Қоли аллоҳи таъолии разии аллоҳи анҳуам врзўои анҳу .

قالَ اللّهُ تَعالی رَضِیَ اللّهُ عَنْهُمْ ورَضُوا عَنْهُ.

Ҷобрбн Абдуллоҳ гуяд разии аллоҳи анҳу ки пайғомбар гуфт слии аллоҳи алайҳи вслми аҳли биҳишти андари ҷойгоҳҳои хеш бошанд , аз ногоҳ нурӣ падедор ояд аишонро бар дар биҳишти србрдорнд , худовандро субҳонаи втъолии бенанд ки гуяд ё аҳли биҳишт ҳоҷат хоҳед аз ман гӯйанд ёрб хушнӯдии ту хоҳем аз мо , ҳақи субҳона втъолӣ гуяд хушнӯдӣ манаст ки шуморо дар биҳишт фурӯд овардааст ,у каромати ман шуморо рӯзӣ бӯдааст , ҳоҷат хоҳед гӯйанд ёрб аз ту зиёдати азин хоҳеми наҷибҳо биоранд аз ёқӯти сурхи маҳори эшон зумурради сабзи брншиннд ва ҳар гомӣ аз он ӯ чандон буд ки чашм ӯ бибинад худованди субҳона втъолӣ бифармоед ки дарахтон ки бар эшон мива буду ҳурон биёянд гӯйанд нҳни алхолдоти Флонмўту нҳни алноъмоти Флои нбؤс , азўоҷи қавми муъминин киром . Мо онем ки ҳаргиз намирем ва ҷавононем ки ҳаргиз пер нигарадем , мо ҷуфти мؤмноним ва кӯҳҳо бенанд аз машки сипед бод меояд ва он машк бар эшон нисор ҳаме кунаду онрои бод мсираҳ хонанд , барин ҷамалат ҳаме оянд то ббҳшти адан ва он қасаба биҳиштаст Фриштгон гӯйанд ёрб қавм омаданд , худованди субҳона втъолӣ гуяд марҳабои болсодқини марҳабои болтоӣъини ҳиҷобҳо аз пеши чашмҳои эшон баргиранд бхдоўнд таъолӣ нигаранд , аз нури худованди таъолӣ чунон гирданд ки якдигарро набенанд пас аишонро гӯйанд бо кӯшкҳо шавед игдигрро бенанд , пайғомбар гуяд слии аллоҳи алайҳ вслм инаст қавли худои таъолӣ , нзлои ман ғафури раҳим .

جابربن عبداللّه گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ که پیغامبر گفت صلّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اهل بهشت اندر جایگاههای خویش باشند، از ناگاه نوری پدیدار آید ایشانرا بر در بهشت سربردارند، خداوند را سبحانه وتعالی بینند که گوید یا اهل بهشت حاجت خواهید از من گویند یارب خشنودی تو خواهیم از ما، حق سُبْحَانَهُ وَتَعالی گوید خشنودی منست که شما را در بهشت فرود آورده است، و کرامت من شما را روزی بوده است، حاجت خواهید گویند یارب از تو زیادت ازین خواهیم نجیبها بیارند از یاقوت سرخ مهار ایشان زمرّد سبز برنشینند و هر گامی از آن او چندان بود که چشم او ببیند خداوند سُبْحَانَهُ وَتَعالی بفرماید که درختان که بر ایشان میوه بود و حوران بیایند گویند نَحْنُ الْخالِداتُ فَلانَموتُ و نَحْنُ النّاعِماتُ فَلا نَبْؤُسُ، اَزْواجُ قَوْمٍ مُْؤمِنینَ کِرامٍ. ما آنیم که هرگز نمیریم و جوانانیم که هرگز پیر نگردیم، ما جفت مؤمنانیم و کوهها بینند از مشک سپید باد می آید و آن مشک بر ایشان نثار همی کند و آنرا باد مُثیره خوانند، برین جملت همی آیند تا ببهشت عدن و آن قصبۀ بهشت است فریشتگان گویند یارب قوم آمدند، خداوند سُبْحَانَهُ وَتَعالی گوید مَرْحَبَاً بِالصّادِقینَ مَرْحَبَاً بِالطّائِعینَ حجابها از پیش چشمهای ایشان برگیرند بخداوند تَعالی نگرند، از نور خداوند تعالی چنان گردند که یکدیگر را نبینند پس ایشانرا گویند با کوشکها شوید یگدیگر را بینند، پیغامبر گوید صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اینست قول خدای تَعَالی، نُزُلاً مِنْ غَفورٍ رَحیمٍ.

Ва хилофаст миёни Ироқёну хуросонёни андари ризо ки ризо аз аҳволаст ё аз мақомот .

و خلافست میان عراقیان و خراسانیان اندر رضا که رضا از احوالست یا از مقامات.

Хуросонён гӯйанд ризо аз ҷумлаи мақомот буд ва ин ниҳоят таваккуласту маънии ин боз он ояд ки бандаи бксбу ҳиялат бадв расад .

خراسانیان گویند رضا از جملۀ مقامات بود و این نهایت توکّل است و معنی این باز آن آید که بنده بکسب و حیلت بدو رسد.

Ва Ироқён гӯйанд ризо аз ҷумла аҳволасту бандаро андарин касб набӯд балки андари дил фурӯд ояд чун ҳолҳои дигару мумкин буд миён ҳар ду забони ҷамъ кардан гӯйанд бдоити ризои мктсб буд бандаро ва он аз мақомотасту ниҳояти вай аз ҷумлаи аҳвол буд ва мктсб нест .

و عراقیان گویند رضا از جملۀ احوالست و بنده را اندرین کسب نبود بلکه اندر دل فرود آید چون حالهای دیگر و ممکن بود میان هر دو زبان جمع کردن گویند بدایتِ رضا مکتسَبْ بود بنده را و آن از مقامات است و نهایت وی از جملۀ احوال بود و مکتسب نیست.

Ва сухан бисёр гуфтаанд андари ризоу ҳаркас аз ҳоли хешу шурби хеш хабар додаанд ва чунонк дар иборат мухталифанд дар шурбу насиб мутафовитанд . Аммо шарти илм ки азон чора нест розии бхдоӣ , он буд ки бар тақдири худоӣ эътироз накунад .

و سخن بسیار گفته اند اندر رضا و هرکس از حال خویش و شرب خویش خبر داده اند و چنانک در عبارت مختلف اند در شرب و نصیب متفاوت اند. امّا شرط علم که ازان چاره نیست راضی بخدای، آن بود که بر تقدیر خدای اعتراض نکند.

Устод Абӯали гуфтӣ ризо на онаст ки бало набинад ва надонад , ризои он буд ки бар ҳукму қазо эътироз накунад .

استاد ابوعلی گفتی رضا نه آنست که بلا نبیند و نداند، رضا آن بود که بر حکم و قضا اعتراض نکند.

Ва бдонк бар банда воҷибаст ризо додани бқзо ки амр кардаанд брзои бадв , барои онк на ҳарчӣ бар банда қазо кардаанд воҷиб аст бирав ризо додан бидон чун маъсиятҳо ки қазост ва меҳнатҳои мусулмонон аз ҳаргуна .

و بدانک بر بنده واجبست رضا دادن بقضا که امر کرده اند برضا بدو، برای آنک نه هرچه بر بنده قضا کرده اند واجب است برو رضا دادن بدان چون معصیتها که قضاست و محنتهای مسلمانان از هرگونه.

Перон гуфтаанд бузургтарин мақомӣ мақом ризост яъне ҳаркиро брзо гиромӣ карданд ӯро бтрҳиби тмомтрӣу тақрйви бартарин гиромӣ карданд .

پیران گفته اند بزرگترین مقامی مقام رضاست یعنی هرکه را برضا گرامی کردند او را بترحیب تمامتری و تقریب برترین گرامی کردند.

Ъбдолўоҳдбн зайд гуяд , ризои бузургтарин мақомҳоасту биҳишт дунёаст .

عبدالواحدبن زید گوید، رضا بزرگترین مقامها است و بهشت دنیا است.

Ва бдонки банда аз худои розии натавонад буд магари пас аз онкии худои таъолӣ аз вай розӣ бошад зеро ки худоӣ гуфт разии аллоҳи анҳуам врзўои анҳу .

و بدانک بنده از خدای راضی نتواند بود مگر پس از آنکه خدای تعالی از وی راضی باشد زیرا که خدای گفت رَضِیَ اللّهُ عَنْهُم ورَضُوا عَنْهُ.

Аз устоди эмоми Абӯалии раҳма аллоҳ шунидам гуфт шогирдии фарои устод хеш гуфт банда донад ки худоӣ аз ӯ розӣ аст гуфт на . Шогирд гуфт донад устод гуфт чун донад гуфт чун дили хешро аз худоӣ розӣ ёбам донам ки худоӣ аз ман розӣ аст гуфт аҳсант ё ғулом .

از استاد امام ابوعلی رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم گفت شاگردی فرا استاد خویش گفت بنده داند که خدای از او راضی است گفت نه. شاگرد گفت داند استاد گفت چون داند گفت چون دل خویش را از خدای راضی یابم دانم که خدای از من راضی است گفت احسنت یا غلام.

Гӯйанд Мӯсои алайҳ ассалом гуфт роҳ намой марои бакорӣ ки чун ман он бикунам , аз ман розӣ гардӣ гуфт ё Мӯсои тоқати надории Мӯсо бсҷўд афтод тазаррӯъ кард , худои таъолӣ ваҳй фиристод ба вай ки эй писари умрони ризои ман аз ту андар онаст ки ту ризои диҳии бқзоءи ман .

گویند موسی علیه السّلام گفت راه نمای مرا بکاری که چون من آن بکنم، از من راضی گردی گفت یا موسی طاقت نداری موسی بسجود افتاد تضرّع کرد، خدای تعالی وحی فرستاد به وی که ای پسر عمران رضای من از تو اندر آنست که تو رضا دهی بقضاء من.

Абусулаймон дороне гуяд чун аз шаҳавот берун ояд ӯ розӣ бошад .

ابوسلیمان دارانی گوید چون از شهوات بیرون آید او راضی باشد.

Нсрободӣ гуяд ҳар ки хоҳад ки бмҳл ризо бирасад бигӯ ончии ризоӣ худоӣ даронаст барадаст гир .

نصرآبادی گوید هر که خواهد که بمحلّ رضا برسد بگو آنچه رضای خدای درآنست بردست گیر.

Мҳмдбн хафиф гуяд ризо бар ду қисмат буд ризо буд бадву ризо буд азуу ризои бадви он буд ки андари тадбир буду ризои азуи андари ончӣ қазо кунад .

محمّدبن خفیف گوید رضا بر دو قسمت بود رضا بود بدو و رضا بود ازو و رضا بدو آن بود که اندر تدبیر بود و رضا ازو اندر آنچه قضا کند.

Устод Абӯали гуфт раҳмаи аллоҳи алайҳи роҳи соликони дарозтар буд ва он роҳ риёзатасту роҳи хоссагони нздиктрсти валикини саъбтар буд ва он онаст ки амали ту брзо буду ризои бқзо .

استاد ابوعلی گفت رَحْمَةُ اللّهُ عَلَیْهِ راه سالکان درازتر بود و آن راه ریاضت است و راه خاصگان نزدیکترست ولیکن صعبتر بود و آن آنست که عمل تو برضا بود و رضا بقضا.

Рӯем гуяд ризои он буд ки агар дӯзах бар дасти рости вай бдоштаҳ бошанд нагӯяд ки бҷонби чап май бояд .

رویم گوید رضا آن بود که اگر دوزخ بر دست راست وی بداشته باشند نگوید که بجانب چپ می باید.

Абубакр тоҳир гуяд , ризои берун кардан кроҳитаст аз дил то андари дили ҷуз шодӣ набошад .

ابوبکر طاهر گوید، رضا بیرون کردن کراهیت است از دل تا اندر دل جز شادی نباشد.

Воситӣ гуяд ҳарчанд туоне ризоро корфармоӣ , мабош то ризои туро кор фармоед ки маҳҷӯби гардӣ аз лаззот ӯу руят ӯ аз ҳақиқати ончӣ мутолиа кунад ва андарин сухан ки воситӣ гуфт хатарӣ азимасту андарон танбеҳӣаст қавмро магар аз баҳри онки наздики эшон ором гирифтани боҳўоли ҳиҷоб буд аз гардонандаи аҳвол чун аз ризо лиззат ёфту бадали роҳат ризо ёфт аз шуҳуди ҳақи маҳҷӯби гашт .

واسطی گوید هرچند توانی رضا را کارفرمای، مباش تا رضا ترا کار فرماید که محجوب گردی از لذّات او و رؤیت او از حقیقت آنچه مطالعه کند و اندرین سخن که واسطی گفت خطری عظیم است و اندران تنبیهی است قوم را مگر از بهر آنک نزدیک ایشان آرام گرفتن باحوال حجاب بود از گردانندۀ احوال چون از رضا لذّت یافت و بدل راحت رضا یافت از شهود حق محجوب گشت.

Ҳам воситӣ гуяд нигари блзти тоъату ҳаловати он ғарра нашӯй ки он заҳр қотиласт .

هم واسطی گوید نگر بلذّت طاعت و حلاوت آن غرّه نشوی که آن زهر قاتلست.

Писар хафиф гуяд ризо ором диласт бҳкмҳоӣ ӯ , мувофиқати дили бончаҳ ӯ бипасандад ва ихтиёр кунад .

پسر خفیف گوید رضا آرام دلست بحکمهای او، موافقت دل بآنچه او بپسندد و اختیار کند.

Робиъаро пурседанд ки бандаи розӣ кӣ бошад гуфт онгоҳ ки аз меҳнат шод шавад ҳамчунонк аз неъмат .

رابعه را پرسیدند که بنده راضی کی باشد گفت آنگاه که از محنت شاد شود همچنانک از نعمت.

Гӯйанд шблӣ гуфт пеши ҷунайди лоҳўли влоқўаҳи алои биллоҳ . Ҷунайд гуфт ин гуфтори танг дилӣ бошаду танги дилӣ аз дасти бдоштни ризо буд бқзо .

گویند شبلی گفت پیش جنید لاحَوْلَ وَلاقَوَّةَ اِلَّا بِاللّهِ. جَنَیْد گفت این گفتار تنگ دلی باشد و تنگ دلی از دست بداشتن رضا بود بقضا.

Абусулаймон гуяд ризо онаст ки аз худоӣ биҳишт нахоҳӣ ва аз дӯзахи паноҳи нҷўӣӣ .

ابوسلیمان گوید رضا آنست که از خدای بهشت نخواهی و از دوزخ پناه نجوئی.

Зўолнўн гуяд се чиз аз аломати ризо буд , дасти бдоштни ихтиёри пеш аз қазо ва ноёфтан талхии пас аз қазо ва ёфтан муҳаббати андари вақти бало .

ذوالنّون گوید سه چیز از علامت رضا بود، دست بداشتن اختیار پیش از قضا و نایافتن تلخی پس از قضا و یافتن محبّت اندر وقت بلا.

Ҳусайни бен алии ъалиҳумо ассаломро гуфтанд Абӯзар ҳаме гуяд ки дарвеширо дўстр дорам аз тавонгарӣу бемориро дўстр дорам аз тан дурустӣ гуфт худои таъолӣ бар Абӯзар раҳмат кунод ман ҳаме гӯям ҳар ки таваккул бар никўӣии ихтиёр худоӣ кунад ӯро бар ихтиёри худои ихтиёрӣ дигар набӯд .

حسین بن علی علیهما السلام را گفتند ابوذر همی گوید که درویشی را دوستر دارم از توانگری و بیماری را دوستر دارم از تن درستی گفت خدای تعالی بر ابوذر رحمت کناد من همی گویم هر که توکّل بر نیکوئی اختیار خدای کند او را بر اختیار خدای اختیاری دیگر نبود.

Фзил ъёз гуяд ки башар ҳоФӣ гуфт ризои фозилтар аз зуҳди андари дунё аз онки розиро ҳеҷ орзӯ накунад бар манзалати хеш .

فضیل عیاض گوید که بشر حافی گفت رضا فاضلتر از زهد اندر دنیا از آنک راضی را هیچ آرزو نکند بر منزلت خویش.

Абўъсмонро пурседанд аз қавли пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслми асأлки алрзои баъд алқзо гуфт зеро ки ризои пеш аз қазои азм буд бар ризоу ризои пас аз қазои ризои он буд .

ابوعثمانرا پرسیدند از قول پیغامبر صلّی اللّه عَلَیْهِ وَسَلَّمَ اَسألُکَ الْرّضا بَعْدَ القَضَا گفت زیرا که رضا پیش از قضا عزم بود بر رضا و رضا پس از قضا رضا آن بود.

Абусулаймон гуяд мехоҳам ки тарафӣ аз ризо бидонам то агар маро дар оташ кунад бидон розӣ бошам ё на .

ابوسلیمان گوید میخواهم که طرفی از رضا بدانم تا اگر مرا در آتش کند بدان راضی باشم یا نه.

АбуАмр димишқӣ гуяд ризо бардоштан ҷазаъ буд андар ҳар ҳоле ки бошад .

ابوعمرو دمشقی گوید رضا برداشتن جزع بود اندر هر حالی که باشد.

Ҷунайд гуяд ризои ихтиёр аз миён бардоштан буд .

جُنَید گوید رضا اختیار از میان برداشتن بود.

Ибн ато гуяд ризо нигаристан буд бадали бончаҳи андари азали худованди таъолии бандаро ихтиёр карда бошад ва он дасти бдоштн хашмаст .

ابن عطا گوید رضا نگریستن بود بدل بآنچه اندر ازل خداوند تعالی بنده را اختیار کرده باشد و آن دست بداشتن خشم است.

Рӯем гуяд ризои истиқболи қазо буд бшодӣ .

رُویَم گوید رضا استقبال قضا بود بشادی.

Ҷрирӣ гуяд ҳар ки бидӯни андозаи хеш ризо диҳад худоӣ ӯро баркашад бартар аз ончӣ тамаъ дорад .

جُرَیری گوید هر که بدون اندازۀ خویش رضا دهد خدای او را برکشد برتر از آنچه طمع دارد.

Аббоси бен Абдулмуталлиби разии аллоҳ анҳу гуяд пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт ҳар ки таъм имон бичишед бхдоӣии худоӣ ризо диҳад .

عبّاس بن عبدالمطّلب رَضِیَ اللّهُ عَنْه گوید پیغامبر صَلّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت هر که طعم ایمان بچشید بخدائی خدای رضا دهد.

Умри хитоб нома навишт бобӯи Мӯсои ашъарӣ ки ҳамаи чизҳо андар ризоаст агар туоне розӣ бош воло сабр кун .

عمر خطّاب نامه نوشت بابو موسی اشعری که همه چیزها اندر رضا است اگر توانی راضی باش والّا صبر کن.

Утба алғлом гӯйанд шабӣ то рӯз ҳаме гуфт агар маро азоб кунӣ туро дӯст дорам , ва агар бар ман раҳмат кунӣ туро дӯст дорам .

عتبة الغلام گویند شبی تا روز همی گفت اگر مرا عذاب کنی ترا دوست دارم، و اگر بر من رحمت کنی ترا دوست دارم.

АбуУсмон ҳирӣ гуяд чиҳил соласт то дар ҳар ҳол ки марои худоӣ бар он бдоштст кроҳит надоштаам ва аз он ҳоли марои бадӣгарии набард ки ман онро кора бӯдаам .

ابوعثمان حیری گوید چهل سالست تا در هر حال که مرا خدای بر آن بداشتست کراهیت نداشته ام و از آن حال مرا بدیگری نبرد که من آنرا کاره بوده ام.

Аз устоди Абӯалии дқоқи раҳма аллоҳ шунидам ки гуфт худовандӣ бар банда хашм гирифту бандаи шафиъон фаро карду подшоҳ ӯро афв кард банда бигирист шафиъ гуфт ин гиристан чарост ки туро афв кард , ин худованд гуфт ӯ рзоءи ман ҳамеи талабад ва ӯро бидон роҳ нест бад-ӣни сабаб ҳаме гиряд ки аз вай розӣ шуд .

از استاد ابوعلی دقّاق رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم که گفت خداوندی بر بندۀ خشم گرفت و بنده شفیعان فرا کرد و پادشاه او را عفو کرد بنده بگریست شفیع گفت این گریستن چراست که ترا عفو کرد، این خداوند گفت او رضاء من همی طلبد و او را بدان راه نیست بدین سبب همی گرید که از وی راضی شد.