эй пажӯҳанда ҳақоиқ кун
ای پژوهندهٔ حقایق کن
Нафасии рухи дарин дақоиқ кун
نفسی رخ درین دقایق کن
Ҳар чаҳ пурсами турои баҳонаи мҷўӣ
هر چه پرسم ترا بهانه مجوی
Пеши ман каҷ нишин ва рост бигӯӣ
پیش من کج نشین و راست بگوی
Ин ҷаҳонӣ ки андўриии ту
این جهانی که اندوریی تو
Чист ? бо худ яке нагӯйӣ ту
چیست؟ با خود یکی نگویی تو
Асл ӯ аз куҷо ҳувайдо шуд ?
اصل او از کجا هویدا شد؟
Буд ё худ набӯд ва пайдо шуд ?
بود یا خود نبود و پیدا شد؟
Чаҳ нахуст аз адам падед омад ?
چه نخست از عدم پدید آمد؟
Ки марин ганҷро калид омад
که مرین گنج را کلید آمد
Мутаҳаррик чарост чархи баланд ?
متحرک چراست چرخ بلند؟
Аз чаҳ сокин шуд ин замини нижанд ?
از چه ساکن شد این زمین نژند؟
Он яке гарму гирд гирд чарост ?
آن یکی گرم و گرد گرد چراست؟
Венаи яке бо сукӯн ва сард чарост ?
وین یکی با سکون و سرد چراست؟
Ин туфу боду обу гирд аз чист ?
این تف و باد و آب و گرد از چیست؟
Венатару хушку гарму сард аз чист ?
وین تر و خشک و گرم و سرد از چیست؟
Ба чаҳ чизи ин замин қарор гирифт ?
به چه چیز این زمین قرار گرفت؟
Ваз чаҳ ин тухми бех ва бор гирифт ?
وز چه این تخم بیخ و بار گرفت؟
Зулмати ин шаби сиёҳ аз чист ?
ظلمت این شب سیاه از چیست؟
Нури ин офтобу моҳ аз чист ?
نور این آفتاب و ماه از چیست؟
Аз чаҳ ин қалъа сарбаланд омад ?
از چه این قلعه سربلند آمد؟
Кадхудо чуну хона чанд омад ?
کدخدا چون و خانه چند آمد؟
Чанд аз он модаранд ва чанд падар ?
چند از آن مادرند و چند پدر؟
Чандашон духтараст ва чанд писар ?
چندشان دخترست و چند پسر؟
Ту чаҳ чизе ? чаҳ ҷавҳарӣ ? чаҳ касе ?
تو چه چیزی؟ چه جوهری؟ چه کسی؟
Нараседӣ ба хеш , дар чаҳ рисӣ ?
نرسیدی به خویش، در چه رسی؟
Ин хиради худ куҷоу рӯҳи кадом ?
این خرد خود کجا و روح کدام؟
Дил киу нафасро чаҳ бошад ном ?
دل که و نفس را چه باشد نام؟
Чун фитодӣ ба шаҳри бегона ?
چون فتادی به شهر بیگانه؟
Ба чаҳ кор омадӣ дарин хона ?
به چه کار آمدی درین خانه؟
Ин фиристодан паямбар чист ?
این فرستادن پیمبر چیست؟
Бо ту гар нест ин сухан бо кист ?
با تو گر نیست این سخن با کیست؟
Аз чаҳ парҳез воҷибаст ӣнҷо ?
از چه پرهیز واجبست اینجا؟
Чаҳ ҳиҷоб ва ки ҳоҷибаст ӣнҷо ?
چه حجاب و که حاجبست اینجا؟
Созгорӣу мардумӣ чаҳ буд ?
سازگاری و مردمی چه بود؟
Одам аз чисту одамӣ чаҳ буд ?
آدم از چیست و آدمی چه بود؟
Зиндагонӣ чигуна бояд кард ?
زندگانی چگونه باید کرد؟
Чаҳ касонро намӯна бояд кард ?
چه کسان را نمونه باید کرد؟
Халқ ҳар манзилии кадом буд ?
خلق هر منزلی کدام بود؟
Манзили аслро чаҳ ном буд ?
منزل اصل را چه نام بود؟
Ончӣ дидӣ зи сар гдшт бигӯӣ
آنچه دیدی ز سر گدشت بگوی
Ба чаҳ хезаст бози гашт ? бигӯӣ
به چه خیزست بازگشت؟ بگوی
Чист ин дӯзах ва биҳишт куҷост ?
چیست این دوزخ و بهشت کجاست؟
Пурсиши ҳоли хуб ва зишт куҷост ?
پرسش حال خوب و زشت کجاست؟
Тану ҷонро азоб чун бошад ?
تن و جان را عذاب چون باشد؟
Ҳавли явми алҳсоб чун бошад ?
هول یومالحساب چون باشد؟
Асли инҳо чу нест ҷузи як ҳарф
اصل اینها چو نیست جز یک حرف
з чаҳ пайдо шуд ин тафовути жарф ?
ز چه پیدا شد این تفاوت ژرف؟
Кори ин салтанат маҷозӣ нест
کار این سلطنت مجازی نیست
Бози дони ин , ки кор бозӣ нест
باز دان این، که کار بازی نیست
Ҳамаи донстнисти ин ба дуруст
همه دانستنیست این به درست
Гар надонистае гуноҳ аз тест
گر ندانستهای گناه از تست
Ба даровар усӯли он зини ҷом
به در آور اصول آن زین جام
То ба Кайхусравии брории ном
تا به کیخسروی برآری نام
Агар ин нктҳо ндонӣ ту
اگر این نکتهها ندانی تو
Андарин хокдони Бамонеи ту
اندرین خاکدان بمانی تو
Охири ин омадани бакорӣ буд
آخر این آمدن به کاری بود
Ваз барои чунин шуморӣ буд
وز برای چنین شماری بود
Варна ин дардисар чаҳ мебоист ?
ورنه این دردسر چه میبایست؟
Ҳамаи худ буд ҳар чаҳ мебоист
همه خود بود هر چه میبایست
Ту бидон омадӣ ки кор кунӣ
تو بدان آمدی که کار کنی
Зини ҷаҳони дониш ихтиёр кунӣ
زین جهان دانش اختیار کنی
Ҳамаро бенгарӣ ва дарёбӣ
همه را بنگری و دریابی
Ранҷи бинӣу дардисари ёбӣ
رنج بینی و دردسر یابی
Чист номӯс ? дил бар ӯ бандӣ
چیست ناموس؟ دل بر او بندی
Кист солус ? хуши брўхндӣ
کیست سالوس؟ خوش برو خندی
Дониши ин ҳўолтст ба ту
دانش این حوالت است به تو
Вази худо ин рисолатаст ба ту
وز خدا این رسالت است به تو
То ҳудус аз қадам падед шавад
تا حدوث از قدم پدید شود
Нисбат беш ва кам падед шавад
نسبت بیش و کم پدید شود
Тарки ин олами фанои гӯйӣ
ترک این عالم فنا گویی
Малики ҷовидро санои гӯйӣ
ملک جاوید را ثنا گویی
Ҷуз ба илми ин куҷо тавон донист ?
جز به علم این کجا توان دانست؟
Нафас беилм ҳеҷ натавонист
نفس بیعلم هیچ نتوانست