Қоли аллоҳи таъолӣу қоли рбкми адъўнии астҷби лакам .

قالَ اللّهُ تَعالی وَ قالَ رَبُّکُمْ اُدْعُونی اَسْتَجِبْ لَکُمْ.

Инси молики разии аллоҳ анҳу гуяд ки пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт дуо мағз ибодатаст .

انس مالک رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ گوید که پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت دعا مغز عبادتست.

Устоди эмоми Абулқосими раҳма аллоҳ гуяд дуои калиди ҳама ҳоҷатҳоасту роҳат худованд ҳоҷатасту роҳат дармондагонасту паноҳгоҳ даравишонасту ғмгсор ниёзмандонаст худованди таъолии гуруҳеро бнкўҳид гуфт виқбзўни аидиҳми нсўои аллоҳи Фнсиҳм яъне дасти бмо бар надоранд бҳоҷти хеш .

استاد امام ابوالقاسم رَحِمَه اللّهُ گوید دعا کلید همه حاجتها است و راحت خداوند حاجتست و راحت درماندگان است و پناهگاه درویشان است و غمگسار نیازمندان است خداوند تعالی گروهی را بنکوهید گفت وَیَقْبِضونَ اَیْدِیَهُمْ نَسُوا اللّهَ فَنَسِیَهُم یعنی دست بما بر ندارند بحاجت خویش.

Саҳл Абдуллоҳ гуяд худои таъолии халқро бёФрид гуфт бо ман рози гўӣид ва агар рози нгўӣид бмн нигаред ва агар ин накунед аз ман бишанвед ва агар ин накунед бар даргоҳ ман бошед ва агар ин ҳама накунед ҳоҷат хоҳед аз ман .

سهلِ عبداللّه گوید خدای تعالی خلق را بیافرید گفت با من راز گوئید و اگر راز نگوئید بمن نگرید و اگر این نکنید از من بشنوید و اگر این نکنید بر درگاه من باشید و اگر این همه نکنید حاجت خواهید از من.

Аз устоди Абӯалии дқоқи раҳма аллоҳ шунидам ки саҳл Абдуллоҳ гуфт наздиктарин дуоҳо боҷобти дъоءи ҳол буду дъоءи ҳоли он буд ки худованди ваии музтар буд ки виро аз он чора набошад .

از استاد ابوعلیِ دقّاق رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم که سهلِ عبداللّه گفت نزدیکترین دعاها باجابت دعاء حال بود و دعاء حال آن بود که خداوند وی مضطرّ بود که ویرا از آن چاره نباشد.

Абуабдулло алмконсӣ гуяд наздик ҷунайд будам , занӣ андар омад , гуфт дуо кун ки писарӣ аз он ман гум шуда аст гуфт бирав сабр кун зан бишуд ва боз омаду дуо хост гуфт сабр кун гуфт сабрам барисед ва тоқатам намонад дуо кун маро ҷунайд гуфт агар чунинаст ки ту мигўӣӣ бирав бози хонаи шӯ ки писари ту боз омад , зан бишуд , писараши бози омада буд бшкри наздик ҷунайд омад ҷунайдро гуфтанд бачаи бдонстии он боз омадан гуфт худоӣ ъзўҷл мегуяд : амни иҷиби алмзтри азои дуоа .

ابوعبداللّه الْمَکانِسی گوید نزدیک جُنَیْد بودم، زنی اندر آمد، گفت دعا کن که پسری از آنِ من گم شده است گفت برو صبر کن زن بشد و باز آمد و دعا خواست گفت صبر کن گفت صبرم برسید و طاقتم نماند دعا کن مرا جنید گفت اگر چنین است که تو میگوئی برو باز خانه شو که پسر تو باز آمد، زن بشد، پسرش باز آمده بود بشکر نزدیک جنید آمد جنید را گفتند بچه بدانستی آن باز آمدن گفت خدای عَزَّوَجَلَّ می گوید: اَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ اِذا دَعَاهُ.

Ва бдонк хилофаст миёни мардумон ки дуои Фозлтрст ё хомӯшӣу ризо , гуруҳе гӯйанд дуои басари хеш ибодатаст аз қавли паёмбари слии аллоҳи алайҳи вслм ки алдъоءи мхи алъбодаҳи ончии ибодат буд бадви қиём кардан , аўлитр аз тарк зеро ки ҳақ ҳақаст субҳонаи втъолӣ агар бандаро иҷобат наёяду бмрод хеш нарасад бории баҳақи худоӣ қиём намӯда бошад зеро ки дуои изҳори бандагӣу дармондагӣ буд .

و بدانک خلافست میان مردمان که دعا فاضلترست یا خاموشی و رضا، گروهی گویند دعا بسر خویش عبادت است از قول پیامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ که الدُّعاءُ مُخُّ العِبَادةِ آنچه عبادت بود بدو قیام کردن، اولیتر از ترک زیرا که حق حق است سُبْحَانَهُ وَتَعالی اگر بندۀ را اجابت نیاید و بمراد خویش نرسد باری بحقّ خدای قیام نموده باشد زیرا که دعا اظهار بندگی و درماندگی بود.

Абўҳозм аърҷ гуяд агар аз дуои маҳрӯми монам бар ман душвортар бошад аз онк аз иҷобат .

ابوحازِم اَعْرَج گوید اگر از دعا محروم مانم بر من دشوارتر باشد از آنک از اجابت.

Ва гуруҳе гуфтаанд хомӯшӣу мурдагӣ дар зери ҳукму ризо додани бончаҳ аз пеш рафтааст аз ихтиёри ҳақи субҳонаи втъолии тамомтару аввалӣ .

و گروهی گفته اند خاموشی و مردگی در زیر حکم و رضا دادن بآنچه از پیش رفته است از اختیار حق سُبْحانَهُ وَتَعالی تمامتر و اولی.

Воситӣ азин гуфт ихтиёри ончӣ дар азал рафтаст турои беҳтар аз муъоризаи вақт .

واسطی ازین گفت اختیار آنچه در ازل رفتست ترا بهتر از معارضۀ وقت.

Ва пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслм хабар дод аз ҳақ таъолӣ гуфт ҳар ки бзкри ман машғӯл гардад аз савол , ӯро он даҳум ки фозилтар буд аз онки хўоҳндгонрои даҳум .

و پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ خبر داد از حق تعالی گفت هر که بذکر من مشغول گردد از سؤال، او را آن دهم که فاضلتر بود از آنک خواهندگانرا دهم.

Ва гуруҳе гуфтаанд банда бояд ки бзбони соҳиби савол буду бадали соҳиби ризо буд то ҳар дуӣ биҷой оварда бошӣ ва он аўлитр ки гӯйанд ки вақтҳо мухталифаст вақт буд ки дуои фозилтар аз хомӯшӣ буд ва он низ ҳам адабаст ва дар баъзе аҳволи хомӯшии фозилтар аз дуо ва он низ ҳам адабаст ва он буқат битавон донист зеро ки илми вақти андари он вақт буд чун андари дил ишоратӣ ёбад бдъо , дуои аўлитр ва чун ишорат бхомўшӣ кунанд хомӯшии тамомтар ва агар гӯйанд банда бояд ки ғофил набӯд аз мшоҳдти худованди хеш , андари ҳоли дуо , саҳеҳ буд пас воҷиб буд ки ҳоли хешро муроот кунад агар аз дуои зиёдат бастӣ ёбад андари вақти хеши дуои аўлитр ва агар дар вақти дуои заҷрӣ бо дил вай гардаду қабзӣ ҳаме бинад тарки дуои аўлитри андари вақт ва агар чунон буд ки андарин вақти дили хеш на зиёдат ёбаду қабз ва на баст ва на ҳосил омадани заҷр . Дуо кардан ва нокардани онҷо ҳар ду якеаст ва агар чунонаст ки дарин вақти ғалаба бар ваии илм буд , дуои аўлитр аз онк дуо ибодатаст ва агар ғалабаи дарин вақти маърифатро буд хомӯшии аўлитру саҳеҳ буд агар гӯйанд ҳарчӣ мусулмононро дар он насибӣ буд ё ҳақи субҳонаи втъолиро андарони ҳақӣ буд дуои аўлитр . Ва ҳарчӣ ҳаззи нафаси ту буд хомӯшии аўлитр .

و گروهی گفته اند بنده باید که بزبان صاحب سؤال بود و بدل صاحب رضا بود تا هر دوی بجای آورده باشی و آن اولیتر که گویند که وقتها مختلف است وقت بود که دعا فاضلتر از خاموشی بود و آن نیز هم ادبست و در بعضی احوال خاموشی فاضلتر از دعا و آن نیز هم ادبست و آن بوقت بتوان دانست زیرا که علم وقت اندر آن وقت بود چون اندر دل اشارتی یابد بدعا، دعا اولیتر و چون اشارت بخاموشی کنند خاموشی تمامتر و اگر گویند بنده باید که غافل نبود از مشاهدت خداوند خویش، اندر حال دعا، صحیح بود پس واجب بود که حال خویش را مراعات کند اگر از دعا زیادت بسطی یابد اندر وقت خویش دعا اولیتر و اگر در وقت دعا زجری با دل وی گردد و قبضی همی بیند ترک دعا اولیتر اندر وقت و اگر چنان بود که اندرین وقت دل خویش نه زیادت یابد و قبض و نه بسط و نه حاصل آمدن زجر. دعا کردن و ناکردن آنجا هر دو یکیست و اگر چنانست که درین وقت غلبه بر وی علم بود، دعا اولیتر از آنک دعا عبادتست و اگر غلبه درین وقت معرفت را بود خاموشی اولیتر و صحیح بود اگر گویند هرچه مسلمانان را در آن نصیبی بود یا حقّ سُبْحَانَه وَتَعالی را اندران حقّی بود دعا اولیتر. و هرچه حظّ نفس تو بود خاموشی اولیتر.

Ва дар хабар меояд ки банда дуо кунад худои таъолӣ ӯро дӯст тар дорад гуяд эй Ҷабраили андари ҳоҷати ин банда таъхир кун ки ман дӯст дорам ки овози ваии шинаваму банда буд ки дуо кунаду худованди субҳона ӯро душман дорад гуяд Ҷабраили ҳоҷат ӯ раво кун ки ман кроҳит медорам ки овози вай май шинавам .

و در خبر می آید که بندۀ دعا کند خدای تعالی او را دوست تر دارد گوید ای جبرئیل اندر حاجت این بنده تأخیر کن که من دوست دارم که آواز وی شنوم و بندۀ بود که دعا کند و خداوند سُبْحَانَهُ او را دشمن دارد گوید جبرئیل حاجت او روا کن که من کراهیّت میدارم که آواز وی می شنوم.

Ва ҳикоят кунанд ки яҳёи бен Саиди алқтони ҳақро субҳона втъолӣ бихоб дид гуфт ёрб басо ки туро бихонам ва иҷобатам накунӣ гуфт ё яҳё зеро ки дӯст дорам ки овози ту шинавам .

و حکایت کنند که یحیی بن سعید الْقَطَان حقّ را سُبْحانَهُ وَتَعالی بخواب دید گفت یارب بسا که ترا بخوانم و اجابتم نکنی گفت یا یحیی زیرا که دوست دارم که آواز تو شنوم.

Ва пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт ки бидон худоӣ ки ҷони ман бҳкм ӯст ки банда хдоиро бихонаду худоӣ бар вай бахшам бошад , азу эъроз кунад пас дигар бор бихонад эъроз кунад се дигар бор бихонад худои таъолӣ Фриштгонро гуяд бандаи ман аз дигари кас ҳоҷат намехоҳад ва аз ман менагардад ҳоҷати вай раво кардам .

و پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت که بدان خدای که جان من بحکم اوست که بنده خدایرا بخواند و خدای بر وی بخشم باشد، ازو اعراض کند پس دیگر بار بخواند اعراض کند سه دیگر بار بخواند خدای تعالی فریشتگانرا گوید بندۀ من از دیگر کس حاجت نمی خواهد و از من می نگردد حاجت وی روا کردم.

Инс молик гуяд разии аллоҳи анҳу бъҳди расӯли слии аллоҳи алайҳи вслми мардӣ буд бозаргонӣ кардӣ ва аз шом бмдинаҳ омадӣ ва аз Мадина бшом шудӣ ва бо қофила нарафтӣу таваккул бар худоӣ доштӣ , вақте аз шом меомад ва бмдинаҳ мешуд дуздӣ фаро раседу виро овоз дод ки ббоши бозаргони бистоду дуздро гуфт ту донеу мол , даст аз ман бидор дузд гуфт мол аз он манаст , ман туро хоҳам бозаргон гуфт аз куштани ман чаҳ хоҳӣ мол турост гуфт на марои қасд бтў аст гуфт пас марои замони даҳ то таҳорат кунам ва ду ракаат намоз кунаму дъоӣии бикунам дузд гуфт бикун бозаргон бархест ва чаҳор ракаат намоз карду дасти бардошт ва гуфт ёўдўд ё вдўд ё зоолърши алмҷид ё мбдиء ё маъаед ё фаъоли лмои ириди асأлки бнўри вҷҳки алзии малаъи арқони ършку асأлки бқдртки аллтии қудрати баҳои алии хлқки вбрҳмтки алтии вусъати кули шийъи лоолаҳи алои анат ё мғиси ағснӣ , ё мғиси ағснӣ , ё мғиси ағснӣ . Чун аз ин дуои фориғи гашт саворӣ дид бар асбии сипеду ҷомҳоءи сабзи пӯшидау ҳарба бар даст аз нур чун дузди саворро дид даст аз бозаргони бдошту оҳанг савор кард чун наздик вай расед савор ҳамла бирав бараду ҳарбаи бузаду виро аз асби биндохту наздик бозаргон омад ва гуфт бархез ва бикаш ин дуздро , бозаргон гуфт ки ту кистӣ ки ман ҳаргизи ҳеҷ касро бнкштаҳам , дилами бори надиҳади бкштни вай , ин савор бо наздики ин дузд омад ва виро бикушту бози пеш бозаргон омад ва гуфт бдонки ман Фриштаҳам аз осмони сим чун аввал дуо кардӣ дрҳоء осмон биҷунбед гуфтам кории азим афтодааст бнўӣӣ чун дигари бор дуо кардӣ дрҳоء осмон бикшоданд ва ӯро шарорӣ буд ҳамчун шарори оташ чун се дигари бор дуо кардӣ Ҷабраил омад ва гуфт кист ки андўҳгниро дарёбад ман андари хостам то ман ин шуғл кифоят кунаму бдонк ҳар ки ин дуои бикунади андар ҳар андӯҳу балоу меҳнат ки бошад худои таъолии виро фараҷ диҳад ва ёрӣ кунад вироу бозаргони бсломти боз Мадина омаду бнздики пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм шуд ва қисса бигуфт ва дуо бигуфт пайғомбари слии аллоҳи алайҳ вслм гуфт худои ъзўҷли номҳои некӯии хеш талқин кардааст ҳар ки ин дуои бикунад иҷобат кунанд виро ва ҳарчӣ хоҳанд бидиҳанд .

انس مالک گوید رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ بعهد رسول صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ مردی بود بازرگانی کردی و از شام بمدینه آمدی و از مدینه بشام شدی و با قافله نرفتی و توکّل بر خدای داشتی، وقتی از شام می آمد و بمدینه می شد دزدی فرا رسید و ویرا آواز داد که بباش بازرگان بیستاد و دزد را گفت تو دانی و مال، دست از من بدار دزد گفت مال از آن منست، من ترا خواهم بازرگان گفت از کشتن من چه خواهی مال تراست گفت نه مرا قصد بتو است گفت پس مرا زمان ده تا طهارت کنم و دو رکعت نماز کنم و دعائی بکنم دزد گفت بکن بازرگان برخاست و چهار رکعت نماز کرد و دست برداشت و گفت یاوَدُودُ یا وَدُودُ یا ذاالعَرْشِ الْمَجِیدِ یا مُبْدِیءُ یا مُعیدُ یا فَعّالٌ لِما یُریدُ اَسْأَلُکَ بِنورَ وَجْهِکَ الَّذی مَلَأَ اَرْکانَ عَرْشِکَ وَ اَسْألُکَ بِقُدْرَتِکَ اللَّتی قَدَرْتَ بِها عَلی خَلْقِکَ وَبِرَحْمَتِکَ اِلَّتی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ لااِلهَ اِلّا اَنْتَ یا مٌغیثُ اَغِثْنی، یا مٌغیثُ اَغِثْنی، یا مٌغیثُ اَغِثْنی. چون از این دعا فارغ گشت سواری دید بر اسبی سپید و جامهاء سبز پوشیده و حربۀ بر دست از نور چون دزد سوار را دید دست از بازرگان بداشت و آهنگ سوار کرد چون نزدیک وی رسید سوار حمله برو برد و حربه بزد و ویرا از اسب بینداخت و نزدیک بازرگان آمد و گفت برخیز و بکش این دزد را، بازرگان گفت که تو کیستی که من هرگز هیچ کس را بنکشته ام، دلم بار ندهد بکشتن وی، این سوار با نزدیک این دزد آمد و ویرا بکشت و باز پیش بازرگان آمد و گفت بدانک من فریشته ام از آسمان سیم چون اوّل دعا کردی درهاء آسمان بجنبید گفتم کاری عظیم افتاده است بنوئی چون دیگر بار دعا کردی درهاء آسمان بگشادند و او را شراری بود همچون شرار آتش چون سه دیگر بار دعا کردی جبرئیل آمد و گفت کیست که اندوهگنی را دریابد من اندر خواستم تا من این شغل کفایت کنم و بدانک هر که این دعا بکند اندر هر اندوه و بلا و محنت که باشد خدای تعالی ویرا فرج دهد و یاری کند ویرا و بازرگان بسلامت باز مدینه آمد و بنزدیک پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ شد و قصّه بگفت و دعا بگفت پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ گفت خدای عَزَّوَجَلَّ نامهای نیکوی خویش تلقین کرده است هر که این دعا بکند اجابت کنند ویرا و هرچه خواهند بدهند.

Ва аз одоб дуо онаст ки бадали ҳозир буд ва ғофил набошад ки ривоят кунанд аз пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслм ки гуфт банда ки хдоиро бғФлт хонд дъоءи вай мустаҷоб набӯд .

و از آداب دعا آنست که بدل حاضر بود و غافل نباشد که روایت کنند از پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ که گفت بندۀ که خدایرا بغفلت خواند دعاء وی مستجاب نبود.

Ва аз шроӣт дуо онаст ки луқмаи ваии ҳалол буд ки саъдро гуфт пайғомбари алайҳи алслўаҳи вассаломи касб ҳалол кун то дъоءи ту мустаҷоб буд .

و از شرائط دعا آنست که لقمۀ وی حلال بود که سعد را گفت پیغامبر عَلَیْهِ الصَّلوةُ وَالسَّلامُ کسب حلال کن تا دعاء تو مستجاب بود.

Ва гуфтаанд дуои калид ҳоҷатасту дндонҳоء ӯ луқма ҳалоласт .

و گفته اند دعا کلید حاجت است و دندانهاء او لقمۀ حلال است.

Яҳёи бен маоз гуяд ёрб туро чигуна хонам ва ман осӣам ва чаро туро нахонам ва ту худованди карӣмӣ .

یحیی بن معاذ گوید یارب ترا چگونه خوانم و من عاصی ام و چرا ترا نخوانم و تو خداوند کریمی.

Мӯсои алайҳи ассалом бар мардӣ бигузашт ки дуоу тазаррӯъ ҳаме кард Мӯсо гуфт ёрб агар ҳоҷати ваии бадасти ман будӣ раво кардамӣ , худои таъолӣ ваҳй фиристод ба вай ки ман бар ваии меҳрбони терм аз ту валикин ӯ дуо мекунад ва гӯсфандон дораду дили ваии боз онаст ва ман дъоءи банда мустаҷоб накунам ки дили ваии бҷоӣӣ дигар бошад . Мӯсо бидон мард гуфт марди бадал бо худои таъолии гашти ҳоҷати вай раво шуд .

موسی عَلَیْهِ السَّلامُ بر مردی بگذشت که دعا و تضرّع همی کرد موسی گفت یارب اگر حاجت وی بدست من بودی روا کردمی، خدای تعالی وحی فرستاد به وی که من بر وی مهربان ترم از تو ولیکن او دعا می کند و گوسفندان دارد و دل وی باز آن است و من دعاء بندۀ مستجاب نکنم که دل وی بجائی دیگر باشد. موسی بدان مرد گفت مرد بدل با خدای تعالی گشت حاجت وی روا شد.

Эмоми ҷаъфари содиқро алайҳ ассалом гуфтанд чунаст ки дуо мекунем ва иҷобат намеояд гуфт зеро ки мехонед ва ӯро намедонед .

امام جعفر صادق را عَلَیْهِ السَّلامُ گفتند چونست که دعا میکنیم و اجابت نمی آید گفت زیرا که میخوانید و او را نمی دانید.

Аз устоди Абӯали дқоқ шунидам ки гуфт ёқӯби Лайсро иллатӣ расед ки табибон дар он , ҳама дармонданд ва ӯро гуфтанд дар вилояти ту нек мардӣаст , ӯро саҳли бен Абдуллоҳ хонанд агар ӯ туро дуо кунад умеди он буд ки худои таъолии туро офият диҳад саҳлро ҳозир карданд виро гуфт маро дуо кун саҳл гуфт дуо чун кунам туроу андари зиндони ту мзлўмоннд ҳар ки дар зиндон туаст ҳама раҳо кун , ҳама раҳо кард . Саҳл гуфт ёрб чунонк зли маъсият ӯро бинмудӣ ъзи тоъат виро бинмоӣу вирои азин ранҷ фараҷ фирист , дар вақти шифо падед омад молӣ бар саҳл арза карданд напазируфт . Гуфтанд агар фарои пазируфтӣу ҳамаи бдрўишон нафақа кардӣ , ваии андар замин нагирист , ҳарчӣ санги реза буд ҳама гавҳар шуд шогрдонро гуфт онкас ки ӯро ин диҳанд моли ёқӯб чаҳ ҳоҷат бошад ӯро .

از استاد ابوعلی دقّاق شنیدم که گفت یعقوب لیث را علّتی رسید که طبیبان در آن، همه درماندند و او را گفتند در ولایت تو نیک مردی است، او را سهل بن عبداللّه خوانند اگر او ترا دعا کند امید آن بود که خدای تعالی ترا عافیت دهد سهل را حاضر کردند ویرا گفت مرا دعا کن سهل گفت دعا چون کنم ترا و اندر زندان تو مظلومانند هر که در زندان تو است همه رها کن، همه رها کرد. سهل گفت یارب چنانک ذُلّ معصیت او را بنمودی عزّ طاعت ویرا بنمای و ویرا ازین رنج فرج فرست، در وقت شفا پدید آمد مالی بر سهل عرضه کردند نپذیرفت. گفتند اگر فرا پذیرفتی و همه بدرویشان نفقه کردی، وی اندر زمین نگریست، هرچه سنگ ریزه بود همه گوهر شد شاگردانرا گفت آنکس که او را این دهند مال یعقوب چه حاجت باشد او را.

Солеҳи алмрӣ бисёр гуфтӣ ҳар ки пайвастаи дарии кӯбади зуд буд ки онрои бозгшоинд робиъа гуфт то кӣ гўӣии ин дар бастааст бозхўоҳнди кушод кӣ баста буд солеҳ гуфт перии ҷоҳилу зании доно .

صالح المُرّی بسیار گفتی هر که پیوسته دری کوبد زود بود که آنرا بازگشایند رابعه گفت تا کی گوئی این در بسته است بازخواهند گشاد کی بسته بود صالح گفت پیری جاهل و زنی دانا.

Сиррӣ гуяд дар пеши маърӯф крхӣ будам , мардӣ бархест ва гуфт ё бо маҳфӯз дуо кун ки кӣса аз ман дуздидаанд , ҳазор динор то худои таъолӣ боз диҳад мард хомӯш шуд онгоҳ мъоўдт кард , ва хомӯш шуд , се дигари бор мъоўдт кард маърӯф гуфт чаҳ гӯям бо худоӣ ъзўҷл гӯям ончӣ аз пайғамбарону асФёءи хеши боздоштии бозўдаҳ мард гуфт охир дуо кун маърӯф гуфт ёрб ҳарчӣ ӯро ба бошад ту ӯро бидиҳ .

سری گوید در پیش معروف کرخی بودم، مردی برخاست و گفت یا با محفوظ دعا کن که کیسۀ از من دزدیده اند، هزار دینار تا خدای تعالی باز دهد مرد خاموش شد آنگاه معاودت کرد، و خاموش شد، سه دیگر بار معاودت کرد معروف گفت چه گویم با خدای عَزَّوَجَلَّ گویم آنچه از پیغمبران و اصفیاء خویش بازداشتی بازوده مرد گفت آخر دعا کن معروف گفت یارب هرچه او را به باشد تو او را بده.

Лайс гуяд ақабаи бен нофеъро дидам нобӣнои пас аз он дидам бино гуфтам чашми ту бача боздоднд гуфт бихоб дидам ки маро гуфтанд ёқриби ёмҷиби ёсмиъи алдъоءи ёлтиФои лмоишоءи ради алии басарӣ ин бигуфтам худои ъзўҷли чашми ман боз дод .

لَیْث گوید عُقبة بن نافع را دیدم نابینا پس از آن دیدم بینا گفتم چشم تو بچه بازدادند گفت بخواب دیدم که مرا گفتند یاقَریبُ یامُجیبُ یاسَمیعَ الدُّعاءِ یالطیفاً لِمایَشاءُ رُدَّ عَلیِّ بَصَری این بگفتم خدای عَزَّوَجَلَّ چشم من باز داد.

Аз устод Абӯали шунидам ки гуфт чашми ман бадарад омад андари он вақт ки аз Марви бншобўри омадам ва шаш шбонрўз буд то нахуфта будам , бомдодӣ дар хоб шудам шунидам ки касе гуфт алиси аллоҳи бкоФи абда бедор шудам , чашми ман дуруст шуда буду андари вақт дард бишуд ва низ ҳаргизи чашми ман бадарад наомад .

از استاد ابوعلی شنیدم که گفت چشم من بدرد آمد اندر آن وقت که از مرو بنشابور آمدم و شش شبانروز بود تا نخفته بودم، بامدادی در خواب شدم شنیدم که کسی گفت اَلَیْسَ اللّهُ بِکافٍ عَبْدَهُ بیدار شدم، چشم من درست شده بود و اندر وقت درد بشد و نیز هرگز چشم من بدرد نیامد.

Аз мҳмдбни хзимаҳ ҳикоят кунанд ки гуфт чун Аҳмади ҳанбал фармон ёфт ман боскндриаҳ будам ва андўҳгн шудам , бихоб дидам Аҳмади ҳанбалро ки мехиромед гуфтам ё боАбдуллоҳи ин чаҳ рафтанаст , гуфт рафтани ходимон бдоролслом гуфтам худоӣ бо ту чаҳ кард гуфт худоӣ маро биёмурзеду тоҷ бар сари ман ниҳод ва наълин заррин дар пой ман кард ва маро гуфт ё Аҳмади ин манзалат туро бидонаст ки гуфтӣ қуръони калом манаст ноофарӣдаи пас маро гуфт ё Аҳмад маро бихон бидон дуоҳо ки бтў расидааст аз Сафёни саврӣ ва ту андари дунёи он дуо кардӣ гуфтам ёрб кули шийъи бқдртки алии кули шийъи ағФрлии кули шийъи влои тсأлнии ани шийъ . Гуфт ё Аҳмад инак биҳишти андари шӯ дар биҳишт шудам .

از محمّدبن خُزَیمه حکایت کنند که گفت چون احمدِ حنبل فرمان یافت من باسکندریّه بودم و اندوهگن شدم، بخواب دیدم احمد حنبل را که می خرامید گفتم یا باعبداللّه این چه رفتن است، گفت رفتن خادمان بدارالسّلام گفتم خدای با تو چه کرد گفت خدای مرا بیامرزید و تاج بر سر من نهاد و نعلین زرّین در پای من کرد و مرا گفت یا احمد این منزلت ترا بدانست که گفتی قرآن کلام من است ناآفریده پس مرا گفت یا احمد مرا بخوان بدان دعاها که بتو رسیده است از سفیان ثوری و تو اندر دنیا آن دعا کردی گفتم یارَبَّ کُلِّ شَیْءٍ بِقُدْرَتِکَ عَلی کُلِّ شَیْءٍ اِغْفِرْلِی کُلِّ شَیْءٍ وَلا تَسْأَلْنی عَنْ شَیْءٍ. گفت یا احمد اینک بهشت اندر شو در بهشت شدم.

Гӯйанд ҷавонии дасти андари либос каъба зада буд ва мегуфт : илоҳии лои лаки шарики Фиؤтии влоўзири Фиршии ани атътки ФбФзлки фалаки алҳмд ваон ъситки Фбҷҳлии влки алҳҷаҳи алии Фбосботки ҳҷтки алии вонқтоъи ҳуҷҷатии лдики алои ғФртнӣ он шунид ки ҳотифӣ гуфт эй ҷавонмард озод шудӣ аз оташи дӯзах .

گویند جوانی دست اندر لباس کعبه زده بود و می گفت: اِلهی لا لَکَ شَرِیْکُ فَیُْؤتی وَلاوَزیرٌ فَیُرشی اِنْ اَطَعْتُکَ فَبِفَضْلِکَ فَلَکَ الْحَمْدُ وَاِنْ عَصَیْتُکَ فَبِجَهلی ولَکَ الحُجَّةُ عَلیَّ فَبِاِثْباتِکَ حَجَّتَکَ عَلیَّ وَاِنْقِطاعِ حُجَّتی لَدَیْکَ اِلّا غَفَرْتَنی آن شنید که هاتفی گفت ای جوانمرد آزاد شدی از آتش دوزخ.

Ва гуфтаанд Фоӣдаҳи дуо изҳор ниёзаст пеши худои ъзўҷлу алои худои таъолӣ ончӣ хоҳад кунад .

و گفته اند فائدۀ دعا اظهار نیازست پیش خدای عَزَّوَجَلَّ و الّا خدای تعالی آنچه خواهد کند.

Ва гуфтаанд дъоءи оми бгФтор буду дъоءи зоҳидии бофаъол буду дъоءи орифони боҳўол .

و گفته اند دعاء عام بگفتار بود و دعاء زاهدان بافعال بود و دعاء عارفان باحوال.

Ва гуфтаанд беҳтарин дуоҳо онаст ки аз андӯҳии хезад .

و گفته اند بهترین دعاها آنست که از اندوهی خیزد.

Касе азин тайифа гуфтаст чун аз худои ҳоҷатии хоҳии биҳишти хоҳ ки буд ки он рӯзи рӯзи иҷобати ту буд .

کسی ازین طایفه گفته‌ست چون از خدای حاجتی خواهی بهشت خواه که بود که آن روز روز اجابت تو بود.

Ва гуфтаанд забони мурӣдони кушода буд бдъоу забони муҳаққиқон аз он баста буд .

و گفته اند زبان مریدان گشاده بود بدعا و زبان محققّان از آن بسته بود.

Воситиро гуфтанд дуо кун гуфт тарсам ки агар дуо кунам гӯйанд агар ин мехоҳӣ ки мо туро ниҳодаем моро муттаҳам дошта ва агар он мехоҳӣ ки туро нест наздики мо , сноء бад карда бошӣ ва агар ризои диҳии кори ту мироним чунонк қазо кардаем .

واسطی را گفتند دعا کن گفت ترسم که اگر دعا کنم گویند اگر این میخواهی که ما ترا نهاده ایم ما را متّهم داشتۀ و اگر آن میخواهی که ترا نیست نزدیک ما، ثناء بد کرده باشی و اگر رضا دهی کار تو میرانیم چنانک قضا کرده ایم.

Аз Абдуллоҳи манозил ҳикоят кунанд ки вай гуфт панҷоҳ соласт то ҳеҷ дуо накардаам ва нахостаам то ҳечкас маро дуо кунад .

از عبداللّهِ مُنازِل حکایت کنند که وی گفت پنجاه سالست تا هیچ دعا نکرده ام و نخواسته ام تا هیچکس مرا دعا کند.

Ва гуфтаанд дуои нардбон гуноҳ коронаст .

و گفته اند دعا نردبان گناه کارانست.

Ва гуфтаанд дуои рисолат додан буд то дӯстони бикдигр нома нависанд кори нек буд .

و گفته اند دعا رسالت دادن بود تا دوستان بیکدیگر نامه نویسند کار نیک بود.

Ва гуфтаанд забони гуноҳи корони ашк буд .

و گفته اند زبان گناه کاران اشک بود.

Аз устод Абӯали шунидам гуфт гуноҳи кор чун бгриди бхдои таъолии нома набишта бошад ва андарин маънӣ гуфтаанд :

از استاد ابوعلی شنیدم گفت گناه کار چون بگرید بخدای تعالی نامه نبشته باشد و اندرین معنی گفته اند:

Касе дигар гуяд азин тайифа , дуои дасти бдоштни гуноҳ буд .

کسی دیگر گوید ازین طایفه، دعا دست بداشتن گناه بود.

Ва гуфтаанд дуои забони орзӯ буд бадваст .

و گفته اند دعا زبان آرزو بود بدوست.

Ва гуфтаанд дастурии бдъо аз ҷумла ато бошад .

و گفته اند دستوری بدعا از جملۀ عطا باشد.

Каттонӣ гуяд ҳаргизи худои бндгонрои забон кушода накунад бъзр то дар мағфират кушода накунад .

کتّانی گوید هرگز خدای بندگانرا زبان گشاده نکند بعذر تا در مغفرت گشاده نکند.

Ва гуфтаанд дуо , турои бҳзрти ораду ато , туро аз ҳазрати баргардонад ва бар даргоҳ бӯдан тамомтар аз онк бозгаштан .

و گفته اند دعا، ترا بحضرت آرد و عطا، ترا از حضرت برگرداند و بر درگاه بودن تمامتر از آنک بازگشتن.

Ва гуфтаанд дуои сухани гуфтан буд рўёрӣ бо ҳақи таъолии бзбони шарм .

و گفته اند دعا سخن گفتن بود رویاری با حقّ تَعالی بزبان شرم.

Ва гуфтаанд шарти дуои истодан буд бо қазои бўсФи ризо .

و گفته اند شرط دعا ایستادن بود با قضا بوصف رضا.

Ва гуфтаанд аз худои иҷобат чун чашми дорӣу роҳ иҷобат бибаста бзлтҳо .

و گفته اند از خدای اجابت چون چشم داری و راه اجابت ببستۀ بزلّتها.

Якеро гуфтанд маро дуо кун . Гуфт турои ин бегонагии бас ки миёни ту ва ӯ , восита май бояд .

یکی را گفتند مرا دعا کن. گفت ترا این بیگانگی بس که میان تو و او، واسطۀ می باید.

Ҳикоят кунанд ки зании бнздики тақии бен мухиллад омад ва гуфт писарӣ аз он ман биравам асир мондааст , ҳеҷ чиз надорам магари сроӣӣ ва онро натавонам фурухт агар ишоратӣ кунӣ то магар касе ӯро бози хирад ки марои бшбу рӯзи хоб ва қарор нест тақӣ гуфт ту бозгард то ман бингарам то чаҳ тавонам кард сар дар пеши афканд ва лабаш меҷанбед рӯзӣ чанд буд ин зан омаду писар бо вай буду шайхро дуо мекард гуфт писарам бсломт бозомад ва ҳадисӣ дорад бо ту хоҳад гуфт ин ҷавон гуфт андари дасти яке афтода будам аз мулӯки рӯм бо гуруҳеи асирон . Ва вай касе бар мо гумошта буд ва ҳар рӯзи моро бсҳрои барадӣ то ӯро хизмат кардемӣ пас бо банд боз оварадӣ рӯзии ҳамеи омадеми пас аз намози шом бо ин муваккил ки бар мо буд , банд аз пои ман кушода шуд ва бар замин афтод андари фалони рӯзу фалони вақту фалони соъат мувофиқ афтод он вақтро ки зан , наздики шайхи омада буд ва дуо карда , онгоҳи онкас ки бар мо муваккил буд бархесту маро бонг кард ки ин банд чаро бишикастӣ гуфтам на , худ аз пои ман фурӯ афтод муваккил мутаҳайир бимонаду худованди хешро бигуфту оҳангарро бихонад дигари бора банд барниҳоданд гомӣ чанд фаро шудам банд аз пои ман биФтоди ҳама аҷаб бимонаданд аз он рҳбононрои бхўонднд ва бо ман гуфтанд туро модар ҳаст гуфтам ҳаст гуфтанд дъоء ӯ иҷобат будаст , худои туро раҳо кард , мо боз натавонем дошт , марои тӯшаи бсохтнд ва бо суҳбатӣ гусел карданд то бшҳри мусулмонон . Валлоҳи аълам .

حکایت کنند که زنی بنزدیک تقیّ بن مَخْلَد آمد و گفت پسری از آنِ من بروم اسیر مانده است، هیچ چیز ندارم مگر سرائی و آنرا نتوانم فروخت اگر اشارتی کنی تا مگر کسی او را باز خرد که مرا بشب و روز خواب و قرار نیست تقی گفت تو بازگرد تا من بنگرم تا چه توانم کرد سر در پیش افکند و لبش می جنبید روزی چند بود این زن آمد و پسر با وی بود و شیخ را دعا میکرد گفت پسرم بسلامت بازآمد و حدیثی دارد با تو خواهد گفت این جوان گفت اندر دست یکی افتاده بودم از ملوک روم با گروهی اسیران. و وی کسی بر ما گماشته بود و هر روز ما را بصحرا بردی تا او را خدمت کردیمی پس با بند باز آوردی روزی همی آمدیم پس از نماز شام با این موکّل که بر ما بود، بند از پای من گشاده شد و بر زمین افتاد اندر فلان روز و فلان وقت و فلان ساعت موافق افتاد آن وقت را که زن، نزدیک شیخ آمده بود و دعا کرده، آنگاه آنکس که بر ما موکّل بود برخاست و مرا بانگ کرد که این بند چرا بشکستی گفتم نه، خود از پای من فرو افتاد موکّل متحیّر بماند و خداوند خویش را بگفت و آهنگر را بخواند دیگر باره بند برنهادند گامی چند فرا شدم بند از پای من بیفتاد همه عجب بماندند از آن رهبانانرا بخواندند و با من گفتند ترا مادر هست گفتم هست گفتند دعاء او اجابت بودست، خدای ترا رها کرد، ما باز نتوانیم داشت، مرا توشه بساختند و با صحبتی گسیل کردند تا بشهر مسلمانان. واللّهُ اَعْلَم.