Ҷурми хуршеди гирди пайкари хок
جرم خورشید گرد پیکر خاک
Муддатӣ чун бгшт бо афлок
مدتی چون بگشت با افلاک
Обу хокаши зи акс тофта шуд
آب و خاکش ز عکس تافته شد
Табаши андари ду гона ёфта шуд
تبش اندر دو گانه یافته شد
Мутасоъид шуд аз миёни ду бухор
متصاعد شد از میان دو بخار
Ки ду рӯҳанд ва дар ҳавои тайёр
که دو روحند و در هوا طیار
Рӯҳи хокии касиф буду нижанд
روح خاکی کثیف بود و نژند
Рӯҳи обии латиф ва низ баланд
روح آبی لطیف و نیز بلند
Рӯҳи обӣ чу дар мшимаҳи кон
روح آبی چو در مشیمهٔ کان
Мҳтбси гашти зи иқтизои замон
محتبس گشت ز اقتضای زمان
Равиши офтоб тобиш дод
روش آفتاب تابش داد
Ҳаракат кард ва изтиробаш дод
حرکت کرد و اضطرابش داد
Бар ҳаво рафт ва об шуд , бчкид
بر هوا رفت و آب شد، بچکید
Бар замини гарми гашт ва пас бтпид
بر زمین گرم گشت و پس بتپید
Зон суъӯду ҳубути пайваста
زان صعود و هبوط پیوسته
Гашти аҷзоаши равшану баста
گشت اجزاش روشن و بسته
Зумрае рӯҳ мутлақаш гуфтанд
زمرهای روح مطلقش گفتند
Фирқае даҳан ва зибқш гуфтанд
فرقهای دهن و زیبقش گفتند
Рӯҳи хокӣ чу пас духонӣ буд
روح خاکی چو پس دخانی بود
Вндрўи андакии гаронӣ буд
وندرو اندکی گرانی بود
Ба яке маъдан эҳтибосаш кард
به یکی معدن احتباسش کرد
Ҷунбиши хеш дар ҳросш кард
جنبش خویش در حراسش کرد
Тапишии доими андрўи пайваст
تپشی دایم اندرو پیوست
Роҳ берун шудаш набӯд , бибаст
راه بیرون شدش نبود، ببست
Чун басии рӯзгораш ин шуд вирд
چون بسی روزگارش این شد ورد
Дар гўкон фитод ва шуд гӯгирд
در گوکان فتاد و شد گوگرد
Қудамои нафас ном кардандаш
قدما نفس نام کردندش
Ҳукамо эҳтиром кардандаш
حکما احترام کردندش
Зикри ин нафасу рӯҳ роз наҳуфт
ذکر این نفس و روح راز نهفت
Шуд ба ҷисмии ғубори маъдани ҷуфт
شد به جسمی غبار معدن جفت
Рӯҳу нафасу бадан муҳайё шуд
روح و نفس و بدن مهیا شد
Коргоҳии зи хок пайдо шуд
کارگاهی ز خاک پیدا شد
Навбатии дигар аз ҳарорати кон
نوبتی دیگر از حرارت کان
Гарми гашти ин се ҷузвро арқон
گرم گشت این سه جزو را ارکان
Шуд зи ҳури мақому зиқи маҳал
شد ز حر مقام و ضیق محل
Ақди он дар рутӯбати ин ҳал
عقد آن در رطوبت این حل
Венаи серо дар замони пайвастан
وین سه را در زمان پیوستن
Гоҳи паймону дӯстӣ бастан
گاه پیمان و دوستی بستن
Вазну қадар ар ба эътидол буд
وزن و قدر ار به اعتدال بود
Тани мусаффоу ҷони зулол буд
تن مصفا و جان زلال بود
Вагар он об чун ҳаҷар гардад
و گر آن آب چون حجر گردد
Ба мурӯри замона зар гардад
به مرور زمانه زر گردد
Вар буд вазни зибқи афзӯн тар
ور بود وزن زیبق افزونتر
Нуқра Эй бошад ва нагардад зар
نقرهای باشد و نگردد زر
Вари зи мусовоту вазни ин ду бухор
ور ز مساوات و وزن این دو بخار
Тира бошад зи ихтилоти ғубор
تیره باشد ز اختلاط غبار
Номи ҷисмии чунин ҳадид буд
نام جسمی چنین حدید بود
Венаи пас аз муддатии мадид буд
وین پس از مدتی مدید بود
Вари зулмати ъдим нур шуданд
ور ظلمت عدیم نور شدند
Вази мусовоту вазн давр шуданд
وز مساوات و وزن دور شدند
Зон тмозҷ ба мазҳаб ҳар мис
زان تمازج به مذهب هر مس
Ҷасади қалъу сурби хезаду мис
جسد قلع و سرب خیزد و مس
Вончаҳи млҳу шбўбу зоҷотнд
وآنچه ملح و شبوب و زاجاتند
Ҳам зи таъсии ин мзоҷотнд
هم ز تاثیر این مزاجاتند
Ҳам чунин аз дричҳоӣ дигар
هم چنین از دریچهای دگر
Ҳолу ҳукми нтиҷҳоӣ дигар
حال و حکم نتیجهای دگر
То шуд ин хоки пари гуҳари ганҷӣ
تا شد این خاک پر گهر گنجی
Халқи номбурда бар яке ранҷӣ
خلق نامبرده بر یکی رنجی
Аслу бунёди ин ҷавоҳири хок
اصل و بنیاد این جواهر خاک
Ин ду рӯҳанд , бо ту гуфтам пок
این دو روحند، با تو گفتم پاک
Венаи ҷамеъ ар нафис ва гардунанд
وین جمیع ار نفیس و گردونند
Зода ахтарон гардунанд
زادهٔ اختران گردونند
Зини миёни зар буд натиҷаи меҳр
زین میان زر بود نتیجهٔ مهر
Нуқраи фарзанди моҳи зебои чеҳр
نقره فرزند ماه زیبا چهر
Мису оҳани зи Зуҳрау баҳром
مس و آهن ز زهره و بهرام
Баҳра манданд ва нур ёб мудом
بهرهمندند و نور یاب مدام
Қалъ аз муштарӣу ҷиваи зи тир
قلع از مشتری و جیوه ز تیر
Зуҳали андар сурб кунад таъси
زحل اندر سرب کند تاثیر