Устоди эмоми раҳма аллоҳ гуяд сафо сутӯдааст баҳамаи забонҳоу зид ӯ кудуратаст ва он накӯҳидааст .

استاد امام رَحِمَهُ اللّهُ گوید صفا ستوده است بهمه زبانها و ضدّ او کدورتست و آن نکوهیده است.

Дар хабараст ки рӯзии пайғомбари слии аллоҳи алайҳи вслм берун омад гӯнаи муборак ӯ бгштаҳ буд гуфт сФоўт дунё бишуд ва тирагӣ бимонад , имрӯзи марг , муъминро ҳадяаст .

در خبر است که روزی پیغامبر صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بیرون آمد گونۀ مبارک او بگشته بود گفت صَفاوت دنیا بشد و تیرگی بماند، امروز مرگ، مؤمن را هدیه است.

Ва ин ном ғалаба гирифтаст барин тоӣФаҳ гӯйанд фалон сӯфӣасту гуруҳеро мутасаввифа хонанд ва ҳар ки такаллуф кунад то бад-ӣн расад ӯро мутасаввиф гӯйанд ва ин исмӣ нест ки андари забони тозӣ ӯро боз тавон ёфт ё онро иштиқоқӣаст ва зоҳиртарин онаст ки лақабӣаст чун лқбҳоءи дигар .

و این نام غلبه گرفتست برین طائفه گویند فلان صوفی است و گروهی را متصوّفه خوانند و هر که تکلّف کند تا بدین رسد او را متصوّف گویند و این اسمی نیست که اندر زبان تازی او را باز توان یافت یا آن را اشتقاقی است و ظاهرترین آنست که لقبی است چون لقبهاء دیگر.

Аммо онк гуяд ин аз суфасту тасаввуф суф пӯшиданаст чунонк тқмси пероҳани пӯшидан , ин рӯй буд валикини ин қавми бсўФи пӯшидан ихтисос надоранд .

اما آنک گوید این از صوفست و تصوّف صوف پوشیدنست چنانک تَقَمُّص پیراهن پوشیدن، این روی بود ولیکن این قوم بصوف پوشیدن اختصاص ندارند.

Ва агар касе гуяд эшон мансӯбанд бо сафаи масҷиди расӯли слии аллоҳи алайҳи вслми нисбат бо сафа бар вазн сӯфӣ наёяд .

و اگر کسی گوید ایشان منسوب اند با صُفّۀ مسجد رسول صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ نسبت با صُفَّه بر وزن صوفی نیاید.

Ва агар касе гуяд ин аз сафо гирифтаанд , нисбат бо сафо , давр уфтад бар муқтазии луғат .

و اگر کسی گوید این از صفا گرفته اند، نسبت با صفا، دور افتد بر مقتضی لغت.

Ва агар гӯйанд бо сафи аввал нисбат кунанд чунонк гўӣии андари саф аввал омад аз онҷо ки наздикӣ эшонаст бхдоўнди таъолии маънии дурусти валикини ин нисбати муқтазӣ луғат набошад ва ин тайифаи машҳуртар аз онанд ки дар тааюни эшон бқёси лафзӣ ҳоҷат ояд ё истеҳқоқӣ аз иштиқоқӣ .

و اگر گویند با صفّ اوّل نسبت کنند چنانک گوئی اندر صفّ اول آمد از آنجا که نزدیکی ایشان است بخداوند تعالی معنی درست ولیکن این نسبت مقتضی لغت نباشد و این طایفه مشهورتر از آنند که در تعیّن ایشان بقیاس لفظی حاجت آید یا استحقاقی از اشتقاقی.

Вондрини маънӣ сухан гуфтаанд мардумон ки маънӣ ин чисту андари сӯфӣ низ ки ӯ худ кист ва ҳар касе аз афтодаи хеш иборатӣ кардаанду астқсо кардани андари он ҳама , аз мақсӯди беруни оради моро ва аз кӯтоҳӣ , баъзе аз мақолоти эшон ёд кунем андрў , бар ҳади талвеҳи ани шоءи аллоҳ .

واندرین معنی سخن گفته اند مردمان که معنی این چیست و اندر صوفی نیز که او خود کیست و هر کسی از افتادۀ خویش عبارتی کرده اند و استقصا کردن اندر آن همه، از مقصود بیرون آرد ما را و از کوتاهی، بعضی از مقالات ایشان یاد کنیم اندرو، بر حدّ تلویح اِنْ شَاءَ اللّهُ.

Ҷририро пурседанд аз тасаввуф гуфт никўхўӣии ихтиёр кардан ва аз хуии бади прҳизидн .

جُرَیْری را پرسیدند از تصوّف گفت نیکوخوئی اختیار کردن و از خوی بد پرهیزیدن.

Ҷунайдро пурседанд аз тасаввуф гуфт онаст ки мурда гирданд туро аз туу бахуд зинда гирданд .

جنید را پرسیدند از تصوّف گفت آنست که مرده گرداند ترا از تو و بخود زنده گرداند.

Ҳусайни Мансурро пурседанд аз тасаввуф гуфт зот ӯ вҳдонист на кас ӯро фарои пазирад ва на ӯ касро .

حسین منصور را پرسیدند از تصوّف گفت ذات او وُحدانیست نه کس او را فرا پذیرد و نه او کس را.

АбуҲамза Бағдодӣ гуяд аломати сӯфӣ содиқ онаст ки пас аз тавонгарӣ дарвеш шавад ва пас аз онки азиз буд хор шавад ва пас аз онки машҳур буд пӯшида гардаду аломати сӯфӣ козиб онаст ки тавонгар гардад пас аз дарвешӣ ва азиз гардад пас аз хорӣ ва маърӯф гардад пас аз онки маҷҳӯл буд .

ابوحَمْزَۀ بغدادی گوید علامت صوفی صادق آنست که پس از توانگری درویش شود و پس از آنک عزیز بود خوار شود و پس از آنک مشهور بود پوشیده گردد و علامت صوفی کاذب آنست که توانگر گردد پس از درویشی و عزیز گردد پس از خواری و معروف گردد پس از آنک مجهول بود.

Ъмрўбни Усмони алмкиро аз тасаввуф пурседанд гуфт он буд ки бандаи баҳр вақте бар он буд ки вақт бидон аўлитр бошад .

عمروبن عثمان المکّی را از تصوّف پرسیدند گفت آن بود که بنده بهر وقتی بر آن بود که وقت بدان اولیتر باشد.

Мҳмдбни алӣ алқсоб гуяд тасаввуф хўиҳоӣӣаст бузургвор ки зоҳир шуд андари замонаи бузургвор аз мардии бузургвор бо қавмии бузургворон .

محمّدبن علیّ القصّاب گوید تصوّف خویهائی است بزرگوار که ظاهر شد اندر زمانۀ بزرگوار از مردی بزرگوار با قومی بزرگواران.

Смнўнро пурседанд аз тасаввуф гуфт онаст ки ҳеҷ чизи малик ту набошад ва ту малики ҳеҷ чиз набошӣ .

سمنون را پرسیدند از تصوّف گفت آنست که هیچ چیز ملک تو نباشد و تو ملک هیچ چیز نباشی.

Ҷунайдро пурседанд аз тасаввуф гуфт онк бо худоӣ бошӣ беълоқтӣ .

جُنَیْد را پرسیدند از تصوّف گفت آنک با خدای باشی بی علاقتی.

Рӯем бен Аҳмад алБағдодӣ гуфт суфе банно кардаанд бар се хислат , фақру аФтқору одат кардани ббзлу эсору бтрки таъаррузу ихтиёри бгФтн .

رُوَیْم بن احمد البغدادی گفت صوفیی بنا کرده اند بر سه خصلت، فقر و افتقار و عادت کردن ببذل و ایثار و بترک تعرّض و اختیار بگفتن.

Маърӯф крхӣ гуяд тасаввуфи фаро гирифтани корҳости бҳқиқту навмед бӯдан аз ончии андари даст мардумонаст .

معروف کرخی گوید تصوّف فرا گرفتن کارهاست بحقیقت و نومید بودن از آنچه اندر دست مردمان است.

Ҳмдўн қасор гуяд ки суҳбат бо суфиён кун ки зиштӣҳоро наздики эшон узр буду никўӣиро бас хатарӣ набошад то туро бузург доранд бидон .

حَمْدون قَصّار گوید که صحبت با صوفیان کن که زشتیها را نزدیک ایشان عذر بود و نیکوئی را بس خطری نباشد تا ترا بزرگ دارند بدان.

Хрозро пурседанд аз тасаввуф гуфт қавмӣ бошанд ки аишонрои бъто густох гардонанд пас бмнъ нест гардонанд пас онгаҳ эшон аз сари худ Нидо кунанд ки бар мо бгрӣид .

خرّاز را پرسیدند از تصوّف گفت قومی باشند که ایشانرا بعطا گستاخ گردانند پس بمنع نیست گردانند پس آنگه ایشان از سرّ خود ندا کنند که بر ما بگرئید.

Ҷунайд гуяд тасаввуфи ҷангӣ буд ки андрўи ҳеҷ сулҳ на .

جُنَیْد گوید تصوّف جنگی بود که اندرو هیچ صلح نه.

Ва ҳам ӯ гуяд эшон аз як аҳл байт бошанд ки бегонаро андари миёни эшон роҳ набошад .

و هم او گوید ایشان از یک اهل بیت باشند که بیگانه را اندر میان ایشان راه نباشد.

Ва ҳам ӯ гуяд ки тасаввуфи зикрӣ буд бо иҷтимоу ваҷдӣ буд бо истимоъу амалӣ бо атбоъ .

و هم او گوید که تصوّف ذِکْری بود با اجتماع و وجدی بود با استماع و عملی با اِتّباع.

Ва ҳам ӯ гуяд сӯфӣ чун замин бошад ки ҳамаи зиштӣҳо бар ӯ ӯ кунанду ончӣ азу барояд ҳамаи некӯ буд .

و هم او گوید صوفی چون زمین باشد که همه زشتیها بر او اَوْ کنند و آنچه ازو برآید همه نیکو بود.

Ва ҳам ӯ гуяд сӯфии замин буд ки неку бад бар вай баравад ва чун он меғ буд ки соя бар ҳамаи чизеи афканд ва чун борон буд ки бар ҳамаи чизҳо баборад .

و هم او گوید صوفی زمین بود که نیک و بد بر وی برود و چون آن میغ بود که سایه بر همه چیزی افکند و چون باران بود که بر همه چیزها ببارد.

Ва ҳам ӯ гуяд ки сӯфиро ки бинӣ ки бзоҳр машғӯл бошад бдонки ботин вай харобаст .

و هم او گوید که صوفی را که بینی که بظاهر مشغول باشد بدانک باطن وی خرابست.

Саҳли бен Абдуллоҳ гуяд сӯфии он буд ки хӯни хешро қисос набинаду моли хеши мрдмонро мубоҳ донад .

سهل بن عبداللّه گوید صوفی آن بود که خون خویش را قصاص نبیند و مال خویش مردمانرا مُباح داند.

Каттонӣ гуяд тасаввуф халқаст ва ҳар ки бхлқ бар ту зиёдати оради тасаввуф зиёдат оварад .

کتَّانی گوید تصوّف خلق است و هر که بخلق بر تو زیادت آرد تصوّف زیادت آورد.

Абӯали рӯдборӣ гуяд тасаввуф онаст ки остонаи дӯст болин кунад ва ҳарчанд ки баронанд наравад .

ابوعلی رودباری گوید تصوّف آنست که آستانۀ دوست بالین کند و هرچند که برانند نرود.

Ва гуфтаанд зштрини ҳамаи зиштӣҳо суфе буд бахил .

و گفته اند زشترین همه زشتیها صوفیی بود بخیل.

Ва гуфтаанд тасаввуфи дастӣ буд тиҳӣу дилии хуш .

و گفته اند تصوّف دستی بود تهی و دلی خوش.

Шблӣ гуяд тасаввуф нишастанаст бо худои ъзўҷлу турои ҳеҷ андӯҳ на .

شبلی گوید تصوّف نشستن است با خدای عَزَّوَجَلَّ و ترا هیچ اندوه نه.

Ва ҳам ӯ гуяд сӯфӣ аз халқи мунқатиъ буд , баҳақи норасида чунонк гуфту астнътки лнФсии туро барои хеши офаридам то тамаъҳо аз вай бурӣда шуд пас аз он гуфт лнтароне .

و هم او گوید صوفی از خلق منقطع بود، بحق نارسیده چنانک گفت وَ اَصْطَنَعْتُکَ لِنَفْسِی ترا برای خویش آفریدم تا طمعها از وی بریده شد پس از آن گفت لَنْ تَرانی.

Ва ҳам ӯ гуяд суфиёни тФлоннди андари канори ҳақи таъолӣ .

و هم او گوید صوفیان طفلانند اندر کنار حَقّ تَعالی.

Ва ҳам ӯ гуяд вақти сӯфии барқӣ буд сӯзанда .

و هم او گوید وقت صوفی برقی بود سوزنده.

Ва ҳам ӯ гуяд исмат буд аз дидани ҳамаи офаридҳо .

و هم او گوید عصمت بود از دیدن همه آفریدها.

Рӯем гуяд сӯфӣ ҳамеша бихир буд то миёни эшон ниқор буд чун сулҳ гардид хайр набӯд дар эшон .

رویم گوید صوفی همیشه بخیر بود تا میان ایشان نقار بود چون صلح گردید خیر نبود در ایشان.

Абӯтуроб Нахшабӣ гуяд сӯфиро ҳеҷ чиз тира накунаду ҳамаи тирагӣҳо ба вай софӣ шавад ва гуфтаанд сӯфиро талаб ранҷа накунаду сабаб ӯро бар на ангезад .

ابوتراب نخشبی گوید صوفی را هیچ چیز تیره نکند و همه تیرگیها به وی صافی شود و گفته اند صوفی را طلب رنجه نکند و سبب او را بر نه انگیزد.

Зўолнўнро пурседанд аз тасаввуф гуфт қавмӣ бошанд , хдоиро бар ҳамаи чизҳо баргузӣдау худоӣ аишонро баргузинад бар ҳамаи чизе .

ذوالنّون را پرسیدند از تصوّف گفت قومی باشند، خدایرا بر همه چیزها برگزیده و خدای ایشانرا برگزیند بر همه چیزی.

Воситӣ гуяд миёни ин қавми ишорат будӣ пас ҳаракот шуд акнӯн намондааст магари ҳсрот .

واسطی گوید میان این قوم اشارت بودی پس حرکات شد اکنون نمانده است مگر حَسَرات.

Нуриро пурседанд ки сӯфӣ кист гуфт онки самоъи шунӯди асбоб эсор кунад

نوری را پرسیدند که صوفی کیست گفت آنک سماع شنود اسباب ایثار کند

Ҳасрӣ гуяд ки сӯфӣ онаст ки заминаш брнагираду осмонаши сояи ниФкнд ва ин ишоратаст бмҳў .

حُصْری گوید که صوفی آنست که زمینش برنگیرد و آسمانش سایه نیفکند و این اشارتست بمحو.

Ва гуфтаанд сӯфӣ онаст ки ду ҳоли виро пеш ояд ё ду халқ аз ҳар ду яке некӯтар баргирад .

و گفته اند صوفی آنست که دو حال ویرا پیش آید یا دو خلق از هر دو یکی نیکوتر برگیرد.

Шблиро гуфтанд чаро ном карданд ин қавмро бо ин ном гуфт зеро ки аз нафаси эшон бақиятаӣ монадаст ва агар на он будӣ ҳеҷ ном бар эшон науфтодӣ .

شبلی را گفتند چرا نام کردند این قوم را با این نام گفت زیرا که از نفس ایشان بقیّتی ماندست و اگر نه آن بودی هیچ نام بر ایشان نیفتادی.

Ибни ҷилоро пурседанд аз маънӣ сӯфӣ гуфт ӯро бшрт илм ндонем валикин дарвешӣ донем муҷаррад аз асбоб , бо худои таъолӣ , бемакону ҳақ ӯро боз надорад аз илми ҳеҷ ҷой , ӯро сӯфӣ хонанд .

ابن جَلّا را پرسیدند از معنی صوفی گفت او را بشرط علم ندانیم ولیکن درویشی دانیم مجرّد از اسباب، با خدای تعالی، بی مکان و حق او را باز ندارد از علمِ هیچ جای، او را صوفی خوانند.

Ва гуфтаанд тасаввуфи биФкндни ҷоҳ буду сиёҳи рӯе дар дунёу охират .

و گفته اند تصوّف بیفکندن جاه بود و سیاه رویی در دنیا و آخرت.

Абуёқӯб мзоблӣ гуяд тасаввуфи ҳоле буд ки нишони мардумӣ дар вай гум бошад .

ابویعقوب مَزابِلی گوید تصوّف حالی بود که نشان مردمی در وی گُم باشد.

Абулҳасан сервонӣ гуяд сӯфӣ бо воридот бошад на бо аврод .

ابوالحسن سیروانی گوید صوفی با واردات باشد نه با اوراد.

Аз устоди Абӯалии раҳма аллоҳ шунидам ки гуфт некӯтарин чизе ки андарин гӯйанд онаст ки гӯйанд ин тариқӣаст ки нишоед магари он қавмро ки худои ъзўҷли мзблҳои борўоҳи эшон рўбд .

از استاد ابوعلی رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم که گفت نیکوترین چیزی که اندرین گویند آنست که گویند این طریقی است که نشاید مگر آن قوم را که خدای عَزَّوَجَلَّ مَزْبَلها بارواح ایشان روبد.

Ва ҳам ӯ гуфт рӯзии дарвеширо ҳеҷ чиз набӯд магари ҷонӣ ва бар сегон ин даргоҳ арза карданд бозони ннгристнд .

و هم او گفت روزی درویشی را هیچ چیز نبود مگر جانی و بر سگان این درگاه عرضه کردند بازان ننگریستند.

Устоди эмоми Абусаҳли сълўкии раҳма аллоҳ гуфт суфеи эъроз карданаст аз эътироз .

استاد امام ابوسهل صُعْلوکی رَحِمَهُ اللّهُ گفت صوفیی اعراض کردن است از اعتراض.

Ҳасрӣ гуяд сӯфӣ онаст ки ӯро баъд аз гум шудан ӯ боз наёбеду баъд аз ёфтан гум нашавад ва дарин ашколӣаст мъниши он буд ки чун офот азу нест шавад дигари бори он офоти дарав боз наёбанд ва онкӣ гуфт ки баъд аз ёфтан гум нашавад яъне ки чун бҳқиқт ороста шуд баъд аз он ба ҳеҷ чиз аз махлуқот боз нанигарад ки бидон сабаб аз мақом хеш биафтад , ҳодисот дар ӯ асар накунад .

حُصْری گوید صوفی آنست که او را بعد از گم شدن او باز نیابید و بعد از یافتن گم نشود و درین اشکالی است معنیش آن بود که چون آفات ازو نیست شود دیگر بار آن آفات درو باز نیابند و آنکه گفت که بعد از یافتن گم نشود یعنی که چون بحقیقت آراسته شد بعد از آن به هیچ چیز از مخلوقات باز ننگرد که بدان سبب از مقام خویش بیفتد، حادثات در او اثر نکند.

Ва гуфтаанд сӯфии он буд ки аз хештани рабӯда буд бидонча аз ҳақ бирав тофта буд .

و گفته اند صوفی آن بود که از خویشتن ربوده بود بدانچه از حق برو تافته بود.

Ва гуфтаанд сӯфии мақҳур буд бтсриФи рубубият , мастур буд бтсриФи убудийят .

و گفته اند صوفی مقهور بود بتصریف ربوبیّت، مستور بود بتصریف عبودیّت.

Хроз гуяд андари ҷомеъ қирвон будам рӯзи одинаи мардиро дидам ки андари сафи ҳамеи гашт ва мегуфт садақа диҳед маро ки ман сӯфӣ будам акнӯн заъиф шудам , рӯй бози он мард кардаму чизе ба вай додам , бнстд гуфт на онаст ки ту май пиндорӣ , фаро напазируфт , бирафт .

خرّاز گوید اندر جامع قیروان بودم روز آدینه مردی را دیدم که اندر صف همی گشت و میگفت صدقه دهید مرا که من صوفی بودم اکنون ضعیف شدم، روی باز آن مرد کردم و چیزی به وی دادم، بنستد گفت نه آنست که تو می پنداری، فرا نپذیرفت، برفت.