Қоли аллоҳи таъолии воъбди рбк ҳатто иأтики алиқин .

قالَ اللّهُ تَعالی وَاعْبُدْ رَبِّکَ حَتّی یَْأتِیَکَ الْیَقیِنُ.

Абуҳурираи разии аллоҳи анҳу ривоят кунад аз пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт ҳафт гуруҳи андари сояи худоӣ таъолӣ бошанд он рӯз ки ҳеҷ соя набошад магари соя ӯ , подшоҳии додгару ҷавонӣ ки андари ибодат баромада бошаду мардӣ ки аз масҷид берун ояд дили ваии бози он буд то ки онҷо боз шавад ва ду мард ки дӯстӣ кунанд аз баҳри худоӣ , бо якдигар бар он гирд оянд ва бар он пароканда шаванду мардӣ ки хдоиро ёд кунад андари хилват , ашк аз чашми вай берун ояду мардӣ ки занӣ ки соҳиби ҷамол ва ҳасб бошад ӯро бахуд хонд , ӯ гуяд ман аз худои тарсаму мардӣ ки садақа диҳад чунонк дасти чап ӯ надонад ки дасти рост чаҳ дод .

ابوهریره رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ روایت کند از پیغامبر صَلّی اللّهُ عَلَیْهِ وسَلّم گفت هفت گروه اندر سایۀ خدای تعالی باشند آن روز که هیچ سایۀ نباشد مگر سایۀ او، پادشاهی دادگر و جُوانی که اندر عبادت برآمده باشد و مردی که از مسجد بیرون آید دل وی باز آن بود تا که آنجا باز شود و دو مرد که دوستی کنند از بهر خدای، با یکدیگر بر آن گرد آیند و بر آن پراکنده شوند و مردی که خدایرا یاد کند اندر خلوت، اشک از چشم وی بیرون آید و مردی که زنی که صاحب جمال و حسب باشد او را بخود خواند، او گوید من از خدای ترسم و مردی که صدقه دهد چنانک دست چپ او نداند که دست راست چه داد.

Аз устод Абӯали шунидам ки гуфт убудийяти тамомтар аз ибодат буд ки аввали ибодат буд пас убудийят , пас ъбўдти ибодати авоми мؤмнонро буду убудийяти хавосроу убудийяти хоси хосро .

از استاد ابوعلی شنیدم که گفت عبودیّت تمامتر از عبادت بود که اوّل عبادت بود پس عبودیّت، پس عبودت عبادت عوام مؤمنانرا بود و عبودیّت خواص را و عبودیت خاص خاص را.

Ва ҳам аз вай шунидам ки гуфт ибодати асҳоби муҷоҳидатро буду убудийяти арбоби мкобдтро въбўдти сифати аҳли мушоҳидот буду ҳаркас ки бнФси худ бо ҳақи субҳона мзоиқт накунад ӯ соҳиби ибодат буду ҳаркас ки ба дил бахилӣ накунад бозу , ӯ соҳиби убудийят буду ҳаркас ки рӯҳи азу дареғ надорад ӯ соҳиби ъбўдт буд .

و هم از وی شنیدم که گفت عبادت اصحاب مجاهدت را بود و عبودیّت ارباب مکابدت را وعبودت صفت اهل مشاهدات بود و هرکس که بنفس خود با حق سُبْحانه مضایقت نکند او صاحب عبادت بود و هرکس که به دل بخیلی نکند بازو، او صاحب عبودیّت بود و هرکس که روح ازو دریغ ندارد او صاحب عبودت بود.

Ва гӯйанд убудийят қиём намӯданаст баҳақи тоъот чндонк тавонад ва бхўиштн нигаристан баназари тақсиру ончии азу ҳосил ояд аз ибодати бтўФиқу тақдир ҳақ донад .

و گویند عبودیّت قیام نمودنست بحق طاعات چندانک تواند و بخویشتن نگریستن بنظر تقصیر و آنچه ازو حاصل آید از عبادت بتوفیق و تقدیر حق داند.

Гуфтаанд убудийяти тарки ихтиёр буд дар ончӣ пайдо шавад аз қудрат .

گفته اند عبودیت ترک اختیار بود در آنچه پیدا شود از قدرت.

Ва гуфтаанд ки убудийяти безорӣ намӯданаст аз ҳавлу қӯту иқрор додан ки ончӣ бадв мерасад ҳама аз фазлу миннат ва анъом ҳақаст ҷли ҷалола .

و گفته اند که عبودیّت بیزاری نمودن است از حول و قوّت و اقرار دادن که آنچه بدو میرسد همه از فضل و منّت و انعام حقّست جَلَّ جَلالُهُ.

Ва гуфтаанд ки убудийят биҷой оварданаст ончии туро фармӯдаанду дасти бдоштн аз ончӣ туро наҳй кардаанд .

و گفته اند که عبودیت بجای آوردنست آنچه ترا فرموده اند و دست بداشتن از آنچه ترا نهی کرده اند.

Аз Абуабдулло хафиф пурседанд ки убудийят кӣ дуруст шавад гуфт чун бандаи ҳамагии худро баҳақ таслим кунаду бози он бар блоء ӯ сабр кунад .

از ابوعبداللّه خفیف پرسیدند که عبودیّت کی درست شود گفت چون بنده همگی خود را بحق تسلیم کند و باز آن بر بلاء او صبر کند.

Ибн мсрўқ гуяд ки аз саҳл Абдуллоҳ шунидам ки тааббуд дуруст нашавад касеро , то аи зчҳори чиз ҷазаъ накунад , аз гуруснагӣу бараҳнагӣу дарвешӣу хорӣ .

ابن مسروق گوید که از سهل عبداللّه شنیدم که تعبّد درست نشود کسی را، تا ا زچهار چیز جزع نکند، از گرسنگی و برهنگی و درویشی و خواری.

Ва гуфтаанд убудийяти он буд ки ҳамагии хеши бадв таслим кунӣу ҳамагии кори хеши азуи бинӣ .

و گفته اند عبودیّت آن بود که همگی خویش بدو تسلیم کنی و همگی کار خویش ازو بینی.

Ва гӯйанд аз ъломоти убудийяти тарки тадбир буд ва дидани тақдир .

و گویند از علامات عبودیّت ترک تدبیر بود و دیدن تقدیر.

Зўолнўн гуяд ки убудийяти он буд ки дар ҳамаи ҳоли банда ӯ бошӣ чунонк ӯ худованд туаст дар ҳамаи аҳвол .

ذوالنّون گوید که عبودیّت آن بود که در همه حال بندۀ او باشی چنانک او خداوند تو است در همه احوال.

Ҷрирӣ гуяд бандагон неъмат бисёранду бандагони манъам андакӣанд .

جُرَیری گوید بندگان نعمت بسیاراند و بندگان منعم اندکی اند.

Аз устод Абӯали шунидам ки гуфт бандаи онӣ ки дар банди онӣ агар дар банди нафасии бандаи нафасӣ ва агар дар банди днёӣии бандаи днёӣӣ . Қоли расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳи вслм . Тъси ъбдолдрҳми тъси абди алдинору тъси абди алхмисаҳ .

از استاد ابوعلی شنیدم که گفت بندۀ آنی که در بند آنی اگر در بند نفسی بندۀ نفسی و اگر در بند دنیائی بندۀ دنیائی. قالَ رَسولُ اللّهِ صَلّی اللّه عَلَیْه وَسَلّم. تَعِسَ عَبْدُالدِرْهَمِ تَعِسَ عَبْدُ الدّینارِ و تَعِسَ عَبْدُ الخَمیصَةِ.

Шайхи Абуязиди мардиро пурсед ки чаҳ пеша дорӣ гуфт хар банда гуфт худои хари турои марги дҳод то банда худоӣ бошӣ на бандаи хар .

شیخ ابویزید مردی را پرسید که چه پیشه داری گفت خر بنده گفت خدای خر ترا مرگ دهاد تا بندۀ خدای باشی نه بندۀ خر.

Аз шайх Абуабдурраҳмон шунидам ки гуфт аз ҷад хеш шунидам абўъмрўбни нҷид ки гуфт софӣ нашавад қадами ҳечкас андари убудийят то онгоҳ ки ҳамаи корҳои хеш риё бинад ва ҳолҳои хеш даъвӣ бинад .

از شیخ ابوعبدالرّحمن شنیدم که گفت از جدّ خویش شنیدم ابوعمروبن نُجَیْد که گفت صافی نشود قدم هیچکس اندر عبودیّت تا آنگاه که همه کارهای خویش ریا بیند و حالهای خویش دعوی بیند.

Абдуллоҳи бен манозил гуяд бандаи банда ӯ буд то ходим наҷуед хештанро чун хештанро ходими ҷуст аз ҳади бандагии биФтоду адаби дасти бдошт .

عبداللّه بن مُنازِل گوید بنده بندۀ او بود تا خادم نجوید خویشتن را چون خویشتن را خادم جست از حدّ بندگی بیفتاد و ادب دست بداشت.

Саҳли бен Абдуллоҳ гуяд бандаро тааббуд дуруст наёяд , то онгоҳ ки на андар адам бирав асар дарвешӣ бинад ва на андари Ганаи асари вуҷӯд .

سهل بن عبداللّه گوید بنده را تعبّد درست نیاید، تا آنگاه که نه اندر عدم برو اثر درویشی بیند و نه اندر غنا اثر وجود.

Аз устод Абӯали шунидам раҳмаи аллоҳ ки қимати зоҳиди бмъбўд ӯ буд ҳамчунонк шарафи орифи бмърўФ ӯ буд .

از استاد ابوعلی شنیدم رَحِمَهُ اللّهُ که قیمت زاهد بمعبود او بود همچنانک شرف عارف بمعروف او بود.

АбўҳФс гуяд убудийяти зинат банда бошад ҳар ки даст бидорад аз зинат , берун омад аз ҳади убудийят ва аз ғайр ӯ ҳоҷат нахоҳад .

ابوحفص گوید عبودیّت زینت بنده باشد هر که دست بدارد از زینت، بیرون آمد از حدّ عبودیّت و از غیر او حاجت نخواهد.

Ибн ато гуяд убудийяти андари чаҳор чизаст . Вафои биҷой оварданаст андари аҳду ҳад ҳо нигоҳдоштану бончаҳ буд ризо додан ва брончаҳ набӯд сабр кардан .

ابن عطا گوید عبودیّت اندر چهار چیز است. وفا بجای آوردن است اندر عهد و حد ها نگاهداشتن و بآنچه بود رضا دادن و برآنچه نبود صبر کردن.

Ъмрўбни Усмон алмкӣ гуяд ҳечкасро надидам аз мутааббидон ки ман дидам бимика ва ҷойгоҳҳои дигар ва аз ончии наздик мо омаданд , андари мавсимҳо , иҷтиҳод ӯ бештару доимтар бар ибодат аз музайяни раҳмаи аллоҳ ва ҳечкасро надидам бтъзим ӯ кори хдоирои ъзўҷл ва ҳечкас надидам ки он сахтӣ бар хештани ниҳод ки вай , ва бар мардумони осони ФрогрФтӣ чун вай .

عمروبن عثمان المکّی گوید هیچکس را ندیدم از متعبّدان که من دیدم بمکّه و جایگاههای دیگر و از آنچه نزدیک ما آمدند، اندر موسمها، اجتهاد او بیشتر و دائم تر بر عبادت از مُزَیِّن رَحِمَهُ اللّهُ و هیچکس را ندیدم بتعظیم او کار خدایرا عَزَّوَجَلَّ و هیچکس ندیدم که آن سختی بر خویشتن نهاد که وی، و بر مردمان آسان فراگرفتی چون وی.

Аз устод Абӯали шунидам ки гуфт ҳеҷ ном нест бузургтар аз убудийяту муъминро ҳеҷ ном нест тамомтар аз убудийят ва аз баҳри он худованди ъзосмаҳи андари васфи пайғамбари слии аллоҳи алайҳи вслми шаби миъроҷ чунин гуфт ва шарифтарин авқот ӯ он шаб буд андари дунё ки гуфт субҳони алзии асрии бъбдаҳи Лайлои дигар ҷой гуфт Фоўҳии илои абдаи мо аўҳӣ агар номӣ будӣ бузургтар аз убудийят виро бидон ном хондӣ .

از استاد ابوعلی شنیدم که گفت هیچ نام نیست بزرگتر از عبودیّت و مؤمن را هیچ نام نیست تمامتر از عبودیّت و از بهر آن خداوند عَزَّاسْمُهُ اندر وصف پیغمبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ شب معراج چنین گفت و شریفترین اوقات او آن شب بود اندر دنیا که گفت سُبْحَانَ الَّذی اَسْری بِعَبْدِهِ لَیلاً دیگر جای گفت فَاَوْحی اِلی عَبدِهِ ما اَوْحَی اگر نامی بودی بزرگتر از عبودیّت ویرا بدان نام خواندی.

Ва андарин маънӣ гуфта анд

و اندرین معنی گفته اند

Шеър :

شعر:

Ва гуфтаанд ду чизаст ки чун бтрк ӯ бгўӣии бҳқиқти убудийяти рисӣ , болиззати ором гирифтану эътимод кардан бар ҳаракат чун ин ду аз ту биФтоди убудийят биҷой оварадӣ чунонк воситӣ гуяд ҳазар кунед аз лиззати ато ки он ҳиҷобӣаст аҳли сафоро .

و گفته اند دو چیزست که چون بترک او بگوئی بحقیقت عبودیّت رسی، بالذّت آرام گرفتن و اعتماد کردن بر حرکت چون این دو از تو بیفتاد عبودیّت بجای آوردی چنانک واسطی گوید حذر کنید از لذّت عطا که آن حجابی است اهل صفا را.

Абӯали Ҷузҷонӣ гуяд ризои сарой убудийятасту сабр дар ӯсту тафвиз хона ӯст овоз аз дар буду фароғати андар саройасту роҳати андари хона .

ابوعلی جوزجانی گوید رضا سرای عبودیّت است و صبر دَرِ اوست و تفویض خانۀ اوست آواز از در بود و فراغت اندر سرای است و راحت اندر خانه.

Аз устоди Абӯали дқоқ шунидам ки гуфт чунонк рубубияти наът ҳақаст зоил нашавад , убудийяти сифат бандааст ки азу ҷудо нашавад ва андарин маънӣ гуфтаанд ,

از استاد ابوعلی دقّاق شنیدم که گفت چنانک ربوبیّت نعت حق است زایل نشود، عبودیّت صفت بنده است که ازو جدا نشود و اندرین معنی گفته اند،

Шеър :

شعر:

Нсрободӣ гуяд ибодот баталаб узру афв хостан аз тақсири он , аўлитр аз онки талаби иваз ва ҷазо кунӣ бар он .

نصرآبادی گوید عبادات بطلب عذر و عفو خواستن از تقصیر آن، اولیتر از آنک طلب عوض و جزا کنی بر آن.

Ҳам ӯ гуяд убудийяти биФкндни руят тааббудаст андари мшоҳдти маъбуд .

هم او گوید عبودیّت بیفکندن رؤیت تعبّد است اندر مشاهدت معبود.

Ҷунайд гуяд убудийяти тарк шуғлҳоасту машғӯл бӯдани бакорӣ ки он кор асл фароғатаст .

جُنَید گوید عبودیّت ترک شغلها است و مشغول بودن بکاری که آن کار اصل فراغتست.