Пеши азин одамӣ ва ин одам

پیش ازین آدمی و این آدم

Дев буду фиришта дар олам

دیو بود و فرشته در عالم

Чун расед одамии зи олами ҷӯад

چون رسید آدمی ز عالم جود

Иззаташро фиришта кард суҷуд

عزتش را فرشته کرد سجود

Бо рӯонаши малик чу хешӣ дошт

با روانش ملک چو خویشی داشت

Пеш дидаш ки рух ба пешӣ дошт

پیش دیدش که رخ به پیشی داشت

Ҳар чаҳ ҷамъи фиришта ва маликанд

هر چه جمع فرشته و ملکند

Аз қувоҳои анҷум ва фалаканд

از قواهای انجم و فلکند

Чун кунанд аз маҳали хеши нузул

چون کنند از محل خویش نزول

Шаклҳои дигар кунанд қабул

شکلهای دگر کنند قبول

Асли ҷинии зи нор буду ҳаво

اصل جنی ز نار بود و هوا

Бар фалак зон нарафт ва нест раво

بر فلک زان نرفت و نیست روا

Хок одам бидиду саҷдаи набард

خاک آدم بدید و سجده نبرد

Дидагонаш ба хок хоҳад мард

دیدگانش به خاک خواهد مرد

Хок ӯ дида буду оташи худ

خاک او دیده بود و آتش خود

Нур ӯро яке надид аз сад

نور او را یکی ندید از صد

Сар ӯ зон қафоӣ лаънат хӯрд

سر او زان قفای لعنت خورد

Ки қафоро з рӯй фарқ накард

که قفا را ز روی فرق نکرد

Ту ба нафаси шарифу ақли зкӣ

تو به نفس شریف و عقل زکی

Аз шумори фириштау мулкӣ

از شمار فرشته و ملکی

Ғазабат оташасту шаҳвати бод

غضبت آتشست و شهوت باد

Венаи ду деви чунин турои ҳамзод

وین دو دیو چنین ترا همزاد

Ақлат аз олам илоҳ омад

عقلت از عالم اله آمد

Нафаст аз боргоҳ шоҳ омад

نفست از بارگاه شاه آمد

Ду малик бо ту инчунин ҳамроҳ

دو ملک با تو اینچنین همراه

Сӯии эшон нмикнии ту нигоҳ

سوی ایشان نمیکنی تو نگاه

Нест танро маҳор дар бинӣ

نیست تن را مهار در بینی

Ҷузи хирад дар димоғ , агар бинӣ

جز خرد در دماغ، اگر بینی

Ақл бар нохушӣ кашиду хушӣ

عقل بر ناخوشی کشید و خوشی

То ҷудои гашти рӯмӣ аз ҳабашӣ

تا جدا گشت رومی از حبشی

Номҳое каз осмон ояд

نامهایی کز آسمان آید

Ҳама бар номи ақл ва ҷон ояд

همه بر نام عقل و جان آید

Ҷузи хиради марди он ҷавоб набӯд

جز خرد مرد آن جواب نبود

Ғайри азуи лоиқ хитоб набӯд

غیر ازو لایق خطاب نبود

Тан дарандаасту рӯҳи доранда

تن درنده است و روح دارنده

Ақли мар ҳар дуро нигоранда

عقل مر هر دو را نگارنده

Ҷомаи кунро илм ақласт

جامهٔ کون را علم عقلست

Рӯҳ лавҳ омад ва қалам ақласт

روح لوح آمد و قلم عقلست

Тану ҷонро ба даст ақл сипор

تن و جان را به دست عقل سپار

Пои бегона дар миёна меар

پای بیگانه در میانه میار

Илм неру диҳад камолат ро

علم نیرو دهد کمالت را

Ақл иҷобат кунад саволат ро

عقل اجابت کند سؤالت را

Чун турои зини ҷаҳон гзирӣ нест

چون ترا زین جهان گزیری نیست

Беҳтар аз ақл дастгирӣ нест

بهتر از عقل دستگیری نیست

эй ба таъйиди ақли бинанда

ای به تایید عقل بیننده

Офарин кун бар офаринанда

آفرین کن بر آفریننده

Ки тавонад зи оби гандида

که تواند ز آب گندیده

Офаридани руху лабу дида ?

آفریدن رخ و لب و دیده؟

Қолабатро ки ҳаст пардаи рӯҳ

قالبت را که هست پردهٔ روح

Олати рӯҳи дон ва карда рӯҳ

آلت روح دان و کردهٔ روح

Карда ӯст , нозанин з онаст

کردهٔ اوست، نازنین ز آنست

Аз чунон нест , аз чунин з онаст

از چنان نیست، از چنین ز آنست

Рӯҳу чандини фиришта дар коранд

روح و چندین فرشته در کارند

Ту ба хобӣ ва ҷумла бедоранд

تو به خوابی و جمله بیدارند

То ту бозори хеш тез кунӣ

تا تو بازار خویش تیز کنی

Омад ва рафт ва хуфт ва хез кунӣ

آمد و رفت و خفت و خیز کنی

Зон амали соъатии нёсоинд

زان عمل ساعتی نیاسایند

Ту бФрсоиӣу нФрсоинд

تو بفرسایی و نفرسایند

Ҳар куҷои ақл ва ҷон тавонад буд

هر کجا عقل و جان تواند بود

Тани куҷо дар миён тавонад буд ?

تن کجا در میان تواند بود؟

Дар урӯқии бад-ӣни сифати борӣк

در عروقی بدین صفت باریک

Махраҷии тангу мадхалии торик

مخرجی تنگ و مدخلی تاریک

Кист ҷузи ҷон ки кор донад кард

کیست جز جان که کار داند کرد

Рози хеш ошкор донад кард ?

راز خویش آشکار داند کرد؟

Паии ҷони рӯ , ки кор кун ҷонаст

پی جان رو، که کار کن جانست

Тани бечора банда фармонаст

تن بیچاره بنده فرمانست

Чун сипоҳи ту бор барбандад

چون سپاه تو بار بربندد

Ақли роҳ шумор барбандад

عقل راه شمار بربندد

Гар муҷаррад шавад фириштаи ту

گر مجرد شود فرشتهٔ تو

Нарасад офатӣ ба куштаи ту

نرسد آفتی به کشتهٔ تو

Ақл шамъасту илми бедорӣ

عقل شمعست و علم بیداری

Нафаси хобу ҳаваси шаби торӣ

نفس خواب و هوس شب تاری

Ақлро ҳам чу дил надонад кас

عقل را هم چو دل نداند کس

Рӯҳро дили накӯи шиносаду бас

روح را دل نکو شناسد و بس