Абуҳурира гуяд разии аллоҳи анҳу ки пайғамбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт беҳтарини зиндагонӣ мард онаст ки мардӣ буд Аннани асби хеши гирифта , андари сиблати худоӣ ҳарҷо ки овозӣ барояд ё бимӣ буд бар пушти асб буд , марг ҳаме ҷӯяд ё куштан ва ё мардӣ ки гӯсфандон дорад дар ғории азин ғорҳо ё равадӣ азин равадҳоу намоз бпоӣ медорад ва зкўаҳ медиҳаду худоиро ҳамеи пурситад то онгаҳе ки марг ояд , ӯ нест аз мардумони магар дар хайр .

ابوهُرَیره گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ که پیغمبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّم گفت بهترین زندگانی مرد آنست که مردی بود عنان اسب خویش گرفته، اندر سبیل خدای هرجا که آوازی برآید یا بیمی بود بر پشت اسب بود، مرگ همی جوید یا کشتن و یا مردی که گوسفندان دارد در غاری ازین غارها یا رودی ازین رودها و نماز بپای میدارد و زکوة می دهد و خدای را همی پرستد تا آنگهی که مرگ آید، او نیست از مردمان مگر در خیر.

Устод эмом гуяд раҳмаи аллоҳ ки хилвати сифати аҳли сФўт буду азлат аз нишонҳои васлат буду мурӣду мубтадиро чора набӯд аз азлати андари аввали кор аз абноءи ҷинс ӯу андари ниҳоят аз хилват то мтҳққ шавад вай бо инси вайу ҳақи банда чун азлат ихтиёр кард онаст кӣ эътиқод кунад кӣ бад-ӣни азлати саломат халқ мехоҳад аз шари хешу қасди саломат хеш накунад аз шари халқ ки аввали қисмати натиҷаи хиради доштани нафас ӯ буду дувуми мазияти хеш дидан бар халқ ва ҳар ки хештан ҳақир дорад мутавозеъ буд ва ҳар ки фазл хеш бинад бар дигарон мутакаббир буд .

استاد امام گوید رَحِمَهُ اللّهُ که خلوت صفت اهل صفوت بود و عزلت از نشانهای وصلت بود و مرید و مبتدی را چاره نبود از عزلت اندر اوّل کار از ابناء جنس او و اندر نهایت از خلوت تا متحقّق شود وی با انس وی و حق بنده چون عزلت اختیار کرد آنست کی اعتقاد کند کی بدین عزلت سلامت خلق میخواهد از شرّ خویش و قصد سلامت خویش نکند از شرّ خلق که اول قسمت نتیجه خُرد داشتن نفس او بود و دوم مزیّت خویش دیدن بر خلق و هر که خویشتن حقیر دارد متواضع بود و هر که فضل خویش بیند بر دیگران متکبّر بود.

Рҳбониро диданд гуфтанд ӯро ту роҳибӣ гуфт на ки ман сгбонӣам ин нафаси ман сегӣаст фарои мардумон ҳаме уфтад , виро аз миёни эшон берун овардаам то мардумон аз вай саломат ёбанд .

رهبانی را دیدند گفتند او را تو راهبی گفت نه که من سگبانی ام این نفس من سگی است فرا مردمان همی افتد، ویرا از میان ایشان بیرون آورده ام تا مردمان از وی سلامت یابند.

Мардӣ ба касе бигузашт аз порсоёни он пери ҷома аз вай фароҳам гирифт он мард гуфт ҷома чаро фароҳам гирифтӣ аз ман кӣ ҷомаи ман палид нест гуфт занн хато кардӣ пероҳан манаст ки палидаст . Ҷома фароҳам гирифтам то ҷомаи ту палид нагардад . Ва аз одоб азлат онаст ки илм ҳосил кунад он қадар кӣ эътиқоди вай дуруст гардад то деви виро аз роҳ ба набарди бўсўосу илми шаръиётро биомузади он қадар ки фаризаи бгзорд то бноءи кори вай бар бунёд муҳкам бошад .

مردی به کسی بگذشت از پارسایان آن پیر جامه از وی فراهم گرفت آن مرد گفت جامه چرا فراهم گرفتی از من کی جامۀ من پلید نیست گفت ظن خطا کردی پیراهن من است که پلید است. جامه فراهم گرفتم تا جامۀ تو پلید نگردد. و از آداب عزلت آنست که علم حاصل کند آن قدر کی اعتقاد وی درست گردد تا دیو ویرا از راه به نبرد بوسواس و علم شرعیّات را بیاموزد آن قدر که فریضه بگزارد تا بناء کار وی بر بنیاد محکم باشد.

Ва азлати андари ҳақиқати ҷудо боз шуданаст аз хислатҳои накӯҳида зеро ки таъсир дар бадал кардани сифот накӯҳидааст бсФоти писандида на давр шудан аз ватан ва барои ин гуфтаанд кӣ ориф кист гуфтанд коӣни боӣн бо мардумон буд бзоҳр ва аз эшон давр буд басар .

و عزلت اندر حقیقت جدا باز شدنست از خصلتهای نکوهیده زیرا که تأثیر در بدل کردن صفات نکوهیده است بصفات پسندیده نه دور شدن از وطن و برای این گفته اند کی عارف کیست گفتند کَائنٌ بَائِنٌ با مردمان بود بظاهر و از ایشان دور بود بسرّ.

Аз устод Абӯали шунидам гуфт ончӣ мардумон мепӯшанд май пӯшу ончии эшон михўрнд мехур валикини басар азишон ҷудо мебош .

از استاد ابوعلی شنیدم گفت آنچه مردمان می پوشند می پوش و آنچه ایشان میخورند میخور ولیکن بسرّ ازیشان جدا می باش.

Ва ҳам аз устод Абӯали шунидам гуфт яке биёмад пеш ман гуфт аз даври ҷой омадаам бнздик ту гуфтам ин ҳадис ба қатъ масофат несту сафар кардан , гомӣ аз нафаси фаротари шӯ ки мақсӯди ту ҳосил шуд .

و هم از استاد ابوعلی شنیدم گفت یکی بیامد پیش من گفت از دور جای آمده ام بنزدیک تو گفتم این حدیث به قطع مسافت نیست و سفر کردن، گامی از نفس فراتر شو که مقصود تو حاصل شد.

Аз Абуязид ҳикоят кунанд гуфт ҳақро таъолӣ бихоб дидам гуфтам туро чигуна ёбам гуфт худро бигзору биё .

از ابویزید حکایت کنند گفت حق را تعالی بخواب دیدم گفتم ترا چگونه یابم گفت خود را بگذار و بیا.

АбуУсмон мағрибӣ гуяд ҳар ки хилват бар суҳбат ихтиёр кунад бояд кӣ аз ёд кард ҳамаи чизҳо холӣ шавад магар ёд кард худоӣ , ӯ аз ҳамаи иродатҳо холӣ буд аз ҷамеъи асбоб . Агар барин сифат набошад хилвати ваии балоу ҳалок буд .

ابوعثمان مغربی گوید هر که خلوت بر صحبت اختیار کند باید کی از یاد کرد همه چیزها خالی شود مگر یاد کرد خدای، او از همه ارادتها خالی بود از جمیع اسباب. اگر برین صفت نباشد خلوت وی بلا و هلاک بود.

Ва гуфтаанд танҳо шудани бхлўти ҷомеътар буд дўоъии селоатро .

و گفته اند تنها شدن بخلوت جامع تر بود دواعی سلوت را.

Яҳёи бен маоз гуяд бингар инси хеши бхлўту инси ту бозуи андари хилват агар инси ту бхлўт буд чун аз хилвати беруни аӣии инси ту бишавад ва агар инси ту бадв буд андари хилвати ҳамаи ҷойҳо туро якеаст , дашту кӯҳу биёбон .

یحیی بن معاذ گوید بنگر انس خویش بخلوت و انس تو بازو اندر خلوت اگر انس تو بخلوت بود چون از خلوت بیرون ائی انس تو بشود و اگر انس تو بدو بود اندر خلوت همه جایها ترا یکی است، دشت و کوه و بیابان.

Мардии бзёрти Абубакр вроқ омад чун хост ки боз гардад гуфт маро васиятӣ кун гуфт хайри дунёу охират дар хилват ва қиллат ёфтаму шари дунёу охират дар касрату ихтилот .

مردی بزیارت ابوبکر ورّاق آمد چون خواست که باز گردد گفت مرا وصیّتی کن گفت خیر دنیا و آخرت در خلوت و قلّت یافتم و شرّ دنیا و آخرت در کثرت و اختلاط.

Ҷририро пурседанд аз азлат гуфт шудани андари миёни заҳматҳо ва нигоҳдоштан сар ки бар ту заҳмат накунаду нафаси ҷудои боз кардан аз халқу сари ту баста буд баҳақ .

جُرَیری را پرسیدند از عزلت گفت شدن اندر میان زحمتها و نگاهداشتن سرّ که بر تو زحمت نکند و نفس جدا باز کردن از خلق و سر تو بسته بود بحق.

Ва гуфтаанд ки ҳаркии азлат ихтиёр кунад ъз ӯро ҳосил шавад .

و گفته اند که هرکه عزلت اختیار کند عزّ او را حاصل شود.

Ва гуфтаанд аз саҳл ки хилват дуруст наёяд магари бҳлол хӯрдану ҳалол хӯрдан дуруст наёяд магари бгзордни ҳақи худоӣ .

و گفته اند از سهل که خلوت درست نیاید مگر بحلال خوردن و حلال خوردن درست نیاید مگر بگزاردن حق خدای.

Зўолнўн гуяд ҳеҷ надидам ҳосил кардани ихлосро беҳтар аз хилват .

ذوالنّون گوید هیچ ندیدم حاصل کردن اخلاص را بهتر از خلوت.

Абуабдулло рамлӣ гуяд дӯсти ту хилвати боду таоми ту гуруснагӣу ҳадиси ту муноҷот , ё бимирӣ ё бхдои рисӣ .

ابوعبداللّه رملی گوید دوست تو خلوت باد و طعام تو گرسنگی و حدیث تو مناجات، یا بمیری یا بخدای رسی.

Зўолнўн гуяд нест онкии мҳтҷби гашт аз халқи бхлўт то биншинад чунонк онкасӣ кӣ мҳтҷб гардад азишон бхдоӣ .

ذوالنّون گوید نیست آنکه محتجب گشت از خلق بخلوت تا بنشیند چنانک آنکسی کی محتجب گردد ازیشان بخدای.

Ҷунайд гуяд сахтии азлати осонтар аз мудорои омехтан .

جنید گوید سختی عزلت آسان تر از مدارای آمیختن.

Мкҳўл гуяд агар дар омехтани мардумони хайр буд андари азлат аз эшон саломат буд .

مکحول گوید اگر در آمیختن مردمان خیر بود اندر عزلت از ایشان سلامت بود.

Яҳёи бен маоз гуяд тнҳоӣӣ нишаст сдиқонст .

یحیی بن معاذ گوید تنهائی نشست صدّیقانست.

Аз устод Абӯали шунидам раҳмаи аллоҳ ки шблӣ гуфт ё мардумони алоФлос алоФлос гуфтанд ё бобикри аломат ифлос чист гуфт аз аломати ифлоси астинос буд бамурдмон .

از استاد ابوعلی شنیدم رَحِمَهُ اللّهُ که شبلی گفت یا مردمان الافلاس الافلاس گفتند یا بابکر علامت افلاس چیست گفت از علامت افلاس استیناس بود بمردمان.

Яҳёи бен абӣ касӣр гуяд ҳар кӣ бо мардумономезад мудоро бояд кард ва ҳар ки мудоро кунад риё карда бошад .

یحیی بن ابی کثیر گوید هر کی با مردمان آمیزد مدارا باید کرد و هر که مدارا کند ریا کرده باشد.

Съдбн ҳарб гуяд наздики молики бен мъўл шудам бкўФаҳ виро дидам дар сарои хеш танҳо гуфтам мутаваҳҳиш нагардӣ аз тнҳоӣӣ гуфт чунон донам ки ҳечкас бо худоӣ мстўҳш нагардад .

سعدبن حرب گوید نزدیک مالک بن مِعْوَلْ شدم بکوفه ویرا دیدم در سرای خویش تنها گفتم متوحش نگردی از تنهائی گفت چنان دانم که هیچکس با خدای مستوحش نگردد.

Ҷунайди рост , гуфт ҳарки хоҳад ки дайни ваии бсломт буду тану дили ваии осӯда буд гӯ аз мардумон ҷудо бош ки ин замона ваҳшатаст ва хирадманд онаст ки тнҳоӣӣ ихтиёр кунад .

جنید راست، گفت هرکه خواهد که دین وی بسلامت بود و تن و دل وی آسوده بود گو از مردمان جدا باش که این زمانۀ وحشت است و خردمند آنست که تنهائی اختیار کند.

Бӯи ёқӯб сўсӣ гуяд танҳо бӯдани натавонади магар касе ки аз ҷумлаи ақўё буд аммо амсоли моро иҷтимои сӯдмандтар то дар баробари якдигар кор мекунанд .

بو یعقوب سوسی گوید تنها بودن نتواند مگر کسی که از جملۀ اقویا بود اما امثال ما را اجتماع سودمندتر تا در برابر یکدیگر کار می کنند.

Абўолъбос домғонӣ гуяд шблии маро васият кард ва гуфт тнҳоӣии пешаи гиру номи хеш аз девони қавм бирў кун ва рӯй фаро девор кун то онгоҳ ки аҷали даройад .

ابوالعبّاس دامغانی گوید شبلی مرا وصیّت کرد و گفت تنهائی پیشه گیر و نام خویش از دیوان قوم بیرو کن و روی فرا دیوار کن تا آنگاه که اجل درآید.

Касе бнздики Шуайби бен ҳарб омад гуфт чаро омадӣ гуфт то наздики ту ббошм гуфт ибодат ширкат барнатобад , ҳар киро бо худоӣ инс набӯд бо ҳеҷ чизаш инс набӯд .

کسی بنزدیک شعیب بن حرب آمد گفت چرا آمدی گفت تا نزدیک تو بباشم گفت عبادت شرکت برنتابد، هر که را با خدای انس نبود با هیچ چیزش انس نبود.

Якеро азин қавм пурседанд ки онҷо ҳечкас ҳаст ки бо зу мўонстӣ буд гуфт ҳаст , даст фаро карду мусҳафи қуръон бардошт гуфт инаст ва дарин маънӣ шоир гуяд .

یکی را ازین قوم پرسیدند که آنجا هیچکس هست که با زو موانستی بود گفت هست، دست فرا کرد و مصحف قرآن برداشت گفت اینست و درین معنی شاعر گوید.

Шеър :

شعر:

Мардии зўолнўни мисриро пурсед ки азлат кӣ дуруст ояд маро гуфт онгоҳ ки аз нафаси хеши азлатгирӣ .

مردی ذوالنّون مصری را پرسید که عزلت کی درست آید مرا گفت آنگاه که از نفس خویش عزلت گیری.

Ибни алмборкро гуфтанд доруӣ дил чист гуфт мардумон нодидан .

ابن المبارک را گفتند داروی دل چیست گفت مردمان نادیدن.

Ва гуфтаанд ки чун худоӣ хоҳад ки бандаро аз зли маъсият бо ъзи тоъати оради тнҳоӣӣ бар вай осон кунаду бқноъти виро тавонгар кунаду бъиби тани хеш бино кунаду ҳаркии ин ӯро доданд хайри дунёу охират ӯро доданд .

و گفته اند که چون خدای خواهد که بندۀ را از ذلّ معصیت با عزّ طاعت آرد تنهائی بر وی آسان کند و بقناعت ویرا توانگر کند و بعیب تن خویش بینا کند و هرکه این او را دادند خیر دنیا و آخرت او را دادند.