Чун тарафӣ аз сайри ин қавм исбот кардему бобӣ чанд аз мақомот бо ӯ пайваста кардем хостем ки ин рисолатро хатм кунем бўсити мурӣдон ва умедворем бхдои ъзўҷл ки тавфиқ диҳад аишонрои бостъмоли он ва маҳрӯм нагузорад моро аз қиём бидон ва бар мо ҳуҷҷатӣ накунад .

چون طرفی از سیر این قوم اثبات کردیم و بابی چند از مقامات با او پیوسته کردیم خواستیم که این رسالت را ختم کنیم بوصیّت مریدان و امیدواریم بخدای عَزَّوَجَلَّ که توفیق دهد ایشانرا باستعمال آن و محروم نگذارد ما را از قیام بدان و بر ما حجّتی نکند.

Бдонки аввали қадами мурӣд , андари тариқат , чунон бояд ки бар сидқ буд то бноءи он дуруст буд ки перон гуфтаанд ки мурӣдон аз вусӯли маҳрӯм аз он бошанд ки асл зойеъ кунанд .

بدانک اوّل قدمِ مرید، اندر طریقت، چنان باید که بر صدق بود تا بناء آن درست بود که پیران گفته اند که مریدان از وصول محروم از آن باشند که اصل ضایع کنند.

Аз устоди Абӯалии раҳма аллоҳ шунидам ки чунин гуфт .

از استاد ابوعلی رَحِمَهُ اللّهُ شنیدم که چنین گفت.

Ва воҷиб чунон кунад ки дар ибтидои эътиқод дуруст кунад миёни хешу худои таъолии софӣ аз занну шабаҳату холӣ аз залолату бидъат чунонк аз бурҳону ҳуҷҷати хезади он эътиқоду мурӣдро зишт буд ки виро нисбат кунанд бо мазҳаб касе ки барин тариқ набошаду нисбати сӯфӣ бо касе аз мазоҳиби мухталифи ҷузи тариқа суфиён набӯд магар аз натиҷаи ҷаҳли эшон бмзҳби аҳли ин тариқат зеро ки ҳуҷҷати эшон андари мсӣлҳои қавитар буд аз ҳуҷҷати ҳамгинону қоидаи мазҳаби эшон қавитару муҳкамтар буд аз он дигарону мардумон ё асҳоби нақл ва асаранд ва аммо худовандони ақлу фикру перони ин тоӣФаҳи азин ҷумла бргзштаҳ бошанд , ончии мардумонро ғайб бошад эшонро зоҳир бошаду ончии халқро аз маърифати мақсӯд буд аишонро аз ҳақи субҳонау таъолии мавҷӯд буд , эшон худовандон висоланд ва дигарон аҳли истидлол , мисли эшон чунонаст ки шоир гуяд :

و واجب چنان کند که در ابتدا اعتقاد درست کند میان خویش و خدای تعالی صافی از ظن و شبهت و خالی از ضلالت و بدعت چنانک از برهان و حجت خیزد آن اعتقاد و مرید را زشت بود که ویرا نسبت کنند با مذهب کسی که برین طریق نباشد و نسبت صوفی با کسی از مذاهب مختلف جز طریقۀ صوفیان نبود مگر از نتیجۀ جهل ایشان بمذهب اهل این طریقت زیرا که حجّت ایشان اندر مسئلها قوی تر بود از حجّت همگنان و قاعدۀ مذهب ایشان قوی تر و محکم تر بود از آنِ دیگران و مردمان یا اصحاب نقل و اثراند و امّا خداوندان عقل و فکر و پیران این طائفه ازین جمله برگذشته باشند، آنچه مردمان را غیب باشد ایشان را ظاهر باشد و آنچه خلق را از معرفت مقصود بود ایشانرا از حق سُبْحانَهُ وَ تَعالی موجود بود، ایشان خداوندان وصال اند و دیگران اهل استدلال، مَثل ایشان چنانست که شاعر گوید:

Ва ҳеҷ вақт набӯдаст аз абтдоءи исломи ало ки дарав перӣ бӯдааст азин тайифа ки ӯро илм тавҳид бӯдаасту эмом қавм будаст ало ки имомони ин замона аз уламо ӯро гардан ниҳодаанд ва мутавозеъ бӯдаанд ӯроу ҳама табаррук кардаанд бадв ва агар на мазиятӣу хусусиятиро будӣ кори бъкси ин будӣ .

و هیچ وقت نبودست از ابتداء اسلام الّا که درو پیری بوده است ازین طایفه که او را علم توحید بوده است و امام قوم بودست الّا که امامان این زمانه از علما او را گردن نهاده اند و متواضع بوده اند او را و همه تبرّک کرده اند بدو و اگر نه مزیّتی و خصوصیّتی را بودی کار بعکس این بودی.

Ва инак Аҳмади ҳанбали наздики шофиӣ буд разии аллоҳи анҳу шебон роъӣ биёмад , Аҳмад гуфт ё боАбдуллоҳ мехоҳам ки пайдо кунам ин мардро , бар нуқсони илм ӯ то бълм машғӯл бошад шофиии разии аллоҳи анҳу виро гуфт набояд , виро сирӣ накард Аҳмади ҳанбали шебонро гуфт ё шебон чаҳ гўӣӣ дар касе ки як намоз аз ҷумлаи панҷ намоз фаромӯш кунад , дар шбонрўз ва надонад ки кадоми намоз фаромӯш кардааст чаҳ воҷиб буд бар вай , гуфт шебон эй Аҳмади ин дилӣ буд аз худои хеши ғофил шудаи воҷиб буд ӯро , адаб кардан то аз худованди хеш ғофил набошад пас аз он Аҳмади ҳанбал аз ҳуш бишуд чун бо ҳуш омад шофиии разии аллоҳ анҳу гуфт гуфтам на туро ки инро мҷнбону шебони роъии уммӣ буд чун аз эшон , маҳали уммӣ ин бошад , бингар ки имомони эшон чигуна бошанд .

و اینک احمد حنبل نزدیک شافعی بود رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ شَیْبان راعی بیامد، احمد گفت یا باعبداللّه می خواهم که پیدا کنم این مرد را، بر نقصانِ علم او تا بعلم مشغول باشد شافعی رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ ویرا گفت نباید، ویرا سیری نکرد احمد حنبل شیبان را گفت یا شیبان چه گوئی در کسی که یک نماز از جملۀ پنج نماز فراموش کند، در شبانروز و نداند که کدام نماز فراموش کرده است چه واجب بود بر وی، گفت شیبان ای احمد این دلی بود از خدای خویش غافل شده واجب بود او را، ادب کردن تا از خداوند خویش غافل نباشد پس از آن احمد حنبل از هوش بشد چون با هوش آمد شافعی رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ گفت گفتم نه ترا که این را مجنبان و شیبان راعی امّی بود چون از ایشان، محلّ امّی این باشد، بنگر که امامان ایشان چگونه باشند.

Чунин гӯйанд кӣ фақиҳӣ буд аз бузургони фуқаҳо ,у ҳалқаи дарс ӯ дар паҳлавии ҳалқаи шблӣ буд дар Бағдод дар ҷомеъи Мансур ва ин фақиҳро Абуумрон гуфтандӣу сухани шблӣ , кори дарси барояшон шӯрида медошт яке , рӯзӣ , аз асҳоби Абуумрони масъала аз ҳайз , шблиро бипурсед ва мехост ки ӯро хаҷал кунад шблӣ масаъла бигуфту хилофи мардумон дар он масаъла ёд кард Абуумрон бар пой хосту бӯса бар сар шблӣ дод ва гуфт ё абобкри даҳ қавли дарин масаълаи марои фоида буд ки нашунида будам , аз ҳарчӣ ту гуфтӣ се қавл донистам .

چنین گویند کی فقیهی بود از بزرگان فقها، و حلقۀ درس او در پهلوی حلقۀ شبلی بود در بغداد در جامع منصور و این فقیه را ابوعمران گفتندی و سخن شبلی، کار درس برایشان شوریده میداشت یکی، روزی، از اصحاب ابوعمران مسألۀ از حیض، شبلی را بپرسید و میخواست که او را خجل کند شبلی مسئله بگفت و خلاف مردمان در آن مسئله یاد کرد ابوعمران بر پای خاست و بوسه بر سر شبلی داد و گفت یا ابابکر ده قول درین مسئله مرا فایده بود که نشنیده بودم، از هرچه تو گفتی سه قول دانستم.

Гӯйанд абўолъбоси сриҷи бмҷлс ҷунайд бигузашту сухан ӯ бишунид , ӯро гуфтанд чаҳ гўӣии андарин сухан гуфт ман надонам ки чаҳ мегуяд валикини сухани виро савлатӣаст на чунонк савлати мбтлон буд .

گویند ابوالعبّاس سُرَیْج بمجلس جنید بگذشت و سخن او بشنید، او را گفتند چه گوئی اندرین سخن گفت من ندانم که چه می گوید ولیکن سخن ویرا صولتی است نه چنانک صولت مبطلان بود.

Ва гӯйанд Абдуллоҳи бен съидбни клобро гуфтанд ки ту сухан май гўӣӣ , бар сухани ҳамгинону ӣнҷо мардӣаст ки ӯро ҷунайд хонанд бингар то ҳеҷ эътироз бирав туоне кард ё на , бҳлқаҳи ҷунайд ҳозир шуд , ӯро аз тавҳид бипурсед ҷунайд ҷавоб дод ва ӯ мутаҳайир шуд , азон ки фаҳм накард ва гуфт як бор дигар бигӯӣ ончӣ гуфтӣ , дигарбора бигуфт на бидон иборат , Абдуллоҳ гуфт ин чизе дигараст ёд нагирифтам бозгуӣ ончӣ гуфтӣ бъбортии дигар аъодт кард Абдуллоҳ гуфт мумкин нест ки ман ин сухани ту ҳифз тавонам кард имло кун бар ман , ҷунайд гуфт агар аз худ ҳаме гӯям имло тавонам кард Абдуллоҳ бархесту бФзлу бузургӣу зиракии вай эътироф кард вълўи ҳол ӯ .

و گویند عبداللّه بن سعیدبن کُلّاب را گفتند که تو سخن می گوئی، بر سخن همگنان و اینجا مردی است که او را جنید خوانند بنگر تا هیچ اعتراض برو توانی کرد یا نه، بحلقۀ جنید حاضر شد، او را از توحید بپرسید جنید جواب داد و او متحیّر شد، ازان که فهم نکرد و گفت یک بار دیگر بگوی آنچه گفتی، دیگرباره بگفت نه بدان عبارت، عبداللّه گفت این چیزی دیگر است یاد نگرفتم بازگوی آنچه گفتی بعبارتی دیگر اعادت کرد عبداللّه گفت ممکن نیست که من این سخن تو حفظ توانم کرد املا کن بر من، جنید گفت اگر از خود همی گویم املا توانم کرد عبداللّه برخاست و بفضل و بزرگی و زیرکی وی اعتراف کرد وعُلِوّ حال او.

Чун асли ин тайифаи дурусттарин аслҳосту перони эшон бузургтарин мардумонанду уламои эшон донотронди мурӣдиро ки ӯро имон буд бадишон агар аз аҳли сулӯк буд хоҳанда мақсӯди эшон , ӯ бо эшон шарик буд дар ончии эшонро бидон махсӯс гардонида анд бидон , аз мукошифоти ғайб , муҳтоҷ он набӯд ки хештанро туфайлӣ мекунад бар касе ки ӯ хориҷи азин тоӣФаҳ буд ва агар ин мурӣд , тариқ ӯ тариқи тақлид буду баҳоли хеш мустақил набӯд ва хоҳад ки бар роҳ тақлид равад то онгоҳ ки бтҳқиқ расад , гӯи перони салафро муқаллид бош ва бар тариқати эшон май рӯ ки он ӯро аввалитар аз дигари тариқатҳо .

چون اصل این طایفه درست ترین اصلهاست و پیران ایشان بزرگترین مردمانند و علماء ایشان داناتراند مریدی را که او را ایمان بود بدیشان اگر از اهل سلوک بود خواهندۀ مقصود ایشان، او با ایشان شریک بود در آنچه ایشان را بدان مخصوص گردانیده اند بدان، از مکاشفات غیب، محتاج آن نبود که خویشتن را طفیلی میکند بر کسی که او خارج ازین طائفه بود و اگر این مرید، طریق او طریق تقلید بود و بحال خویش مستقلّ نبود و خواهد که بر راه تقلید رود تا آنگاه که بتحقیق رسد، گو پیران سلف را مقلّد باش و بر طریقت ایشان می رو که آن او را اولی تر از دیگر طریقتها.

Возин буд ки шайхи Абуабдурраҳмон слмӣ гуфт ки шблӣ гуяд ки чист занни ту бълмӣ ки илми уламои зоҳири қавмро дар он тӯҳмат буд .

وازین بود که شیخ ابوعبدالرّحمن سلَمی گفت که شبلی گوید که چیست ظنّ تو بعلمی که علم علمای ظاهر قوم را در آن تهمت بود.

Ва ҷунайд гуяд агар донстмии андари зери кабӯдии осмони худои таъолиро илмӣ будӣ бузургвортар азин илм ки бо асҳоб мегӯям қасд он кардамӣу бадасти оўрдмӣ .

و جنید گوید اگر دانستمی اندر زیر کبودی آسمان خدای تعالی را علمی بودی بزرگوارتر ازین علم که با اصحاب می گویم قصد آن کردمی و بدست آوردمی.

Ва чун мурӣдони эътиқоди худ муҳками бкрднди миёни хеш бо худоӣ , бояд ки илми шариъати бҳосли орад аммо бтҳқиқ ва аммо савол аз аъиммаи он қадар ки фариза бидон бгзорд ва агар фуқаҳо мухталиф бошанд андари фатвои ин масаъла , ӯ ончии боҳтёттар буд он гираду доими қасд ӯ он буд то аз хилоф берун ояд ки рухсати андари шариъат , кори заъифон буду кори машғӯлон ва ин тоӣФаҳро ҳеҷ шуғл набӯд магари фармони хдоўндтъолии биҷой овардан , ва аз баҳр ин гуфтаанд ки чун дарвеш аз дараҷаи ҳақиқат бо мақоми рухсат шариъат ояд нияти хеш фасх карда бошад бо худоӣу аҳдӣ ки ӯро буд бо худои ъзўҷл нақз карда .

و چون مریدان اعتقاد خود محکم بکردند میان خویش با خدای، باید که علم شریعت بحاصل آرد اِمّا بتحقیق و اِمّا سؤال از ائمّه آن قدر که فریضه بدان بگزارد و اگر فقها مختلف باشند اندر فتوای این مسئله، او آنچه باحتیاط تر بود آن گیرد و دائم قصد او آن بود تا از خلاف بیرون آید که رُخْصت اندر شریعت، کار ضعیفان بود و کار مشغولان و این طائفه را هیچ شغل نبود مگر فرمان خداوندتعالی بجای آوردن، و از بهر این گفته اند که چون درویش از درجۀ حقیقت با مقام رخصت شریعت آید نیّت خویش فسخ کرده باشد با خدای و عهدی که او را بود با خدای عَزَّوَجَلَّ نقض کرده.

Ва мурӣд бояд ки шогирдӣ пер карда буд ки ҳар мурӣд ки адаб аз перӣ фаро нагирифта бошад азу фалоҳ наёяд ва инак Абуязид мегуяд ҳар ки ӯро устод набӯда бошад эмом ӯ дев буд .

و مرید باید که شاگردی پیر کرده بود که هر مرید که ادب از پیری فرا نگرفته باشد ازو فلاح نیاید و اینک ابویزید میگوید هر که او را استاد نبوده باشد امام او دیو بود.

Аз устод Абӯали шунидам ки гуфт дарахт худ раст барги براردи валикин бор наёрад мурӣд ҳамчунон буд ки устод надида бошад ки тариқати азу фаро гирад ҳар нафасӣ ӯ ҳўии параст буд фаро пеш нашавад .

از استاد ابوعلی شنیدم که گفت درخت خود رُسْت برگ برآرد ولیکن بار نیارد مرید همچنان بود که استاد ندیده باشد که طریقت ازو فرا گیرد هر نفسی او هوی پرست بود فرا پیش نشود.

Пас чун хоҳад ки бад-ӣн тариқ равад баъдазин ҷумла , бояд ки тавба кунад , аз ҳамаи злтҳо даст бидорад , пинҳону ошкороу сағирау кабӣра ва ҷаҳд кунад то хасмонро хушнӯд кунад , бовел ва ҳар ки хасмро хушнӯд накунад ҳаргизи азин тариқат ӯро ҳеҷ чиз накушояд ва барин ҷумла рафтаанд ва пас азин ҷаҳд кунад то ълоқҳо ҳама биндозад .

پس چون خواهد که بدین طریق رود بعدازین جمله، باید که توبه کند، از همه زَلَّتها دست بدارد، پنهان و آشکارا و صغیره و کبیره و جهد کند تا خصمان را خشنود کند، باوّل و هر که خصم را خشنود نکند هرگز ازین طریقت او را هیچ چیز نگشاید و برین جمله رفته اند و پس ازین جهد کند تا علاقها همه بیندازد.

Аввал онаст ки аз мол берун ояд ки мол ӯро аз ҳақ боз дораду бноءи ин кор бар фароғати дил ниҳодаанд .

اوّل آنست که از مال بیرون آید که مال او را از حق باز دارد و بناء این کار بر فراغت دل نهاده اند.

Шблии фаро ҳасрӣ гуфтӣ дар абтдоءи кор ки агар аз ҷумъа то ҷумъа ки пеши ман оеи бахотири ту чизе гузар кунад ҷузи худоӣ , ҳаромаст бар ту ки пеши ман ое .

شبلی فرا حُصْری گفتی در ابتداء کار که اگر از جمعۀ تا جمعۀ که پیش من آیی بخاطر تو چیزی گذر کند جز خدای، حرامست بر تو که پیش من آیی.

Ва ҳеҷ мурӣд набӯдааст ки андарин кор омадааст ки ълоқтӣ дошт аз дунёи ало ки он ълоқт ӯро , аз он шуғл берун оварад ва чун аз мол берун омад аз ҷоҳ низ берун бояд омад ки ҷоҳи хеш дидан дар он тариқат , мӯҳлика азимасту ҳаргоҳ ки қабули халқу ради эшон наздики мурӣд ҳар ду яке набошад аз ваии ҳеҷ чиз наёяду зиёни гортрини чизҳо ӯро он буд ки мардумон ӯро бичишам исботи бенанд ва хоҳад ки ӯро бузург доранду бадв табаррук кунанд онки мардумони азин ҳадис муфлис бошанд ва ӯро ҳануз ирода нашуда бошад , табаррук чун кунанд бадв , пас аз ҷоҳи берун омадани воҷиб буд барояшон зеро ки он заҳрӣ кушандааст .

و هیچ مرید نبوده است که اندرین کار آمده است که علاقتی داشت از دنیا الّا که آن علاقت او را، از آن شغل بیرون آورد و چون از مال بیرون آمد از جاه نیز بیرون باید آمد که جاه خویش دیدن در آن طریقت، مهلکۀ عظیم است و هرگاه که قبول خلق و ردّ ایشان نزدیک مرید هر دو یکی نباشد از وی هیچ چیز نیاید و زیان گارترین چیزها او را آن بود که مردمان او را بچشم اثبات بینند و خواهد که او را بزرگ دارند و بدو تبرّک کنند آنک مردمان ازین حدیث مُفْلِس باشند و او را هنوز اراده نشده باشد، تَبَرُّک چون کنند بدو، پس از جاه بیرون آمدن واجب بود برایشان زیرا که آن زهری کشنده است.

Чун аз ҷоҳу мол берун омад бояд ки ниятии бикунади дуруст бо худои таъолӣ ки пери хешро мухолифат накунад бҳрчаҳ гуяд зеро кӣ мурӣдро хилофи пер , андари аввали кор , зӣонеи саҳмгин буд зеро ки абтдоءи ҳол ӯ бар ҷумлаи умраши далел буд .

چون از جاه و مال بیرون آمد باید که نیّتی بکند درست با خدای تعالی که پیر خویش را مخالفت نکند بهرچه گوید زیرا کی مرید را خلاف پیر، اندر اوّل کار، زیانی سهمگین بود زیرا که ابتداء حال او بر جملۀ عمرش دلیل بود.

Ва шарт ӯ онаст ки бадал эътироз накунад бар пери хеш ва агар чунон буд ки бар хотир мурӣд бугзарад ки ӯро андари дунёу охират қадре ва қӣматӣаст ё бар рӯй замин ҳечкас ҳаст камтари азу , як қадам , андари иродат дуруст набӯд ӯро , зеро ки ӯ ҷаҳд мебояд кард то хдоиро бисёр шиносад на то хештанро , бҳосл кунад . Қадреу ҷоҳӣу фарқ буд миёни онк хдоиро хоҳаду миёни онкии ҷоҳи нафас хеш хоҳад аммо дар дунё ва аммо дар охират .

و شرط او آنست که بدل اعتراض نکند بر پیر خویش و اگر چنان بود که بر خاطر مرید بگذرد که او را اندر دنیا و آخرت قدری و قیمتی است یا بر روی زمین هیچکس هست کمتر ازو، یک قدم، اندر ارادت درست نبود او را، زیرا که او جهد می باید کرد تا خدایرا بسیار شناسد نه تا خویشتن را، بحاصل کند. قدری و جاهی و فرق بود میان آنک خدایرا خواهد و میان آنکه جاهِ نفس خویش خواهد اِمّا در دنیا و امَّا در آخرت.

Пас воҷиб буд бирав ки сари хеш нигоҳ дорад Маслан аз ангалаи гиребони хеши магар аз пери хеш ки нигоҳ набояд дошт ва агар нафасӣ аз нафасҳои хеш аз пер пинҳон дорад ӯро хиёнат карда бошад , бояд кӣ ҳарчӣ ӯро фармоед онрои гардан наад бъқўбти он хиёнат ки карда бошад аммо бсФрӣ ки ӯро таклиф кунад ё ончӣ фармоед аз пай он шавад .

پس واجب بود برو که سرّ خویش نگاه دارد مثلاً از انگلۀ گریبان خویش مگر از پیر خویش که نگاه نباید داشت و اگر نَفَسی از نَفَسهای خویش از پیر پنهان دارد او را خیانت کرده باشد، باید کی هرچه او را فرماید آنرا گردن نهد بعقوبت آن خیانت که کرده باشد اِمّا بسفری که او را تکلیف کند یا آنچه فرماید از پی آن شود.

Ва раво набӯд ки пери зулат аз мурӣдон андар гузорад зеро ки зойеъ кардани ҳақи худоӣ буд ҷли ҷалола ва то онгаҳ ки мурӣд аз ҳамаи ълоқтҳо берун наёяд раво набӯд ки пер ӯ ҳеҷ чиз талқин кунад аз зикрҳо , балки воҷиб буд ки тҷрбт кунад ӯро , чун мурӣдро андари он содиқ ёбаду азми ваии дуруст буд шарт кунад бо вай ки ҳарчӣ пеш ояд андари тариқати розӣ буд аз қазоҳои гӯногӯн , аҳд кунад бо ӯ ки азин тариқат барнагардад бҳрчаҳ ӯро пеш ояд аз сахтӣу злу дарвешӣу дарду беморӣу онки бадал майл накунад босонӣ ,у шаҳват ва рухсат наҷуед ,у тани осонӣу коҳилӣ пеша нагирад зеро ки истодани мурӣди бтар буд аз фатрат ӯ .

و روا نبود که پیر زلّت از مریدان اندر گذارد زیرا که ضایع کردن حقِ خدای بود جَلَّ جَلالُهُ و تا آنگه که مرید از همه علاقتها بیرون نیاید روا نبود که پیر او هیچ چیز تلقین کند از ذکرها، بلکه واجب بود که تجربت کند او را، چون مرید را اندر آن صادق یابد و عزم وی درست بود شرط کند با وی که هرچه پیش آید اندر طریقت راضی بود از قضاهای گوناگون، عهد کند با او که ازین طریقت برنگردد بهرچه او را پیش آید از سختی و ذُلّ و درویشی و درد و بیماری و آنک بدل میل نکند بآسانی، و شهوت و رخصت نجوید، و تن آسانی و کاهلی پیشه نگیرد زیرا که ایستادن مرید بتر بود از فَتْرتِ او.

Ва фарқ буд миёни фатрату вақфату фарқи он буд ки фатрат бозгаштан буд аз иродату берун омадан аз он тариқу вақфати истодан буд аз роҳ рафтан бхўш омад касалӣу коҳилӣ ва ҳар мурӣд ки дар ибтидои кори коҳилӣ пеша гирад азуи ҳеҷ чиз наёяд .

و فرق بود میان فترت و وَقْفَت و فرق آن بود که فترت بازگشتن بود از ارادت و بیرون آمدن از آن طریق و وَقْفَت ایستادن بود از راه رفتن بخوش آمد کسلی و کاهلی و هر مرید که در ابتدای کار کاهلی پیشه گیرد ازو هیچ چیز نیاید.

Ва чун пер ӯро имтиҳон кард воҷиб буд бар вай ки зикр ӯро талқин кунад чунонк пер савоб бинад гуяд то он ном бар забон ҳаме гуяд пас бифармоед то дил бо забон рост дорад ва гуяд то доим бар он зикр бошад чунонк пиндорӣ ки доим бо худоӣ хешаст ва то туоне бар забонати ҷузи он зикр наравад .

و چون پیر او را امتحان کرد واجب بود بر وی که ذکر او را تلقین کند چنانک پیر صواب بیند گوید تا آن نام بر زبان همی گوید پس بفرماید تا دل با زبان راست دارد و گوید تا دایم بر آن ذکر باشد چنانک پنداری که دائم با خدای خویش است و تا توانی بر زبانت جز آن ذکر نرود.

Ва фармоед то доим бар таҳорат бошаду нхсбди магар аз ғалабаи хоб ва аз таоми батадрӣҷ кам мекунад андаки андак , то бар он қавӣ гардад ва нагузорад ки одати хеши бикбор даст бидорад ки дар хабар омадааст ки шитоб зада на роҳ баравад ва на сутураш барҷоӣ бимонад .

و فرماید تا دائم بر طهارت باشد و نخسبد مگر از غلبۀ خواب و از طعام بتدریج کم میکند اندک اندک، تا بر آن قوی گردد و نگذارد که عادت خویش بیکبار دست بدارد که در خبر آمده است که شتاب زده نه راه برود و نه ستورش برجای بماند.

Пас фармоед то хилват гираду азлат ва ҷаҳд кунад андари ҳоли хилват то хавотири бахуди роҳи надиҳад ва чизҳо ки дил ӯ машғӯл гирданд аз худ боз дорад .

پس فرماید تا خلوت گیرد و عزلت و جهد کند اندر حال خلوت تا خواطر بخود راه ندهد و چیزها که دل او مشغول گرداند از خود باز دارد.

Ва бдонки дарин ҳолати андак касе буд аз мурӣдон ки на ӯро дар ибтидои васвосӣ буд дар эътиқод , бхосаҳ ки мурӣди зираки дил буд ва ин аз он имтиҳонҳоаст ки бар мурӣд бояд ниҳод , бар пери воҷиб буд чун ӯро зирак ёбад ки ҳуҷҷатҳои ақлӣ ӯро талқин кунад ки ночор ӯро бълм растгорӣ бошад аз васвос , ва агар пери андари ваии ҳеҷ чиз бинад аз қӯту саботи андари тариқат , ӯро сабр фармоеду зикри доим то нури қабул аз дил вай барафрӯзаду офтоби висоли андари дил ӯ барояд ва ин зуд буд валикин аз бисёре якеро набӯд ин аммо ғолиби он буд ки аишонрои бози назари оранд ва нигаристану таъаммул кардан нишонҳо бшрт , то илми усӯл ҳосил шавад бақадр ҳоҷату доъияи мурӣд .

و بدانک درین حالت اندک کسی بود از مریدان که نه او را در ابتدا وسواسی بود در اعتقاد، بخاصه که مرید زیرک دل بود و این از آن امتحانها است که بر مرید باید نهاد، بر پیر واجب بود چون او را زیرک یابد که حجّتهای عقلی او را تلقین کند که ناچار او را بعلم رستگاری باشد از وسواس، و اگر پیر اندر وی هیچ چیز بیند از قوّت و ثبات اندر طریقت، او را صبر فرماید و ذکر دائم تا نور قبول از دل وی برافروزد و آفتاب وصال اندر دل او برآید و این زود بود ولیکن از بسیاری یکی را نبود این امّا غالب آن بود که ایشانرا باز نظر آرند و نگریستن و تأمّل کردن نشانها بشرط، تا علم اصول حاصل شود بقدر حاجت و داعیۀ مرید.

Ва бдонки мурӣдро андарин боб , балоҳо бошад , бовел ва он , он буд ки чун дар хилват бошад бзкр машғӯл шаванд ё дар маҷлис самоъ бошанду ғайри он , чизҳо дар нафасу хотири эшон гузар кунад мункир то бҳдӣ ки аишонро мумкин набошад ки он ошкоро тавонанд кардан касеро , ё бар забон тавонанд рондани онро ва эшон бҳқиқт донанд ки ҳақ таъолӣ муназзаҳасту аишонро дар он шабаҳат набошад ки он ботиласт ва бидон муболот накунанду бостдомти зикр машғӯл бошанд бояд ки зикрӣ кунанд ва аз худои таъолии дрхўоҳнд то аишонро аз он халос диҳад ва ин хавотирҳо аз васвос шайтон набӯд балки аз ҳадиси нафас буду ҳўоҷси он , чун бандаи бтрк муболот бидон , машғӯл шавад он , азу бурӣда гардад .

و بدانک مرید را اندرین باب، بلاها باشد، باوّل و آن، آن بود که چون در خلوت باشد بذکر مشغول شوند یا در مجلس سماع باشند و غیر آن، چیزها در نفس و خاطر ایشان گذر کند مُنْکَر تا بحدّی که ایشانرا ممکن نباشد که آن آشکارا توانند کردن کسی را، یا بر زبان توانند راندن آنرا و ایشان بحقیقت دانند که حق تعالی منزّهست و ایشانرا در آن شبهت نباشد که آن باطل است و بدان مبالات نکنند و باستدامت ذکر مشغول باشند باید که ذکری کنند و از خدای تعالی درخواهند تا ایشانرا از آن خلاص دهد و این خواطرها از وسواس شیطان نبود بلکه از حدیث نفس بود و هواجس آن، چون بنده بترک مبالات بدان، مشغول شود آن، ازو بریده گردد.

Аз одоби мурӣд балки аз Фроӣзи ҳол ӯ онаст ки мавзеи иродати хешро мулозимат кунаду бсФр берун нашавад пеш аз онкии тариқат ӯро қабул кунаду пеш аз онкии бадал , баҳақ расад ки сафар , мурӣдро на дар вақти хеши заҳрии қотил буд ва ҳар ки аз эшон сафар кунад пеш аз вақти хеш бидонча умед дорад нарасад ва чун худои таъолӣ хайрӣ хоҳад ба мурӣд , ӯро барҷоӣ бидорад ва чун шарӣ хоҳад бадв , ӯро бози он барад ки аз он берун омада бошад ва чун ҷавон бошад тариқат ӯ хизмат кардан бошад бзоҳру дрўишонро дӯст дорад ва ин фурӯтарин ртбт буд андари тариқат ӯ ва монанди ӯ , брсмии андари зоҳир басанда кунанду сафар ҳаме кунанд , ғояти насиби эшон азин тариқат , ҳаҷ буду зиёрати мавзеҳо ки онҷо риҳлат кунанду дидори перони бзоҳри салом , бад-ӣн қаноат кунанд , аишонрои доими сафари ҳаме бояд кард то осоиш , аишонро дар мҳзўроти ниФкнд зеро ки ҷавон чун роҳат ва осоиш ёбад фатрати бадв роҳ ёбад ва чун мурӣди якбори андари миён даравишон шавад андари бдоит , ӯро зиён дорад , азим , агар касе андар уфтад сиблат ӯ он буд ки ҳурмати перони биҷои ораду асҳобро хизмат кунад ва хилоф накунад аишонроу ончии роҳати эшон буд андари он , бидон қиём кунад ва ҷаҳд кунад то дили перӣ аз вай мстўҳш нагардад ва бояд ки андари суҳбати даравишони хасм буд бар тани хешу барояшон хасмӣ накунад , ҳарякиро азишон бар хештани ҳақӣ воҷиб донаду ҳақи хеш бар кас воҷиб набинад .

از آداب مرید بلکه از فرائض حال او آنست که موضع ارادت خویش را ملازمت کند و بسفر بیرون نشود پیش از آنکه طریقت او را قبول کند و پیش از آنکه بدل، بحق رسد که سفر، مرید را نه در وقت خویش زهری قاتل بود و هر که از ایشان سفر کند پیش از وقت خویش بدانچه امید دارد نرسد و چون خدای تعالی خیری خواهد به مرید، او را برجای بدارد و چون شرّی خواهد بدو، او را باز آن برد که از آن بیرون آمده باشد و چون جوان باشد طریقت او خدمت کردن باشد بظاهر و درویشانرا دوست دارد و این فروترین رتبت بود اندر طریقت او و مانند او، برسمی اندر ظاهر بِسنده کنند و سفر همی کنند، غایت نصیب ایشان ازین طریقت، حجّ بود و زیارت موضعها که آنجا رحلت کنند و دیدار پیران بظاهرِ سلام، بدین قناعت کنند، ایشانرا دائم سفر همی باید کرد تا آسایش، ایشانرا در محظورات نیفکند زیرا که جوان چون راحت و آسایش یابد فترت بدو راه یابد و چون مرید یکبار اندر میان درویشان شود اندر بدایت، او را زیان دارد، عظیم، اگر کسی اندر افتد سبیل او آن بود که حرمت پیران بجای آرد و اصحاب را خدمت کند و خلاف نکند ایشانرا و آنچه راحت ایشان بود اندر آن، بدان قیام کند و جهد کند تا دل پیری از وی مُسْتَوْحِش نگردد و باید که اندر صحبت درویشان خصم بود بر تن خویش و برایشان خصمی نکند، هریکی را ازیشان بر خویشتن حقّی واجب داند و حقِّ خویش بر کس واجب نبیند.

Ва мурӣд бояд ки ҳеҷ касро мухолифат накунад агарчӣ донад ки ҳақ бадаст ӯст хомӯш буду бзоҳри чунон намояд ки мувофиқ ӯст ва ҳар мурӣдӣ ки дар ваии ситезау лҷоҷу пайкор буд аз ваии ҳеҷ чиз наёяд .

و مرید باید که هیچ کس را مخالفت نکند اگرچه داند که حق بدست اوست خاموش بود و بظاهر چنان نماید که موافق اوست و هر مریدی که در وی ستیزه و لجاج و پیکار بود از وی هیچ چیز نیاید.

Ва чун мурӣди андари ҷамъи даравишон буд бояд ки хилоф накунад аишонро , дар сафар ё дар ҳзр , бзоҳр , на дар хӯрдан ва на дар рӯзаи доштан ва на дар ҳаракат ва агар чизе равад ки мувофиқ набӯд , басар хилоф кунаду дил бо худоӣ нигоҳ дорад ва чун ӯро ишорат хӯрдан кунанд луқма ё ду бихӯраду нафаси хешро орзӯи надиҳад .

و چون مرید اندر جمع درویشان بود باید که خلاف نکند ایشانرا، در سفر یا در حضر، بظاهر، نه در خوردن و نه در روزه داشتن و نه در حرکت و اگر چیزی رود که موافق نبود، بسرّ خلاف کند و دل با خدای نگاه دارد و چون او را اشارت خوردن کنند لقمۀ یا دو بخورد و نفس خویش را آرزو ندهد.

Ва аз одоб мурӣдон нест , вирдҳо бисёр доштан , бзоҳр зеро ки қавми андари хотир монда бошанду муъолиҷати хуйҳои бад ва аз ғифлати давр бӯдан на андари аъмол бар , ночор , буд аишонро аз он , гузордан фароизу сунан ротбаҳаст аммо зиёдат аз намози нофила , ёд кард бадал , аишонрои тамомтар бар давом .

و از آداب مریدان نیست، وِردها بسیار داشتن، بظاهر زیرا که قوم اندر خاطر مانده باشند و معالجت خویهای بد و از غفلت دور بودن نه اندر اعمال بِرّ، ناچار، بود ایشانرا از آن، گزاردن فرایض و سنن راتبه است اَمّا زیادت از نماز نافله، یاد کرد بدل، ایشانرا تمامتر بر دوام.

Ва сармоя мурӣд онаст ки аз ҳама эҳтимол кунад бхўшӣ ва ҳарчӣ ӯро пеш ояд брзоу сабр , он бигузорад ва бар танагӣу дарвешӣ сабр кунад ва савол накунаду бқлилу касӣр муъориза накунад андари ончӣ ӯро ҳаззӣ буд дар он ва ҳар ки ин нахоҳад кард вирои ббозор бояд шудан зеро ки ҳар ки ҳар орзӯе ки мрдмонро буд , ӯро низ он орзӯӣ буд ё хоҳад буд , аз онҷо ки эшон орзӯии хеш ҳосил кунанд ӯро низ ҳам аз онҷои ҳосил бояд кард аз арақи пешонӣу ранҷи даст .

و سرمایۀ مرید آنست که از همه احتمال کند بخوشی و هرچه او را پیش آید برضا و صبر، آن بگذارد و بر تنگی و درویشی صبر کند و سؤال نکند و بقلیل و کثیر معارضه نکند اندر آنچه او را حظّی بود در آن و هر که این نخواهد کرد ویرا ببازار باید شدن زیرا که هر که هر آرزویی که مردمانرا بود، او را نیز آن آرزوی بود یا خواهد بود، از آنجا که ایشان آرزوی خویش حاصل کنند او را نیز هم از آنجا حاصل باید کرد از عرق پیشانی و رنج دست.

Ва чун мурӣди андари хилвати бзкри машғӯл буд агар андари хилват чизе ёбад ки пештар аз он наёфта бошад аммо бихоб ё дар бедорӣ ё миёни хобу бедорӣ аз хитобӣ ки башнавад ё маънӣӣ ки ӯро рӯй намояд аз ончии нақзи одат буд , бидон машғӯл набояд буд албата ,у боз он нанигарад ва набояд ки мунтазири ин чунин чизҳо бошад ки ин ҳама ӯро аз ҳақ машғӯл дорад ва чора набошад ӯро ин ҳамаи ҳолҳо ки пеш ояд ӯро , пери хабар додан аз он , то дилаш фориғ шавад аз он ва бар пери воҷиб буд ки сар ӯ нигоҳ дораду кор ӯ аз дигарон пинҳон дораду андари чашм ӯ онро ҳақир гирданд ки ин ҳамаи озмоиш буду бози он ором гирифтани айни макр буд , мурӣд бояд ки ҳазар кунаду ҳиммати азин бартар дорад .

و چون مرید اندر خلوت بذکر مشغول بود اگر اندر خلوت چیزی یابد که پیشتر از آن نیافته باشد امّا بخواب یا در بیداری یا میان خواب و بیداری از خطابی که بشنود یا معنیی که او را روی نماید از آنچه نقض عادت بود، بدان مشغول نباید بود البتّه، و باز آن ننگرد و نباید که منتظر این چنین چیزها باشد که این همه او را از حق مشغول دارد و چاره نباشد او را این همه حالها که پیش آید او را، پیر خبر دادن از آن، تا دلش فارغ شود از آن و بر پیر واجب بود که سرّ او نگاه دارد و کار او از دیگران پنهان دارد و اندر چشم او آنرا حقیر گرداند که این همه آزمایش بود و باز آن آرام گرفتن عین مَکْر بود، مرید باید که حذر کند و همّت ازین برتر دارد.

Ва бдонкаҳи зиёни гортрини чизеи мурӣдро онаст ки шод буд бидонча андари сар ӯ пайдо ояд аз тақрйвоти ҳақи таъолии бдонкаҳ ӯро махсӯс карда бошад бидон ва агар бтрк он бигӯед зуд буд ки ӯро азин ҳоли брбоинд , бончаҳ пайдо кунанд ӯро , аз ҳақиқатҳоу шарҳи ин чизҳо дар ҷумлаи андари китоби навиштан дшхўор уфтад .

و بدانکه زیان گارترین چیزی مرید را آنست که شاد بود بدانچه اندر سرّ او پیدا آید از تقریبات حق تعالی بدانکه او را مخصوص کرده باشد بدان و اگر بترک آن بگوید زود بود که او را ازین حال بربایند، بآنچه پیدا کنند او را، از حقیقتها و شرح این چیزها در جمله اندر کتاب نوشتن دشخوار افتد.

Ва аз ҳукм мурӣд онаст ки чун дар ҷойгоҳӣ ки ӯ буд , касеро наёбад ки бадв иқтидо кунад , то ӯро адаби дромўзнд , ки ҳиҷрат кунаду пеш яке равад аз перон ки ӯ бидон кори истода буд ки мридонрои роҳи намояду онҷои пеш ӯ муқӣм шавад ва аз остона ӯ мФорқт накунад то онгаҳ ки ӯро рухсати надиҳад .

و از حکم مرید آنست که چون در جایگاهی که او بود، کسی را نیابد که بدو اقتدا کند، تا او را ادب درآموزند، که هجرت کند و پیش یکی رود از پیران که او بدان کار ایستاده بود که مریدانرا راه نماید و آنجا پیش او مقیم شود و از آستانۀ او مفارقت نکند تا آنگه که او را رخصت ندهد.

Ва бдонкаҳи шинохти худованди хонаи аввал бар зиёрати хонау аввали маърифати худованд хонааст пас зиёрати хона ва он гуруҳ ки бе дастурии пер бҳҷ шаванд он ҳама зулатасту нишоти нафас , эшон нишони ин тариқат бар хештан карда бошанд , валикини сафари эшонро аслӣ набӯду далелии барин онкӣ аз сафари аишонрои ниФзоиди магари парокандагии дил ва агар гомӣ аз нафаси хеши фаротари нҳодндии аишонрои беҳтар будӣ аз ҳазор сафар .

و بدانکه شناخت خداوند خانه اوّل بر زیارت خانه و اوّل معرفت خداوند خانه است پس زیارت خانه و آن گروه که بی دستوری پیر بحج شوند آن همه زلّت است و نشاط نفس، ایشان نشان این طریقت بر خویشتن کرده باشند، ولیکن سفر ایشان را اصلی نبود و دلیلی برین آنکه از سفر ایشانرا نیفزاید مگر پراکندگی دل و اگر گامی از نفس خویش فراتر نهادندی ایشانرا بهتر بودی از هزار سفر.

Ва шарт мурӣд онаст ки чун зиёрат перӣ кунад бҳрмт андар шаваду бадв бҳшмт нигарад ва агар чунон буд ки пер ӯро аҳл он дорад то хидматӣ кунад неъматӣ бузург донад .

و شرط مرید آنست که چون زیارت پیری کند بحرمت اندر شود و بدو بحشمت نگرد و اگر چنان بود که پیر او را اهل آن دارد تا خدمتی کند نعمتی بزرگ داند.

Фасл набояд ки мурӣд эътиқод дорад ки перон маъсӯм бошанд балки воҷиб буд ки аишонрои бози аҳвол эшон гузораду бадишони занни некӯи бараду ҳади хеши нгоҳдорд бо худоӣ дар онч ӯро фармӯдааст аз корҳоу илм дар фарқ кардани миёни ончӣ писандидаасту ончӣ накӯҳидааст .

فصل نباید که مرید اعتقاد دارد که پیران معصوم باشند بلکه واجب بود که ایشانرا باز احوال ایشان گذارد و بدیشان ظنّ نیکو برد و حدّ خویش نگاهدارد با خدای در آنچ او را فرموده است از کارها و علم در فرق کردن میان آنچه پسندیده است و آنچه نکوهیده است.