Қоли аллоҳи таъолии волзини ҷоҳдўои Финолнҳдинҳми сблно . Абӯсаиди хидрии разии аллоҳ анҳу гуяд пурседанд пайғомбарро слии аллоҳи алайҳи вслм аз фозилтарин ҷиҳод , гуфт калимаи ҳақи пеши султони ситамкори гуфтану ашк аз чашми Абӯсаиди фурӯи рехт .

قالَ اللّهُ تَعالی والَّذینَ جاهَدوا فینالَنَهْدِیَّنَهُمْ سُبُلَنا. ابوسعید خَدری رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ گوید پرسیدند پیغامبر را صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّم از فاضلترین جهاد، گفت کلمۀ حق پیش سلطان ستمکار گفتن و اشک از چشم ابوسعید فرو ریخت.

Устоди Абӯали дқоқ гуяд ҳар ки зоҳири хешро биорояд бмҷоҳдаҳ , худои ботин ӯро биорояд бмшоҳдаҳ .

استاد ابوعلی دقّاق گوید هر که ظاهر خویش را بیاراید بمجاهدة، خدای باطن او را بیاراید بمشاهدة.

Ва бдонк ҳар ки андари бдоити соҳиб муҷоҳида набошад азин тариқати ҳеҷ ба ваии наёбад .

و بدانک هر که اندر بدایت صاحب مجاهدة نباشد ازین طریقت هیچ به وی نیابد.

АбуУсмони мағрибии рост кӣ ҳаркии пиндорад ки ин дар бар ваии бозгшоинд ва ҳеҷ чиз ёбад аз ҳақиқати магари бмҷоҳдаҳи андар ғалатаст .

ابوعثمان مغربی راست کی هرکه پندارد که این در بر وی بازگشایند و هیچ چیز یابد از حقیقت مگر بمجاهدة اندر غلط است.

Устод Абӯали гуфт ҳар ки андари бдоит ӯро бархестӣ набӯд андари ниҳоят виро нишастӣ набӯд .

استاد ابوعلی گفت هر که اندر بدایت او را برخاستی نبود اندر نهایت ویرا نشستی نبود.

Ва ҳам аз вай шунидам андари лафзи алҳркаҳи бирка , ҳаракоти зоҳири баракот сар баровард .

و هم از وی شنیدم اندر لفظ اَلْحَرَکَةُ بَرَکَةْ، حرکات ظاهر برکات سرّ برآورد.

Бўизид гуфт бдўоздаҳи соли оҳангари нафас хеш будам ва панҷ соли оинаи дил хеш будаму яксоли андар оина менагиристам , зуннорӣ дидам бар миёни хеши зоҳири дувоздаҳ сол дар он будам то бибаредам . Пас бнгрстми дигари бор дар ботини хеш зуннорӣ дидам панҷ соли андар он кардам то чигуна бабрами пас маро кашф афтод , бхлқ нагиристам ҳамаро мурда дидам , чаҳор такбир бар эшон кардам .

بویزید گفت بدوازده سال آهنگر نفس خویش بودم و پنج سال آینۀ دل خویش بودم و یکسال اندر آینه می نگریستم، زُنّاری دیدم بر میان خویش ظاهر دوازده سال در آن بودم تا ببریدم. پس بنگرستم دیگر بار در باطن خویش زُنّاری دیدم پنج سال اندر آن کردم تا چگونه ببرم پس مرا کشف افتاد، بخلق نگریستم همه را مرده دیدم، چهار تکبیر بر ایشان کردم.

Ва аз сиррӣ ҳаме ояд ки гуфт ё ҷавонон кор биҷӯоне кунед пеш то ба перӣ расед ки заъиф шавед чунин ки ман ва андарин вақти ҳеҷ ҷавони тоқати ибодат вай надоштӣ . Абулҳасани хроз рост гуфт ин кор бар се чиз банно кардаанд нохӯрдани алои буқати Фоқт ва нохуфтани магари буқати ғалабаи хобу сухани ногуфтани магари буқати зарурат .

و از سَرّی همی آید که گفت یا جوانان کار بجوانی کنید پیش تا به پیری رسید که ضعیف شوید چنین که من و اندرین وقت هیچ جوان طاقت عبادت وی نداشتی. ابوالحسن خرّاز راست گفت این کار بر سه چیز بنا کرده اند ناخوردن الّا بوقت فاقت و ناخفتن مگر بوقت غلبۀ خواب و سخن ناگفتن مگر بوقت ضرورت.

Иброҳӣм адҳам гуфт марди биҷойгоҳ некон нарасад то шаш ақабаи бнгзорди аввал дар неъмати дарбандад ва дар сахтӣ бар худ бигушоеду дувум дар ъзи бибандад ва дар зл бигушоед ва сеюм дар тавонгарӣ бибандад ва дар дарвешӣ бигушоед . Чаҳорум дар сирии бибандад ва дар гуруснагӣ бигушоеду панҷум дар хоби бибандад ва дар бедорӣ бигушоеду шашум дар умеди бибандад ва дар мунтазир бӯдани маргро бигушоед .

ابراهیم ادهم گفت مرد بجایگاه نیکان نرسد تا شش عقبه بنگذارد اوّل درِ نعمت دربندد و درِ سختی بر خود بگشاید و دوّم درِ عِزّ ببندد و درِ ذُلّ بگشاید و سوم درِ توانگری ببندد و درِ درویشی بگشاید. چهارم درِ سیری ببندد و درِ گرسنگی بگشاید و پنجم درِ خواب ببندد و درِ بیداری بگشاید و ششم درِ امید ببندد و درِ منتظر بودن مرگ را بگشاید.

АбуАмр нҷид гуяд ҳаркии таниш бар ваии гиромӣ буд дайни вай бар ваии хор буд .

ابوعمرو نُجَیْد گوید هرکه تنش بر وی گرامی بود دین وی بر وی خوار بود.

Абӯали рӯдборӣ гуяд сӯфии пас панҷ рӯз агар гуяд гуруснаам виро ббозор фиристед то касб кунад .

ابوعلی رودباری گوید صوفی پس پنج روز اگر گوید گرسنه ام ویرا ببازار فرستید تا کسب کند.

Ва бдонки асли муҷоҳидаи хуи боз кардан нафасаст аз ончӣ дӯст дорад яъне хилоф кардани андари ҳамаи рӯзгору нафасро ду сифатаст шитофтани бшҳўот ва саркашидан аз тоъот чун вақти нишастан бар асби ҳаво саркашӣ кунад лагоми тақвои воҷиб буд боз кашӣдан ва чун ҳрўнӣ кунад бқём кардани мувофиқат , тозӣонаи мухолифат бар ваии фурӯи гузоштан ва чун буқати хашм аз ҷой бархезад муроот кардани ҳол ӯ ки ҳеҷ манозилат нест оқибат ӯ некӯтар аз оқибати хашмӣ ки султон ӯ брФқ шикаста кунӣу оташ ӯ бмдорои фурӯи нишоне ва чун шароби ръўнт ширин шавад андари завқ ӯ , бҳичи чиз ором нагирад магари бмноқб ӯ гуфтан ва оростани ончии чашми вай бар он афтодааст воҷиб буд ин бар ваии бшкстн ба ранҷу мазаллату бпўшидн то ҳақорати асли хеши бидонад . Ва ҷаҳди оми андари амал бисёр буду ҷаҳди хоси андари софӣ кардани аҳвол кӣ гуруснагӣ кашӣдан ва бе хобии саҳл буду осон ,у муъолиҷати ахлоқи бад кардан то бохаллоқи некӯ бадал шавад саъбасту душвор .

و بدانک اصل مجاهدة خو باز کردن نفس است از آنچه دوست دارد یعنی خلاف کردن اندر همه روزگار و نفس را دو صفت است شتافتن بشهوات و سرکشیدن از طاعات چون وقت نشستن بر اسب هوا سرکشی کند لگام تقوی واجب بود باز کشیدن و چون حرونی کند بقیام کردن موافقت، تازیانۀ مخالفت بر وی فرو گذاشتن و چون بوقت خشم از جای برخیزد مراعات کردن حال او که هیچ منازلت نیست عاقبت او نیکوتر از عاقبت خشمی که سلطان او برفق شکسته کنی و آتش او بمدارا فرو نشانی و چون شراب رعونت شیرین شود اندر ذوق او، بهیچ چیز آرام نگیرد مگر بمناقب او گفتن و آراستن آنچه چشم وی بر آن افتاده است واجب بود این بر وی بشکستن به رنج و مذلّت و بپوشیدن تا حقارت اصل خویش بداند. و جهد عام اندر عملِ بسیار بود و جهد خاص اندر صافی کردن احوال کی گرسنگی کشیدن و بی خوابی سهل بود و آسان، و معالجت اخلاق بد کردن تا باخلاق نیکو بدل شود صعب است و دشوار.

Ва аз пӯшидагӣҳои офоти нафасу асрори иллатҳои нафас онаст ки мадҳ дӯст дораду ҳаркии ҷрътӣ аз вай бихӯрад ҳафт осмон ва ҳафт замини бмжаҳ чашм бардораду нишон ин онаст ки чун ин азу мунқатиъ шавад коҳилӣу сустии андари вай пайдо ояд .

و از پوشیدگیهای آفات نفس و اسرار علّتهای نفس آنست که مدح دوست دارد و هرکه جرعتی از وی بخورد هفت آسمان و هفت زمین بمژۀ چشم بردارد و نشان این آنست که چون این ازو منقطع شود کاهلی و سستی اندر وی پیدا آید.

Ва яке аз перони андари масҷид намоз мекард ҳамаи бсФи аввали бсолҳоӣ бисёр рӯзии виро оиқӣ афтод кӣ пагоҳ бмсҷд натавон шуд чун андар омад бсФи охири боистод , бик чанд ӯро низ дар масҷид надиданд , аз сабаби ин азу бпрсиднд гуфт чандини солаи намоз қазо мекардам ки чунон дониста будам ки ахлоқ биҷой овардаам бхдоӣ , он рӯз ки мардумони марои бохри сафи диданд , хаҷал шудам , донистам ки нишоти ман андари он рӯзгор аз руят мардумон бӯдааст , намозҳо қазо кардам .

و یکی از پیران اندر مسجد نماز میکرد همه بصف اوّل بسالهای بسیار روزی ویرا عایقی افتاد کی پگاه بمسجد نتوان شد چون اندر آمد بصف آخر بایستاد، بیک چند او را نیز در مسجد ندیدند، از سبب این ازو بپرسیدند گفت چندین ساله نماز قضا میکردم که چنان دانسته بودم که اخلاق بجای آورده ام بخدای، آن روز که مردمان مرا بآخر صف دیدند، خجل شدم، دانستم که نشاط من اندر آن روزگار از رؤیت مردمان بوده است، نمازها قضا کردم.

Муртаиш гуяд чандин ҳаҷ кардам бар таҷред , марои пайдои гашт ки он ҳамаи ҳазз нафас бӯдааст аз онки модарам рӯзӣ гуфт сбўӣӣ об баркаш , бар ман гарон буд , донистам ки фармони бурдани нафас аз он ҳаҷҳо ба ҳазз ва шурб будаст нафасро ки агар аз нафас фонӣ будамӣ ончии ҳақи шаръ будӣ бар ман гарон наомадӣ .

مرتعش گوید چندین حجّ کردم بر تجرید، مرا پیدا گشت که آن همه حظّ نفس بوده است از آنک مادرم روزی گفت سبوئی آب برکش، بر من گران بود، دانستم که فرمان بردن نفس از آن حجّ ها به حظ و شُرب بودست نفس را که اگر از نفس فانی بودمی آنچه حقّ شرع بودی بر من گران نیامدی.

Заниро пурседанд ки бзод бар омада буд аз ҳол ӯ гуфт андари ҳоли брноӣии андари хештан ҳолҳо медидам пндоштмии он қӯт ҳоласт чун пер шудам он аз ман бишуд , донистам ки он қӯт брноӣӣ бӯдааст ва ман ҳоли пиндоштам .

زنی را پرسیدند که بزاد بر آمده بود از حال او گفت اندر حال برنائی اندر خویشتن حالها میدیدم پنداشتمی آن قوّت حال است چون پیر شدم آن از من بشد، دانستم که آن قوّت برنائی بوده است و من حال پنداشتم.

Устоди Абӯалии дқоқи раҳма аллоҳ гуяд ки ҳечкас набӯд аз перон ки ҳикояти ин перзан бишунид ало ки бнбхшўднд бар вай ва гуфтанд инсоф бозу бӯдааст .

استاد ابوعلی دقّاق رَحِمَهُ اللّهُ گوید که هیچکس نبود از پیران که حکایت این پیرزن بشنید الّا که بنبخشودند بر وی و گفتند انصاف بازو بوده است.

Зўолнўн мисрӣ гуяд худоӣ азиз накунад бандаро ба ъзии азизтар аз онк ба ваии намояди хории нафас ӯ ва ҳеҷ бандаро хор накунад хортар аз онк ӯро аз хории нафас ӯ маҳҷӯб кунад то зли нафас хеш бинад .

ذوالنّون مصری گوید خدای عزیز نکند بندۀ را به عزّی عزیزتر از آنک به وی نماید خواری نفس او و هیچ بنده را خوار نکند خوارتر از آنک او را از خواری نفس او محجوب کند تا ذلّ نفس خویش بیند.

Иброҳӣм хавос гуяд ҳеҷ чиз набӯд ки маро битарсанд ало ки дар зер қадам оварадам .

ابراهیم خواصّ گوید هیچ چیز نبود که مرا بترساند الّا که در زیر قدم آوردم.

Мҳмдбн алФзл гуяд роҳати андар халос ёфтанаст аз орўзҳои нафас .

محمّدبن الفضل گوید راحت اندر خلاص یافتن است از آروزهای نفس.

Абӯали рӯдборӣ гуяд офат аз се чизи даройад , бемории табиату мулозимати одату фасоди суҳбат , гуфтам беморӣ табиат чист гуфт ҳаром хӯрдан , гуфтам мулозимат одат чист гуфт бҳром нигаристан ва шунидан гуфтам фасод суҳбат чист гуфт ончӣ ҳарчӣ андари нафаси фаро дидор ояд аз шаҳавоти мтобът вай кунӣ .

ابوعلی رودباری گوید آفت از سه چیز درآید، بیماری طبیعت و ملازمت عادت و فساد صحبت، گفتم بیماری طبیعت چیست گفت حرام خوردن، گفتم ملازمت عادت چیست گفت بحرام نگریستن و شنیدن گفتم فساد صحبت چیست گفت آنچه هرچه اندر نفس فرا دیدار آید از شهوات متابعت وی کنی.

Абулқосим нсрободӣ гуяд зиндони ту тан туаст ва нафас туаст чун аз вай берун омадӣ броҳт афтодӣ ҷовдона .

ابوالقاسم نصرآبادی گوید زندان تو تن توست و نفس توست چون از وی بیرون آمدی براحت افتادی جاودانه.

Абуалҳусайн вроқ гуяд ибтидои кори мо андари масҷиди АбуУсмони эсор будӣ бФтўҳӣ ки будӣу шаби маълум бо мо набӯдӣ ва чун касе бмкрўҳӣ пеш бозомадӣ аз ваии кӣнаи нгрФтимии бнФсу узри хўостимӣ ва тавозуъ кардемӣ ӯро , чун ҳақоратии фаро дидор омадӣ андари дили мо аз касе , ӯро хизмат кардӣу никўӣӣ , то он бишудӣ .

ابوالحسین ورّاق گوید ابتدا کار ما اندر مسجد ابوعثمان ایثار بودی بفتوحی که بودی و شب معلوم با ما نبودی و چون کسی بمکروهی پیش بازآمدی از وی کینه نگرفتیمی بنفس و عذر خواستیمی و تواضع کردیمی او را، چون حقارتی فرا دیدار آمدی اندر دل ما از کسی، او را خدمت کردی و نیکوئی، تا آن بشدی.

АбўҳФз гуяд нафаси ҳама торикӣаст чароғ ӯ сар ӯсту нури чароғ ӯ тавфиқаст ҳаркии андари сар ӯ суҳбат накунад тавфиқӣ аз худоӣ , кор ӯ ҳамаи торикӣ буд .

ابوحفض گوید نفس همه تاریکی است چراغ او سرّ اوست و نور چراغ او توفیق است هرکه اندر سرّ او صحبت نکند توفیقی از خدای، کار او همه تاریکی بود.

Устоди эмоми раҳма аллоҳ гуяд маънии ончии чароғ ӯ сар ӯст он хоҳад ки сари банда буд миён ӯу миёни худои таъолӣ ва он маҳали ихлоси вай буд ва бидон бидонад ки ҳодисҳо бхдоист на ба вай ва на азуаст ва то аз ҳилау қӯти хеш безор шавад бар давоми авқоти пас даст дар тавфиқ занад аз шари нафаси хеш ки онкас ки тавфиқ ӯро дрнёбди илм ӯро суд надорад бнФси хеш ва на бхдоўнди хеш ва аз баҳр ин гуфтанд перон ҳар ки ӯро сар набошад Миср бошад .

استاد امام رَحِمَهُ اللّهُ گوید معنی آنچه چراغ او سرّ اوست آن خواهد که سرّ بنده بود میان او و میان خدای تعالی و آن محل اخلاص وی بود و بدان بداند که حادثها بخدایست نه به وی و نه ازوست و تا از حیلة و قوت خویش بیزار شود بر دوام اوقات پس دست در توفیق زند از شرّ نفس خویش که آنکس که توفیق او را درنیابد علم او را سود ندارد بنفس خویش و نه بخداوند خویش و از بهر این گفتند پیران هر که او را سّرّ نباشد مُصِرّ باشد.

АбуУсмон гуяд ҳечкас айбҳои нафас хеш набинад модом ки ӯро аз хештани чизе некӯ ояд , айбҳои хеш касе бинад кӣ андари ҳолҳо хештанро накӯҳида дорад .

ابوعثمان گوید هیچکس عیبهای نفس خویش نبیند مادام که او را از خویشتن چیزی نیکو آید، عیبهای خویش کسی بیند کی اندر حالها خویشتن را نکوهیده دارد.

АбўҳФс гуяд зуд буд ҳалоки онкас кӣ айб хеш набинад ки маосӣ бурид куфраст .

ابوحفص گوید زود بود هلاک آنکس کی عیب خویش نبیند که معاصی برید کفرست.

Абусулаймон гуяд ҳеҷ чизи маро аз аъмоли хеш некӯ наомадаст ки ман бидон савоб чашм доштаам аз худоӣ .

ابوسلیمان گوید هیچ چیز مرا از اعمال خویش نیکو نیامدست که من بدان ثواب چشم داشته ام از خدای.

Сиррӣ гуяд давр бошед аз ҳамсоягони тавонгару қроиии бозорӣу олимони амирон .

سری گوید دور باشید از همسایگان توانگر و قرّایی بازاری و عالمان امیران.

Зўолнўн гуяд фасод бар халқ аз шаш чизи даройад аз заъифии нияти андари кори охират , дигари онки тнҳоءи эшон гарави шаҳвати эшон буд , се дигари ғалабаи амл дароз дорад бо наздикии аҷал , чаҳоруми эсори рзоءи халқон бар рзоءи ҳақ , панҷуми мтобът кардани ҳавоу бозпас афкандани суннати расӯли слии аллоҳи алайҳи вслм , шашуми онки злтҳои салафи ҳуҷҷат хеш кардаанду ҳнрҳоءи эшон ҷумла дафн кардаанд .

ذوالنّون گوید فساد بر خلق از شش چیز درآید از ضعیفی نیّت اندر کار آخرت، دیگر آنک تنهاء ایشان گرو شهوت ایشان بود، سه دیگر غلبۀ امل دراز دارد با نزدیکی اجل، چهارم ایثار رضاء خلقان بر رضاء حق، پنجم متابعت کردن هوا و بازپس افکندن سنّت رسول صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ، ششم آنک زلّتهای سلف حجّت خویش کرده اند و هنرهاء ایشان جمله دفن کرده اند.