Врндорди зи дайну дониши баҳр
ورندارد ز دین و دانش بهر
Аз таниши ҷон ҷудо кунанд ба қаҳр
از تنش جان جدا کنند به قهر
Дар ҷаҳони ҷой ӯ ҳаҷем буд
در جهان جای او حجیم بود
Обаш аз ҷуръаи ҳмим буд
آبش از جرعهٔ حمیم بود
Танг монад бирав ҷаҳони фарох
تنگ ماند برو جهان فراخ
Рух фаро мекунад ба ҳар сӯрох
رخ فرا میکند به هر سوراخ
Гирд ӯ дӯдҳои зулмоне
گرد او دودهای ظلمانی
Аз мизоҷоти ҷаҳлу нодонӣ
از مزاجات جهل و نادانی
ӯ дар он дӯдҳои оташи рез
او در آن دودهای آتش ریز
Меравад чашми баста , афтони хез
میرود چشم بسته، افتان خیز
Ъўр монад , ки парда дар будаст
عور ماند، که پرده در بودست
Хор монад , ки ишва гар будаст
خوار ماند، که عشوهگر بودست
Гуҳ равад бо равони ғамнокон
گه رود با روان غمناکان
Гуҳи даройад ба гӯри нопокон
گه درآید به گور ناپاکان
Ба ҳаво бар шавад , бсўзндш
به هوا بر شود، بسوزندش
Бар замин бугзарад , бдўзндш
بر زمین بگذرد، بدوزندش
Кӯр ва дар даст ӯ Асое на
کور و در دست او عصایی نه
Ъўр ва бар дӯш ӯ ксоиӣ на
عور و بر دوش او کسایی نه
Тан ӯ қӯти мору туъмаи мӯр
تن او قوت مار و طعمهٔ مور
ӯ ҳамеи байн ва мегузар аз давр
او همی بین و میگذر از دور
На зи пас роҳ ёбад ва на зи пеш
نه ز پس راه یابد و نه ز پیش
На ба бегона дар расад , на ба хеш
نه به بیگانه در رسد، نه به خویش
Рух ба роҳ оварад , қафоаш зананд
رخ به راه آورد، قفاش زنند
Боз гардад , ба сад ҷафоаш зананд
باز گردد، به صد جفاش زنند
На гризндгишро пое
نه گریزندگیش را پایی
На стизндгишро рое
نه ستیزندگیش را رایی
Ҷон ӯ дар тамӯзу яхи бандон
جان او در تموز و یخبندان
Зинда , лекини фитода дар зиндон
زنده، لیکن فتاده در زندان
Дил ӯ безёу нуру фурӯғ
دل او بیضیا و نور و فروغ
Гӯш ӯ бар газофу фӯҳшу дурӯғ
گوش او بر گزاف و فحش و دروغ
Зулмати зулм бар вай андӯда
ظلمت ظلم بر وی اندوده
Чирк бар чирку дӯда бар дӯда
چرک بر چرک و دوده بر دوده
Тӯҳмату ҷаҳлу ҳасрату хорӣ
تهمت و جهل و حسرت و خواری
Фурқату гмрҳӣ ва бе ёрӣ
فرقت و گمرهی و بییاری
Карда паҳнои хок танг бирав
کرده پهنای خاک تنگ برو
Чарх борида шок ва санг бирав
چرخ باریده شوک و سنگ برو
Ҷонаш аз нури илми орӣу ъўр
جانش از نور علم عاری و عور
Тани з зулмат бимонада дар гули гӯр
تن ز ظلمت بمانده در گل گور
Зону ҳали қӯти гузаштан на
زان و حل قوت گذشتن نه
Ба амали роҳи бози гаштан на
به عمل راه باز گشتن نه
Гирд бар гирд ӯ зи мзлмаҳ ҳо
گرد بر گرد او ز مظلمهها
Барқҳои ҷаҳанда аз дама ҳо
برقهای جهنده از دمهها
Суҳбаташ бо бидону некӣ на
صحبتش با بدان و نیکی نه
Сар ӯ пари хумору сикӣ на
سر او پر خمار و سیکی نه
Кораш аз дасти рафта , сар дар пеш
کارش از دست رفته، سر در پیش
Дидаи аҳволи хешу рафтаи зи хеш
دیده احوال خویش و رفته ز خویش
Чун дар ояд сараши зи ғифлати навам
چون در آید سرش ز غفلت نوم
Бишносад ки : « лӣси зулми алиўм »
بشناسد که : «لیس ظلم الیوم»
Дӯзахи нақд муфсидон инаст
دوزخ نقد مفسدان اینست
Насяи хури сад ҳазор чандинаст
نسیه خور صد هزار چندینست
Ин чунин марги марги ом буд
این چنین مرگ مرگ عام بود
Винчнини мурдаи нотамом буд
وینچنین مرده ناتمام بود
Рӯҳи азин гунбадаш бадар нашавад
روح ازین گنبدش بدر نشود
Балки зини чоҳ бар зибр нашавад
بلکه زین چاه بر زبر نشود
Рӯй таҳқиқи азу ниҳон гардад
روی تحقیق ازو نهان گردد
Орзӯманди ин ҷаҳон гардад
آرزومند این جهان گردد
Ҳар ба як чанд дар либоси хаёл
هر به یک چند در لباس خیال
Андар ояд ба хоби аҳлу аёл
اندر آید به خواب اهل و عیال
Бинмоед ба аҷзи сӯрати хеш
بنماید به عجز صورت خویش
Арза дорад ҳамеи зарурати хеш
عرضه دارد همی ضرورت خویش
То бидонанд ҷинси розаш ро
تا بدانند جنس رازش را
Маънии ҳоҷату ниёзаш ро
معنی حاجت و نیازش را
Ду се Нонаш ба зӯр бифиристанд
دو سه نانش به زور بفرستند
ё чароғӣ ба гӯр бифиристанд
یا چراغی به گور بفرستند
Баъди азугар яке зи сад бидиҳанд
بعد ازو گر یکی ز صد بدهند
Сидқоти он буд ки худ бидиҳанд
صدقات آن بود که خود بدهند
Ҳарчӣ беш аз кафофи дории ту
هرچه بیش از کفاف داری تو
Надиҳӣ , бар газофи дории ту
ندهی، بر گزاف داری تو
Пеш аз он кат аҷал кунад дар хоб
پیش از آن کت اجل کند در خواب
Хештанро ба зиндагӣ дарёб
خویشتن را به زندگی دریاب
То набояд блобаҳу зорӣ
تا نباید بلابه و زاری
Моли худ хостани бад-ӣни хорӣ
مال خود خواستن بدین خواری
Ҳақ эзад надодае ба хушӣ
حق ایزد ندادهای به خوشی
То мукофоти он чунин бикашӣ
تا مکافات آن چنین بکشی
Аз ту кард ӯ ба сад забони хоҳиш
از تو کرد او به صد زبان خواهش
Ту надодӣ ба гӯши худ роҳаш
تو ندادی به گوش خود راهش
Аҳли ҳоҷат ки дорӣ аз чапу рост
اهل حاجت که داری از چپ و راست
Лаб эшон бидон забон гуёст
لب ایشان بدان زبان گویاست
Ҳақу идрори хеши митлбнд
حق و ادرار خویش میطلبند
На зи инсоф беш митлбнд
نه ز انصاف بیش میطلبند
Шукри анъом ӯ ба дониш кун
شکر انعام او به دانش کن
Назарии ҳам ба бандагонаш кун
نظری هم به بندگانش کن
Ончии бинӣ ки дун ва бадкоранд
آنچه بینی که دون و بدکارند
Бар эзад на рӯзе доранд ?
بر ایزد نه روزیی دارند؟
Гар чунинаш хурӣ , рисӣ ба савоб
گر چنینش خوری، رسی به صواب
Вар на баъд аз ту худ хуранд асҳоб
ور نه بعد از تو خود خورند اصحاب
Бтўи пеш аз тугар зарӣ доданд
بتو پیش از تو گر زری دادند
Дон ки аз баҳр дайгарӣ доданд
دان که از بهر دیگری دادند
Гар ту додяш ёфтӣ ҷинат
گر تو دادیش یافتی جنت
Вар на ӯ худ рабӯд бе миннат
ور نه او خود ربود بیمنت