эй дил , аз ҳукми зиҷҳои куҳан

ای دل، از حکم زیجهای کهن

Толеъи вақтро нигоҳӣ кун

طالع وقت را نگاهی کن

Ба намӯдори рост , бе тахмин

به نمودار راست، بی تخمین

Рози ин Тифл наврасида бибин

راز این طفل نورسیده ببین

Ки қавии ҳол ё забун тарафаст ?

که قوی حال یا زبون طرفست؟

Кавкабаш дар ҳубут ё шарафаст ?

کوکبش در هبوط یا شرفست؟

Дар ҷаҳон бар чаҳ ҳол хоҳад буд ?

در جهان بر چه حال خواهد بود؟

Аз чаҳ чизаш вабол хоҳад буд ?

از چه چیزش وبال خواهد بود؟

Ба даровар зи сайри ин аҷром

به در آور ز سیر این اجرام

Сайри ҳилоҷу кадхудоу саҳҳом

سیر هیلاج و کدخدا و سهام

Кавкаб ӯ зи кавкаби дастур

کوکب او ز کوکب دستور

Бингар нек то набошад давр

بنگر نیک تا نباشد دور

То бидонем ва дил бирав бандем

تا بدانیم و دل برو بندیم

Ба суханҳои ишқ пайвандем

به سخنهای عشق پیوندیم

Ба чаҳ меМонӣ ? эй ҳдиқаҳи нур

به چه میمانی؟ ای حدیقهٔ نور

Баси шигарфӣ , ки чашми бади зи ту давр

بس شگرفی، که چشم بد ز تو دور

Ба наботи ҳасани барӯмандӣ

به نبات حسن برومندی

Ҳамчу рӯй ҳисони ҳамеи хндӣ

همچو روی حسان همی خندی

Ношукуфтаи гулии нҳштии ту

ناشکفته گلی نهشتی تو

Аз шигифтии магари биҳиштии ту ?

از شگفتی مگر بهشتی تو؟

эй футуҳи дили саҳари хезам

ای فتوح دل سحر خیزم

Қурраи алъайни хотири тезам

قرة العین خاطر تیزم

Фаръу асли ту бори номаи дайн

فرع و اصل تو بار نامهٔ دین

Бобу фаслати тарози хомаи дайн

باب و فصلت تراز خامهٔ دین

Аз баҳори ту то тозаи дили ҷонҳо

از بهار تو تازه‌دل جان‌ها

Ваз наҳор ту равшани имонҳо

وز نهار تو روشن ایمان‌ها

зи ту табъам ба дасти шаби хезӣ

ز تو طبعم به دست شب خیزی

Карда бар фарқи ақли гулрезӣ

کرده بر فرق عقل گلریزی

Ба замин аз сипеҳри пайғомӣ

به زمین از سپهر پیغامی

Зини мубоҳот « ҷоми ҷам » номӣ

زین مباهات «جام جم» نامی

Равшанӣ ёфт олам аз нурат

روشنی یافت عالم از نورت

Чун нбштм ба номи дастурат

چون نبشتم به نام دستورت

Хоҷа ёдам накард ва чизе ҳаст

خواجه یادم نکرد و چیزی هست

Ки ба Мисри сухан азизӣ ҳаст

که به مصر سخن عزیزی هست

Ҳайф бошад чунин сухан санҷӣ

حیف باشد چنین سخن سنجی

Бенасиб онгаҳ аз чунон ганҷӣ

بی‌نصیب آنگه از چنان گنجی

Лутфаш аз ҳар касе хабар ёбаст

لطفش از هر کسی خبر یابست

Магар аз бахти ман ки дар хобаст

مگر از بخت من که در خوابست

Аз дарахтӣ бидон трбнокӣ

از درختی بدان طربناکی

Чаҳ кам аз соя эй бад-ӣни хокӣ ?

چه کم از سایه‌ای بدین خاکی؟

Ман Фгндми сафинаро дар ӣам

من فگندم سفینه را در یم

Гар бар ӯ расад надорам ғам

گر بر او رسد ندارم غم

эй мубоҳоти ман боёмт

ای مباهات من به ایامت

Ифтихори ҳадисам аз науммат

افتخار حدیثم از نامت

Дар ҷаҳони каси туе , бигӯям фош

در جهان کس تویی، بگویم فاش

Манам он ҳеҷ кас , кас ман бош

منم آن هیچ کس، کس من باش

Зон дили абрсоз дарё кун

زان دل ابرساز دریا کن

Илтифотӣ ба ҷониб мо кун

التفاتی به جانب ما کن

Мояи дорӣ ва метавон имрӯз

مایه داری و می‌توان امروز

Ғами перони хур , эй ҷавон , имрӯз

غم پیران خور، ای جوان، امروز

Натавон кам чунин биндозӣ

نتوان کم چنین بیندازی

Ки на табризем , на широзӣ

که نه تبریزیم، نه شیرازی

Гӯша дорам на чун камон чун тир

گوشه دارم نه چون کمان چون تیر

Гӯш дорам , ки мустамандаму пер

گوش دارم، که مستمندم و پیر

Ҳаст бар мӯҷиби қиболаи ман

هست بر موجب قبالهٔ من

Ду се дарвеши дрҳболаҳи ман

دو سه درویش در حبالهٔ من

Он таъаллуқ чу пой бандам кард

آن تعلق چو پای بندم کرد

Ҳалқ дар ҳалқа камандам кард

حلق در حلقهٔ کمندم کرد

Ман аз он туам чу ҳастӣ аҳл

من از آن توام چو هستی اهل

Ғам эшон бихӯр , ғами ман саҳл

غم ایشان بخور، غم من سهل

Аз карамашон чу ходимон бинавоз

از کرمشان چو خادمان بنواز

ё маро низ ходими худсоз

یا مرا نیز خادم خود ساز

Лутф кун , дар кашокашам магузор

لطف کن، در کشاکشم مگذار

Ки чу ходими ҳамеи кашандами зор

که چو خادم همی کشندم زار

Хоки он ходимон бе хоя

خاک آن خادمان بی‌خایه

Ба азин ходимон бе моя

به ازین خادمان بی‌مایه

Фикрати ман ниҳоди девонӣ

فکرت من نهاد دیوانی

Ки нахурдам зи ҳосилаши ноне

که نخوردم ز حاصلش نانی

ё раҳо кун чунин ғриўонм

یا رها کن چنین غریوانم

ё ба байъи андари ори девонам

یا به بیع اندر آر دیوانم

То ту бошӣ мусоҳиби девон

تا تو باشی مصاحب دیوان

Ки нишоед ду соҳиби девон

که نشاید دو صاحب دیوان

Токунӯнгар чаҳ чархи сифлаи ниҳод

تا کنون گر چه چرخ سفله‌نهاد

Ҳеҷам он дасти бӯси дасти надод

هیچم آن دست‌بوس دست نداد

Ба хаёлии зи давр сохта ам

به خیالی ز دور ساخته‌ام

Ҳавасии ғоибона бохта ам

هوسی غایبانه باخته‌ام

Аз дуоят набӯдаам холӣ

از دعایت نبوده‌ام خالی

Бигузаронам гувоҳи он ҳоле

بگذرانم گواه آن حالی

Пой рафтан набӯд дар дастам

پای رفتن نبود در دستم

Варна ман бар газофи нншстм

ورنه من بر گزاف ننشستم

Баъди азин чун қалам ба сар кӯшам

بعد ازین چون قلم به سر کوشم

Ҷомаи коғазин Фрўпўшм

جامهٔ کاغذین فروپوشم

Илми ҷомаи ҷумла қисса дод

علم جامه جمله قصهٔ داد

Ва андрў карда ғуссаи худ ёд

و اندرو کرده غصهٔ خود یاد

Магарам коғазӣ шавад рӯзӣ

مگرم کاغذی شود روزی

Бар сари он ғиоси дайни сӯзӣ

بر سر آن غیاث دین سوزی

Аҳадӣ кӯ диҳад ба ҳар каси ком

احدی کو دهد به هر کس کام

Авҳадиро ба даст дод ин ҷом

اوحدی را به دست داد این جام

Ҷомаш аз роҳ чун дуруст омад

جامش از راه چون درست آمد

Гар чаҳ дайр омадаст чуст омад

گر چه دیر آمدست چست آمد

ӯ чу дар пардаи тилисми камол

او چو در پردهٔ طلسم کمال

Пешат оварад корномаи ҳол

پیشت آورد کارنامهٔ حال

Раҳи бгнҷши даҳ , ар нарафт ин бор

ره بگنجش ده، ار نرفت این بار

Бар сари ганҷи хештан чун мор

بر سر گنج خویشتن چون مار

Нафасии ҳам ба кори ман пардоз

نفسی هم به کار من پرداز

Ки чу Кайхусравам набинӣ боз

که چو کیخسروم نبینی باز

Ҷоми бустон , ки мигризми ман

جام بستان، که می‌گریزم من

Зонка сармастам ва бирезам ман

زانکه سرمستم و بریزم من

Ҷоўдонист , ман бигӯям рост

جاودانیست، من بگویم راست

Сухан , онгаҳ чунин сухан ки марост

سخن، آنگه چنین سخن که مراست

Духтаронанд хубу болиғу бикр

دخترانند خوب و بالغ و بکر

Ки ба на моҳ зодаанд аз фикр

که به نه ماه زاده‌اند از فکر

Накушояд ҷузин сухани дили танг

نگشاید جزین سخن دل تنگ

Ки бимонад чу нақш бар дили санг

که بماند چو نقش بر دل سنگ

Нест имрӯз , хоҷа медонад

نیست امروز، خواجه می‌داند

Ҳечкас кини чунин сухан ронад

هیچ‌کس کین چنین سخن راند

Рӯзгорам бисоз ва кор бибин

روزگارم بساز و کار ببین

Ширгирм кун ва шикор бибин

شیرگیرم کن و شکار ببین

Ҷуръае зон карам ба комами рез

جرعه‌ای زان کرم به کامم ریز

Бодаи ҷӯади худ ба ҷомами рез

بادهٔ جود خود به جامم ریز

Дар далерӣ , агар чаҳ гаштами гарм

در دلیری، اگر چه گشتم گرم

Варақами пар арақ шудаст аз шарм

ورقم پر عرق شدست از شرم

Гар чаҳ шухӣаст ину пешонӣ

گر چه شوخیست این و پیشانی

Ту бунаи узри ин парешоне

تو بنه عذر این پریشانی

Магари ин сарварон ки дар пешанд

مگر این سروران که در پیشند

Чун зи фазлу ҳунари з ман бешанд

چون ز فضل و هنر ز من بیشند

Давр доранд азин ҳуруфи ангушт

دور دارند ازین حروف انگشت

Нзнндми дирафши худ бар мушт

نزنندم درفش خود بر مشت

Дар масофоти ман сухани санҷам

در مصافات من سخن سنجم

Ба масофам мабар , ки май ранҷам

به مصافم مبر، که می‌رنجم

Бо ғами ишқ хилватӣ дорам

با غم عشق خلوتی دارم

Вази баду нек слўтӣ дорам

وز بد و نیک سلوتی دارم

Зон ҳузур омад ин намози дуруст

زان حضور آمد این نماز درست

Гӯ : магаради ин шикастаи бози дуруст

گو: مگرد این شکسته باز درست

Аз ту холии мадори ганҷам ро

از تو خالی مدار گنجم را

То ббўиии магари туранҷам ро

تا ببویی مگر ترنجم را

Ҷом ҷамшед мебарӣ зинҳор !

جام جمشید می‌بری زنهار!

Адл ҷамшед кун ба лайл ва наҳор

عدل جمشید کن به لیل و نهار