор кунанд барин ҷамалат ки ман хештан хор карда ам натавонанд .

ابوسلیمان دارانی گوید اگر همه مردمان گرد آیند تا مرا خوار کنند برین جملت که من خویشتن خوار کرده ام نتوانند.

Ва гуфтаанд ҳар ки наздики хештан ҳақир бошад наздики дигарон бузург бошад .

و گفته اند هر که نزدیک خویشتن حقیر باشد نزدیک دیگران بزرگ باشد.

Умри абдулазизи ҳаргиз суҷуд накардӣ магар бар хок .

عمر عبدالعزیز هرگز سجود نکردی مگر بر خاک.

Ибн аббос гуяд ки пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт андар биҳишт нашавад онк чанд мисқоли сапандонеи андари дили ваии кибр буд .

ابن عبّاس گوید که پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت اندر بهشت نشود آنک چند مثقال سپندانی اندر دل وی کبر بود.

Муҷоҳид гуяд чун худои таъолии қавми Нӯҳро ҳалок кард кӯҳҳо такаббур овараданду ҷўдӣ тавозуъ намӯд , худои киштии Нӯҳро бар вай фурӯд оварад .

مجاهد گوید چون خدای تعالی قوم نوح را هلاک کرد کوهها تکبّر آوردند و جودی تواضع نمود، خدای کشتی نوح را بر وی فرود آورد.

Умри хитоби разии аллоҳ анҳу башитоб рафтӣ бароа гуфтӣ чунин рафтани бароа , ҳоҷат зӯдтар барояд ва аз кибри давртар буд .

عمر خطّاب رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ بشتاب رفتی براه گفتی چنین رفتن براه، حاجت زودتر برآید و از کبر دورتر بود.

Умри абдулазизи разии аллоҳи анҳу шабии чизеи ҳамеи набшату меҳмонии наздик ӯ буду чароғро равған дарме боист кард , меҳмон гуфт чароғ некӯ кунам гуфт на , аз карам набӯд мҳмонрои кор фармудан , гуфт он ғуломро бедори гардонам , гуфт на , ки нахустин хобаст , бархест бетони хешу чароғро равған кард , меҳмон гуфт хўдбрхостии бникўкрдн чароғ гуфт бишудаму умр абдулазиз будам ва бозомадам ва ҳамонам .

عمر عبدالعزیز رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ شبی چیزی همی نبشت و مهمانی نزدیک او بود و چراغ را روغن درمی بایست کرد، مهمان گفت چراغ نیکو کنم گفت نه، از کرم نبود مهمانرا کار فرمودن، گفت آن غلام را بیدار گردانم، گفت نه، که نخستین خوابست، برخاست بتن خویش و چراغ را روغن کرد، مهمان گفت خودبرخاستی بنیکوکردن چراغ گفت بشدم و عمر عبدالعزیز بودم و بازآمدم و همانم.

Абӯсаид хидрӣ гуяд разии аллоҳи анҳу ки пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслми уштурро бадасти мубораки хеш алаф додӣ ва хона бирафтӣ ва наълин пораи брдодӣу ҷома бар дӯхтӣ ,у гӯсфандии бдўшидӣ , ва бо ходим нон хӯрдӣ ва чун ос кардӣ ва монда шудӣ ёрӣ вай кардӣу шарм , ӯро бозндоштӣ ки аз бозори чизе бо саро оварадӣ , дарвешу тавонгарро даст гирифтӣу нахусти салом ӯ кардӣу баҳри ҷой ки виро хондандӣ бишудӣ ва ҳақир надоштӣ ва агар ҳамаи хурмои бад будӣ , саҳли мؤнт будӣ , никўхлқ , Карими табъ , некӯи ъушрат , кушода рӯй , табассумкунанда , на хандон ва на андўҳгн будӣ , ва на гирифта , мутавозеъ будӣ на аз хорӣ , сахӣ будӣ на мсрФ , нозуки дил буд , раҳим бар муъминон , ҳаргизи бсир хӯрдан моӣл набӯду даст дароз накардӣ бтмъ .

ابوسعید خُدْری گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ که پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اشتر را بدست مبارک خویش علف دادی و خانه برُفتی و نعلین پاره بردادی و جامه بر دوختی، و گوسفندی بدوشیدی، و با خادم نان خوردی و چون آس کردی و مانده شدی یاری وی کردی و شرم، او را بازنداشتی که از بازار چیزی با سرا آوردی، درویش و توانگر را دست گرفتی و نخست سلام او کردی و بهر جای که ویرا خواندندی بشدی و حقیر نداشتی و اگر همه خرمای بد بودی، سهل مؤنت بودی، نیکوخلق، کریم طبع، نیکو عشرت، گشاده روی، تبسّم کننده، نه خندان و نه اندوهگن بودی، و نه گرفته، متواضع بودی نه از خواری، سخی بودی نه مسرِف، نازک دل بود، رحیم بر مؤمنان، هرگز بسیر خوردن مائل نبود و دست دراز نکردی بطمع.

Фзил ъёз гуяд қрои рҳмни асҳоби хушўъ ва тавозуъ бошанду қрои Асоаи асҳоби аҷабу такаббур .

فُضَیْلِ عیاض گوید قُرّای رحمن اصحاب خشوع و تواضع باشند و قرّای عُصاة اصحاب عجب و تکبّر.

Ҳам Фзил гуяд ҳар ки хештанро қимат донад ӯро андари тавозуъ насиб набошад .

هم فضیل گوید هر که خویشتن را قیمت داند او را اندر تواضع نصیب نباشد.

Фзилро пурседанд аз тавозуъ гуфт ҳақро фурӯтанӣ кардану фармони бурдан ва аз ҳар ки ҳақ гуяд фаро пазируфтан .

فضیل را پرسیدند از تواضع گفت حق را فروتنی کردن و فرمان بردن و از هر که حق گوید فرا پذیرفتن.

Фзил гуяд худованди таъолӣ ваҳй фиристод бкўҳҳо ки бар ман яке аз шумо , бо пайғомбарӣ аз он хеш сухан хоҳам гуфтан , кӯҳҳо ҳама такаббур карданд магари таври синои худованди субҳона бо Мӯсо бар тавр сухан гуфт тавозуъ ӯ ро

فضیل گوید خداوند تعالی وحی فرستاد بکوهها که بر من یکی از شما، با پیغامبری از آن خویش سخن خواهم گفتن، کوهها همه تکبّر کردند مگر طور سینا خداوند سُبْحانَه با موسی بر طور سخن گفت تواضع او را

Ҷунайдро пурседанд аз тавозуъ , гуфт боли фурӯи доштан буду паҳлуи нарми доштан .

جنید را پرسیدند از تواضع، گفت بال فرو داشتن بود و پهلو نرم داشتن.

Вҳб мнбаҳ гуяд андари баъзе аз китобҳоаст ки худованд ъзўҷл гуфт ман зуррияи одам бар мисоли зарра аз пушти одам берун оварадам ҳеҷ дил надидам бо ман мутавозеътар аз дили Мӯсо , бидон сабаби вирои баргузедам ва бо ӯ сухан гуфтам .

وهب مُنَّبِه گوید اندر بعضی از کتابها است که خداوند عَزَّوَجَلَّ گفت من ذریه آدم بر مثال ذرّۀ از پشت آدم بیرون آوردم هیچ دل ندیدم با من متواضع تر از دل موسی، بدان سبب ویرا برگزیدم و با او سخن گفتم.

Абдуллоҳ муборак гуяд бар тавонгарон такаббур кардану мари даравишонро мутавозеъ бӯдан аз тавозуъ буд .

عبداللّه مبارک گوید بر توانگران تکبّر کردن و مر درویشان را متواضع بودن از تواضع بود.

Абуязидро гуфтанд бандаи мутавозеъ кӣ бошад гуфт онгаҳ ки хештанро мақомӣ набинаду маҷолӣу андари миёни мардумони ҳечкасро аз хештан бтар надонад .

ابویزید را گفتند بنده متواضع کی باشد گفت آنگه که خویشتن را مقامی نبیند و مجالی و اندر میان مردمان هیچکس را از خویشتن بتر نداند.

Ва гуфтаанд тавозуъ неъматӣаст ки андрў ҳасад накунанду кибри меҳнатӣ буд ки бар вай раҳмат накунанду ъзи андар тавозуъаст ҳар ки андари кибр талаб кунад наёбад .

و گفته اند تواضع نعمتی است که اندرو حسد نکنند و کبر محنتی بود که بر وی رحمت نکنند و عزّ اندر تواضع است هر که اندر کبر طلب کند نیابد.

Иброҳӣм шебон гуяд шарафи андар тавозуъасту ъзи андари тақвоу озодии андари қаноат .

ابراهیمِ شیبان گوید شرف اندر تواضع است و عزّ اندر تقوی و آزادی اندر قناعت.

Сафён саврӣ гуяд азизтарини халқон панҷанд олимии зоҳиду фақиҳии сӯфӣ ва тавонгарӣ мутавозеъу дарвешии шокиру шарифии суннӣ .

سفیان ثوری گوید عزیزترین خلقان پنج اند عالمی زاهد و فقیهی صوفی و توانگری متواضع و درویشی شاکر و شریفی سُنّی.

Яҳё маоз гуяд тавозуъи андари ҳамгинони некӯ буд , валикини андари тавонгарон некӯтару такаббури андари ҳамгинони зишт буд валикини андари даравишони зштр .

یحیی معاذ گوید تواضع اندر همگنان نیکو بود، ولیکن اندر توانگران نیکوتر و تکبّر اندر همگنان زشت بود ولیکن اندر درویشان زشتر.

Ибн ато гуяд тавозуъи қабули ҳақ буд аз ҳар ки буд .

ابن عطا گوید تواضع قبول حق بود از هر که بود.

Гӯйанд зидбни собит бар менишаст , ибни аббоси разии аллоҳи анҳу фарои шитофт то рикоби вай нигоҳ дорад , гуфт макун ё псръми расӯли худоӣ , ибн аббос гуфт моро фармӯдаанд ки бо меҳтарони хеш чунин кунед . Зайд гуфт даст маро бинмоӣ , даст берун кард , дасти вай бӯса дод гуфт моро чунин фармӯдаанд ки кунем бо аҳли байти расӯли слии аллоҳи алайҳи вслм .

گویند زیدبن ثابت بر می نشست، ابن عبّاس رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ فرا شتافت تا رکاب وی نگاه دارد، گفت مکن یا پسرعمّ رسول خدای، ابن عبّاس گفت ما را فرموده اند که با مهتران خویش چنین کنید. زید گفت دست مرا بنمای، دست بیرون کرد، دست وی بوسه داد گفت ما را چنین فرموده اند که کنیم با اهل بیت رسول صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ.

Ърўаҳи бен зубайр гуяд ъмрбни улхитобро разии аллоҳ анҳу дидам мишкии оби бргрдн , гуфтам ё амӣралмуъминӣн чаро кардӣ ин гуфт зеро ки вФд бисёр омада буданд аз ҳар ҷой , бсмъу тоъати ман , такаббури андар ман омад ман хостам ки он бар хештан башиканам , ва бирафт ва ҳамчунон он машки бахонаи зании Ансории бараду хнбҳои вай пар кард .

عُرْوة بن زُبَیْر گوید عمربن الخطّاب را رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ دیدم مشکی آب برگردن، گفتم یا امیرالمؤمنین چرا کردی این گفت زیرا که وفد بسیار آمده بودند از هر جای، بسمع و طاعت من، تکبّر اندر من آمد من خواستم که آن بر خویشتن بشکنم، و برفت و همچنان آن مشک بخانۀ زنی انصاری برد و خنبهای وی پر کرد.

Ривоят кунанд ки бўҳрираҳро диданд ва он рӯзи амири Мадина буду пуштаи ҳизум дар пушт дошт ва мегуфт амири хешро роҳ диҳед .

روایت کنند که بوهریره را دیدند و آن روز امیر مدینه بود و پشتۀ هیزم در پشت داشت و میگفت امیر خویش را راه دهید.

Абдуллоҳ розӣ гуяд тавозуъи тарки тамиз буд дар хизмат .

عبداللّه رازی گوید تواضع ترک تمیز بود در خدمت.

Бўслимон гуяд ҳар ки хештанро ҳеҷ қимат донад ҳаловати хизмати наёбад .

بوسلیمان گوید هر که خویشتن را هیچ قیمت داند حلاوت خدمت نیابد.

Яҳёи бен маоз гуяд такаббур кардан бар онк бар ту бимол такаббур кунад тавозуъ буд .

یحیی بن معاذ گوید تکبّر کردن بر آنک بر تو بمال تکبّر کند تواضع بود.

Мардии пеш шблӣ омад шблӣ ӯро гуфт , ту кистӣ гуфт ё Сайидии ман он нуқтаам ки дар зер бо зада буд , шблӣ гуфт ту меҳтари манӣ чун хештанро мақомӣ наме бинӣ .

مردی پیش شبلی آمد شبلی او را گفت، تو کیستی گفت یا سیّدی من آن نقطه ام که در زیر با زده بود، شبلی گفت تو مهتر منی چون خویشتن را مقامی نمی بینی.

Ибн аббос гуяд аз тавозуъ буд , онки марди пас хӯрдаи бародар хеш хӯрд .

ابن عبّاس گوید از تواضع بود، آنک مرد پس خوردۀ برادر خویش خورد.

Шблӣ гуяд хории ман хории ҷуҳудон ночиз кард .

شبلی گوید خواری من خواری جهودان ناچیز کرد.

Башар гуяд саломӣ бар абноء дунё кунед бадасти бдоштни салом баришон .

بشر گوید سلامی بر ابناء دنیا کنید بدست بداشتن سلام بریشان.

Шуайби бен ҳарб гуяд андар тавоф будам касе паҳлу бар ман зад , боз нагиристам , Фзил буд гуфт ё босолеҳ агар пиндорӣ ки ҳечкас андарин мавсими бтар аз ман ва аз ту ҳаст бад пиндошта бошӣ .

شعیب بن حرب گوید اندر طواف بودم کسی پهلو بر من زد، باز نگریستم، فضیل بود گفت یا باصالح اگر پنداری که هیچکس اندرین موسم بتر از من و از تو هست بد پنداشته باشی.

Касе гуфт андар тавоф будам якеро дидам ки чокарони пеш ӯ мешуданду мардумон аз тавоф давр мекарданд аз баҳр ӯ , ва пас аз он ӯро дидам дар зери ҷсри Бағдоди даст берун карда ва чизе мехост , аҷаб бимонадам маро гуфт онҷо ки мардумон тавозуъ кунанд ман такаббур кардам то худои таъолии маро мубтало кард бтўозъ кардани ҷоӣӣ ки мардумон такаббур кунанд .

کسی گفت اندر طواف بودم یکی را دیدم که چاکران پیش او می شدند و مردمان از طواف دور میکردند از بهر او، و پس از آن او را دیدم در زیر جسر بغداد دست بیرون کرده و چیزی میخواست، عجب بماندم مرا گفت آنجا که مردمان تواضع کنند من تکبّر کردم تا خدای تعالی مرا مبتلا کرد بتواضع کردن جائی که مردمان تکبّر کنند.

Хабари бъмри абдулазизи разии аллоҳ анҳу бардоштанд ки писарӣ аз он ту ангуштаре харидааст бҳзори дирам , нома навишт ки шунидам ки ангуштаре харида бҳзори дирам чун номаи ман бтў расад он бифурӯш ва ҳазор шиками гуруснаро сайр кун ,у ангуштареи соз аз ду дирам ,у нигин ӯ оҳани чинӣ ва бирав навис раҳми аллоҳи амрأи урфи қадар нафса . Худоӣ раҳмат кунод бар онки андоза хеш донад .

خبر بعمر عبدالعزیز رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ برداشتند که پسری از آنِ تو انگشتریی خریده است بهزار درم، نامۀ نوشت که شنیدم که انگشتریی خریدۀ بهزار درم چون نامۀ من بتو رسد آن بفروش و هزار شکم گرسنه را سیر کن، و انگشتریی ساز از دو درم، و نگین او آهن چینی و برو نویس رَحِمَ اللّهُ امْرَأً عَرَفَ قَدْرَ نَفْسِهِ. خدای رحمت کناد بر آنک اندازۀ خویش داند.

Банда арз карданд бар яке аз амирони бчндини ҳазор дирам чун баҳо биовараданд , ин амирро он баҳо бисёр омад , рои ваии азин тағайюр оварад фармуд ки дирами боз хазина бурид , ин банда гуфт марои бихар ки баҳри дармеи азин дирамҳо андари ман хислатӣаст ки ҳазор дирами беҳтари арзад , гуфт он чист гуфт камтарин он онаст ки агар марои бихарӣу ҳамаи бандагони хешро бФрмон мекунӣ ва маро баргузинӣ андар ғалат науфтам бхўиштн ва донам ки бандаи туам , ӯро бихаред .

بندۀ عرض کردند بر یکی از امیران بچندین هزار درم چون بها بیاوردند، این امیر را آن بها بسیار آمد، رای وی ازین تغیّر آورد فرمود که درم باز خزینه برید، این بنده گفت مرا بخر که بهر درمی ازین درمها اندر من خصلتی است که هزار درم بهتر ارزد، گفت آن چیست گفت کمترینِ آن آنست که اگر مرا بخری و همه بندگان خویش را بفرمان می کنی و مرا برگزینی اندر غلط نیفتم بخویشتن و دانم که بندۀ توام، او را بخرید.

Рҷоءи бен ҳиўаҳ гуяд ҷомаи умри абдулазиз қимат кардам , бар минбар буд хутба мекард , дувоздаҳ дирам , қабо буду ъамомау пероҳану эзори пойу радоу ҷуфтии музейу кулоҳӣ .

رجاء بن حَیْوَة گوید جامۀ عمر عبدالعزیز قیمت کردم، بر منبر بود خطبه میکرد، دوازده درم، قبا بود و عمامه و پیراهن و ایزار پای و ردا و جفتی موزه و کلاهی.

Абдуллоҳи бен мҳмдбни восеъи пеш падар рафт , рафтанӣ ки падарашро некӯ наомад падар виро гуфт доне ки модарати бчнди харидами бсисди дираму падарат ки худои таъолӣ чун ваии андари мусулмонон бисёр мкноди манам ва ту барин ҷумла мерӯй .

عبداللّه بن محمّدبن واسع پیش پدر رفت، رفتنی که پدرش را نیکو نیامد پدر ویرا گفت دانی که مادرت بچند خریدم بسیصد درم و پدرت که خدای تعالی چون وی اندر مسلمانان بسیار مکناد منم و تو برین جمله میروی.

Ҳмдўн гуяд тавозуъи он буд ки касеро бхўиштн ҳоҷатӣ ндонӣ на андари дайн ва на андари дунё ва на дарин ҷаҳон ва на дар он ҷаҳон .

حَمْدون گوید تواضع آن بود که کسی را بخویشتن حاجتی ندانی نه اندر دین و نه اندر دنیا و نه درین جهان و نه در آن جهان.

Иброҳӣм адҳам гуяд андари мусулмонӣ шод нашудам ҳаргиз , магари се бор , якбори андар киштӣ будам мардии масхара дар онҷо буд ва мегуфт бтркстони гбронрои чунин грФтмӣу мӯӣ серум бигирифту бҷнбониди ман шод шудам аз онки андари киштӣ ҳечкас набӯд бичишам ӯ ҳақиртар аз ману дигар бемор будам дар масҷидӣ , муаззин дар омад ва гуфт беруни шӯ , ман тоқат надоштам , пой ман бигирифт ва берун кашид , се дигар бшом будам , пўстинии доштам андрў нагиристам мӯӣ аз ҷанбнда боз надонистам аз бас ки буданд , бидон низ шод шудам .

ابراهیم ادهم گوید اندر مسلمانی شاد نشدم هرگز، مگر سه بار، یکبار اندر کشتی بودم مردی مسخره در آنجا بود و میگفت بترکستان گبرانرا چنین گرفتمی و موی سرم بگرفت و بجنبانید من شاد شدم از آنک اندر کشتی هیچکس نبود بچشم او حقیرتر از من و دیگر بیمار بودم در مسجدی، مؤذّن در آمد و گفت بیرون شو، من طاقت نداشتم، پای من بگرفت و بیرون کشید، سه دیگر بشام بودم، پوستینی داشتم اندرو نگریستم موی از جنبنده باز ندانستم از بس که بودند، بدان نیز شاد شدم.

Ва ҳам аз вай ҳикоят кунанд ки бҳичи чизи чунон шод нашудам ки рӯзӣ нишаста будам , касе биёмад ва бар ман шошид .

و هم از وی حکایت کنند که بهیچ چیز چنان شاد نشدم که روزی نشسته بودم، کسی بیامد و بر من شاشید.

Миёни бўзру балол лҷоҷӣ рафт бўзр бар балол сарзаниш кард ки ту сиёҳӣ , балоли гилаи пеши расӯли слии аллоҳи алайҳи вслми барад , расӯли салавоти аллоҳи всломаҳ алайҳ гуфт ё бозр надонистам кӣ андари дили ту бақиятаӣ аз кибр ҷоҳилият монадаст , бўзр рӯй бар замини ниҳод ва савганд хӯрд ки аз онҷо брнагирам то балоли пой бар рӯй ман нааду андар замин бимолад , рӯй барнадошт то балоли он чунон накард .

میان بوذر و بلال لجاجی رفت بوذر بر بلال سرزنش کرد که تو سیاهی، بلال گله پیش رسول صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ برد، رسول صَلَوات اللّهِ وَسَلامُهُ عَلَیْهِ گفت یا باذر ندانستم کی اندر دل تو بقیّتی از کبر جاهلیّت ماندست، بوذر روی بر زمین نهاد و سوگند خورد که از آنجا برنگیرم تا بلال پای بر روی من نهد و اندر زمین بمالد، روی برنداشت تا بلال آن چنان نکرد.

Ҳусайни бен алии ълиҳмоолслом ҷоӣӣ расед , чанд кӯдак онҷо буданд , пора чанд нон доштанд , ҳусайнро мизбонӣ карданд , бинишаст ва он порҳои нон бо эшон бихӯраду аишонрои бсрои барад ва таом дод аишонро ва ҷома кард ва гуфт даст , аишонрост бар ман зеро ки аишонрои ҷуз аз он набӯд ки мизбонӣ карданд ва ман зиёда аз он ёбам .

حسین بن علی علیهماالسّلام جائی رسید، چند کودک آنجا بودند، پارۀ چند نان داشتند، حسین را میزبانی کردند، بنشست و آن پارهای نان با ایشان بخورد و ایشانرا بسرای برد و طعام داد ایشانرا و جامه کرد و گفت دست، ایشانراست بر من زیرا که ایشانرا جز از آن نبود که میزبانی کردند و من زیاده از آن یابم.

Ъмрбни улхитоби разии аллоҳи анҳу ғанимат қисмат мекард миёни саҳобаи ҳалаи гарони баҳои наздик маоз фиристод маози бФрўхт ва шаш бандаи харид ва озод кард , хабар бъмр расед пас аз он умри разии аллоҳи анҳу ҳала қисмат мекард , ҳала кам баҳотар бнздик маоз фиристод , бозу итоб кард умр гуфт зеро ки он ҳалаи бФрўхтӣ , маоз гуфт туро аз он чаҳ насиби ман бмни даҳ бтмомӣ ва ман савганд хӯрдаам ки ин ҳала бар сари умри занам , умр гуфт инак сари ман пеши туу перон бо перон рФқ кунанд , донам ки сахт назанӣ .

عمربن الخطّاب رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ غنیمت قسمت می کرد میان صحابه حلۀ گران بها نزدیک معاذ فرستاد معاذ بفروخت و شش بنده خرید و آزاد کرد، خبر بعمر رسید پس از آن عمر رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ حُلّه قسمت می کرد، حُلَّۀ کم بهاتر بنزدیک معاذ فرستاد، بازو عتاب کرد عمر گفت زیرا که آن حُلّه بفروختی، معاذ گفت ترا از آن چه نصیب من بمن ده بتمامی و من سوگند خورده ام که این حُلّه بر سر عمر زنم، عمر گفت اینک سر من پیش تو و پیران با پیران رفق کنند، دانم که سخت نزنی.