Чун таъаллуқ бурид ҷон аз ҷисм
چون تعلق برید جان از جسم
Набӯд ҳоли ҷон бурун заду қисм :
نبود حال جان برون زد و قسم:
Гар накукор бӯда бошад , раст
گر نکوکار بوده باشد، رست
Варна дар хок хор монаду паст
ورنه در خاک خوار ماند و پست
Нафас агар пок вагар палид буд
نفس اگر پاک و گر پلید بود
Манзил ҳар яке падед буд
منزل هر یکی پدید بود
Ҳар якеро дар он ҷаҳон ҷоеаст
هر یکی را در آن جهان جاییست
Вндрони манзилӣу моўоиист
وندران منزلی و ماواییست
Венаи баданро азоб гӯрӣ ҳаст
وین بدن را عذاب گوری هست
Дар лаҳад низ талх ва шурӣ ҳаст
در لحد نیز تلخ و شوری هست
Чун шавад ҷону ҷисми олӯда
چون شود جان و جسم آلوده
Аз ғубори гуноҳи полуда
از غبار گناه پالوده
Боз фармон расад ки : бархезад
باز فرمان رسد که: برخیزد
Тан ба ҷон , ҷони бетони дроўизд
تن به جان، جان بتن درآویزد
Онкат аз об дар вуҷӯд оварад
آنکت از آب در وجود آورد
Бозат аз хок зинда донад кард
بازت از خاک زنده داند کرد
Дар қиёмат , казин сутӯдаи тилисм
در قیامت، کزین ستوده طلسم
Давр бошад ҳиҷоби зулмати ҷисм
دور باشد حجاب ظلمت جسم
Тани некони фурӯғ ҷон гирад
تن نیکان فروغ جان گیرد
Ҳар дуро нур дар миён гирад
هر دو را نور در میان گیرد
Чун тану ҷон ба нур ғарқ шавад
چون تن و جان به نور غرق شود
Шарқ ӯ ғарбу ғарб шарқ шавад
شرق او غرب و غرب شرق شود
Ҳар як аз мо ба сӯрати зотӣ
هر یک از ما به صورت ذاتی
Андар ояд ба мавқифи отӣ
اندر آید به موقف آتی
Зот мо ҳастӣу ҳақиқати мост
ذات ما هستی و حقیقت ماست
Сӯраташи сирату тариқати мост
صورتش سیرت و طریقت ماست
Асли ҷони ту чунки аз фалакаст
اصل جان تو چونکه از فلکست
Ба фалак мерӯй , дарин чаҳ шикаст ?
به فلک میروی، درین چه شکست؟
Ақлу ҷон бар фалак гузор кунад
عقل و جان بر فلک گذار کند
Устихон бар фалак чикор кунад ?
استخوان بر فلک چکار کند؟
Обу гули бндтст , бугсали банд
آب و گل بندتست، بگسل بند
Бандаи ин ва он шудан то чанд ?
بندهٔ این و آن شدن تا چند؟
Ҳар якеро ба марказӣ бисипор
هر یکی را به مرکزی بسپار
Ҳамчуи оташи сар аз муҳӣт барор
همچو آتش سر از محیط برآر
Зини табоиъи ту то нагардӣ пок
زین طبایع تو تا نگردی پاک
Накунӣ рух ба табъ дар афлок
نکنی رخ به طبع در افلاک
Бар фалак нест гармӣу сардӣ
بر فلک نیست گرمی و سردی
Бигузар аз гарму сард , агар мардӣ
بگذر از گرم و سرد، اگر مردی
Нисбати хеш бо бсоити фард
نسبت خویش با بسایط فرد
Ба бисотати дуруст бояд кард
به بساطت درست باید کرد
Хоҷаи зангӣ ва он санами рӯмӣ
خواجه زنگی و آن صنم رومی
Мӯҷиб ҳайратасту маҳрӯмӣ
موجب حیرتست و محرومی
Ҷои аслии талаб , Марв дар хоб
جای اصلی طلب، مرو در خواب
Вар ндонӣ , бипурс аз оташу об
ور ندانی، بپرس از آتش و آب
Зини ҷаҳони ин чунин тавон растан
زین جهان این چنین توان رستن
На кашӣдан балоу бншстн
نه کشیدن بلا و بنشستن
Ин фатирӣ ки кардае ту ба даст
این فطیری که کردهای تو به دست
Дар танур асир натавон баст
در تنور اثیر نتوان بست
Малакӯт самост ҷои сурӯш
ملکوت سماست جای سروش
Ҷабарут худост олами ҳуш
جبروت خداست عالم هوش
Бар фалаки ҷои макр ва фан набӯд
بر فلک جای مکر و فن نبود
Бо малики ҳоҷат сухан набӯд
با ملک حاجت سخن نبود
Ҷонати Андам ки гардад аз тани боз
جانت آندم که گردد از تن باز
Кӯш то бар фалак кунад парвоз
کوش تا بر فلک کند پرواز
То нагардӣ чу осмони икрнг
تا نگردی چو آسمان یکرنگ
Кӣ рӯй бар фалак чу ҳафт авранг ?
کی روی بر فلک چو هفت اورنگ؟
Санг ҷое равад , ки санг буд
سنگ جایی رود، که سنگ بود
Об аз оташи бабр , ки ҷанг буд
آب از آتش ببر، که جنگ بود
Он ки бекор ва он ки дар коранд
آن که بیکار و آن که در کارند
Ҳар яке рух ба момнӣ доранд
هر یکی رخ به مامنی دارند
Оби азин санг агар гузор кунад
آب ازین سنگ اگر گذار کند
Чун ба марказ расад қарор кунад
چون به مرکز رسد قرار کند
Бади бимирӣ , чу нотамом рӯй
بد بمیری، چو ناتمام روی
Ҳемаи дӯзахӣ , чу хом рӯй
هیمهٔ دوزخی، چو خام روی
Ҷаҳд он кун ки : пухта бошӣу ҳур
جهد آن کن که: پخته باشی و حر
То дар он варта ҳо наМонӣ пар
تا در آن ورطهها نمانی پر
Боздон ,гар дил ту огоҳаст
بازدان، گر دل تو آگاهست
Ки чаҳ хрснгҳот дар роҳаст !
که چه خرسنگهات در راهست!
Андарин хонаи кор хеш бисоз
اندرین خانه کار خویش بساز
То дар он уқда ҳо наМонӣ боз
تا در آن عقدهها نمانی باز
Ба дили озоди шӯ , ба ҷони фориғ
به دل آزاد شو، به جان فارغ
Пас буруни ои азин ҷаҳони фориғ
پس برون آی ازین جهان فارغ
Май гусали банди бандати оҳиста
میگسل بند بندت آهسته
То набошӣ ба ҳеҷ пайваста
تا نباشی به هیچ پیوسته
Рӯзи аввал ки дида бозат шуд
روز اول که دیده بازت شد
Дили дарин олам муҷозат шуд
دل درین عالم مجازت شد
Нишнидӣ ки сари басар бо даст ?
نشنیدی که سر بسر با دست؟
ё надидӣ ки суст бунёдаст ?
یا ندیدی که سست بنیادست؟
Дили худро ба сад гиреҳ бастан
دل خود را به صد گره بستن
Рӯзи охири куҷои тавон растан ?
روز آخر کجا توان رستن؟
Ҳар чаҳ мемонад аз ту хокаш кун
هر چه میماند از تو خاکش کن
Ва ончии ҳамроҳи тест покаш кун
و آنچه همراه تست پاکش کن
Ҷони худро , ки дар ҷаҳони бастӣ
جان خود را، که در جهان بستی
Ба зару симу хонаи пайвастӣ
به زر و سیم و خانه پیوستی
Баркаш аз ҷумла , ҳамчуи мӯӣ аз шер
برکش از جمله، همچو موی از شیر
То чу гуяд : биор , гӯйӣ : гир
تا چو گوید: بیار، گویی: گیر
Он касоне ки бенишӣ доранд
آن کسانی که بینشی دارند
Ошкору ниҳон дарин коранд
آشکار و نهان درین کارند
Чаҳ гумон мебарӣ бар оташу бод ?
چه گمان میبری بر آتش و باد؟
ё барин обу хок бебунёд ?
یا برین آب و خاک بیبنیاد؟
Вомҳоиист доданӣ инҳо
وامهاییست دادنی اینها
Бандҳоеи кушодании ин ҳо
بندهایی گشادنی اینها
На ки ин ҷисм чун ҳалок шавад
نه که این جسم چون هلاک شود
Бод ӯ боду хок хок шавад ?
باد او باد و خاک خاک شود؟
Писарат духтарӣ биор кунад
پسرت دختری بیار کند
Духтарати шавҳарӣ шикор кунад
دخترت شوهری شکار کند
Зан ҷавонаст , ҳамсараш бояд
زن جوانست، همسرش باید
Меҳру мирос аз он зараш бояд
مهر و میراث از آن زرش باید
Дирами нақдро бибандади сахт
درم نقد را ببندد سخت
Пеши ноболиғон наад дўсаҳи рахт
پیش نابالغان نهد دوسه رخت
То ба аҷзу ниёзу макру ҳиял
تا به عجز و نیاز و مکر و حیل
Вом дорат кунад шаби аввал
وام دارت کند شب اول
Хонаи бегонаро нишаст шавад
خانه بیگانه را نشست شود
Кам иморат кунанд ва паст шавад
کم عمارت کنند و پست شود
Ба ятемат касе нигаҳ накунад
به یتیمت کسی نگه نکند
Душманат назд хеш раҳ накунад
دشمنت نزد خویش ره نکند
Гар бмодр назар кунад , бас нест
گر بمادر نظر کند، بس نیست
Вар ба гӯрат гузар кунад , кас нест
ور به گورت گذر کند، کس نیست
Бзнндш ба заҷр ва бар ҷӯшад
بزنندش به زجر و بر جوشد
Бар ту нолад , ҷавоби нниўшд
بر تو نالد، جواب ننیوشد
Монда бар ҷой ва ҳеҷ ҷое на
مانده بر جای و هیچ جایی نه
Ғарқи тимору ошноӣ на
غرق تیمار و آشنایی نه
Ғорати андари зар ва қумош уфтад
غارت اندر زر و قماش افتد
Ҳар чаҳ арзандатар Балош уфтад
هر چه ارزنده تر بلاش افتد
Ту Бамонеу гӯру сирати зишт
تو بمانی و گور و سیرت زشت
Бар тӯдаи гзри кӯии хом ва се хишт
بر توده گزر کوی خام و سه خشت
Зон дигар ҳавлҳо наёрам ёд
زان دگر هولها نیارم یاد
Чун ту гуфтӣ ки ҳар чаҳ бодои бод !
چون تو گفتی که هر چه بادا باد!
Пар намуданд , лек кам дидӣ
پر نمودند، لیک کم دیدی
Бас бигуфтанд ва ҳеҷ нишнидӣ
بس بگفتند و هیچ نشنیدی
Агар ин ҳол нест , бад гуфтам
اگر این حال نیست، بد گفتم
Вагар ин ҳаст , он худ гуфтам
وگر این هست، آن خود گفتم
Ин зану зӯру зари гзоштнист
این زن و زور و زر گذاشتنیست
Меҳри андари даруни нкоштнист
مهر اندر درون نکاشتنیست
Дасти худро тиҳӣ кун аз симаш
دست خود را تهی کن از سیمش
То наҷунбад дили ту аз бимаш
تا نجنبد دل تو از بیمش
Каз паии корвони тиҳии дастон
کز پی کاروان تهی دستان
Шоду эмини раванд чун мисатон
شاد و ایمن روند چون مستان
Оқилони худ дарин нпиўнднд
عاقلان خود درین نپیوندند
Вонкаҳ пайваста шуд бадви хнднд
وانکه پیوسته شد بدو خندند
Кори худ он касе табоҳ накард
کار خود آن کسی تباه نکرد
Ки ба лаззоти тан нигоҳ кард
که به لذات تن نگاه کرد
Онкӣ дид ин гурези поииҳо
آنکه دید این گریز پاییها
Шуд ҷдоииши азин ҷудоӣҳо
شد جداییش ازین جداییها
Дасти азин дастгоҳ оз бишуст
دست ازین دستگاه آز بشست
Рафт , чун вақт рафтан омад , чуст
رفت، چون وقت رفتن آمد، چست
Дар фузӯнии зиёни тесту касон
در فزونی زیان تست و کسان
Дар фузӯнии Марв чу булҳавасон
در فزونی مرو چو بوالهوسان
Озро хасми ошкорои шӯ
آز را خصم آشکارا شو
Ба худои зиндае , худоро шӯ
به خدا زندهای، خدا را شو
То ки дар ранҷ ҷустани ноне
تا که در رنج جستن نانی
Нахурӣ , то касе наранҷоне
نخوری، تا کسی نرنجانی
Гар ту ҷонӣ , ғизоӣ ҷон меҷӯй
گر تو جانی، غذای جان میجوی
Вртнӣ , обу ош ва нон меҷӯй
ورتنی، آب و آش و نان میجوی
Хару бори ту бор хоҳад буд
خر و بار تو بار خواهد بود
Гар сафари зин шумор хоҳад буд
گر سفر زین شمار خواهد بود
Нрдбонисти пояи барпоя
نردبانیست پایه برپایه
Тарк боист хоҳишу моя
ترک بایست خواهش و مایه
Роҳат аз нардбон озодӣаст
راهت از نردبان آزادیست
Дар ҷаҳонӣ ки србср шодӣаст
در جهانی که سربسر شادیست
Хари исо бар охур хокаст
خر عیسی بر آخور خاکست
Рӯҳ берахт ӯ броФлокст
روح بیرخت او برافلاکست
Рахту хрчисти ин тану сару гӯш
رخت و خرچیست این تن و سر و گوش
Бҳли ин ва барис ба олами ҳуш
بهل این و برس به عالم هوش
Пушт ӯ то салиб соӣ нашуд
پشت او تا صلیب سای نشد
Ахтараши тахту чарх ҷой нашуд
اخترش تخت و چرخ جای نشد
Содиқоне , ки шамъ дайн сӯзанд
صادقانی، که شمع دین سوزند
Бтўи зини бештар чаҳ омӯзанд
بتو زین بیشتر چه آموزند
Бтўи омухти шарти ҷонбозӣ
بتو آموخت شرط جانبازی
То бибинӣу кори ҷон созӣ
تا ببینی و کار جان سازی
Кори ҷони сохтан ба тан сӯзӣаст
کار جان ساختن به تن سوزیست
Хунаки он дил ки ин дамаш рӯзӣаст
خنک آن دل که این دمش روزیست
Сар ки доданду оби хости таниш
سر که دادند و آب خواست تنش
То ба бурҳон қавӣ шавад суханаш
تا به برهان قوی شود سخنش
Ки ҷаҳонро вафо чунин бошад
که جهان را وفا چنین باشد
Сар ки барҷоӣ ангабин бошад
سر که برجای انگبین باشد
Онкӣ донад бар осмон рафтан
آنکه داند بر آسمان رفتن
Метавонист азин миён рафтан
میتوانست ازین میان رفتن
Лек боисташ ин хабар кардан
لیک بایستش این خبر کردن
Ки чунин шояд ин сафар кардан
که چنین شاید این سفر کردن
Мояи антбоаҳи тести ин ҳо
مایه انتباه تست این ها
Ҳамаи таълими роҳи тести ин ҳо
همه تعلیم راه تست این ها
То бадоне ки расм ва одат чист ?
تا بدانی که رسم و عادت چیست؟
Аввалин поя иродат чист ?
اولین پایه ارادت چیست؟
Сар ӯ то наҳуфта шуд зишон
سر او تا نهفته شد زیشان
Сар шуд андари сари бидонадишон
سر شد اندر سر بداندیشان
То чунон тарк оз натавон кард
تا چنان ترک آز نتوان کرد
Дасту пое дароз натавон кард
دست و پایی دراز نتوان کرد
Дасти впоиӣ ки пок шуд зини гирд
دست وپایی که پاک شد زین گرد
Чори мехаши куҷои расонади дард ?
چار میخش کجا رساند درد؟
Чун булӯғи камол дасташ дод
چون بلوغ کمال دستش داد
Нафратии зини ҷаҳон пасташ дод
نفرتی زین جهان پستش داد
Коми душман ба душманон бинмуд
کام دشمن به دشمنان بنمود
Ҷоми ҷамро аз он миёни брбўд
جام جم را از آن میان بربود
Муштабаҳи гашт ва ихтилоф афтод
مشتبه گشت و اختلاف افتاد
Ки : таниши ҷуфт хок шуд ё бод ?
که: تنش جفت خاک شد یا باد؟
Тан ӯ рӯҳ буду рӯҳи таниш
تن او روح بود و روح تنش
Чун бапушӣ ба гӯр , ё кафанаш ?
چون بپوشی به گور، یا کفنش؟
Ба сабуии дугонагии зани санг
به سبوی دوگانگی زن سنگ
То захмӣ бароядат даҳ ранг
تا زخمی برآیدت ده رنگ
Ҳар ки исо ба чанг ӯ бошад
هر که عیسی به چنگ او باشد
« сибғаи аллоҳ » ранг ӯ бошад
«صبغة الله» رنگ او باشد