Ҳама рӯй замин нифоқ гирифт
همه روی زمین نفاق گرفت
Мардумии тарк иттифоқ гирифт
مردمی ترک اتفاق گرفت
Аз ҳақиқат ба дасти кӯрӣ чанд
از حقیقت به دست کوری چند
Мусҳафӣ монаду куҳнаи гӯрӣ чанд
مصحفی ماند و کهنه گوری چند
Кӯр бо каси сухани нмигўид
کور با کس سخن نمیگوید
Сари қуръон касе наме ҷӯяд
سر قرآن کسی نمیجوید
Рӯҳи қуръон бар осмони бурданд
روح قرآن بر آسمان بردند
Нақди таҳқиқи азин миёни бурданд
نقد تحقیق ازین میان بردند
Рӯзи бадро аломат ин бошад
روز بد را علامت این باشد
Пеши некони қиёмат ин бошад
پیش نیکان قیامت این باشد
Дар ҷаҳон нест соҳиби дардӣ
در جهان نیست صاحب دردی
Бе риёи дами нмизнди мардӣ
بیریا دم نمیزند مردی
Шаръро як тан халаф бинмоанд
شرع را یک تن خلف بنماند
Равишу сират салаф бинмоанд
روش و سیرت سلف بنماند
Рӯй гетии пар аз слФ шуду лоф
روی گیتی پر از صلف شد و لاف
Ҳама зарқаст ва шед қоф ба қоф
همه زرقست و شید قاف به قاف
Аҳли зарқу нқоқ ҳам пуштанд
اهل زرق و نقاق هم پشتند
Содиқонро ба хӯн дил киштанд
صادقان را به خون دل کشتند
Ростиро нишона нест падед
راستی را نشانه نیست پدید
Ростӣ дар замона нест падед
راستی در زمانه نیست پدید
Марди маънии азин миён давраст
مرد معنی ازین میان دورست
Ба ҳиҷоб хмўл мастураст
به حجاب خمول مستورست
Чашми ихлосу сидқ хуфта бимонад
چشم اخلاص و صدق خفته بماند
Чеҳраи мардумӣ наҳуфта бимонад
چهرهٔ مردمی نهفته بماند
Бехатар нест кори сайри имрӯз
بیخطر نیست کار سیر امروز
Дидаи вари шӯ ки нест хайри имрӯз
دیده ور شو که نیست خیر امروز
Аҳли макру ҳияли бкўшиднд
اهل مکر و حیل بکوشیدند
Ба риё рӯй дайни бпўшиднд
به ریا روی دین بپوشیدند
Сухани сидқи сар блоФ оварад
سخن صدق سر بلاف آورد
Дайн чу симурғи рӯ ба қоф оварад
دین چو سیمرغ رو به قاف آورد
Толибӣ , чашм ва гӯш бош , эй дил
طالبی، چشم و گوش باش، ای دل
Бо чунинҳо бҳўш бош , эй дил
با چنینها بهوش باش، ای دل
Ки басии дому дона дар роҳаст
که بسی دام و دانه در راهست
Гузарати ҷумла бар сар чоҳаст
گذرت جمله بر سر چاهست
Чу наҳанганд боз карда даҳон
چو نهنگند باز کرده دهان
Ҳама дар нили ғарқ ва гашта ниҳон
همه در نیل غرق و گشته نهان
То наҳангат ба ком дар накушуд
تا نهنگت به کام در نکشد
Дасти ғӯлат ба дом дар накушуд
دست غولت به دام در نکشد
Пери шайёди донаи пошида
پیر شیاد دانه پاشیده
Гирд ӯ чанд нотарошида
گرد او چند ناتراشیده
Ришро шона карда , пурҳ зада
ریش را شانه کرده، پره زده
Сирка бар рӯй нон ва тара зада
سرکه بر روی نان و تره زده
Панҷ шаш ҷои ниҳодаи ҳалқаи зикр
پنج شش جا نهاده حلقهٔ ذکر
Сари худро фурӯ кашида ба фикр
سر خود را فرو کشیده به فکر
То ки меоварад з дар хуоне ?
تا که میآورد ز در خوانی؟
ё ки созад биринҷу барӣоне ?
یا که سازد برنج و بریانی؟
Суханӣ аз дарун бадар накунад
سخنی از درون بدر نکند
Каши тахаллус ба ном зар накунад
کش تخلص به نام زر نکند
Кам барии зар , з зарқ напазирад
کم بری زر، ز زرق نپذیرد
Пари барӣ , зуд дар бағал гирад
پر بری، زود در بغل گیرد
Гар чаҳ гуяд ки : ҳеҷ нстонм
گر چه گوید که: هیچ نستانم
Надиҳади боз агар диҳӣ , донам
ندهد باز اگر دهی، دانم
Дили онро ки дард ин кораст
دل آنرا که درد این کارست
Ҷустуҷӯӣ далел ночораст
جستجوی دلیل ناچارست
Зиндае кӯ ? ки банда бошемаш
زندهای کو؟ که بنده باشیمش
Сар ба фармон Фгндаҳ бошемаш
سر به فرمان فگنده باشیمش
Чанд азин ҳоиҳўӣ бедардон ?
چند ازین هایهوی بیدردان؟
Занги мардӣу буии номардон ?
زنگ مردی و بوی نامردان؟
Ҳамчуи гардуни кабӯди ҷома шуда
همچو گردون کبود جامه شده
Сайдро гурги ин тҳомаҳ шуда
صید را گرگ این تهامه شده
Аз буруни хирқаҳои собӯнӣ
از برون خرقههای صابونی
Вази даруни садҳазори мобўнӣ
وز درون صدهزار مابونی
Чун биёбанд нави иродат ро
چون بیابند نو ارادت را
Кор банданд урфу одат ро
کار بندند عرف و عادت را
Ҷомаи зарқ ва шед зард кунанд
جامهٔ زرق و شید زرد کنند
Бар дилаши ҳуби мол сард кунанд
بر دلش حب مال سرد کنند
Бибарандаш ба даъватии ду се гарм
ببرندش به دعوتی دو سه گرم
То дар уфтад занони халқ ба шарм
تا در افتد زنان خلق به شرم
Пас ба рамзаш дароваранд аз хоб
پس به رمزش درآورند از خواب
К-эии писар , вақт меравад , дарёб
کای پسر، وقت میرود، دریاب
Гар мурӣдӣ куҷост суфраи ош ?
گر مریدی کجاست سفرهٔ آش؟
Вари надории дарин миёна мабош
ور نداری درین میانه مباش
Дардманд аз дам азимат хон
دردمند از دم عزیمت خوان
Ки : дами нақдро ғанимати дон
که: دم نقد را غنیمت دان
Ба фиреби вахиму донаи хом
به فریب وخیم و دانهٔ خام
Содаи дорои дроФгннд ба дом
ساده دارا درافگنند به دام
Аз намебурун равад дарвеш
از میانشان برون رود درویش
Нохуни андари қафоу сар дар пеш
ناخن اندر قفا و سر در پیش
Рӯй дар рӯй нанг ва ном кунад
روی در روی ننگ و نام کند
Аз дару кӯчаи ақчаҳ вом кунад
از در و کوچه اقچه وام کند
Дарме чандро балов диҳад
درمی چند را بلاو دهد
Перу ҳамхирқаро пулов диҳад
پیر و همخرقه را پلاو دهد
Бабради шайхро ба меҳмонӣ
ببرد شیخ را به مهمانی
Бо мурӣдони сахти пешонӣ
با مریدان سخت پیشانی
Суфиёни суфраро фарози кашанд
صوفیان سفره را فراز کشند
Остин аз ду дасти бози кашанд
آستین از دو دست باز کشند
Ҳама дар ҳам хуранд кин фарзаст
همه در هم خورند کین فرضست
Худ нгўинд каз куҷо қарзаст ?
خود نگویند کز کجا قرضست؟
Кӯдакони ношто , падари мадюн
کودکان ناشتا، پدر مدیون
Махӯр ин нону ош , хӯни хури хӯн
مخور این نان و آش، خون خور خون
Фақри берун з азрақасту кабӯд
فقر بیرون ز ازرقست و کبود
Номи оташ чаро наҳй брдўд ?
نام آتش چرا نهی بردود؟
Ҳуққаи холӣу булъаҷаби ъўрст
حقه خالی و بوالعجب عورست
Ҷурм ӯ нест , дида ҳо кӯраст
جرم او نیست، دیدهها کورست
Шаби касро куҷо кунад чун рӯз ?
شب کس را کجا کند چون روز؟
Пери миҳроби кӯби минбари сӯз
پیر محراب کوب منبر سوز
Шайх бояд ки симу зари сӯзад
شیخ باید که سیم و زر سوزد
То азуи дайгарии нёмўзд
تا ازو دیگری نیاموزد
Гар ндонӣ ту ин дирами сӯзӣ
گر ندانی تو این درم سوزی
Зон биҳиштии чронёмўзӣ ?
زان بهشتی چرانیاموزی؟
Кӯ ба умрии чунин китобии сохт
کو به عمری چنین کتابی ساخت
Пас ба пелии дирами яхи обии сохт
پس به پیلی درم یخ آبی ساخت
Бингар пели моти даравишон
بنگر پیل مات درویشان
Шоҳро тарҳ додан эшон
شاه را طرح دادن ایشان
Шайхи мо ончунон бузургонанд
شیخ ما آنچنان بزرگانند
На чунин рӯбаҳону гргоннд
نه چنین روبهان و گرگانند
Мутасарриф шудӣ , шикорӣ кун
متصرف شدی، شکاری کن
Қалъае бргшоӣ ва корӣ кун
قلعهای برگشای و کاری کن
Ту кати ин говҳои прўорнд
تو کت این گاوهای پروارند
Лоғаронро макаш , ки мурдоранд
لاغران را مکش، که مردارند
Аикаҳи андари фиреби эшонӣ
ایکه اندر فریب ایشانی
Дар фиреб тавонад , то доне
در فریب تواند، تا دانی
Гар диҳандат ба даст бар бӯса
گر دهندت به دست بر بوسه
Коҳ пешат ниҳанду санбуса
کاه پیشت نهند و سنبوسه
Гуҳ ба боғ ва ба хонаи хўонндт
گه به باغ و به خانه خوانندت
Гоҳи пеши малики дўонндт
گاه پیش ملک دوانندت
Хоҷа ранҷур шуд , иёдат кун
خواجه رنجور شد، عیادت کن
Ба шавад , ҳурматаш зиёдат кун
به شود، حرمتش زیادت کن
Он наомад бибин ки : ҳолаш чист
آن نیامد ببین که: حالش چیست
Вена даромад , нигар солаш чист ?
وین درآمد، نگر سالش چیست؟
Даст бигзор тоаш ме бӯсанд
دست بگذار تاش میبوسند
Тани бҳл , то дарави ҳамеи дўснд
تن بهل، تا درو همی دوسند
Шеър хонанд , то ту шӯр кунӣ
شعر خوانند، تا تو شور کنی
Мадҳ гӯйанд , то ғурур кунӣ
مدح گویند، تا غرور کنی
Гар ниёе ба рақс , сард шаванд
گر نیایی به رقص، سرد شوند
Вар бирақсӣ , ба айб мард шаванд
ور برقصی، به عیب مرد شوند
Ин яке аз сафар расед , бибин
این یکی از سفر رسید، ببین
Ваон сафар мекунад , чунин манишин
وان سفر میکند، چنین منشین
Нарӯй аз дар ту боз астанд
نروی از در تو باز استند
Биравӣ ҷумла дар муҷоз астанд
بروی جمله در مجاز استند
Бо рФиқонт ар ба меҳмонӣ
با رفیقانت ار به مهمانی
Бабради дӯстӣ ба пинҳонӣ
ببرد دوستی به پنهانی
Зон миёнгар буд мурӣдӣ кам
زان میان گر بود مریدی کم
« Фқнои рбно » зкини шикам
« فقنا ربنا» زکین شکم
Ту чу уштур маҳорашон дода
تو چو اشتر مهارشان داده
Тани худро ба корашон дода
تن خود را به کارشان داده
Рӯзу шаб чун дарин бало бошӣ
روز و شب چون درین بلا باشی
Кӣ туоне ки бо худо бошӣ ?
کی توانی که با خدا باشی؟
Хос худашон макун ки оманд ин
خاص خودشان مکن که عامند این
Донаи шан пар махӯр , ки доманди ин
دانهشان پر مخور، که دامند این
Ради ому қабул омӣ чист ?
رد عام و قبول عامی چیست؟
Гар тамомии ту нотамомӣ чист ?
گر تمامی تو ناتمامی چیست؟
Гӯсфандӣ ба суфраи созандат
گوسفندی به سفره سازندت
Баъд аз он ҳамчуи бузи ббозндт
بعد از آن همچو بز ببازندت
Аз барои тугар чаҳ мушт зананд
از برای تو گر چه مشت زنند
Гар билағзӣ туро дурушт зананд
گر بلغزی ترا درشت زنند
Лӯт хӯрдӣу зула бар бастӣ
لوت خوردی و زله بر بستی
Дар гумоне ки рафтӣу рстӣ
در گمانی که رفتی و رستی
Ин ҷамоат биҳишт мехоҳанд
این جماعت بهشت میخواهند
Хонаи нуқра хишт мехоҳанд
خانهٔ نقرهخشت میخواهند
Ҳуру ғулмону ҷӯии шеру шароб
حور و غلمان و جوی شیر و شراب
Миваҳои шигарфу мурғу кабоб
میوههای شگرف و مرغ و کباب
Гар туоне ту бар гушои ин банд
گر توانی تو بر گشای این بند
Варна биншин , ба риш хеш маханд
ورنه بنشین، به ریش خویش مخند
Чун ндонӣ ки ин биҳишт куҷост ?
چون ندانی که این بهشت کجاست؟
Мардумонро чаҳ хуоне аз чапу рост ?
مردمان را چه خوانی از چپ و راست؟
Ту ки пӯлии нмитўонии ҳашт
تو که پولی نمیتوانی هشت
Чун занад ҳиммати ту заррини хишт ?
چون زند همت تو زرین خشت؟
Гар бипурсам ба худ фурӯи Монӣ
گر بپرسم به خود فرو مانی
Неки тарсами ту бади форумоне
نیک ترسم تو بد فرومانی
Ба ту пиндор мардумон дигараст
به تو پندار مردمان دگرست
Халқро бар дилат гумон дигараст
خلق را بر دلت گمان دگرست
Ки сухан бо худои ҳмигўиӣ
که سخن با خدا همیگویی
Ҳукми дорӣ бар ончӣ меҷӯӣ
حکم داری بر آنچه میجویی
Ҳар кро бар кашӣ биҳиштӣ шуд
هر کرا بر کشی بهشتی شد
Вонкаҳро рад кунӣ ба зиштӣ шуд
وانکه را رد کنی به زشتی شد
Ба шабу рӯзи хоб ва хӯрдат нест
به شب و روز خواب و خوردت نیست
Ҷузи дили гарму оҳ сардат нест
جز دل گرم و آه سردت نیست
Дар қабулат ба ин ҳаме кӯшанд
در قبولت به این همی کوشند
Варна науммат боқчаҳ нафурӯшанд
ورنه نامت باقچه نفروشند
Фақр агар хӯрданасту гоиидн
فقر اگر خوردنست و گاییدن
Ҳарзае чанд бар дроиидн
هرزهای چند بر دراییدن
Ҳамаро беҳтар аз ту ҳаст ин ҳол
همه را بهتر از تو هست این حال
Бар сари ҷоҳу малику шавкату мол
بر سر جاه و ملک و شوکت و مال
Бирав , эй хоҷа , чора худ кун
برو، ای خواجه، چارهٔ خود کن
Рқъаҳ бар далқи пора худ кун
رقعه بر دلق پارهٔ خود کن
Заҳр мораст ганҷи бурдани ту
زهر مارست گنج بردن تو
Венаи биринҷу туранҷ хӯрдан ту
وین برنج و ترنج خوردن تو
Инки гуфтӣ ки муршидаст муфид
اینکه گفتی که مرشدست مفید
Бирасонад муродро ба мурӣд
برساند مراد را به مرید
Фориғаст ӯ азин ситоиши ту
فارغست او ازین ستایش تو
Зонка расво шуд аз намоиши ту
زانکه رسوا شد از نمایش تو
Мефурӯшӣ , ки худ баҳоаши хурӣ
میفروشی، که خود بهاش خوری
Мипзии дег ӯ , ки оши хурӣ
میپزی دیگ او، که آش خوری
Мива то кӣ хурии зи боғи касон ?
میوه تا کی خوری ز باغ کسان؟
Чаҳ фурӯғат диҳад чароғи касон ?
چه فروغت دهد چراغ کسان؟
Номи мардуми фурӯхтан то чанд ?
نام مردم فروختن تا چند؟
Чӯби ҳамсоя сӯхтан то чанд ?
چوب همسایه سوختن تا چند؟
Ҳаст ҳоли шумо дарин бозор
هست حال شما درین بازار
Ҳоли он таркмон ва он таррор
حال آن ترکمان و آن طرار
Онкӣ аз худ магас надонад ронад
آنکه از خود مگس نداند راند
Ба биҳиштат куҷо тавонад хонд ?
به بهشتت کجا تواند خواند؟
Вонкаҳ аз хашми душманони сӯзад
وانکه از خشم دشمنان سوزد
Чун рух дӯстон барафрӯзад ?
چون رخ دوستان برافروزد؟
Бар ваии ин номро ба зӯр мабанд
بر وی این نام را به زور مبند
Камараш бар миён ъўр мабанд
کمرش بر میان عور مبند
Пеш мо чист нашри ин нома ?
پیش ما چیست نشر این نامه؟
Салавотии миёни ҳангома
صلواتی میان هنگامه
Чашми сад кун хар бихоҳӣ баст
چشم صد کون خر بخواهی بست
То блисии ту дар миёнҷии даст
تا بلیسی تو در میانجی دست
Ба насиҳати накӯи нмигрдӣ
به نصیحت نکو نمیگردی
Кор ман нест чӯби бади мардӣ
کار من نیست چوب بد مردی
Пар шуд ин шаҳр ва даҳ зи офотат
پر شد این شهر و ده ز آفاتت
Магар эзад кунад мукофотат
مگر ایزد کند مکافاتت
Деги аҳл ҳунар Биҷӯшоне
دیگ اهل هنر بجوشانی
Ҳунару ном ӯ бапушоне
هنر و نام او بپوشانی
То мабодо ки сарбаланд шавад
تا مبادا که سربلند شود
Ба диёри ту арҷманд шавад
به دیار تو ارجمند شود
Бидиҳад шарҳи шаҳри сӯзии ту
بدهد شرح شهر سوزی تو
ё кунад қасди ризқу рӯзии ту
یا کند قصد رزق و روزی تو
Аҳл донад туро бихонад шайх
اهل داند ترا بخواند شیخ
Ҷузи муқаллиди туро ки донад шайх ?
جز مقلد ترا که داند شیخ؟